ÖZEL EĞİTÄ°M HÄ°ZMETLERÄ° YÖNETMELİĞİ

573 Sayılı Özel EÄŸitim Hakkında KHK

Amaç

Madde 1-Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı; özel eÄŸitim gerektiren bireylerin, Türk Millî EÄŸitiminin genel amaçları ve temel ilkeleri doÄŸrultusunda, genel ve meslekî eÄŸitim görme haklarını kullanabilmelerini saÄŸlamaya yönelik esasları düzenlemektir.

Kapsam

Madde 2-Bu Kanun Hükmünde Kararname; özel eÄŸitim gerektiren bireyler ile onlara doÄŸrudan veya dolaylı olarak sunulacak eÄŸitim hizmetlerini; bu hizmetleri saÄŸlayacak okul, kurum ve programları kapsar.

Madde 3-Bu Kanun Hükmünde Kararnamede geçen;

a) “Özel eÄŸitim gerektiren birey”, çeÅŸitli nedenlerle, bireysel özellikleri ve eÄŸitim yeterlilikleri açısından akranlarından beklenilen düzeyden anlamlı farklılık gösteren bireyi,

b) “Özel eÄŸitim”, özel eÄŸitim gerektiren bireylerin eÄŸitim ihtiyaçlarını karşılamak için özel olarak yetiÅŸtirilmiÅŸ personel, geliÅŸtirilmiÅŸ eÄŸitim programları ve yöntemleri ile onların özür ve özeliklerine uygun ortamlarda sürdürülen eÄŸitimi,

c) “KaynaÅŸtırma”, özel eÄŸitim gerektiren bireylerin diÄŸer bireylerle karşılıklı etkileÅŸim içinde bulunmalarını saÄŸlamak ve eÄŸitim amaçlarını en üst düzeyde gerçekleÅŸtirmek için geliÅŸtirilmiÅŸ eÄŸitim ortamlarını,

d) “Tanılama”, eÄŸitsel amaçla, bireyin tüm geliÅŸim alanlarındaki özelliklerinin belirlenerek deÄŸerlendirilmesi sürecini,

e) “Bakanlık”, Millî EÄŸitim Bakanlığını,

ifade eder.

Özel EÄŸitimin Temel Ä°lkeleri

Madde 4-Türk Millî EÄŸitimini düzenleyen genel esaslar doÄŸrultusunda özel eÄŸitimle ilgili temel ilkeler ÅŸunlardır:

a) Özel eÄŸitim gerektiren tüm bireyler, ilgi, istek, yeterlilik ve yetenekleri doÄŸrultusunda ve ölçüsünde özel eÄŸitim hizmetlerinden yararlandırılır.

b) Özel eÄŸitime erken baÅŸlamak esastır.

c) Özel eÄŸitim hizmetleri, özel eÄŸitim gerektiren bireyleri sosyal ve fiziksel çevrelerinden mümkün olduÄŸu kadar ayırmadan plânlanır ve yürütülür.

d) Özel eÄŸitim gerektiren bireylerin, eÄŸitsel performansları dikkate alınarak, amaç, muhteva ve öÄŸretim süreçlerinde uyarlamalar yapılarak diÄŸer bireylerle birlikte eÄŸitilmelerine öncelik verilir.

e) Özel eÄŸitim gerektiren bireylerin her tür ve kademedeki eÄŸitimlerinin kesintisiz sürdürülebilmesi için her türlü rehabilitasyonlarını saÄŸlayacak kurum ve kuruluÅŸlarla iÅŸ birliÄŸi yapılır.

f) Özel eÄŸitim gerektiren bireyler için bireyselleÅŸtirilmiÅŸ eÄŸitim plânı geliÅŸtirilmesi ve eÄŸitim programlarının bireyselleÅŸtirilerek uygulanması esastır.

g) Özel eÄŸitim politikalarının geliÅŸtirilmesinde, özel eÄŸitim gerektiren bireylerin örgütlerinin görüÅŸlerine önem verilir.

h) Özel eÄŸitim hizmetleri, özel eÄŸitim gerektiren bireylerin toplumla etkileÅŸim ve karşılıklı uyum saÄŸlama sürecini kapsayacak ÅŸekilde plânlanır.

Tanılama-Değerlendirme-Yerleştirme

Madde 5- Her aÅŸamadaki tanılamada, bireyin eÄŸitsel performans düzeyi belirlenir, geliÅŸim alanlarındaki özellikleri deÄŸerlendirilir ve bu deÄŸerlendirme sonuçları dikkate alınarak eÄŸitim amaçları ve hizmetleri plânlanır, en uygun eÄŸitim ortamına yerleÅŸtirilmesine karar verilir.

Tanılama, deÄŸerlendirme ve yerleÅŸtirme sürecinin her aÅŸamasında ailenin de görüÅŸü alınarak katılımı saÄŸlanır.

Erken Çocukluk Dönemi EÄŸitimi

Madde 6- Erken çocukluk dönemindeki özel eÄŸitim hizmetleri ailenin bilgilendirilmesi ve desteklenmesi temeline tayalı olarak evlerde ve kurumlarda sürdürülür.

Okul Öncesi EÄŸitimi

Madde 7- Tanısı konulmuÅŸ özel eÄŸitim gerektiren çocuklar için okul öncesi eÄŸitimi zorunludur. Bu eÄŸitim özel eÄŸitim okulları ile diÄŸer okul öncesi eÄŸitim kurumlarında verilir. GeliÅŸim ve bireysel özellikleri dikkate alınarak, özel eÄŸitim gerektiren çocukların okul öncesi eÄŸitim süreleri uzatılabilir.

Ä°lköÄŸretim

Madde 8- Okul öncesi eÄŸitimini tamamlayan veya zorunlu ilköÄŸretim çağına gelmiÅŸ özel eÄŸitim gerektiren çocuklar için hazırlık sınıfları açılabilir.

Hazırlık sınıflarının amacı, öÄŸrencilerin geliÅŸim ve bireysel özellikleri ile gereksinimleri doÄŸrultusunda onları örgün eÄŸitimi izleyebilecekleri duruma getirmektir.

Özel eÄŸitim gerektiren bireyler, ilköÄŸretimlerini özel eÄŸitim okulları ve/veya diÄŸer ilköÄŸretim okullarında sürdürürler.

Zorunlu ilköÄŸretim programlarının amaçlarını gerçekleÅŸtirecek durumda olmayan bireyler için geliÅŸim alanlarındaki performans düzeyleri dikkate alınarak hazırlanmış eÄŸitim programlarının uygulanacağı kurumlar açılır.

Orta ÖÄŸretim

Madde 9- Özel eÄŸitim gerektiren bireyler, orta öÄŸretimlerini özel eÄŸitim okullarında ve/veya diÄŸer genel ve meslekî teknik orta öÄŸretim okullarında sürdürürler.

Yüksek ÖÄŸretim

Madde 10- Özel eÄŸitim gerektiren bireylerin ilgi, istek, yetenek ve yeterlilikleri doÄŸrultusunda ve ölçüsünde yüksek öÄŸretim imkânlarından faydalanabilmeleri için gerekli özel tedbirler alınır.

Yaygın Eğitim

Madde 11- Özel eÄŸitimin temel ilkeleri doÄŸrultusunda farklı konu ve sürelerde, özel eÄŸitim gerektiren bireyler için temel yaÅŸam becerilerini geliÅŸtirmek, öÄŸrenme ihtiyaçlarını karşılamak, iÅŸe ve mesleÄŸe hazırlamak amacıyla yaygın eÄŸitim programları düzenlenir. Özel eÄŸitim gerektiren bireylerin aileleri ve yakın çevrelerinin bireyin geliÅŸim sürecinde aktif rol almalarına ve onlarla birlikte yaÅŸama becerilerini geliÅŸtirmelerine yönelik yaygın eÄŸitim programlarına öncelik verilir.

Kaynaştırma

Madde 12- Özel eÄŸitim gerektiren bireylerin eÄŸitimleri, hazırlanan bireysel eÄŸitim planları doÄŸrultusunda akranları ile birlikte her tür ve kademedeki okul ve kurumlarda uygun yöntem ve teknikler kullanılarak sürdürülür.

Özel EÄŸitim Okullarında EÄŸitim

Madde 13- Benzer yetersizlikleri olan akranları ile birlikte ayrı bir okul veya kurumda eÄŸitim görmeleri gereken özel eÄŸitim gerektiren öÄŸrencilerin eÄŸitimi, uygun kaynaÅŸtırma modelleri ile düzenlenerek, özel eÄŸitim okul ve kurumlarında sürdürülür.

Özel EÄŸitim DesteÄŸi
Madde 14- Özel eÄŸitim gerektiren bireylere, her tür ve kademedeki eÄŸitim ortamlarında devam ettiÄŸi eÄŸitim programlarının amaçlarını gerçekleÅŸtirmek üzere özel eÄŸitim desteÄŸi verilir. Bu amaçla bireysel ve grupla eÄŸitim imkanları saÄŸlanır.

Herhangi bir eÄŸitim kurumuna devam edecek durumda olmayan zorunlu eÄŸitim çağındaki özel eÄŸitim gerektiren bireylere yetersizlikten etkilenme düzeyine bakılmaksızın temel yaÅŸam becerilerini geliÅŸtirme ve öÄŸrenme ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik eÄŸitim programları uygulanır.

Eğitim Programları

Madde 15- Özel eÄŸitimde, eÄŸitim programları bireylerin eÄŸitsel performansları dikkate alınarak ve programın amaçları bireye uyarlanarak uygulanır.

Özel eÄŸitim okul ve sınıflarında normal okul programları uygulanır, ancak; öÄŸrencilerin özellikleri ve öÄŸrenme yeterlilikleri dikkate alınarak, söz konusu programlarda denkliÄŸi bozmayacak ÅŸekilde düzenlemeler yapılır. Özel eÄŸitim okul ve sınıf programları, öÄŸrencileri, eÄŸitimlerini normal okullarda akranlarıyla birlikte sürdürecek yeterliliklere ulaÅŸtırmayı amaçlayan bir yaklaşımla hazırlanır.

Özel eÄŸitim okul ve sınıflarında süreleri ve içerikleri öÄŸrencilerin özelliklerine göre hazırlanmış özel eÄŸitim programları da uygulanabilir. Bu programları tamamlayanlara verilecek diploma ve sertifikaların denkliÄŸi ile üst öÄŸrenim kurumlarına devam gibi konular ve öÄŸrenciye saÄŸlayacağı haklar Bakanlıkça belirlenir.

Özel eÄŸitim gerektiren bireyleri ilgi, ihtiyaç ve yetenekleri doÄŸrultusunda iÅŸ hayatında geçerliliÄŸi olan görevlere hazırlayıcı iÅŸ ve meslek eÄŸitim programları; uygulama ağırlıklı ve bireyin o iÅŸi veya mesleÄŸi amaçlanan yeterlilikte yapmasını saÄŸlayacak ÅŸekilde sürdürülür.

DeÄŸerlendirme

Madde 16- Normal akranları ile birlikte eÄŸitim gören özel eÄŸitim gerektiren öÄŸrencilerin hazırlanan eÄŸitim planındaki amaçları gerçekleÅŸtirme düzeyleri, devam ettikleri okulun sınıf geçme ve sınav yönetmeliÄŸine göre deÄŸerlendirilir. Ancak, özür ve özellikleri dikkate alınarak sınavlarda gerekli önlemler alınır ve düzenlemeler yapılır.

Özel eÄŸitim okul ve sınıflarında eÄŸitim gören öÄŸrencilerin deÄŸerlendirilmesinde, öncelikle bireyselleÅŸtirilmiÅŸ eÄŸitim planlarında konulan amaçların gerçekleÅŸtirilmesi esas alınır.

Özel EÄŸitim, Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri

Madde 17- EÄŸitim öÄŸretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri ile özel eÄŸitim hizmetlerini düzenlemek, koordineli bir ÅŸekilde yürütülmesini saÄŸlamak, izlemek ve deÄŸerlendirmek üzere her ilde milli eÄŸitim müdürlüÄŸüne baÄŸlı olarak il milli eÄŸitim müdür yardımcısı veya ÅŸube müdürü baÅŸkanlığında özel eÄŸitim rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri birimi kurulur.

Ä°llerde özel eÄŸitim rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri bu birim tarafından yürütülür.

Özel EÄŸitim Okulları

Madde 18- Durumları ayrı bir okulda özel eÄŸitim gerektiren bireyler için özür ve özelliklerine uygun gündüzlü veya yatılı özel eÄŸitim okulları açılır.

Birden fazla özürü bulunan öÄŸrenciler için özel eÄŸitim okullarında özel eÄŸitim sınıfları açılabilir.

Özel eÄŸitim okullarında açılan yaygın eÄŸitim programlarına katılan özel eÄŸitim gerektiren bireyler ile söz konusu okulların aile eÄŸitim programlarına katılanlardan öÄŸrencilerin birinci derecede yakınlarının eÄŸitimleri süresince iaÅŸe ve ibateleri Bakanlıkça karşılanır.

Özel EÄŸitim Kurumları

Madde 19- Özel eÄŸitim gerektiren bireylere özel eÄŸitim desteÄŸi saÄŸlamak veya onları iÅŸ ve mesleÄŸe hazırlamak veya örgün eÄŸitim programlarından yararlanamayacak durumda olanların temel yaÅŸam becerilerini geliÅŸtirmek ve öÄŸrenme ihtiyaçlarını karşılamak üzere gündüzlü özel eÄŸitim kurumları açılabilir.

Özel eÄŸitim kurumlarında, özel eÄŸitim gerektiren bireyleri iÅŸ hayatında geçerliliÄŸi olan görevlere hazırlamak amacıyla açılan iÅŸ ve meslek kurslarına devam edenler, 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek EÄŸitimi Kanunu’nun çırak öÄŸrencilere verdiÄŸi haklardan yararlanırlar.

DiÄŸer Okul ve Kurumlarda Özel EÄŸitim

Madde 20- Durumları normal akranlarıyla birlikte eÄŸitim görmeye uygun olan özel eÄŸitim gerektiren bireyler, eÄŸitim ve öÄŸretimlerini resmi ve özel okul öncesi, ilköÄŸretim ve orta öÄŸretim okullarında sürdürürler. Bu okullarda özel eÄŸitim gerektiren bireylere özel eÄŸitim desteÄŸi saÄŸlamak üzere yardımcı derslikler oluÅŸturulur, özel araç-gereç ile eÄŸitim materyalleri saÄŸlanır ve diÄŸer özel tedbirler alınır.

Durumları ayrı bir sınıfta eÄŸitilmeyi gerektiren öÄŸrenciler için özür ve özelliklerine göre okul öncesi, ilköÄŸretim ve orta öÄŸretim kurumlarda özel eÄŸitim sınıfları açılır.

Çıraklık ve yaygın eÄŸitim faaliyetlerinde de bu tür uygulamalara yer verilir.

Rehberlik ve Araştırma Merkezleri

Madde 21-Rehberlik ve araÅŸtırma merkezleri, eÄŸitim-öÄŸretim kurumlarındaki rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin etkin ve verimli bir ÅŸekilde yürütülmesine iliÅŸkin gerekli her türlü çalışmaların yanı sıra özel eÄŸitim gerektiren bireyleri de tanılamada belirtildiÄŸi ÅŸekilde inceler, tanılar, yerleÅŸtirilebilecekleri en uygun eÄŸitim ortamını önerir ve bu bireylere rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri sunar.

Nüfus ve hizmet potansiyeline göre merkez ve diÄŸer ilçelerde de rehberlik ve araÅŸtırma merkezleri açılabilir.

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Servisi

Madde 22-Örgün ve yaygın eÄŸitim kurumlarına devam eden bireylere rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri götürmek üzere eÄŸitim-öÄŸretim kurumlarında kurulan rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisleri, kurumlarındaki özel eÄŸitim gerektiren bireylere de eÄŸitim ihtiyaçları ve özelliklerine göre bu hizmetleri sunar.

Bu servisler, rehberlik ve danışma hizmetlerini yürütürken bölgelerindeki rehberlik ve araÅŸtırma merkezi ile diÄŸer ilgili kurumlarla iÅŸ birliÄŸi yaparlar.

Okul ve Kurum Açma

Madde 23-Özel eÄŸitim okul ve kurumları ile rehberlik ve araÅŸtırma merkezleri Bakanlıkça açılır.

Gerçek ve tüzel kiÅŸiler özel eÄŸitim gerektiren bireylerin eÄŸitim ve öÄŸretimleri için 8/6/1965 tarihli ve 625 sayılı Özel ÖÄŸretim Kurumları Kanunundaki esaslara uygun olarak özel okul veya kurum açabilirler.

Bakanlık, 625 sayılı Özel ÖÄŸretim Kurumları Kanununa göre açılmış ve hisselerinin tümü kamu yararına çalışan dernek ve vakıflara ait özel eÄŸitim okul ve kurumlarının hizmetlerinin niteliÄŸini yükseltmek ve öÄŸrencilere maliyeti düÅŸürmek amacıyla; bu okul ve kurumlara eÄŸitim-öÄŸretim hizmetleri sınıfında personel, program gibi destekler saÄŸlayabilir.

Resmi ve Özel ÖÄŸretim Kurumlarında Özel EÄŸitim

Madde 24-Resmi ve özel okul öncesi, ilköÄŸretim ve orta öÄŸretim okulları ile yaygın eÄŸitim kurumları; kendi çevrelerindeki özel eÄŸitim gerektiren bireylere özel eÄŸitim hizmetleri saÄŸlamakla yükümlüdürler.

Söz konusu okul ve kurumlarda, özel eÄŸitim gerektiren bireylerin eÄŸitim-öÄŸretim görmelerini saÄŸlamak üzere gerekli tedbirler alınır.

Personel

Madde 25-Özel eÄŸitim okul ve kurumları ile özel eÄŸitime destek saÄŸlayan okul ve kurumların eÄŸitim-öÄŸretim sınıfı personel ihtiyacı öncelikle karşılanır; ihtiyaç duyulan uzman personel atanır veya diÄŸer kurum ve kuruluÅŸlarla iÅŸ birliÄŸi yapılarak görevlendirilir.

TeftiÅŸ ve Denetim

Madde 26-Özel eÄŸitim okul ve kurumları ile özel eÄŸitime destek saÄŸlayan kurumların faaliyetlerinin teftiÅŸ ve denetimi özel eÄŸitim ve/veya rehberlik ve psikolojik danışma alanlarında yetiÅŸmiÅŸ müfettiÅŸlerce yapılır.

Özel EÄŸitim Araçları

Madde 27-Resmi okul ve kurumlarda eÄŸitim ve öÄŸretimlerini sürdürdükleri sürece, özel eÄŸitim gerektiren bireylerin bu hizmetlerden etkin ÅŸekilde yararlanmalarını saÄŸlayacak her türlü araç-gereç ihtiyaçları Bakanlıkça karşılanır.

Kaldırılan Hükümler

Madde 28-12/10/1983 tarihli ve 2916 sayılı Özel EÄŸitime Muhtaç Çocuklar Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçici Madde: Bu kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanması ile ilgili hususlar Bakanlıkça hazırlanacak yönetmeliklerde belirtilir. Söz konusu yönetmelikler, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüÄŸe girdiÄŸi tarihten itibaren bir yıl içerisinde çıkartılır.

Yürürlük

Madde 29-Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımı tarihinde yürürlüÄŸe girer.

Yürütme

Madde 30-Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.