Matematik bozukluÄŸu nedir? Nedenleri nelerdir?
 Nasıl giderilebilir?
 
Matematik bozukluÄŸu öÄŸrenme bozukluklarından birisidir. Matematik bozukluÄŸunda dört yetenek grubunda bozuklukların olduÄŸu belirlenmiÅŸtir: dil yetenekleri (matematik terimlerini anlama ve yazılı problemleri matematik sembollerine çevirme), algısal yetenek (sembolleri tanıma ve anlama ve sayıları kümeleÅŸtirme yeteneÄŸi), matematik yetenekleri (toplama, çıkarma, çarpma, bölme ve temel iÅŸlemlerin sırasını izleme) ve dikkat yetenekleri (rakamları doÄŸru yazma ve iÅŸlem sembollerini doÄŸru gözleme).
           Okuma bozukluÄŸu, geliÅŸimsel koordinasyon bozukluÄŸu ve karışık algılayıcı-ifade edici dil bozukluÄŸu sıklıkla matematik bozukluÄŸu ile birliktedir. DSM-IV’ e benzemeyerek, ICD-10’ da matematik bozukluÄŸuna ek olarak okuma ve heceleme özürlerinin mevcut olmaması gerekir.

           Matematik bozukluÄŸu yeni bilinen bir ÅŸey deÄŸildir. 1980 deki DSM-III’ e kadar bir psikiyatrik bozukluk olarak tanınmamıştır. Matematik bozukluÄŸu için baÅŸka terimler de kullanılmaktadır: Gerstmann sendromu, diskalkuli, konjenital aritmetik bozukluÄŸu, akalkuli ve geliÅŸimsel aritmetik bozukluÄŸu.

            Matematik bozukluÄŸu tek başına kalındığı (izole) durumlarda veya dil ve okuma bozuklukları ile birlikte görülebilir. Bu bozuklukta çocuÄŸun zeka kapasitesi ve eÄŸitim düzeyi beklenen kadar olmalıdır. Matematik yeteneÄŸindeki bozukluk okul performansını veya günlük etkinlikleri etkilemeli ve herhangi bir nörolojik veya duygusal bozuklukla birlikte olmamalıdır.

Epidemiyoloji

           Matematik bozukluÄŸunun görülme sıklığı iyi araÅŸtırılmadığından zeka geriliÄŸi olmayan okul çocukları arasında kabaca % 5 kadar tahmin edilmektedir. EÄŸitimsel kısıtlılığın bu sayıyı nasıl etkilediÄŸi açık deÄŸildir. Fakat matematik bozukluÄŸu olan çocukların olasılıkla diÄŸer öÄŸrenme bozukluklarını veya dil özürünü de taşıdıkları düÅŸünülmektedir. Matematik bozukluÄŸu için cinsiyet oranı henüz araÅŸtırılmaktadır. Bu bozukluk kız çocuklarında erkek çocuklardan daha fazla olabilir.

Etiyoloji

           Matematik bozukluÄŸunun nedeni bilinmemektedir. Bir ilk kuram saÄŸ serebral hemisferde, özellikle oksipital lob alanlarında nörolojik bir eksikliÄŸin olduÄŸunu ileri sürmüÅŸtür. Bu bölgeler görsel-uzaysal uyaran iÅŸlemlerinden ve dolayısıyla matematik yeteneÄŸinden sorumludur. Ancak bu kuramın geçerliliÄŸi daha sonraki nöropsikiyatrik çalışmalarda az destek bulmuÅŸtur.

           Åžimdi nedenin çoÄŸul etmenli olduÄŸu düÅŸünülmekte ve beslenme, biliÅŸ, duygu, eÄŸitim ve sosyo-ekonomik etmenlerin matematik bozukluÄŸunun çeÅŸitli derece ve birleÅŸimlerinde etken olduÄŸu varsayılmaktadır. Okuma ile karşılaÅŸtırıldığında aritmetik yeteneÄŸinin eÄŸitim miktarı ve kalitesine daha fazla baÄŸlı olduÄŸu sanılmaktadır.

Tanı

           ÇocuÄŸun okul performans öyküsü dikkatle incelendiÄŸinde aritmetik ile ilgili erken dönemdeki güçlüklerin mevcut olduÄŸu bulunur. Matematik bozukluÄŸu olan bir çocuk utanç duyabilir ve yardım almadığından gittikçe geriler. DoÄŸru tanı çocuÄŸa bireysel uygulanan standart aritmetik testiyle konur. Normal bir zekası olan bir çocuk bu testten beklenen düzeyin altında puanlar alırsa matematik bozukluÄŸu düÅŸünülmelidir. Matematik bozukluÄŸu tanısı konmadan önce bir yaygın geliÅŸimsel bozukluk ve mental retardasyon dışlanmalıdır.

Klinik özellikler

            Matematik bozukluÄŸu olan birçok çocuk ilk eÄŸitimin ikinci ve üçüncü sınıflarında tanınır. Böyle çocukların tek basamaklı sayıları toplama ve sayma gibi temel sayı kavramları bulunduÄŸu yaÅŸ normunun altındadır. Fakat çocuk diÄŸer alanlarda normal zeka yetenekleri gösterir. Ä°lk eÄŸitimin ilk iki veya üçüncü yılında matematik bozukluÄŸu olan çocuk ezber belleÄŸine güvenerek matematikte biraz ilerleme yapabilir. Fakat daha sonra aritmetik iÅŸlemleri farklılık ve ustalık yetisi düzeyini gerektiren karmaşık duruma geldiÄŸinde bozukluk belirginleÅŸir.

           Bazı araÅŸtırıcılar matematik bozukluÄŸunu çeÅŸitli bölümlere ayırırlar: anlamlı ÅŸekilde saymayı öÄŸrenmede bozukluk, asıl (kardinal) ve sıra gösteren (ordinal) sistemleri öÄŸrenmede güçlük, aritmetik iÅŸlemlerini yapmada güçlük ve nesneleri gruplar halinde kümelemeyi imgelemede güçlük. Bu çocukların görsel ve iÅŸitsel sembolleri çağırıştırmalarında, niceliÄŸin korunmasını anlamada, aritmetik basamakların sırasını hatırlamada ve problem çözmede ilkeleri seçme güçlükleri olabilir. Bu sorunları olan çocukların iyi iÅŸitsel ve görsel yeteneklere sahip oldukları kabul edilmektedir.

           Matematik bozukluÄŸu sıklıkla okuma bozukluÄŸu, yazılı ifade bozukluÄŸu, koordinasyon bozukluÄŸu ve ifade edici ve alıcı dil bozukluÄŸu ile birliktedir. Heceleme sorunları, bellek ve dikkatte eksiklikler ve duygusal ve davranış sorunları mevcut olabilir. Küçük okul çocukları önce diÄŸer öÄŸrenme bozukluklarını gösterir. Bundan dolayı bu çocuklarda matematik bozukluÄŸunun olup olmadığı kontrol edilmelidir. Normal zekası olan serebral palsili çocuklarda da matematik bozukluÄŸu olabilir.

            Matematik bozukluÄŸu ile diÄŸer iletiÅŸim ve öÄŸrenme bozuklukları arasında iliÅŸki henüz açık deÄŸildir. Algılayıcı dil bozukluÄŸu ile ifade edici dil bozukluÄŸu olan çocuklarda matematik bozukluÄŸu olması yaygın deÄŸildir. Ancak böyle bir durum çocukların çözümleme ve ÅŸifreleme iÅŸlemleri bozuksa birlikte görülür.

Ayırıcı tanı

            Matematik bozukluÄŸu mental retardasyon sendromu gibi tümsel bozukluklardan ayırt edilmelidir. Mental retardasyondaki aritmetik güçlükleri tüm zeka iÅŸlevlerindeki genel bozuklukla birliktedir. Yetersiz eÄŸitim çocuÄŸun aritmetik performansını etkileyebilir. Böyle olduÄŸunda aynı sınıftaki çocuklarda benzer düÅŸük aritmetik performansının olduÄŸu da görülebilir. Davranım bozukluÄŸu ve dikkat eksikliÄŸi hiperaktivite bozukluÄŸu matematik bozukluÄŸu ile birlikte olursa bu olgularda her iki tanı da konulmalıdır.

GidiÅŸ

           Çocuklardaki matematik bozukluÄŸu genellikle ilk eÄŸitimin üçüncü sınıfında görülür. Bazı çocuklarda bu bozukluk birinci sınıfta belirgindir. Orta derecede matematik bozukluÄŸu olan çocukların aritmetik güçlükleri yoÄŸun eÄŸitsel giriÅŸimlerle çözülmediÄŸi zaman aritmetik güçlükleri devam eder ve kendilik kavramları düÅŸük olur, depresyon ve engellenme görülebilir. Bu komplikasyonlar okula gitmek istememe, okuldan kaçma veya davranım bozukluklarına yol açabilir.

Tedavi

            ÇeÅŸitli eÄŸitimsel tedavilerin etkinliÄŸi tartışılmakla birlikte bu gün matematik bozukluÄŸu için en etkili tedavi eÄŸitimdir. Ortak kanı eÄŸer tedavi yöntemleri ve materyaller o çocuÄŸa, o bozukluÄŸa, o bozukluÄŸun ÅŸiddetine ve öÄŸretim planlarının uygulanabilirliÄŸine uygunsa eÄŸitimin yararlı olduÄŸudur. Yakın zamandaki bir araÅŸtırma matematik eÄŸitiminin hesaplamaktan çok problem çözme etkinliÄŸinde yardımcı olduÄŸunu göstermiÅŸtir. Bilgisayar programları da yardımcı olabilir ve eÄŸitim desteÄŸini arttırır. Sosyal yetenek eksiklikleri çocuÄŸun yardım aramasında direnç oluÅŸturur. Bundan dolayı sosyal alanlarda olumlu problem çözme yeteneklerinin geliÅŸtirilmesi de matematik yeteneÄŸi eksikliÄŸine yardımcı olur. Koordinasyon sorunu da matematik bozukluÄŸu ile birlikte olabilir. Bu gibi durumlarda fiziksel tedavi ve duyusal bütünleÅŸmeyi saÄŸlayıcı etkinlikler yardımcı olabilir.

Matematik BozukluÄŸu (DSM-IV)

Bireysel olarak uygulanan standart testler ile ölçüldüÄŸü üzere, kiÅŸinin kronolojik yaşı. Ölçülen zeka düzeyi ve yaşına uygun olarak aldığı eÄŸitim göz önünde bulundurulduÄŸunda matematiksel becerileri beklenenin önemli ölçüde altındadır.

Tanı Ölçütündeki bozukluk okul baÅŸarısının ya da matematik becerileri gerektiren günlük yaÅŸam etkinliklerini önemli ölçüde bozar.

Duyusal bir bozukluk varsa bile matematik becerisi sorunları genellikle buna eÅŸlik edenden çok daha fazladır.