hd porno porno hd porno porno

Zihinsel engelliler ve ileti┼čim

2.281 okundu

Sosyal hizmet uzman─▒ ve engelli aras─▒ndaki ileti┼čim ├žok ├Ânemlidir. Bu ├žal─▒┼čma zihinsel engelliler ve uzman aras─▒ndaki ileti┼čim ├╝zerine planlanm─▒┼čt─▒r. Sosyal hizmet uzman─▒n─▒n engelli ki┼či ile kurdu─ču hert├╝rl├╝ mesleki ili┼čki ileti┼čime dayal─▒d─▒r. Uzman─▒n kurdu─ču ili┼čki ise onun engelliye nas─▒l bakt─▒─č─▒na g├Âre de─či┼čmektedir. Bu nedenle ├žal─▒┼čman─▒n ilk ba┼č─▒nda engellilikle ilgili olarak teorik yakla┼č─▒m ve engellilik tan─▒mlar─▒ ├╝zerinde k─▒saca durulacakt─▒r. ├çal─▒┼čman─▒n ikinci b├Âl├╝m├╝nde ise sosyal hizmet uzman─▒ ve engellinin etkile┼čimi ele al─▒nacakt─▒r. Son b├Âl├╝mde, zihinsel engelli ile ileti┼čimde oyunun ├Ânemi ├╝zerinde durulacakt─▒r.
Giri┼č
Sosyal hizmet mesle─činin en ├Ânemli uygulama alanlar─▒ndan birisi engelli, engelli ailesi ve engelli n├╝fusu bulunan toplumdur. Engelli olmayan toplumlar hemen hemen hi├ž yok gibidir. Ancak engellenen n├╝fusu az ya da fazla olan toplumlar s├Âzkonusudur. Geli┼čmekte olan ya da az geli┼čmi┼č toplumlarda engelli n├╝fus daha fazla geli┼čmi┼č sanayi ├╝lkelerinde ise daha az olarak tahmin edilmektedir. Az geli┼čmi┼č ya da geli┼čmekte olan toplumlarda engelli n├╝fusun artmas─▒na yol a├žan fakt├Ârler daha fazlad─▒r ve engelli olman─▒n ├Ânlenmesi de zordur.
Engellilik, do─ču┼čtan ve kazan─▒lm─▒┼č olmak ├╝zere iki ana grupta toplanabilir (B├ľZ─░ 1999). Do─ču┼čtan olan engellilikte do─čum ├Âncesi, do─čum s─▒ras─▒ ve anne ile ilgili fakt├Ârler ├žok belirleyicidir. Akraba evlilikleri, kal─▒t─▒m, toplumda yayg─▒n sa─čl─▒k hizmetlerinin olmamas─▒ ya da bu hizmetlerin b├Âlgeler aras─▒ e┼čit olmayan ┼čekilde da─č─▒lm─▒┼č olmas─▒, kad─▒n e─čitiminin ├žok d├╝┼č├╝k olmas─▒, anne olma ya┼č─▒n─▒n k├╝├ž├╝kl├╝─č├╝, do─čum ├Âncesinde annenin sa─čl─▒k kontrollerinin olmay─▒┼č─▒, ├žok ├žocuk d├╝nyaya getirme, do─čumun sa─čl─▒k personeli g├Âzetimi alt─▒nda yap─▒lmamas─▒,do─čum s─▒ras─▒nda ├žocuk ve annenin baz─▒ risklerle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalmas─▒, bula┼č─▒c─▒ hastal─▒klar, ├že┼čitli ├žocuk hastal─▒klar─▒, ate┼členme ve benzerleri do─čum ├Âncesi ve do─čum s─▒ras─▒nda engellili─če yol a├žan fakt├Ârler olarak say─▒l─▒rlar.
Do─čumdan sonra kazan─▒lm─▒┼č engellili─če yol a├žan fakt├Ârler olarak ise kazalar, hastal─▒klar ve do─čal afetlerdir.
Engelli olma durumu ile ilgili olarak ├Âncelikle engeli bulunan ki┼čilerin ├Âzel durumlar─▒n─▒ belirleyici ortak isim bulmakta zorluk ya┼čanmaktad─▒r. ├ľz├╝rl├╝l├╝k, engellilik, sakatl─▒k, anormallik, muhta├žl─▒k gibi ├že┼čitli isimlendirmeler aras─▒nda ortak bir noktada bulu┼čmak m├╝mk├╝n olmamaktad─▒r. ─░kinci olarak ise engelli yada engellili─čin tan─▒mlanmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan bir g├╝├žl├╝k s├Âzkonusudur. ├çe┼čitli kurum ve kurulu┼člar engellili─če bak─▒┼č a├ž─▒lar─▒n─▒ tan─▒mlar─▒na yans─▒tmaktad─▒rlar. ├ľrne─čin, 1475 Say─▒l─▒ ─░┼č Kanunu, 657 Say─▒l─▒ Devlet Memurlar─▒ Kanunu,506 Say─▒l─▒ S.S.K. kanunu, 1479 Say─▒l─▒ Ba─č-Kur Kanunu, 5434 Say─▒l─▒ Emekli Sand─▒─č─▒ Kanunu, 2828 Say─▒l─▒ SH├çEK kanunu, 192 Say─▒l─▒ gelir Vergisi Kanunu, 2916 Say─▒l─▒ ├ľzel E─čitime Muhta├ž ├çocuklar kanunu gibi.
Ulusal mevzuat─▒m─▒z─▒n i├žinde engelliler ile ilgili yapt─▒r─▒mlar─▒n yan─▒ s─▒ra her kurum kendine g├Âre engellili─či ve engelli olan ki┼čiyi tan─▒mlam─▒┼čt─▒r.
Uluslararas─▒ mevzuat a├ž─▒s─▒ndan bak─▒ld─▒─č─▒nda ise, Uluslararas─▒ ├çal─▒┼čma ├ľrg├╝t├╝(ILO), D├╝nya Sa─čl─▒k ├ľrg├╝t├╝(WHO), Birle┼čmi┼č Milletler(UN)ÔÇÖin engellilik ile ilgili tan─▒mlar─▒n─▒n oldu─ču g├Âr├╝l├╝r. Engellili─čin tan─▒mlanmas─▒ engelli olma durumuna nas─▒l bak─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Âstermektedir. Bu nedenle engelli olma durumun tan─▒mlanmas─▒ndan ├Ânce k─▒saca engellili─či ele alan baz─▒ yakla┼č─▒mlar ├╝zerinde durulacakt─▒r.

Teorik Yakla┼č─▒mlar
Engellili─či tan─▒mlamak hi├ž kolay olmayan bir┼čeydir. Teorik yakla┼č─▒mlar─▒n ├Âncelikli hedefi konuya zemin olu┼čturmak ve yine konuya hangi a├ž─▒dan nas─▒l bak─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Âstermektir. Engellilikle en ├žok bilinen teorik yakla┼č─▒mlar medikal, sosyal, politik, k├╝lt├╝rel(Gilson ve Depoy,2000) bak─▒┼č a├ž─▒lar─▒d─▒r. Bu yakla┼č─▒mlar─▒n yan─▒s─▒ra engellili─če ilgili olarak olumlu duygu ve d├╝┼č├╝ncelerin geli┼čtirilmesine y├Ânelik model ├žal─▒┼čmas─▒ da bulunmaktad─▒r(Swain, French,2000) de bulunmaktad─▒r.
Engellilikle ilgili ilk teorik yakla┼č─▒m olan medikal modelin t─▒pta kullan─▒lan hastal─▒k bak─▒┼č─▒ndan do─čdu─ču bilinmektedir. Bu g├Âr├╝┼č engellili─či bireysel bozukluklar ve biyolojiye ba─čl─▒ olarak a├ž─▒klamaktad─▒r. ├ľzellikle ÔÇťnormalÔÇŁ olman─▒n ├žok yayg─▒n oldu─ču bir d├Ânemde ortaya ├ž─▒kan bu g├Âr├╝┼č, engellilerin ÔÇťnormalÔÇŁ olmas─▒ i├žin gerekenler ├╝zerinde durur(Ar─▒kan,2001).
Sosyal model ise sosyal olarak yap─▒land─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Engellilere y├Ânelik olumsuz tav─▒rlar, engellilerin s─▒n─▒rl─▒ fiziksel hareket etmeleri,s─▒n─▒rl─▒ ileti┼čimleri, ya da kaynaklardan s─▒n─▒rl─▒ yararlan─▒yor olmalar─▒, istedikleri ┼čekilde rollerini yerine getirmelerine f─▒rsat tan─▒nmamas─▒ sosyal modelin geli┼čmesini h─▒zland─▒rm─▒┼čt─▒r. Engellilik bir insan farkl─▒l─▒─č─▒ olarak g├Âr├╝l├╝p, tedavi edilmesi ya da rehabilite edilmek zorunda olunan bir ├Âzellik olarak de─čerlendirilmemektedir. Bu bak─▒┼č a├ž─▒s─▒na g├Âre, ki┼činin ileti┼čim i├žinde oldu─ču sosyal yap─▒ ve hizmetler taraf─▒ndan bu durum ÔÇťproblemÔÇŁ olarak g├Âr├╝lmektedir. Engelli insanlar─▒ de─či┼čtirmeye ├žal─▒┼čmak ya da onu engelli olarak tutmak yerine t├╝m psikolojik, fiziksel,sosyal,mesleki geli┼čimi engelleyen ├ževresel ve sosyal engellerin kald─▒r─▒lmas─▒n─▒ ve hizmetlerin sunulmas─▒n─▒ ├Âng├Âr├╝r(Gilson ve Depoy,2000).
Politik ve k├╝lt├╝rel yakla┼č─▒mlar─▒n ├ž─▒k─▒┼č noktalar─▒ sosyal model olmaktad─▒r. Politik model sosyal modele ├žok benzemektedir. Bu g├Âr├╝┼če g├Âre, engellilik, bireyin ├žal─▒┼čma ve bir sosyal gruba ekonomik katk─▒larda bulunma kapasitesine m├╝dahale eden bir ko┼čul olarak g├Âr├╝l├╝r. Sat─▒nalma g├╝c├╝ olanlar taraf─▒ndan elde edilen baz─▒ ayr─▒cal─▒klar engelli ki┼čilerden par├ža par├ža ya da tamamen uzak tutulmu┼čtur. ├ç├╝nk├╝ engelli ki┼čilerin de─či┼čecek ┼čeyleri yoktur. Bu g├Âr├╝┼če g├Âre engellinin i├žinde ya┼čad─▒─č─▒ toplum, politikalar, mevzuatlar ve hatta sosyal de─či┼čmeler engelliye uygun de─čildir. Ancak gelecekteki politikalar ancak engelliye uygun olacakt─▒r(Gilson ve Depoy,2000).
K├╝lt├╝rel olarak engellili─či tan─▒mlamak engellili─čin i├žsel belirleyicilerinin alt─▒nda yatar. Engelli ki┼čilerin biraraya toplanmas─▒yla ├Âzellik bulan bir s├Âylevi vard─▒r. bu g├Âr├╝┼če g├Âre,kendini engelli olarak tan─▒mlayan ki┼čiler ayn─▒ s├Âylemleri,dili,deneyimleri payla┼čt─▒klar─▒ ├Âzg├╝n bir gruba dahildirler. Bu g├Âr├╝┼če g├Âre engellilik fikri bir gruba ait olma ve engellilik ├Âzde┼čimini payla┼čmayan di─čer gruplardan ayr─▒lmakt─▒r. Irk, s─▒n─▒f,cinsiyet ve g├╝├ž bir birlik i├žinde s─▒k─▒ca ba─članan engelli ki┼čilerin payla┼čt─▒klar─▒ deneyimlerin ├Ânemli belirleyicileridir(Gilson ve Depoy,2000).
Engellilik ile ilgili teorik yakla┼č─▒mlardan kaynaklanan ya da bu yakla┼č─▒mlara yola├žan baz─▒ engellilik tan─▒mlar─▒ ise ┼č├Âyledir(B├ľZ─░,1999):
D├╝nya Sa─čl─▒k ├ľrg├╝t├╝(WHO) engellili─či ├╝├ž ayr─▒ kategoride ele almaktad─▒r.
Yetersizlik(impairment): Sa─čl─▒k bak─▒m─▒ndan psikolojik,fizyolojik ve anatomik(fiziksel) yap─▒ veya fonksiyonlardaki eksikli─či ve anormalli─či ifade eder.
├ľz├╝rl├╝l├╝k(Disability): Bir aktiviteyi normal tarzda veya normal kabuledilen s─▒n─▒rlar i├žinde ger├žekle┼čtirmekteki k─▒s─▒tl─▒l─▒k veya yetersizliktir.
Engellilik(Handicap): bir yetersizlik veya ├Âz├╝r nedeni ile ya┼ča, cinsiyete, sosyal ve k├╝lt├╝rel fakt├Ârlere ba─čl─▒ olarak ki┼čiden beklenen rollerin k─▒s─▒tlanmas─▒ veya yerine getirilememesidir.
D├╝nya Sa─čl─▒k ├ľrg├╝t├╝n├╝n bu tan─▒m─▒ engelli ki┼čilerin ÔÇťk─▒s─▒tl─▒l─▒─č─▒ÔÇŁ ve ÔÇťnormalÔÇŁ olmama durumunu vurgulamaktad─▒r. Medikal modelin temelinde yatan ÔÇťk─▒s─▒tl─▒l─▒kÔÇŁ ve bireysel patoloji g├Âr├╝┼č├╝n├╝n temelinde bu tan─▒m─▒n ├Ânemli etkileri olmu┼čtur(Ar─▒kan,2001).
Birle┼čmi┼č Milletler Genel KuruluÔÇÖnun ─░nsan Haklar─▒ BildirgesiÔÇÖne ek 3447 Say─▒l─▒ Sakat Ki┼čilerin Haklar─▒ Bildirisinin 1. Maddesine g├Âre ├Âz├╝rl├╝[1] ÔÇťnormal bir ki┼činin ki┼čisel ya da sosyal ya┼čant─▒s─▒nda kendi kendisine yapmas─▒ gereken i┼čleri, bedensel veya ruhsal yeteneklerindeki kal─▒t─▒msal ya da sonradan olma herhangi bir noksanl─▒k sonucu yapamayanlar sakatt─▒rÔÇŁ ┼čeklinde tan─▒mlanmaktad─▒r(B├ľZ─░;1999). Uluslar aras─▒ d├╝zeyde kullan─▒lan bu iki tan─▒ma bak─▒ld─▒─č─▒nda ÔÇťnormalÔÇŁ ve ÔÇťk─▒s─▒tlanmaÔÇŁ konusunun vurguland─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir. T├╝rkiyeÔÇÖde ├╝zerinde anla┼č─▒lm─▒┼č bir genel tan─▒m ya da i├žerik ├žal─▒┼čmas─▒ bulunmamaktad─▒r. Ayn─▒ zamanda engelli ve engellili─če ili┼čkin biden fazla da kavram kullan─▒lmaktad─▒r. ├ľzellikle son zamanlarda ÔÇť├Âzel ihtiya├ž gruplar─▒ ÔÇťkavram─▒ kullan─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒lmaktad─▒r. Ancak bu kavram yoksul, korunmaya muhta├ž, engelli ,istismara u─čram─▒┼č b├╝t├╝n ihtiya├žlar─▒ da kapsad─▒─č─▒ i├žin ├žok b├╝y├╝k bir genelleme yap─▒lm─▒┼č olmaktad─▒r.
Engellilik bedensel, zihinsel ve ruhsal olmak ├╝zere ├╝├ž bi├žimde ya┼čanmaktad─▒r. Bu ├žal─▒┼čman─▒n konusu olarak zihinsel engelliler ele al─▒nacakt─▒r.

Sosyal Hizmet Uzman─▒ ve Zihinsel Engelli
─░leti┼čim ya┼čam─▒m─▒z─▒n her alan─▒nda ve her an─▒nda s├Âzl├╝ ya da s├Âzs├╝z, sesli yada sessiz kulland─▒─č─▒m─▒z bir ara├žt─▒r. En k─▒sa tan─▒m─▒ ile ileti┼čim, bir kaynak ve al─▒c─▒ aras─▒nda bilgi, duygu ve d├╝┼č├╝nce aktar─▒m─▒d─▒r. ─░leti┼čim s─▒ras─▒nda bu al─▒┼čveri┼čde bir kopukluk ya da hatal─▒ iletim s├Âz konusu olabilir. Bu nedenle ileti┼čim sorunlar─▒ ortaya ├ž─▒kar. G├╝n├╝m├╝z ileti┼čim ├ža─č─▒ olarak kabuledilmektedir. Uzaysal ileti┼čimler, uydular, internet, uzaktan telefonlar, filmler, yay─▒nlar, m├╝zik, sanat, ve pek ├žok ┼čey ileti┼čimimizi artt─▒rmaktad─▒r. Ancak insanlar uzaktan bu ┼čekilde haberle┼čip birbirleri ile ileti┼čim kurabildikleri halde y├╝zy├╝ze ileti┼čimlerde bir azalma ve iletim kuramama sorunu ile kar┼č─▒la┼č─▒yorlar. Uzaktan ileti┼čimlerde ve y├╝zy├╝ze ileti┼čimlerde ama├ž insanlar─▒n birbirine duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini aktarmalar─▒d─▒r. Uzaktan y├╝z├╝n├╝ g├Ârmedi─či, sesini duymad─▒─č─▒ ki┼čilerle ileti┼čim kurarken ├žok fazla dikkat edilmeyen pek ├žok unsur y├╝z y├╝ze ileti┼čimde ├Ânemli rol oynar. Bu kar┼č─▒l─▒kl─▒ ileti┼čimin yani etkile┼čimin g├╝c├╝d├╝r. ─░leti┼čim s─▒ras─▒nda jest ve mimikler, dokunma, sar─▒lma, itme, ba─č─▒rma, a─člama, g├╝lme etkile┼čimi temelde etkiler.
Sosyal hizmet uzman─▒ mesleki ili┼čki prensipleri dahilinde m├╝racaat├ž─▒lar─▒ ile ileti┼čim kurar. Mesleki ili┼čkinin temelinde m├╝racaat├ž─▒n─▒n uzman taraf─▒ndan kabul edilmesi, m├╝racaat├ž─▒n─▒n kendi kaderini tayin etme hakk─▒n─▒n varl─▒─č─▒ ve bunu sosyal hizmet uzman─▒n─▒n korumas─▒, duygular─▒n anlaml─▒ ifade edilmesinin sa─članmas─▒ gibi ilkeler bulunmaktad─▒r. bu ili┼čkinin geli┼čebilmesinde ise sosyal hizmet uzman─▒n─▒n m├╝racaat├ž─▒s─▒ ile kurdu─ču ileti┼čim ├Ânemlidir. ├Âzellikle zihinsel engelliler ile mesleki ili┼čkide uzman ├žok ├Ân plandad─▒r. Zihinsel engelli ileti┼čimi ve mesleki ili┼čkiyi ihtiya├žlar─▒ y├Ân├╝nde geli┼čtiremez ve kendi isteklerini anlaml─▒ ifade edemez. Bu durumda m├╝racaat├ž─▒n─▒n kendi kaderini tayin etme hakk─▒n─▒ ya┼čamas─▒ s├Âz konusu olamamaktad─▒r. Zihinsel engelliler ile ├žal─▒┼čmada sosyal hizmet uzman─▒ ve aile engellinin ya┼čam─▒nda ├žok ├Ânemli yer tutar. Zihinsel engelliler di─čer engel gruplar─▒ndan ├žok farkl─▒ olarak bir ba┼čkas─▒na fiziksel, duygusal ve d├╝┼č├╝nsel ba─č─▒ml─▒l─▒k ya┼čamaktad─▒r. Bir ba┼čkas─▒ olmadan ya┼čam─▒n─▒ g├╝venli ve sa─čl─▒kl─▒ s├╝rd├╝rmesi m├╝mk├╝n de─čildir. Bu nedenle zihinsel engelliler ile yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda toplum, aile ve meslek gruplar─▒ onlar─▒n yarar─▒n─▒ en ├╝stte tutmak durumundad─▒r(K├╝├ž├╝kkaraca,2000).
Mesleki ├žal─▒┼čma a├ž─▒s─▒ndan zihinsel engelli ile ileti┼čime bak─▒ld─▒─č─▒nda iki ├Ânemli ├Âge vard─▒r. Uzman ve zihinsel engelli ├žok ├Ânemlidir. Zihinsel engelli ve mesleki a├ž─▒dan aile ve toplum da ├žal─▒┼čman─▒n temelini olu┼čturmaktad─▒r. Burada ele al─▒nan ileti┼čim uzman ve m├╝racaat├ž─▒s─▒ olan zihinsel engellinin aras─▒nda birebir kurulan ili┼čkidir.

Sosyal hizmet uygulamalar─▒ a├ž─▒s─▒ndan mesleki ili┼čki ve ileti┼čimde uzman─▒n ve zihinsel engellinin yeri ├╝zerinde durulacakt─▒r.

Sosyal hizmet uzman─▒n─▒n temel mesleki becerileri aras─▒nda m├╝racaat├ž─▒s─▒ ile iyi bir diyalo─ču geli┼čtirebilmesi, m├╝racaat├ž─▒n─▒n ihtiya├žlar─▒n─▒ g├Ârebilmesi, m├╝racaat├ž─▒dan ald─▒─č─▒ bilgileri yorumlayabilmesi ├žok ├Ânemlidir. Bu nedenle m├╝racaat├ž─▒n─▒n sorunun ele al─▒nabilmesinde temel olarak sosyal hizmet uzman─▒n mesleki ve ileti┼čim becerilerini ├žok iyi kullan─▒yor olmas─▒ yatar. Sosyal hizmet uzman─▒n─▒n m├╝racaat├ž─▒s─▒ ile kar┼č─▒l─▒kl─▒ etkile┼čiminde ├Ânemli yer tutan ├Âgeler ┼čunlard─▒r:

┬Ě Yard─▒m edebilmek i├žin ihtiya├ž duyulan bilgiyi toplamak

┬Ě ─░htiya├žlarla ilgili duygu ve d├╝┼č├╝nceleri ortaya ├ž─▒karmak

┬Ě Duygu ve d├╝┼č├╝ncelerin ifade edilmesini sa─člamak

┬Ě ├çal─▒┼čmay─▒ yap─▒land─▒rmak

┬Ě Bilgi vermek, dan─▒┼čmanl─▒k yapmak, te┼čviketmek ve gerekli y├Ânlendirmeleri yapmak

Bu etkile┼čimi sa─člamak i├žin uzman kullanaca─č─▒ ileti┼čimde; s├Âzel ve s├Âzel olmayan mesajlar─▒n anlaml─▒ olmas─▒na, mesajlar─▒n─▒n m├╝racaat├ž─▒ taraf─▒ndan anla┼č─▒labilmesi i├žin basit, ├Âzel ve dikkatle se├žilmi┼č olmas─▒na, uzman─▒n verdi─či mesajlar─▒n m├╝racaat├ž─▒ taraf─▒ndan anla┼č─▒lmas─▒na, m├╝racaat├ž─▒y─▒ etkileyen aile, okul, toplum gibi etmenlere ├Âzen g├Âstermelidir. Her m├╝racaat├ž─▒ ile ├žal─▒┼č─▒rken uzman bunlara dikkat etmelidir. ├ç├╝nk├╝ kendini ifade edemeyen bir zihinsel engelli de kendisine y├Ânelik kabul davran─▒┼č ve duygular─▒n─▒n fark─▒ndad─▒r.

Farkl─▒ ├Âzellikleri olan gruplarla ├žal─▒┼čma yapan uzmanlar─▒n bu gruba y├Ânelik duygu, d├╝┼č├╝nce ve tutumlar─▒n─▒ g├Âzden ge├žirmesi gerekir. Gruba y├Ânelik duygular─▒n─▒n fark─▒nda olan sosyal hizmet uzman─▒ ├žok daha ba┼čar─▒l─▒ olacakt─▒r. Farkl─▒ gruplara y├Ânelik duygular─▒n her zaman olumsuz olmas─▒ gerekmemektedir. Olumlu duygular da zaman zaman uzman─▒n ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ aksatacakt─▒r. ├çok fazla olumlu duygu ya da sempati ili┼čkisinin kurulmas─▒ uzman─▒ m├╝racaat├ž─▒lar─▒na kendisini adamas─▒na yol a├žacakt─▒r. Zihinsel engelliler ile ├žal─▒┼čma yapan uzman─▒n da kendisini bu grup ile ilgili olarak duygu, d├╝┼č├╝nce ve tutumlar─▒ a├ž─▒s─▒ndan de─čerlendirmesi gerekir. Ayr─▒ca ├žal─▒┼čma yap─▒lacak olan alan ile ilgili teorik bilgiler ise uzman─▒n her zaman ihtiya├ž duyaca─č─▒ bir konudur. Bilimsel ├žal─▒┼čmalar d├╝nyan─▒n her yan─▒nda yap─▒l─▒yor ve bunlar ├žok h─▒zl─▒ bir ┼čekilde de yay─▒lmaktad─▒r. Uzman─▒n kendisini yeni ├žal─▒┼čmalar ─▒┼č─▒─č─▒nda geli┼čtirmesi ve kendi deneyimlerini di─čer ├žal─▒┼čanlar ile payla┼čmas─▒ gerekir. Uzman farkl─▒ bir grup ile ├žal─▒┼č─▒rken mesleki uygulama becerilerini de g├Âzden ge├žirmelidir. Farkl─▒ bir grubun ihtiya├žlar─▒n─▒ anlama, onlarla ileti┼čim kurma ve sorunlar─▒n ├ž├Âz├╝mlenmesine ve onlar─▒n geli┼čmesine katk─▒da bulunabilme becerisi nas─▒ld─▒r sorusunun yan─▒t─▒n─▒ verebilmelidir. Her farkl─▒ grup temel mesleki ili┼čki kurma becerisinin yan─▒ s─▒ra o alana ├Âzg├╝ becerileri de gerektirir. Yeti┼čkinlerle yap─▒lan bir ├žal─▒┼čmada kullan─▒lan ili┼čki kurma becerisi ile ├žocukla yap─▒lan bir ├žal─▒┼čmada kullan─▒lan birbirinden ayr─▒d─▒r. ├çocukla ileti┼čimde oyunlar(K├╝├ž├╝kkaraca, 2001) ├žok ├Ânemliyken yeti┼čkinde do─črudan ve s├Âzel ileti┼čim daha ├Ân plana ├ž─▒kacakt─▒r.
Sosyal hizmet uygulamas─▒ s─▒ras─▒nda ileti┼čimin bir par├žas─▒ olan ve temel odak olan zihinsel engelli kimdir sorusunun yan─▒t─▒ ├žok kolay verilememektedir. Zihinsel engellilik zeka ya┼č─▒ b├Âl├╝mlerine g├Âre birbirinden ayr─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒lan bir gruptur. Bir ki┼činin geri olmas─▒n─▒ yani farkl─▒ olmas─▒n─▒ sadece zeka ya┼č─▒ b├Âl├╝m├╝ ile ger├žekle┼čtirmek kolay de─čildir. Zeka tek ba┼č─▒na anlama ve alg─▒lamada gerilik ya da normallik ile ifade edilemeyecek ├žok karma┼č─▒k bir s├╝re├žtir. Zihinsel engelli olanlar─▒n aile, ├ževre ile ili┼čkileri, zeka ya┼č b├Âl├╝mleri, kendi kurduklar─▒ d├╝nyalar─▒, etkilendikleri olaylar, alg─▒lar─▒, korkular─▒, sevin├žleri birbirinden ├žok farkl─▒ olmas─▒ nedeniyle tek bir tipte zihinsel engelden yada engelli birey tipinden bahsetmek ├žok g├╝├žt├╝r. E─čitsel ama├žla ├žocuklar─▒n e─čitilebilir, ├Â─čretilebilir oldu─ču ayr─▒m─▒ ├žok zor olmas─▒na kar┼č─▒n yap─▒lmaktad─▒r.

Zihinsel engelli her zaman i├žin zeka ya┼č─▒n─▒n g├Âsterdi─či ya┼čta olmak zorunda kalan bir bireydir. Ancak b├╝y├╝r, anlar, bazen unutur, bazen de hi├ž unutmaz. Hassast─▒r, duyarl─▒d─▒r, kendisine nas─▒l yakla┼č─▒l─▒rsa o da ├Âyle davran─▒r.

Zihinsel engellinin her ┼čeyi ├Â─črenmesi herzaman m├╝mk├╝n de─čildir. zihinsel engellinin ├Â─črenmesi gereken kendi ba┼č─▒na ya┼čam─▒n─▒ s├╝rd├╝rebilmesine yetecek bilgiler olmal─▒d─▒r. Dikkat yetenekleri k─▒sa s├╝relidir ve ayn─▒ zamanda da─č─▒n─▒kt─▒r. Asl─▒nda bu durum aileden kaynaklanan bir g├╝d├╝leme eksikli─či ile de a├ž─▒klanabilir.Bir├žok zihinsel engellinin aile ├Âzelli─či, ├žok ├žocuklu, alt sosyo-ekonomik d├╝zeyde ve yoksul olarak g├Âr├╝lmektedir. Bu aileler g├╝nl├╝k ya┼čam m├╝cadelesi i├žinde zihinsel engelli ├žocuklar─▒na ├Âzen ve dikkat g├Âsteremezler ve ├žocu─čun geli┼čimi ilgisizlik nedeniyle aksar.

Zihinsel engelli ├žocu─čun belle─či zay─▒ft─▒r. K─▒sa s├╝reli bellekteki bilgileri uzun s├╝reli belle─če aktarmada ├že┼čitli g├╝├žl├╝kleri vard─▒r.

Akademik ba┼čar─▒lar─▒ yava┼čt─▒r. Okula giden zihinsel engelli ├žocuk, normal zekaya sahip bir ├žocu─čun bir y─▒lda tamamlad─▒─č─▒ s├╝reci tamamlayamaz.

Zihinsel engelli ├žocu─čun dil geli┼čimi yava┼čt─▒r ve gecikmeleri vard─▒r. Kendini tam olarak ifade edemez. Fiziksel olarak baz─▒ devinimsel hareketler yaparlar.

E─čitilebilir zeka d├╝zeyinde olanlar kendi g├╝nl├╝k bak─▒mlar─▒n─▒ ger├žekle┼čtirebilirler ve ba─č─▒ms─▒z ya┼čama haz─▒rlanabilirler. Ancak bu ba─č─▒ms─▒z ya┼čam ve ├žal─▒┼čma hayatlar─▒ mutlaka korumal─▒ olmak durumundad─▒r.

Zihinsel engelli olan bireylerin ihtiya├žlar─▒ di─čerlerinden farkl─▒ de─čildir. temel ya┼čam ihtiya├žlar─▒, sevgi, ba─članma ve ait olma ihtiyac─▒, kendini ger├žekle┼čtirme ihtiyac─▒, sevme ve sevilme ihtiyac─▒, evlilik ve neslini devam ettirme ihtiyac─▒ s├Âz konusudur(K├╝├ž├╝kkaraca,2000).

Sosyal hizmet uzman─▒ m├╝racaat├ž─▒lar─▒ ile ├žal─▒┼č─▒rken onlar─▒n temel insan haklar─▒n─▒ g├Âz ├Ân├╝nde bulundurur ve bu ihtiya├žlar─▒n─▒n kar┼č─▒lanmas─▒n─▒ temel hedef olarak belirler. Sosyal devlet anlay─▒┼č─▒ ve e┼čitlik ├žer├ževesinde sosyal hizmet uygulamalar─▒na bak─▒ld─▒─č─▒nda m├╝racaat├ž─▒n─▒n kendi kaderinin kendisinin belirlemesi ├žok ├Ânemlidir. Ancak zihinsel engellilerin haklar─▒ ve ihtiya├žlar─▒n─▒ kendi ba┼člar─▒na savunabilmeleri m├╝mk├╝n olmamaktad─▒r. Bu durumda sosyal hizmet uzman─▒ zihinsel engellilerin sadece ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lamaya y├Ânelik de─čil ayn─▒ zamanda onlar─▒n toplumda yetenekleri ├Âl├ž├╝s├╝nde yer almalar─▒ ve toplum kaynaklar─▒nda da ihtiya├žlar─▒ kadar yararlanabilmeleri i├žin savunuculuk rollerini yerine getirmelidir. Sosyal hizmet uzman─▒ sadece engellilerin de─čil ailelerin de savunuculu─čunu yapmak durumundad─▒r. Zihinsel engelliler d─▒┼č─▒nda kalan b├╝t├╝n engel gruplar─▒ kendi kararlar─▒n─▒ kendileri verebilir ve haklar─▒n─▒ savunabilirken zihinsel engelliler i├žin aileleri ve sosyal hizmet uzmanlar─▒ bu g├Ârevi ├╝stlenmek durumundad─▒r. Zihinsel engelli, ailesi ve sosyal hizmet uzman─▒ aras─▒ndaki ili┼čki, etkile┼čim ├žok ├Ânemlidir ve s├╝rekli geli┼čtirilmesi gereken bir aland─▒r.

Zihinsel Engelli ve Oyun
Oyun, bir iyile┼čtirme ama├žlanarak bir materyalle yakla┼č─▒m─▒n genel ad─▒d─▒r. Resim ├žizmek, ┼čiir, masal okumak, boya yapmak, kumla oynamak, saklamba├ž, hayvan taklitleri yapmak oyun kavram─▒n─▒n i├žinde yeral─▒r(K├╝├ž├╝kkaraca,2001). Oyunda ├žocu─čun kendisini tam olarak ifade edebilmesi ve uzman─▒n hi├žbir ├Ânyarg─▒ olmadan onu kabuledebilmesi gerekir.
Sosyal hizmet uzman─▒, zihinsel engelliyi(engellileri ve ├žocuklar─▒) anlamak, onun problemini aktarmas─▒na yard─▒mc─▒ olmak, problemin ├ž├Âz├╝mlenmesine kat─▒lmas─▒n─▒ ve becerilerini geli┼čtirmesini sa─člamak amac─▒yla oyun oynamal─▒d─▒r.
Oyunun ├žocu─čun geli┼čimine etkileri ┼ču ┼čekilde genel olarak ele al─▒nabilir(Erkan,1999).
Oyun ├žocu─čun fiziksel geli┼čimini, zihinsel i┼člevlerini olumlu olarak etkiler. ├çocuktaki bast─▒r─▒lm─▒┼č duygusal enerjinin, ihtiya├ž ve arzular─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒na yol a├žar. ├çocuk oyun ile sosyal kurallar─▒, ahlaki standartlar─▒, uygun cinsiyet rollerini ├Â─črenir. ├çocu─čun ├Â─črenmesi oyun ile ├žok kolayla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č olur ve ├žocu─čun yarat─▒c─▒l─▒─č─▒ geli┼čir ve artar. Oyunda ald─▒─č─▒ roller arac─▒l─▒─č─▒ ile i├žg├Âr├╝ kazan─▒r ve arzu edilen ki┼čilik ├Âzelliklerinin geli┼čimi sa─član─▒r.
├çocu─čun oyun oynamas─▒n─▒ etkileyen bir├žok fakt├Âr olmas─▒na kar┼č─▒n sosyal hizmet uzman─▒n─▒n ├žocukla ileti┼čimde mutlaka onun d├╝zeyine uygun ├že┼čitli oyunlar─▒ kurmas─▒ gerekir.
├çocuklar oynayarak b├╝y├╝rler. Oynayarak fiziksel, sosyal, k├╝lt├╝rel bir olgunlu─ča eri┼čirler. Zihinsel engellilerin ya┼čam─▒nda da oyun ve ara├žl─▒, do─črudan yap─▒land─▒r─▒lm─▒┼č oyunlar─▒n yeri ├Ânemlidir.
Zihinsel engelliler ile ileti┼čimde kullan─▒lacak olan oyunun t├╝r├╝n├╝ ve nas─▒l oynanaca─č─▒n─▒ ├žocu─čun durumu belirler. M├╝racaat├ž─▒n─▒n bulundu─ču yerden ba┼člama ilkesine uyarak oyunun planlanmas─▒ gerekir. Oyunu m├╝racaat├ž─▒ de─čil uzman(aile, ├Â─čretmen, di─čer ki┼čiler) ba┼člat─▒r. ├ç├╝nk├╝ oyunun basit, anla┼č─▒l─▒r ve aktif olmas─▒ gerekir.
Zihinsel engelliler ├žo─čunlukla kendilerinden ya┼č├ža k├╝├ž├╝k ├žocuklar─▒n oyunlar─▒n─▒ oynarlar ├ž├╝nk├╝ onlar─▒n zeka ya┼člar─▒, ihtiya├ž ve ilgileri┬á o ya┼č ├Âzelli─čini g├Âstermektedir. Sosyal hizmet uzman─▒n─▒n zihinsel engelli ile kuraca─č─▒ ileti┼čim ve etkile┼čimde ├žocuk psikolojisinden yararlanmas─▒ ├Ânemlidir.
Zihinsel engelliler i├žin oyunun ├Ânemi ┼ču ┼čekilde ele al─▒nabilir(D├Ârger,2001).
1. Oyun, zihinsel┬á engelli bedensel alan─▒n─▒n geli┼čimine katk─▒da bulunur. Engelli ├žocu─čun bedensel yetkinlikleri artar, kemik ve kaslar─▒n b├╝y├╝mesi sa─član─▒r. Kaslar─▒n geli┼čmesi bedensel geli┼čmeyi, bedensel geli┼čme ise sinir sisteminin geli┼čimini ve motor geli┼čimini etkiler. Bedensel ve zihinsel geli┼čme ve kontrol birbiri ile uyumludur.
2. Oyun ile zihinsel engelli kendi bedenini ve di─čer bedenleri fark eder. Zihinsel engellinin bedenine genellikle dokunma azd─▒r. ├ç├╝nk├╝ kulland─▒klar─▒ ila├žlar, v├╝cut yaralar─▒ ve d├╝zenli kendi temizliklerini yapamad─▒klar─▒ i├žin v├╝cut kokular─▒ vard─▒r. Zihinsel engellinin bedeni fazla kilo ya da belirli kaslar─▒n─▒ ├žal─▒┼čt─▒rmad─▒klar─▒ i├žin baz─▒ farkl─▒l─▒klara sahiptir. Bedeni ile yapt─▒klar─▒ uyu┼čmaz. Yeti┼čkin bir zihinsel engelli ├╝├ž ya┼č─▒nda gibi davranabilir. Bu nedenle d─▒┼čar─▒daki ki┼či dokunmaya ├žekinir. Ayr─▒ca bedene dokunma zihinsel engellinin ayn─▒ ┼čekilde cevap verece─či i├žin engelli taraf─▒ndan istismara u─črama ya da engellinin ge├žmi┼čte ya┼čad─▒─č─▒ bir istismar davran─▒┼č─▒n─▒ an─▒msayarak farkl─▒ tepki g├Âstermesi durumuna yol a├žabilir. Asl─▒nda zihinsel engelli hem kendisine dokunulmas─▒n─▒ hem de ba┼čkalar─▒na dokunmak ister. Ancak ba┼čkalar─▒na dokundu─čunda cezaland─▒r─▒l─▒r. Zihinsel engelliler ile az fiziksel temas kuruldu─ču i├žin kendi davran─▒┼člar─▒n─▒ da ayarlayamaz. Ayn─▒ ┼čekilde kendisine y├Ânelik istismar davran─▒┼člar─▒n─▒ da her zaman ay─▒rtedemez.
3. Zihinsel engellinin kendi bedenini benimsemesi giysileri ile yak─▒ndan ilgilidir. ├ľzbak─▒m becerileri geli┼čmedi─či i├žin giysilerini temiz tutamaz ve aileler s─▒kl─▒kla temizliklerini yapmadan bekletirler. Ayn─▒ zamanda zihinsel engelli ├žocuklar─▒n yeni giysi ve beden ya┼člar─▒na uygun giysilerin ├Ânemi fark etmeyece─čini d├╝┼č├╝nen aileler onlara k├╝├ž├╝k, daralm─▒┼č, eski giysileri giydirirler. Asl─▒nda zihinsel engelli zeka ya┼č─▒n─▒n m├╝sait oldu─ču ┼čekilde yeniyi, g├╝zeli ve kendisine yak─▒┼čan giysiyi bilir ve b├Âyle giyindi─činde mutlu olur. Di─čer ki┼čilerin kendisine yakla┼čmad─▒─č─▒n─▒n da fark─▒ndad─▒r.
4. Zihinsel engelliler kendi bedenlerini tan─▒mazlar. Bu konuda duyarl─▒l─▒k i├žin oyun gereklidir. Kendi bedenlerini merak ettikleri kronolojik ya┼člar─▒ ise olduk├ža ilerlemi┼čtir. Bu durumda kendi bedenini ke┼čfetmeye ├žal─▒┼čan ÔÇťb├╝y├╝m├╝┼č bir bedendeki k├╝├ž├╝k ├žocukÔÇŁ ailesi ve ├ževresi taraf─▒ndan cezaland─▒r─▒l─▒r. Asl─▒nda o anda kendi bedenini ke┼čfeden 3-4 ya┼č ├žocu─čudur. Ancak aile ve ├ževre onun geli┼čiminden haberdar olmad─▒─č─▒ i├žin ceza verme davran─▒┼č─▒na y├Ânelirler. Zihinsel engelliler ile ├žal─▒┼č─▒rken onlar─▒n kendi bedenlerini tan─▒malar─▒na f─▒rsat verilmesi gerekir.
5. Zihinsel engelliler ├ževrelerinden ├žok kendileri ile al─▒┼čveri┼č i├žindedirler. ├çevreleri ile i┼čbirli─či ve al─▒┼čveri┼člerini geli┼čtirecekleri oyunlar─▒ oynamalar─▒ ve payla┼čmalar─▒ onlar─▒n yeni kurallar─▒ ├Â─črenmelerine yol a├žacakt─▒r. B├Âylece daha sosyal davranabileceklerdir.
6. Zihinsel engellilerin g├╝ven duygular─▒n─▒n geli┼čmesi ├Ânemlidir. Bu g├╝ven duygusu hem kendilerine hem de ├ževreye y├Ânelik olarak geli┼čtirilmek zorundad─▒r. Bunun i├žin de zihinsel engellinin yapabilece─činden fazlas─▒ istenmeden onlar─▒n kendilerini ger├žekle┼čtirebileceklerini g├Ârmelerini sa─člayacak oyunlar d├╝zenlenmelidir.
7. Oyun oynayan zihinsel engelli empati geli┼čtirme f─▒rsat─▒ bulur. ├ç├╝nk├╝ oyunu tekba┼č─▒na oynamaz ve ├╝stlendi─či rol ile ilgili olarak annesi, babas─▒, arkada┼č─▒ ve di─čerleri ile ilgili olarak onlar─▒ anlamaya y├Ânelir. Bu davran─▒┼č─▒n─▒ tam bilin├žli bir ┼čekilde anlamasa bile yeni davran─▒┼č kal─▒b─▒ ├Â─črenmi┼čtir ve onu uygulamaya ba┼člar.
8. Oyun ile zihinsel engellilerin davran─▒┼čsal yetkinlikleri ve bili┼čsel becerileri artar. Oyun ve oyunda kullan─▒lan malzemeler engellinin ya┼čam─▒na bir yenilik getirir. Bu yenilikler beden hareketlerine, bili┼čsel becerilerine mutlaka yans─▒yacakt─▒r. Bir kedi gibi davranmakla ilgili oyunda kediyi tan─▒r ve kedinin davran─▒┼člar─▒ ile kendi davran─▒┼člar─▒n─▒n farkl─▒ oldu─čunu g├Âr├╝r. Kedinin ├ž─▒kard─▒─č─▒ sesi, d├Ârt ayak ├╝zerinde y├╝r├╝mesini bili┼čsel olarak ├Â─črenmi┼čtir.
Yukar─▒da g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi oyun ve ileti┼čim sosyal hizmet uzman─▒ ve zihinsel engelli aras─▒ndaki ileti┼čim ve zihinsel engellinin psiko-sosyal ve fiziksel geli┼čimi i├žin ├žok ├Ânemli rol oynamaktad─▒r.
Sonu├ž
Sosyal hizmet uzman─▒, zihinsel engelli m├╝racaat├ž─▒s─▒ ile ileti┼čim kurarken onun ÔÇťk─▒s─▒tl─▒l─▒klar─▒ÔÇŁ ve ÔÇťanormalÔÇŁ yap─▒s─▒n─▒ ├žal─▒┼čman─▒n temeline almamal─▒d─▒r. Medikal bak─▒┼č a├ž─▒s─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda sosyal model ve daha sonra geli┼čtirilen yakla┼č─▒mlar─▒n uygulamalarda kullan─▒lmas─▒ m├╝racaat├ž─▒lar─▒n sorunlar─▒n─▒n ├ž├Âz├╝mlenmesinde daha ger├žek├ži ├ž├Âz├╝mler ├╝retilmesine yol a├žacakt─▒r.
Zihinsel engelliler ile yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda kullan─▒lacak olan ileti┼čimin ├žo─čunlukla oyun arac─▒l─▒─č─▒ ile olmas─▒na dikkat edilmelidir. Sosyal hizmet uzmanlar─▒ oyun ile ileti┼čim konusunda kendilerini daha yetkinle┼čtirecek ├žabalar i├žinde bulunmal─▒d─▒r.
Zihinsel engellilerin ailelerinin engelli ile ileti┼čimleri konusunda oyunu kullanmalar─▒ y├Ân├╝nde e─čitilmeleri gereklidir. Bu konuda sosyal hizmet uzmanlar─▒ taraf─▒ndan ailelere dan─▒┼čmanl─▒k hizmeti verilmelidir. ├ç├╝nk├╝ aileler ├žocuklar─▒ ile oyun oynamay─▒ her zaman ger├žekle┼čtiremezler.
Zihinsel engelli ile ileti┼čimde ├Ânemli bir grup da engelli ile ilgili di─čer meslek elemanlar─▒d─▒r. Zihinsel engelli ile ├žal─▒┼čma bir tak─▒m ├žal─▒┼čmas─▒n─▒ gerektirir. Sosyal hizmet uzman─▒n─▒n┬á bu tak─▒m i├žindeki rol├╝ ise di─čerlerinden farkl─▒d─▒r. Zihinsel engellinin yeni sosyal davran─▒┼člar ├Â─črenmesi, kendisini geli┼čtirmesine f─▒rsatlar tan─▒nmas─▒, ailelerin engelli nedeniyle kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒ sorunlar─▒n─▒n ├ž├Âz├╝mlenmesi, toplumun engelliye y├Ânelik tutumlar─▒n─▒n de─či┼čmesi ve onu kabuletmeleri ┼čeklinde ├žok genel bir ┼čekilde ele almak m├╝mk├╝nd├╝r. Sosyal hizmet uzman─▒ engellinin haklar─▒n─▒n korunmas─▒ ve haklar─▒ do─črultusunda toplumda verimli bir birey olmas─▒ y├Ân├╝nde ├žal─▒┼čmalar─▒ s├╝rd├╝rmelidir.

Yrd. Do├ž Dr.┬áNilg├╝n K├ť├ç├ťKKARACA
http://www.ozelegitimsitesi.com
http://www.ozelegitimforumu.com

%d blogcu bunu be─čendi: