hd porno porno hd porno porno

Category: ├ľzel Anne Babalar

Çocuklar neden inatcıdır

├çocuklarda, 3-5 ya┼člar─▒ aras─▒nda ana-baba ve kendileri i├žin ├žok g├╝├ž olan inat├ž─▒l─▒k d├Ânemi ba┼člar. O ya┼ča kadar kolay y├Ânetilen bir ├žocuk; ba┼č kald─▒ran, ters, huysuz ve dayan─▒lmaz biri olur. Her ┼čeyi reddeder, kendi bildi─čini yapmak ister, ana-baban─▒n isteklerine ├Âfke ile kar┼č─▒ koyar. Devam─▒n─▒ Oku

Engelli Ailesi ile ilgili ├žal─▒┼čmalar

ENGELL─░ ├çOCUK A─░LELER─░ ─░LE YAPILAN ├çALI┼×MALAR

Engelli ├žocuklar i├žin geli┼čtirilen erken e─čitim programlar─▒n─▒n tarihsel geli┼čimine bak─▒ld─▒─č─▒nda, 20. y├╝zy─▒lda engelliler, e─čitim ve bak─▒mlar─▒, di─čer insani konulara benzer geli┼čmeler g├Âstermi┼čtir. Uzun ve karanl─▒k bir ka├ž─▒nma periyodunun ard─▒ndan tan─▒mlama, tedavi etme, engel ├že┼čitlerini, engellileri, ailelerini ve onlarla ├žal─▒┼čanlar─▒ anlamaya y├Ânelik ├žal─▒┼čmalar ba┼člam─▒┼čt─▒r. Y├╝zy─▒l─▒n ba┼č─▒nda engelli ├žocuklar─▒na bak─▒m veren aileler, ilerleyen zamanlarda aktif ve heyecanl─▒ bir ┼čekilde sosyal adalet, e┼čit f─▒rsatlar, entegrasyon ve topluma kayna┼čt─▒rma konusunda sava┼čm─▒┼člard─▒r (Bower, 2000). 1960 ÔÇśl─▒ y─▒llarda ailelerin arac─▒ rol├╝ oynamalar─▒ beklenmi┼č, aile ve ├žocuklara ayr─▒ hizmetler verilmi┼čtir. Bu hizmetler ├žocuklara do─črudan e─čitim ve geli┼čimini sa─člamaya y├Ânelik olurken, ailelere ├žocuklar─▒n─▒ kabullenmeleri, duruma uyum sa─člamalar─▒na y├Ânelik olmu┼čtur. 1970 ÔÇśli y─▒llarda ÔÇťaile kat─▒l─▒m─▒ÔÇŁ kavram─▒ e─čitim program─▒na aileyi de katma ┼čeklinde ele al─▒nm─▒┼č ve bu g├Âr├╝┼č aile programlar─▒n─▒n temel noktas─▒n─▒ olu┼čturmu┼čtur. Engelli ├žocuk ailelerinin duygular─▒ ile ilgili yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar bir hayli ilgin├ž sonu├žlar ortaya ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r.

Engelli ├çocuk Ailelerinin Duygular─▒ ile ─░lgili Ara┼čt─▒rmalar :

Helff & Glidden (1998), 1970 ÔÇô 1990 y─▒llar─▒ aras─▒ndaki yirmi y─▒ll─▒k periyot da engelli ├žocuk ailelerinin uyumlar─▒n─▒n pozitif ÔÇô negatif anlamda ne t├╝rl├╝ bir de─či┼čime u─črad─▒─č─▒n─▒ ara┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r. 1973, 1983, 1993 tarihlerini esas alarak bu y─▒llar aras─▒nda yirmi┼čer makaleden toplam altm─▒┼č makale incelenmi┼čtir. Sonu├žta, y─▒llarla birlikte negatif uyum d├╝┼čerken, pozitif uyumda bir art─▒┼č olmad─▒─č─▒ saptanm─▒┼čt─▒r. Bu durumu ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n ├žal─▒┼čmalar─▒na negatif hipotezlerle ba┼člamalar─▒, g├╝nl├╝k hayatlar─▒nda ├žocukla ya┼čad─▒klar─▒ g├╝zel ┼čeylerden ├žok, aile oryantasyonunun g├╝├žl├╝kleri, ailenin artan y├╝k ve talepleri, stres kaynaklar─▒ ├╝zerinde durmalar─▒, aileye sunulan destek hizmeti ve kaynaklar─▒n etkilerini ara┼čt─▒rmalar─▒ gibi fakt├Ârlerin etkileyebilece─či d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼čt├╝r.

Annelerin kontrol oda─č─▒ ile ilgili inan─▒┼člar─▒n─▒n ├žocu─čun geli┼čim ve tedavisinde ├Ânemli rol oynad─▒─č─▒n─▒ savunan Smith & Oliver (2000), ├žal─▒┼čmalar─▒nda engelli bebek annelerinin yo─čun tedavi ve profesyonel yard─▒mlar─▒n─▒n etkisini de ├Ânemsedikleri, fakat ├žocuklar─▒ndaki geli┼čmeleri daha ├žok ├žocu─čun kendisine ve ┼čansa ba─člama e─čiliminde olduklar─▒n─▒ bulmu┼čtur.

Beckman (1988), Premat├╝re ve d├╝┼č├╝k do─čum a─č─▒rl─▒kl─▒, risk grubundaki bebek anneleri ile ilk iki y─▒l i├žinde de─či┼čen stres ve ald─▒klar─▒ destek ├╝zerine bir ara┼čt─▒rma yapm─▒┼čt─▒r. Anneler ile bebekleri 3, 6, 12 ve 24 ayl─▒kken g├Âr├╝┼čmeler yapm─▒┼čt─▒r. Annelerin stres yo─čunlu─ču ile ilgili belirgin farkl─▒l─▒klar tespit edilirken, alg─▒lanan sosyal destekte bir fark olmad─▒─č─▒ belirtilmi┼čtir. Stres yo─čunlu─čundaki fark─▒n daha ├žok, ├žocu─čun ├Âzel problemleri ile ilgili oldu─ču, fiziksel g├╝├žs├╝zl├╝k ve zor ki┼čilik ├Âzellikleri ise, en dikkate de─čer de─či┼čikli─čin ya┼čand─▒─č─▒ alanlar olarak belirlenmi┼čtir.

├ľz├╝rl├╝ ├žocu─ča sahip ailelerin normal ├žocu─ča sahip ailelere g├Âre daha yo─čun stres ya┼čad─▒klar─▒n─▒ belirten ├žal─▒┼čmalar─▒n yan─▒ s─▒ra (Shapiro ve ark. 1998; Breslau, 1982, Krauss, 1993), genel stres d├╝zeyi a├ž─▒s─▒ndan fark bulunmay─▒p engele y├Ânelik stres├Ârlerin alg─▒lan─▒┼č─▒n─▒n ve aile i├ži ili┼čkilerinin ├Ânemini belirten ├žal─▒┼čmalar mevcuttur (Flynt ve Wood 1989). Baz─▒ ├žal─▒┼čmalar, ya┼čanan stresin ├žocu─čun ├Âzr├╝n├╝n tan─▒s─▒yla, ├Âzr├╝n├╝n derecesiyle, ailenin sosyo ÔÇô ekonomik d├╝zeyi ile ili┼čkisini vurgulam─▒┼člar ve stres d├╝zeyinin zamanla de─či┼čece─čine de─činmi┼člerdir (Beckman, 1983; Donovan, 1988).

├ťlkemizde stresle ilgili yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda da, Akk├Âk (1992), ├že┼čitli ├Âz├╝r gruplar─▒nda ├žocu─ča sahip 82 anne ve 64 baba ile yapt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmada stresi yordayan de─či┼čkenleri incelemi┼č ve ailelerin, ├žocu─čun ├Âzr├╝n├╝ kadere ve d─▒┼čsal fakt├Ârlere atfettiklerinde streslerinin artt─▒─č─▒n─▒, ├Âzr├╝n derecesinin de stresi yordayan ├Ânemli bir de─či┼čken oldu─ču, ├Ârne─čin e─čitilebilir ├žocuk yerine otistik ├žocu─ča sahip olman─▒n stresi artt─▒ran bir fakt├Âr oldu─ču tespit edilmi┼čtir.

┼×enel (1995), yetersizli─če sahip karde┼či olan olmayanlar─▒n kayg─▒ d├╝zeylerini ara┼čt─▒rd─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmas─▒nda, 30 normal ve 30 engelli karde┼či olan 13 ÔÇô 20 ya┼člar aras─▒ ├žocuklarla ├žal─▒┼čm─▒┼č ve engelli karde┼če sahip olan ├žocuklar─▒n kayg─▒ derecesini anlaml─▒ d├╝zeyde daha y├╝ksek bulmu┼čtur. Aksaz (1992), bilgi verici dan─▒┼čmanl─▒─č─▒n otistik ├žocuklar─▒n anne babalar─▒n─▒n kayg─▒ d├╝zeylerine etkisini ara┼čt─▒rd─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmas─▒nda otistik ├žocu─ču olan 14 anne ve 14 baba ile ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Bilgi verici dan─▒┼čmanl─▒k s├╝reci sonunda deney ve kontrol gruplar─▒n─▒n kayg─▒ d├╝zeylerinde anlaml─▒ bir farkl─▒l─▒k g├Âr├╝lmemi┼čtir.

Aile ├╝yelerinden birine veya ailenin b├╝t├╝n├╝ne grup oturumlar─▒ ile sa─članan destek ├Ânemli bilgisel ve psikolojik eksiklikleri kapatmakta ve stresi azaltan fakt├Âr olarak ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r. Bu durum engelli ├žocuklar─▒n aileleri i├žin de ge├žerlidir (Flynt &Wood & Scoot, 1992).

Manuel (2003), 270 cerebral palsyÔÇÖ li ├žocuk annesi ile yapt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmada annelerin % 30ÔÇÖ nun depresif semptomlara sahip oldu─ču, engelin ciddiyeti ve fonksiyonel durumunun depresyonu tahmin etmekte etkili olmad─▒─č─▒n─▒ bulmu┼čtur. Alg─▒lanan sosyal dete─čin, ├žocu─čun fonksiyonel durumu ve annenin depresyonu aras─▒ndaki ili┼čkiyi yumu┼čatt─▒─č─▒n─▒ savunmu┼čtur.

Landsman (2003) Engelli ├žocuk annelerinin ├žocuklar─▒n─▒n durumunu nas─▒l tan─▒mlad─▒klar─▒ ile ilgili sorusunu sordu─ču ├žal─▒┼čmada, ├Âzellikle toplum ya┼čam─▒n─▒n engelli ki┼činin ki┼čili─čini olumsuz etkiledi─čini, annelerin kendilerini bazen destek, bazen de bir yar─▒┼čma i├žinde bazen de bir D├Ârtyol a─čz─▒nda bulduklar─▒n─▒ belirtmi┼čtir. Bunlar;(1) ├çocu─čun durumunun bir trajedi oldu─ču, bunun sebebinin annenin bir davran─▒┼č─▒ veya hamilelikteki alkol, ila├ž al─▒m─▒yla ilgili oldu─ču veya g├╝├žl├╝ oldu─ču i├žin b├Âyle bir ├žocu─ču yeti┼čtirmede tanr─▒ taraf─▒ndan se├žilmi┼č oldu─ču.(2) Mental retardasyon ve santral sinir sistemi hastal─▒klar─▒ gibi s├╝rekli engellerin pediatrik t─▒p taraf─▒ndan umutsuz y├╝k olarak sunulmas─▒.(3) Geli┼čim gerili─či gibi ├že┼čitli terapilerle, ailenin yo─čun ├žal─▒┼čmas─▒ ve ├žocu─čun zorlanmas─▒ ile engelin minimize edildi─či veya tamamen kalkt─▒─č─▒ durumlar─▒n destekledi─či, ÔÇťrehabilitasyon s├╝reci sonucu engellilik tedavi edilebilir, etkileri ortadan kald─▒r─▒labilirÔÇŁ inanc─▒.(4) Ba─č─▒ms─▒z ya┼čam ve hareket, engelin sosyal y├Ân├╝, engelin bireysel olmaktan ├žok toplumun sorumlulu─čunda oldu─ču, engelli ki┼činin ya┼čam (1995) kalitesinin artt─▒r─▒lmas─▒ ile ilgili engelli haklar─▒ aktivitelerinin yan─▒nda toplumun engelliler i├žin yaratt─č─▒ zorluklar.Mobarak (2000), engelli ve ya┼č─▒ b├╝y├╝k ├žocu─ču olan, geli┼čmekte olan ├╝lkelerde ya┼čayan annelerin stres fakt├Ârlerini ara┼čt─▒rd─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmas─▒nda, ├žocu─čun davran─▒┼č problemlerini annenin stresini artt─▒ran en ├Ânemli fakt├Âr olarak belirlemi┼čtir. ├ľzellikle ├žocu─čun hareket ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒n─▒n olmas─▒, uyku, yatak ─▒slatma, kirletme gibi annenin y├╝k├╝n├╝ artt─▒ran problemler stres kayna─č─▒ olarak g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Pratik yard─▒mlar ve davran─▒┼č problemlerini azaltacak ├Ânerilerin anneleri rahatlatt─▒─č─▒n─▒ tespit etmi┼čtir.

Engelli ├çocuk Ailelerinin Gereksinimlerini Belirlemeye Y├Ânelik Ara┼čt─▒rmalar :

Sucuo─člu (1995), zihinsel engelli ve otistik ├žocu─ča sahip 44 anne ve 45 baban─▒n gereksinimlerini belirledi─či ├žal─▒┼čmas─▒nda, hem annelerin hem babalar─▒n ortak belirledikleri gereksinim alanlar─▒n─▒n s─▒ras─▒yla bilgi gereksinimi, destek gereksinimi ve maddi gereksinim oldu─čunu bulmu┼čtur.

Ak├žamete (1996), i┼čitme engelli ├žocuklar─▒n annelerinin gereksinimlerini belirlemeye y├Ânelik ├žal─▒┼čmas─▒nda, annelerin en fazla gereksinim duydu─ču alanlar─▒n bilgi gereksinimi oldu─čunu belirtmi┼čtir. Toplumsal servisler boyutunda ise, ├žocu─ču ile ayn─▒ ├Âzellikte ├žocu─ču olan anne babalar hakk─▒nda yaz─▒lm─▒┼č kitap okuma ve problemleri hakk─▒nda d├╝zenli olarak konu┼čabilece─či psikolojik dan─▒┼čman, sosyal ├žal─▒┼čmac─▒, psikiyatrist ile bir araya gelme ihtiya├žlar─▒ en fazla gereksinim belirtilen alanlar olarak tespit edilmi┼čtir.

Soydan (2000), cerebral palsy ÔÇśli ├žocu─ču olan anne ve babalar─▒n gereksinimlerinin belirlenmesine y├Ânelik yap─▒lan bir ba┼čka ├žal─▒┼čmada, ebeveyn gereksinimlerinin s─▒ras─▒yla, bilgi gereksinimi (├žocu─čun ├Âzr├╝, baz─▒ becerileri nas─▒l ├Â─čretebilece─či, davran─▒┼člar─▒n─▒ nas─▒l kontrol edebilece─či vb.), toplumsal hizmet gereksinimi (├žocu─čun ileride ve ┼ču anda yararlanabilece─či kurumlar, kendilerini anlayacak doktor), maddi gereksinimler (terapi, ├Âzel e─čitim, bak─▒m ve ├Âzel ara├žlar i├žin) alanlar─▒nda yo─čunla┼čt─▒─č─▒ belirtilmi┼čtir.
Uluslar aras─▒ ├žal─▒┼čmalarda da bulgular ayn─▒ paraleldedir. Aileler ├Âncelikle profesyonelleri bilgi kayna─č─▒ olarak g├Ârmekte, g├Ân├╝ll├╝ organizasyon ve ki┼čilerden de bahsetmektedir. Bilgileri ├žocu─čun durumuna duygusal olarak uyum sa─člamada, gerekli servisler ve di─čer ailelere ula┼čmada ve ├žocu─čun davran─▒┼člar─▒ ile ba┼č etmede yararl─▒ bulmu┼člard─▒r (Pain, 1999).

Engelli ├çocuk Ailelerine Y├Ânelik Psikolojik Destek Hizmetleri :

Farkl─▒ duygular, ya┼čant─▒lar─▒, endi┼če ve korkularla dolu, zor s├╝re├žlerden ge├žen engelli ├žocuk aileleri, ├žocuklar─▒n─▒n ya┼čam─▒ndaki ├že┼čitli geli┼čim d├Ânemlerinde ve kendi ki┼čisel, duygusal ya┼čant─▒lar─▒n─▒n farkl─▒ d├Ânemlerinde deste─če ihtiya├ž duyarlar. Benett (1996) ÔÇś in ├žal─▒┼čmas─▒nda aile ├╝yeleri ve yak─▒n arkada┼člar─▒ duygusal yak─▒nl─▒k, dinleme ve her an yanlar─▒nda olma anlam─▒nda t├╝m evrelerde destek fakt├Âr├╝ olarak alg─▒lan─▒rken, ayn─▒ durumdaki ailelerle bir araya geldikleri gruplar, duygular─▒n─▒, hissettikleri bask─▒y─▒, birbirlerini anlama y├Ân├╝nden de─čerli bulunmu┼čtur. Dini inan├žlar─▒ndan da destek ald─▒klar─▒n─▒ belirten engelli ├žocuk aileleri, ÔÇť├žocuklar─▒n─▒ tanr─▒n─▒n bir hediyesi olarak g├ÂrmeÔÇŁ , ÔÇťtanr─▒n─▒n her ┼čeyi kald─▒rabilecek g├╝c├╝ de verece─čiÔÇŁ, se├žilmi┼č biri oldu─ču gibi d├╝┼č├╝nceler geli┼čtirmi┼člerdir.

Psikolojik dan─▒┼čma ve rehberlik yard─▒m─▒na gereksinim duyan aileler a├ž─▒k, dost ve i┼čbirli─čine a├ž─▒k profesyonellerden destek alman─▒n yararlar─▒n─▒ da kabul etmi┼čler, etkili yard─▒m─▒n ÔÇťuzmanl─▒k + i┼čbirli─či + devaml─▒l─▒kÔÇŁ gibi ├╝├ž ├Ânemli ├Âzelli─či i├žermesini istemi┼člerdir (Benett, 1996).

G├╝n├╝m├╝zde engelli ├žocuklara ve ailelerine y├Ânelik verilen hizmetlerde ailenin bir b├╝t├╝n olarak ele al─▒nmas─▒ yakla┼č─▒m─▒ benimsenmektedir. Bu anlay─▒┼ča g├Âre engelli ├žocuk ailelerine y├Ânelik hizmetleri, 1 ÔÇô Bilgi verici yakla┼č─▒mlar, 2- Psiko ÔÇô terap├Âtik yakla┼č─▒mlar, 3- Anne ÔÇô Baba e─čitim programlar─▒ ba┼čl─▒klar─▒ alt─▒nda toplamak m├╝mk├╝nd├╝r.Bilgi Verici Yakla┼č─▒mlar, ├Âzr├╝n t├╝r├╝ ve do─čas─▒ ile ilgili etkenler, ├žocu─čun ├Âzellikleri, geli┼čim alanlar─▒ ve ihtiya├žlar─▒ konusunda anne baban─▒n ayd─▒nlat─▒lmas─▒n─▒ ama├žlar. Bilgi verici dan─▒┼čma s├╝reci i├žinde aileye her t├╝rl├╝ sorular sorabilmesi i├žin f─▒rsat verilmelidir. Bilgi verme ├že┼čitli kurumlar─▒, ailenin ve ├žocu─čun sahip oldu─ču yasal haklar─▒ da kapsamal─▒d─▒r. ├çocu─ča belli becerilerin kazand─▒r─▒lmas─▒, davran─▒┼č problemlerinin kontrol edilmesi ve ├žocukla etkili ileti┼čim kurma yollar─▒ ├╝zerinde de durmal─▒, aileden gelen istek ve ihtiya├žlar do─črultusunda y├Ânlendirilmelidir.

Psikoterap├Âtik Yakla┼č─▒mlar, Duygusal g├╝├žl├╝klere ba─čl─▒ olarak anne ÔÇô baban─▒n ya┼čad─▒klar─▒n─▒, ├žat─▒┼čmalar─▒ anlamalar─▒na ve ├ž├Âz├╝mlemelerine yard─▒m─▒ ama├žlar. Anne babalar─▒n kaybettikleri g├╝veni tekrar kazanmalar─▒, kendi becerilerine inanmaya ba┼člamalar─▒, sosyal ├ževre ile daha fazla ileti┼čime girmelerine yard─▒mc─▒ olma da psikolojik dan─▒┼čman─▒n hedefleri aras─▒ndad─▒r. Ayr─▒ca di─čer ├Âz├╝rl├╝ ├žocuk aileleri ile birlikte ÔÇťgrupÔÇŁ ├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒larak anne ÔÇô babalar─▒n yaln─▒z olmad─▒klar─▒n─▒ anlamalar─▒, kendi sorunlar─▒na benzer sorunlar─▒ olan pek ├žok anne ÔÇô baba oldu─čunu ├Â─črenerek duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini payla┼čmalar─▒ sa─član─▒r.Anne ÔÇô Baba E─čitimi, anne baban─▒n ├žocuklar─▒yla etkile┼čiminde ve davran─▒┼člar─▒n─▒ kontrol etmede etkili olmalar─▒n─▒ sa─člayan teknikleri ve becerileri ├Â─črenmelerini ama├žlar. ├çocu─čun okul ortam─▒nda ├Â─črendiklerini ev ortam─▒na ve g├╝ndelik ya┼čama genelle┼čtirebilmesi, e─čitim s├╝reci i├žinde ev ve okul aras─▒nda davran─▒┼č hedefleri y├Ân├╝nden paralelli─či sa─člama a├ž─▒s─▒ndan b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r. Ailenin mevcut durumuna, problemlerine ve gereksinimlerine g├Âre bu yard─▒m y├Ântemlerinden birine veya hepsine ba┼čvurulabilir (K├╝├ž├╝ker, 1993; ├ľzg├╝ven,1999).

Odom, Yoder ve Hill, (1998)ÔÇÖ e g├Âre engelli ├žocuk ailelerine sa─članan destekte ├Ânemle ├╝zerinde durulmas─▒ gereken noktalar vard─▒r. Bunlardan biri, ├žocu─ča ve aileye sa─članan e─čitim, rehabilitasyon ve deste─čin m├╝mk├╝n olan en erken zamanda ba┼člamas─▒d─▒r. 0-3, 0-6 ya┼č engelli ya da engelli olma riski ta┼č─▒yan bebekler ile ailelerine sa─članan farkl─▒ ┼čekillerde uygulanabilen sistematik destek programlar─▒ erken e─čitim programlar─▒ olarak adland─▒r─▒l─▒r. Bu programlar kat─▒lacak anne babalar─▒n ve bebeklerin gereksinimleri, i├žinde ya┼čad─▒klar─▒ k├╝lt├╝r├╝n yap─▒s─▒ ve ├Âzellikleri, uygulamac─▒lar─▒n kuramsal e─čilimleri ve sosyal politikalar temel al─▒narak, farkl─▒ ama├žlar ve i├žeriklerde olabilir. Genel olarak erken m├╝dahale ve ├Âzel e─čitim programlar─▒n─▒n ama├žlar─▒ ┼čunlard─▒r :

┬Ě Olas─▒ geli┼čim geriliklerini ├Ânleme, ├žocu─čun geli┼čimini engelleyebilecek risk fakt├Ârlerini ortadan kald─▒rmaya ├žal─▒┼čma,

┬Ě Engelin davran─▒┼č geli┼čimine etkilerini belirlemek, davran─▒┼č geli┼čimi ve de─či┼čimini sa─člamak, engelli bebe─če bak─▒m veren ki┼čilerle olan ili┼čkilerini geli┼čtirmek,

┬Ě Engelli bebekte pozitif de─či┼čiklikler yaratmak i├žin aile sistemini etkilemek (Odom, 1998).Geli┼čim gerili─či olan veya olma riski bulunan bebekler i├žin geli┼čtirilen erken m├╝dahale ve e─čitim ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n iki temel prensibi zamanlama ve e─čitimin yo─čunludur. Bu prensiple ilgili ├žal─▒┼čmalar─▒n ├Âzeti, ya┼čam─▒n ilk y─▒llar─▒nda iyi kalitede ve yo─čun ┼čekilde sa─članan e─čitim ve rehabilitasyon programlar─▒na kat─▒lanlar─▒n, kat─▒lmayanlara veya ge├ž ba┼člayanlara g├Âre zihinsel kazan─▒mlar─▒n─▒n daha iyi oldu─čudur (Blair, 1995).Birkan (2002), ├žocuklar─▒na geli┼čim gerili─či olan veya olma riski bulunan ailelere sa─članan ├Âzel e─čitim hizmetlerinin temel ├Âzellikleri ┼ču ┼čekilde s─▒ralanabilir :

┬Ě Aileyi karar verme, planlama, de─čerlendirme ve uygulama s├╝recinde programa katma,

┬Ě Hizmetleri t├╝m aileyi i┼čin i├žine katacak ┼čekilde planlama,

┬Ě Ama├žlar─▒n olu┼čturulmas─▒ ve uygulaman─▒n ├Âncelikle aile taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝lmesine rehberlik etme,

┬Ě Aileye se├ženek ├Ânerme ve ailenin kat─▒l─▒m oran─▒ hakk─▒ndaki kurallar─▒na sayg─▒l─▒ olma.├çocu─čun ve ailenin ihtiya├žlar─▒n─▒n dikkatli bir ┼čekilde de─čerlendirilmesi etkili hizmet verebilmek a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemle ├╝zerinde durulmas─▒ gereken bir di─čer noktad─▒r. Bu de─čerlendirme ailenin var olan kaynaklar─▒n─▒ tespit etmeyi de i├žerir.

Engelli ├žocuk aileleri ┼čimdi ve gelecek hakk─▒nda endi┼čelidir. ├çocu─čunun bak─▒m─▒ ve ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lama konusunda kendi yeterliliklerini sorgulayabilir. ├çocu─čun durumundan kendini sorumlu tutabilir. Ya┼čant─▒s─▒n─▒ kontrolden ├ž─▒km─▒┼č olarak g├Ârebilir. ├çocu─čuna uygun servis bulmada zorlanabilir ve toplumun, ├ževrenin tutumlar─▒ndan rahats─▒z olabilir. Aile t├╝m bunlar─▒n ├ž├Âz├╝m├╝ olsun veya olmas─▒n payla┼čmaya ve destek almaya ihtiya├ž duyar.Ailelerle ├žal─▒┼čan bir profesyonel sosyal ÔÇô duygusal deste─či yetersiz olan kom┼čusu, arkada┼č─▒, e┼či veya akrabalar─▒ndan yard─▒m g├Ârmeyen ailelere y├Ânelik deste─či h─▒zland─▒rmal─▒d─▒r. Onlar─▒ di─čer engelli ├žocuk aileleri ile tan─▒┼čt─▒rmas─▒, aile destek gruplar─▒ olu┼čturmas─▒ yararl─▒d─▒r (Haring, 1986 ; Benett, 1996 ; Kerr, 2000).Pelchat, (1999), engelli bebek ailelerinin adaptasyonlar─▒nda erken e─čitim programlar─▒n─▒n etkisini ara┼čt─▒rd─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmas─▒nda down sendromu ve tav┼čan duda─ča sahip 74 anne baba ile ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r.

Deneysel ├žal─▒┼čmas─▒nda deney grubu ailelerine kendi geli┼čtirdi─či erken e─čitim programn─▒ uygulam─▒┼čt─▒r. Program aileler ve uygulay─▒c─▒n─▒n (hem┼čire) kat─▒ld─▒─č─▒ 6-8 toplant─▒dan olu┼čmu┼čtur. ─░lk iki oturum hastane ortam─▒nda ├žocuklar─▒n do─čumlar─▒nda sonra d├╝zenlenmi┼č, di─čer oturumlar ailenin evinde ger├žekle┼čmi┼čtir. Verilerin toplanmas─▒ ve de─čerlendirilmesi ├žocuklar 18 ayl─▒k oldu─čunda yap─▒lm─▒┼č ve erken e─čitim programlar─▒na kat─▒lan ailelerin, kat─▒lmayanlara g├Âre daha iyi adaptasyon g├Âsterdikleri, daha d├╝┼č├╝k seviyede stres, ├žocu─ču, kendi ailesi ve e┼činde ald─▒─č─▒ duygusal destekle ilgili pozitif alg─▒ ve tutuma sahip olduklar─▒ tespit edilmi┼čtir.Grup deste─činin etkileri ├╝zerine ilgi ├žekici di─čer bir ├žal─▒┼čma, ÔÇťentelekt├╝el engelliÔÇŁ olarak adland─▒r─▒lm─▒┼č, ├žocuklar─▒na bak─▒p koruyamayacak durumda bilgi ve mental yeteneklerden yoksun ailelerle yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Onlara uygun ve destekleyici bir ortam sunma, kendine ve ailelerine bakma becerileri geli┼čtirme ve krizlerle ba┼č etmeyi ├Â─čretmeyi ama├žlayan bir programa dahil edilen ailelerle elde edilen sonu├žlar aileler ve ara┼čt─▒rmac─▒lar taraf─▒ndan de─čerlendirilmi┼čtir. Gruptan duygusal destek alma, sosyalle┼čme, pratik g├╝nl├╝k beceriler kazanmada faydaland─▒klar─▒n─▒ belirten aileler, program─▒ ba┼čkalar─▒na tavsiye etmi┼čler ve programa devaml─▒l─▒k sa─člam─▒┼člard─▒r. Ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n de─čerlendirmesi de ayn─▒ do─črultudad─▒r ve ailelerin grubu destekleme ├žabalar─▒n─▒ g├Âzlemlemi┼člerdir (Heinz, 2003).Aile e─čitsel rehberlik ve psikolojik destek programlar─▒n─▒n hedefi ailelerin ├žocuklar─▒n─▒n sorunlar─▒n─▒ tan─▒malar─▒na, onlar─▒ anlamalar─▒na ve kabul etmelerine yard─▒mc─▒ olacak duygusal deste─či onlara sunmak olmal─▒d─▒r. B├Âylece engelli ├žocu─ča uygulanacak program─▒n ve izlenecek y├Ântemin kararla┼čt─▒r─▒lmas─▒, planlanmas─▒ ve y├╝r├╝t├╝lmesinde ailenin onay─▒ al─▒nm─▒┼č, i┼čbirli─či sa─članm─▒┼č olacakt─▒r. Aile rehberli─či alan anne ve babalar hem ├žocuklar─▒n─▒n e─čitimine katk─▒ sa─člamakta hem de duygu, d├╝┼č├╝nce ve uygulamalar─▒ payla┼čma imkan─▒ bularak kendilerini psikolojik olarak rahatlam─▒┼č hissedeceklerdir

 

Anne Babalar─▒n ya┼čad─▒klar─▒

FARKLI ├ľZELL─░─×─░ OLAN ├çOCUK ANNE BABALARININ YA┼×ADIKLARI

Aileler farkl─▒ ├Âzellikleri olan ├žocuklar─▒ oldu─čunu ilk ├Â─črendiklerinde ya┼čad─▒klar─▒ duygular ├žok karma┼č─▒k duygulard─▒r. Her ailenin kendine ├Âzg├╝nl├╝─č├╝nden, farkl─▒ ki┼čilik ├Âzellikleri, ve sosyal destek ├Âr├╝nt├╝leri oldu─čundan yola ├ž─▒k─▒larak, ailelerin ya┼čad─▒klar─▒n─▒n da hem benzerlikler hem de farkl─▒l─▒klar g├Âsterdi─či d├╝┼č├╝n├╝lebilir (Dale, 1996; Davis ve Cunningham, 1985). Ailelere ├žocuklar─▒n─▒n durumuna ili┼čkin ilk bilgilerin nas─▒l verildi─či, ne gibi ┼čart ve durumlarda ailenin bilgilendirildi─či ailenin uyum s├╝recini belirleyen en ├Ânemli nedenlerden biridir. Anne babalara do─čru bilgi verilerek uygun bir yakla┼č─▒mla ileti┼čim kuruldu─čunda, ailenin bu beklemedikleri ve haz─▒r olmad─▒klar─▒ duruma uyum sa─člamada ├žok olumlu bir ba┼člang─▒├ž yapt─▒klar─▒ d├╝┼č├╝n├╝lmektedir (Cunningham, 1984; Pugh ve DeÔÇÖAth, 1989).

─░lk anda, ilk g├╝nlerde, ilk aylarda ve ilk y─▒llarda ya┼čan─▒lan duygular, uzmanlar─▒n ailelerle ilk ileti┼čiminin nas─▒l oldu─ču ile ├žok yak─▒ndan ili┼čkilidir. Bu ilk etkile┼čime ba─čl─▒ olarak anne baba k─▒zg─▒nl─▒k, yaln─▒zl─▒k ve ├žaresizlik duygular─▒n─▒ yo─čunlukla ve s├╝rekli ya┼čayabilir, ya da kendini ve ├žocu─čunu geli┼čtirme y├Ân├╝nde daha g├╝d├╝leyici ve destekleyici bir yakla┼č─▒mla, geli┼čim s├╝recine olumlu bir ba┼člang─▒├ž sa─člayabilir. Bu ilk etkile┼čim asl─▒nda, anne baban─▒n ├žocu─ča kar┼č─▒ temel tutumlar─▒n─▒n olu┼čmas─▒nda da ├žok ├Ânemli bir temel ta┼č─▒r.

Ailelerin Tepkilerini A├ž─▒klayan Modeller

Ailelerin tepkilerini a├ž─▒klayan ├že┼čitli modeller vard─▒r (Dale, 1996).

Bunlardan en bilineni ÔÇť A┼čama Modeli ÔÇť olarak belirtilen ve ailelerin ├že┼čitli a┼čamalardan ge├žerek kabul ve uyum a┼čamas─▒na geldi─čini varsayan modeldir. Buna g├Âre, farkl─▒ ├Âzelli─či olan ├žocu─ču oldu─čunu ├Â─črenen anne ve babalar, ilk a┼čama olarak duygusal bir karma┼č─▒kl─▒k i├žine girerler; davran─▒┼člar ve d├╝┼č├╝nceler karma┼č─▒kt─▒r, ya┼čanan yo─čun bir ┼čok, karma┼č─▒kl─▒k ve ┼ča┼čk─▒nl─▒kt─▒r. Daha sonra yas, a┼č─▒r─▒ ├╝z├╝nt├╝, hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒, kayg─▒, red, su├žluluk ve savunma mekanizmalar─▒n─▒n yo─čun ya┼čand─▒─č─▒ tepkisel a┼čama gelir. Bunu ise, ÔÇť Ne yapabilirim? , Neler yapabilirim ? ÔÇť sorular─▒n─▒n sorulmaya ba┼čland─▒─č─▒ uyum ve duruma al─▒┼čma a┼čamas─▒ takip eder. Aileler daha sonra bilgi ve becerilerini geli┼čtirmeye, ├žocuklar─▒ ve kendileri i├žin planlar yapmaya ve gelece─či d├╝┼č├╝nmeye ba┼člarlar.

─░kinci model ise ÔÇť S├╝rekli ├ťz├╝nt├╝ Modeli ÔÇť dir. Bu yakla┼č─▒ma g├Âre, aileler gerek aile i├ži ya┼čant─▒lar─▒, ├žocu─čunun farkl─▒l─▒─č─▒, gerekse toplumsal tepkilere ba─čl─▒ olarak s├╝rekli bir ├╝z├╝nt├╝ ve kayg─▒ i├žindedirler. Bu do─čal bir s├╝re├ž olarak alg─▒lanmakta ve patolojik olarak d├╝┼č├╝n├╝lmemektedir. ├çocu─čun farkl─▒l─▒─č─▒n─▒n kabul├╝ ve bu ├╝z├╝nt├╝ bir arada ya┼čanabilir ve ailenin uyum s├╝reci b├Âylece geli┼čir. ├çocu─čun durumuna ├╝z├╝len bir anne ya da baba, ayn─▒ zamanda ├žok ├žabalayan ve ├žocu─čunun geli┼čimi i├žin u─čra┼čan bir anne baba da olabilir.

├ť├ž├╝nc├╝ model olan ÔÇť Ki┼čisel Yap─▒lanma Modeli ÔÇť duygulardan ├žok bili┼či temel almakta ve ailelerin farkl─▒ tepkilerini bu duruma getirdikleri farkl─▒ yorumlara, farkl─▒ alg─▒lara ba─člamaktad─▒r. Di─čer bir deyi┼čle, anne babalar─▒n kendilerine ve ├žocuklar─▒na ili┼čkin ge├žmi┼č deneyimleri, beklentileri ailelerin tepkilerini belirlemektedir. Aileler, hamilelik d├Ânemi boyunca ve i├žinde ya┼čad─▒klar─▒ ├ževrenin de de─čer yarg─▒lar─▒na ba─čl─▒ olarak, gelecek ya┼čant─▒lar─▒na, ├žocuklar─▒n─▒n gelece─čine ili┼čkin bili┼čsel yap─▒lar olu┼čtururlar. Farkl─▒ ├Âzelli─či olan bir ├žocu─čun do─čumu, bu olu┼čmu┼č yap─▒lara uymad─▒─č─▒ i├žin aile yo─čun bir kayg─▒ ya┼čar; bu ┼čok d├Ânemin ard─▒ndan aile tekrar bir yap─▒lanma s├╝recine girer, kendilerine ve ├žocuklar─▒na ili┼čkin farkl─▒ yap─▒lar olu┼čturmaya ba┼člar.

D├Ârd├╝nc├╝ model ise; ÔÇť ├çaresizlik, G├╝├žs├╝zl├╝k ve Anlams─▒zl─▒k ÔÇť modelidir. Farkl─▒ ├Âzellikleri olan bir ├žocu─čun anne baba da yaratt─▒─č─▒ duygular, yak─▒n ├ževrenin (aile b├╝y├╝klerinin, arkada┼člar) tepkileriyle ├žok yak─▒ndan ili┼čkilidir. Onlar─▒n durumu olumsuz ve ├žaresizlik i├žinde alg─▒lamas─▒ anne baban─▒n da benzer duygular i├žine girmesine neden olmaktad─▒r. ├çaresizlik ve g├╝├žs├╝zl├╝k, yeni bebe─čin do─čumunda t├╝m anne babalarca ya┼čanabilecek bir duygu olmakla birlikte, yak─▒n ├ževrenin farkl─▒ ├Âzelli─či olan bebe─če, ├žocu─ča kar┼č─▒ tepkileri anne baban─▒n tepkilerinin, duygular─▒n─▒n ┼čekillenmesinde temel te┼čkil eder.

T├╝m bu modeller bize ailelerin ya┼čad─▒klar─▒ konusunda ipu├žlar─▒ vermektedir. Her ailenin kendine ├Âzg├╝ oldu─ču, ya┼čad─▒klar─▒n─▒n ve geli┼čimlerinin de kendine ├Âzg├╝ oldu─ču hep hat─▒rlanmal─▒d─▒r.
Ailenin ve annenin duydu─ču utan├ž,├Âz├╝rl├╝l├╝k s├╝recinin daha da katlanmas─▒na yol a├žar. Kendini iyice su├žlu hisseden anne,ona bu duygular─▒ ya┼čatan ├žocu─ču ile ├žaresiz bir bilin├ž d─▒┼č─▒ ├žat─▒┼čmaya d├╝┼čer.

Farkl─▒ ├ľzelliklere Sahip Bir ├çocuk Anne Babada ve Ya┼čant─▒lar─▒nda Neler Meydana Getirebilir ?

Her ├žocu─čun do─čumu ailede bir ├žok yenili─če ve de─či┼čikli─če yol a├žar. Ailenin geli┼čimsel a┼čamalar─▒ ├žocu─čun geli┼čimsel a┼čamalar─▒yla paralel olarak d├╝┼č├╝n├╝l├╝r.

├ľRNEK: ├çocu─čun okul ya┼č─▒na gelmesi ile birlikte ailenin ilkokul haz─▒rl─▒klar─▒na ba┼člamas─▒ gibi. Ancak, farkl─▒ ├Âzellikleri olan ├žocuklar─▒n do─čumu, geli┼čimleri aileleri de ├žok ├že┼čitli de─či┼čikliklerin nedeni olur. Anne babalar─▒n, karde┼člerin ki┼čilik ├Âzellikleri birbirlerinden, hayattan, mesleklerinden, yak─▒n ├ževreden ve toplumdan beklentileri de farkl─▒la┼č─▒r. Bu farkl─▒l─▒klar aileden aileye de─či┼čmekle birlikte, anne babalar─▒n ki┼čilik ├Âzellikleri, e┼člerin birbirlerine ne ├Âl├ž├╝de yak─▒n ve destek olduklar─▒, yak─▒n ├ževrenin ve toplumun tepkileri ve deste─či bu de─či┼čikliklerin nitelik ve niceli─čini etkilemektedir. Ayn─▒ zamanda toplumun ve devletin bu ├žocuklara ve ailelere sundu─ču hizmetlerin ve servislerin niteli─či ve niceli─či de ailelerde meydana gelen de─či┼čiklikleri etkileyen en ├Ânemli nedenlerden biridir (Gargiolu, 1985; Stewart, 1986).

Aile fertlerinin kendilerindeki ve ya┼čant─▒lar─▒ndaki t├╝m bu de─či┼čiklikler, bir geli┼čim s├╝reci olarak da alg─▒lanabilir. Farkl─▒ ├Âzelli─či olan bir ├žocuk, anne baban─▒n ve karde┼člerin kendilerine bak─▒┼člar─▒n─▒ ve kendilerini tekrar de─čerlendirme ve ke┼čfetmelerine de yol a├žan bir s├╝re├ž ba┼člat─▒r (McConachie, 1986, aktaran, Dale, 1996). Aile fertleri kendi yeterlilik ve yetersizliklerini, neleri ba┼čar─▒p ba┼čaramad─▒klar─▒n─▒ deneme, g├Ârme ve ispatlama f─▒rsat─▒n─▒ da bulurlar.

Toplumsal bir varl─▒k olarak da, birey ve toplum, toplumdan beklentiler, toplumdaki rollere ili┼čkin yeni bir sosyalizasyon s├╝reci ya┼čan─▒r; toplumda farkl─▒ ├Âzelli─či olan ├žocuk ve bireylere kar┼č─▒ tutumlar─▒n de─či┼čmesi, ailelere ve ├žocuklara d├Ân├╝k hizmetlerin olu┼čturulmas─▒ y├Ân├╝nde de yo─čun bir ├žaba g├Âsterilmeye ba┼član─▒r. Bu ailelerin farkl─▒ bir olu┼čum ve geli┼čim i├žine girdi─činin bir g├Âstergesidir. ├çocuklar─▒ ve kendileri i├žin daha nitelikli ve nicelikli hizmetlerin olu┼čmas─▒ i├žin birer ÔÇŁ toplum lideri ÔÇť olma yolunda g├Âsterdikleri ├žabalar, onlardaki geli┼čim ve de─či┼čikliklerin temel ta┼člar─▒d─▒r. Bu s├╝re├ž, anne baban─▒n ve ├žocu─čun birlikte geli┼čti─či, b├╝y├╝d├╝─č├╝ bir s├╝re├ž olarak da d├╝┼č├╝n├╝lebilir. Anne baba a├ž─▒s─▒ndan, ebeveyn olmay─▒ ├Â─črenme, sorumluluklar─▒n fark─▒na varma, karar verme becerilerini geli┼čtirme ve ba┼čkalar─▒n─▒ da d├╝┼č├╝nmeyi ├Â─črenme, geli┼čim s├╝recinin ├Ânemli bir b├Âl├╝m├╝n├╝ olu┼čturur. Anne babalar ve ├žocuklar birlikte hayal k─▒r─▒kl─▒klar─▒n─▒, kabul g├Ârmemeyi, yanl─▒┼člar yapmay─▒ uygun olmayan kararlar verip sonucuna katlanmay─▒ ├Â─črenirler; t├╝m bu denetimlerden nas─▒l yaralanacaklar─▒na ili┼čkin ├že┼čitli ba┼ča ├ž─▒kma becerilerini geli┼čtirirler. Aile olarak, ÔÇťfarkl─▒ÔÇŁ olduklar─▒, farkl─▒ bir m├╝cadele ve geli┼čim s├╝reci i├žinde olduklar─▒n─▒ g├Âr├╝rler ve bunu i├žselle┼čtirmeyi ├Â─črenirler. Zaman zaman yaln─▒zl─▒k duygular─▒n─▒, ├žaresizlik duygular─▒n─▒ ya┼čarlar ve bunlarla nas─▒l ba┼ča ├ž─▒kacaklar─▒n─▒ deneyerek, kendilerinin ve ├žocuklar─▒n─▒n geli┼čimlerine katk─▒da bulunurlar (Dimmock ve Dungworth, 1985).

Ebeveynlerin Farklı Bir Çocuk Anne Babası Olarak Çevreden Aldıkları Destekler

Bir ├žocu─čun geli┼čimi anne baba, karde┼čler, b├╝y├╝k anne ÔÇô babalar, arkada┼člar, medya, okul, ├žocu─čun i├žinde ya┼čad─▒─č─▒ k├╝lt├╝r ve olanaklardan etkilenir. ├çocu─čun sosyal ├ževresi, ailenin yak─▒n ve uzak ├ževreden ald─▒─č─▒ destekler ├žocu─čun ne ├Âl├ž├╝de geli┼čece─čini ve toplumun ├╝retken bir ├╝yesi haline gelece─činin belirlenmesinde temel ta┼člard─▒r. ├çocu─čun etkilendi─či ve destek ald─▒─č─▒ ilk ve yak─▒n ├ževre ili┼čkileri aile i├ži ileti┼čimlerdir, bunu mikrosistem olarak tan─▒mlayabiliriz. Daha geni┼č bir sitem olan mesosistem ise ailenin ├žocu─čun erken e─čitimi ve geli┼čimi i├žin ileti┼čim kurdu─ču, ├že┼čitli meslek uzmanlar─▒n─▒ (doktor, e─čitimci, psikolog vbÔÇŽ) geni┼čletilmi┼č aile fertlerini, arkada┼člar─▒ ve kom┼čular─▒n─▒ i├žermektedir.

Ekosistem olarak nitelenen sistem ise, ailenin s├╝rekli olarak do─črudan ileti┼čim i├žerisinde olmad─▒─č─▒, medya, devletin destek hizmetleri, e─čitim sistemi ve okulu kapsamaktad─▒r. Makrosistem ise, toplumun, k├╝lt├╝rel, ekonomik, sosyal ve dini yap─▒s─▒ndan olu┼čmakta ve ailenin ald─▒─č─▒ desteklerin nitelik ve niceli─čini makro d├╝zeyde etkilemektedir. T├╝m bu sistemler, ├žocu─ču, aileyi ve ya┼čad─▒klar─▒n─▒ anlamada ├žok belirleyicidir. Di─čer bir de─či┼čle, ├žocu─čun ve ailenin ├ževreyi etkiledi─čini, ├ževrenin de ├žocuk ve aile ├╝zerinde yukar─▒da belirtilen sistemlerde etkisini ve ├Ânemini hep hat─▒rlamal─▒y─▒z.

Ailenin ├ževreden ve uzmanlardan ald─▒─č─▒ destek ve yard─▒m ├žocu─čun geli┼čimiyle birlikte de─či┼čmekte ve ┼čekillenmektedir. Bebeklikte, uygun t─▒bbi tan─▒ ve t─▒bbi yard─▒mlar ve ailenin duygular─▒na yo─čunla┼č─▒rken, erken ├žocukluk d├Âneminde, farkl─▒l─▒─č─▒n iyice belirgin hale gelmeye, etkilerinin hissedilmeye ba┼čland─▒─č─▒ d├Ânemde, ├žocuklar─▒n ├Âzellikleri, ya┼č─▒tlar─▒yla nas─▒l kayna┼čabilecekleri y├Ân├╝nde yard─▒mlar uygun olmaktad─▒r.

Nas─▒l ve Ne Y├Ânde Bir Yard─▒m Almak ─░stersiniz ?

Anne babalar─▒n t├╝m ya┼čad─▒klar─▒ ile nas─▒l ve ne ├Âl├ž├╝de ba┼ča ├ž─▒kt─▒klar─▒ sosyal destek mekanizmalar─▒ ile paralellik g├Âstermektedir. Ailelerin ya┼čad─▒klar─▒ bu beklenmedik ve karma┼č─▒k durumla ba┼ča ├ž─▒kmalar─▒, b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de di─čer ailelerle ili┼čkilerine, onlardan ald─▒klar─▒ deste─če ve onlara ne ├Âl├ž├╝de yard─▒mc─▒ olduklar─▒na ba─čl─▒d─▒r.

Ailelerin arkada┼čl─▒─ča, dostlu─ča, yaln─▒z olmad─▒klar─▒n─▒ hissetmeye ve duygusal deste─če ihtiya├žlar─▒ vard─▒r. Bu deste─či, geni┼čletilmi┼č aile fertlerinden, yak─▒n ├ževreden ald─▒klar─▒ gibi, psikolojik dan─▒┼čma gruplar─▒nda di─čer annelerden, babalardan da almaktad─▒rlar (Akk├Âk, 1989). Bu gruplar annelerin, babalar─▒n birbirlerine duygusal, sosyal y├Ânden yak─▒nla┼čmalar─▒na ve yaln─▒z olmad─▒klar─▒n─▒ fark etmelerine yard─▒mc─▒ olur. B├Âylece anne ve babalar─▒n ya┼čad─▒klar─▒ depresyon, karamsarl─▒k duygular─▒, yerini ba┼čarma, kendine g├╝ven ve ba┼čkalar─▒na yard─▒m etmenin getirdi─či tatmin duygular─▒na b─▒rak─▒r. Bunun olumlu bir sonucu olarak da ya┼čanan kayg─▒ d├╝zeyinde belirgin bir azalma olur. Geli┼čen bu destek gruplar─▒, toplumda farkl─▒ ├Âzellikleri olan bireylere kar┼č─▒ tutumlar─▒n olumlu y├Ânde geli┼čmesi i├žin yo─čun ├žaba harcamaya ba┼člarlar; ├žocuklar─▒n─▒n ve kendilerinin de─či┼čimleri, geli┼čimleri i├žin gerekli hizmetleri anlatmaya, talep etmeye ba┼člarlar, dernekler kurarlar ve b├Âylece ÔÇťtoplum liderleriÔÇŁ olma yolunda ilerlerler.

Engelli bireye sahip ailenin ya┼čant─▒ a┼čamalar─▒

PEKi GEL─░┼×─░MSEL YETERS─░ZL─░─×─░ OLAN ├çOCU─×A SAH─░P A─░LELER─░N HER B─░R EVREDE K─░ BEKLENT─░LER─░ VE KAR┼×ILA┼×AB─░LECEKLER─░ SORUNLAR NELER OLAB─░L─░R ?

┬áNE BEKLER┬á VE NE YA┼×AR ?

YEN─░ EVL─░ ├ç─░FTÔÇŽ

┬žSa─čl─▒kl─▒ ve mutlu bir hayat ve ileriki y─▒llarda aileye yeni ├╝ye ya da ├╝yelerin kat─▒l─▒m─▒n─▒ bekler,

┬žToplumda sosyal ili┼čkilerini ve yeni kurdu─ču ailenin yerini netle┼čtirmek ister,

K├ť├ç├ťK ├çOCUKLU / YEN─░DO─×AN A─░LES─░

┬žHarika ├žocuk hayalleri y─▒k─▒l─▒r,

┬žSu├žluluk,pi┼čmanl─▒k,├Âfke,┼čok,inkar ya┼čar sonucunda ka├ž─▒n─▒lmaz s├╝re├ž olan depresyonu tecr├╝be eder,

┬žE┼člerden biri di─čerini su├žlar,

┬žDo─čumun ger├žekle┼čti─či hastaneyi,do─čumu ger├žekle┼čtiren doktoru,hem┼čireyi vb. su├žlar,

OKUL D├ľNEM─░NDE ├çOCUKLU A─░LE (OKUL ├ľNCES─░ ÔÇô ─░LK├ľ─×RET─░M VE SONRASI)

┬ž├çocu─čumu istedi─čim okul KABUL edecek mi ?┬ž├çocu─čum ya┼č─▒tlar─▒yla UYUM i├žerisinde ├Â─črenim hayat─▒n─▒ s├╝rd├╝rebilecek mi ?

┬ž├çocu─čum her ┼čeyden ├Ânce ├ľ─×RENEB─░LECEK M─░ ?

┬ž├çocu─čum MEZUN olabilecek mi ? vbÔÇŽ sorulara yan─▒t arar.

AD├ľLESAN (ERGENL─░K) D├ľNEM─░NDE A─░LE

┬žNormal geli┼čim g├Âsteren bir ergen ne ya┼čarsa ├Âzel gereksinimli olarak nitelendirdi─čimiz ergen ise daha farkl─▒ ve daha a─č─▒r bir s├╝re├žten ge├žer.

┬žCinsel d├╝rt├╝ kontrolleri olmad─▒─č─▒ i├žin aileyi ├že┼čitli sosyal ortamlarda, okulda zor durumda b─▒rakabilirler,

┬žAile ├žocuklar─▒n─▒ ÔÇťay─▒p olur insanlar ne der sonraÔÇŁ endi┼česiyle sosyal ortamlardan uzakla┼čt─▒rabilir.

┬ž├çocu─čun geli┼čen ve b├╝y├╝yen bedeni, bak─▒m─▒yla ilgilenen aile bireyleri i├žin zor durumlar yaratabilir.

EVDEN AYRILMA ─░┼× SAH─░B─░ OLMA ve EVL─░L─░K ├çA─×INDA A─░LE┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ├ľzel gereksinimli birey normal olarak kabul edilen bireylerden farkl─▒ olarak geli┼čti─či i├žin aile bu d├Ânemde ├žocu─čunun gelece─či i├žin bir beklenti ve gelecek hayali olu┼čturamaz. ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Yine de aile, e─čer ├žocuklar─▒n─▒n engeli toplum taraf─▒ndan kabul edilebilecek ve ÔÇťanla┼č─▒lmayacaksaÔÇŁ ├žocuklar─▒n─▒ evlendirme d├╝┼č├╝ncesini geli┼čtirebilirler.

─░LER─░ D├ľNEMDE A─░LE ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Aile art─▒k ya┼čland─▒─č─▒, emekli oldu─ču ve devam─▒nda da hayat─▒n─▒n sonuna yakla┼čt─▒─č─▒ d├╝┼č├╝ncesiyle kendisinden sonra ├žocu─čunun hayatta ne yapaca─č─▒, bak─▒m─▒n─▒n kimler taraf─▒ndan kar┼č─▒lanaca─č─▒ konusunda endi┼če duymaya ba┼člar

├ľZEL GEREKS─░N─░ML─░ ├çOCU─×UN A─░LES─░NDE STRESE YOL A├çAN NEDENLER ?

1.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áAilenin kurdu─ču harika ├žocuk hayalinin y─▒k─▒lmas─▒

,2.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áPek ├žok kuruma ve uzmana ba┼čvurma gere─či,

3.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á├çocu─čun bak─▒m─▒n─▒n fazlaca zaman, emek ve para gerektirmesi,

4.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á├çocu─čun durumuna ili┼čkin edinilen bilginin yetersizli─či ve┬á / veya tutars─▒zl─▒─č─▒

5.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áBa┼čkalar─▒na ├žocu─čun durumunu a├ž─▒klama zorlu─ču,

6.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á├çocu─čun sa─čl─▒k ya da davran─▒┼č sorular─▒ gibi ek sorunlar g├Âstermesi.

7.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á├çocu─čun geli┼čiminde ├Ânemli ya┼čamalar─▒ ya┼čayamama ya da ├žok ge├ž ya┼čama

8.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á├çevrenin ├žocu─ča ve aileye kar┼č─▒ olumsuz tutum tak─▒nmas─▒, ├žocuktan ve aileden uzakla┼čmas─▒,

9.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á├çocu─čun e─čitimiyle ilgili ya┼čanan kayg─▒lar

10.┬á┬á┬á┬á├çocu─čun gelece─či ile ilgili ya┼čanan kayg─▒lar

11.    Yasalar, Bürokratik ve İdari Engeller

┬áA─░LELER─░ G├ť├çL├ť KILAN ├ľZELL─░KLER NE OLAB─░L─░R ?

┬á┬žAilenin huzurlu bir aile ya┼čant─▒s─▒na sahip olmas─▒,

┬á┬žAile ├╝yelerinin iyimser bak─▒┼č a├ž─▒s─▒na sahip olmas─▒,

┬žAnne ÔÇô baban─▒n ├žocuk bak─▒m─▒ ve e─čitimi konusunda bilgili olmas─▒,

┬žAilenin geni┼č aile ve dost deste─čine sahip olmas─▒,

┬žAilenin fiziksel ve parasal olanaklar─▒n─▒n yeterli olmas─▒

A─░LELERE Y├ľNEL─░K H─░ZMETLER─░N AMA├çLARI

┬á┬žAileyi psikolojik olarak rahatlatmak,

┬žAilenin ├žocu─ču kabul├╝n├╝ kolayla┼čt─▒rmak,

┬žAilenin hak ve sorumluluklar─▒n─▒ anlamas─▒na yard─▒m etmek,

┬žAileyi al─▒nmas─▒ gereken hizmetler konusunda bilgilendirmek

┬žAileye beceri kazand─▒rmak

├ľZEL GEREKS─░N─░ML─░ ├çOCUK A─░LELER─░NE NELER ├ľNER─░LEB─░L─░R ?

┬žOlabildi─čince, normal aile ya┼čant─▒s─▒n─▒ s├╝rd├╝rmeleri,

┬žOlumsuzlar─▒n yan─▒nda olumlular─▒ da g├Ârmeye ├žal─▒┼čmalar─▒,

┬žGer├žek├ži olmalar─▒,

┬ž├çok uzun d├Ânemli d├╝┼č├╝nmekten ka├ž─▒nmalar─▒,

┬ž├ľncelikler belirlemeleri,

┬žBirbirleriyle dertle┼čmeleri,

┬žDuygular─▒n─▒ belli etmekten ├žekinmemeleri,

┬žSoru sormaktan ├žekinmemeleri,

┬žBenzer ├Âzellikteki ailelerle g├Âr├╝┼čmeleri┬á┬á

A─░LELER─░N KABULLENME A┼×AMASINA KADAR GE├ç─░RD─░KLER─░ S├ťRE├çLER

1.REDDETME:

┼×ok
Konan tan─▒ya kar┼č─▒ duyars─▒z kalma
Konan tan─▒y─▒ reddetme
De─či┼čik ├žareler arama
Hatal─▒ tan─▒ kondu─čunu ispatlama ├žabas─▒ i├žerisine girme.

2.BİLİNÇLİ OLARAK DURUMUN FARKINDA OLMA:

K─▒zg─▒nl─▒k duyma
Su├žluluk
Depresyon
Ac─▒ ve ─▒st─▒rap ├žekme
Hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒
Utan├ž duyma
A┼č─▒r─▒ sorumluluk y├╝klenme

3.D├ť┼×├ťNCE VE DUYGUSAL OLARAK KABULLENME:Z

aman─▒n─▒ ve g├╝c├╝n├╝ ├žocu─čunun e─čitimi i├žin harcama ├žabas─▒ g├Âsterme
├çocu─čuyla ilgili ger├žek beklentilerini ortaya koyma
├çocu─čun e─čitimine y├Ânelik ├žal─▒┼čmalar─▒,giri┼čimleri arama ve uygun olanlar─▒n savunuculu─čunu yapmak
Gerekli merkez ve ki┼čilerle i┼čbirli─či kurma ├žabalar─▒ g├Âsterme

├ľZ├ťRL├ť ├çOCU─×A SAH─░P AiLELERLE ─░LET─░┼×─░M

─░leti┼čim kavram─▒, s├╝re├ž, etki, d├╝┼č├╝nce, haber, duygu, ifade, mesafe temel e─čitim becerileri gibi bir├žok kavram─▒ i├žeren karma┼č─▒k ve ├žok boyutlu bir s├╝reci kapsamaktad─▒r.
Aile, toplumun en k├╝├ž├╝k ve temel birimidir. Ancak aile ├╝lkeden ├╝lkeye, k├╝lt├╝rden k├╝lt├╝re farkl─▒l─▒klar g├Âsterdi─či gibi,ayn─▒ ├╝lke i├žinde de kentten k─▒rsal kesime, ekonomik duruma ve y├Ârelere g├Âre de farkl─▒l─▒klar g├Âsterir. Bu ba─člamda ailenin kesin ve evrensel tan─▒m─▒n─▒ yapmak g├╝├žt├╝r.
Etkili bir ileti┼čim, aile ├╝yelerinin kar┼č─▒l─▒kl─▒ olarak birbirlerinin d├╝┼č├╝ncelerini ve duygular─▒n─▒ anlamalar─▒n─▒ sa─člar. ─░┼č birli─či, yard─▒mla┼čma ve payla┼čma davran─▒┼člar─▒na yol a├žar. ├çocuklar─▒n geli┼čmesi i├žin uygun bir ortam─▒n olu┼čmas─▒na neden olur. ─░yi bir ileti┼čimin ger├žekle┼čti─či aile ortam─▒nda ├žocuklar daha ├Âzerk ve ba─č─▒ms─▒z bir ki┼čilik geli┼čtirirler. D├╝┼č├╝nme, d├╝┼č├╝nce ve duygular─▒n─▒ a├ž─▒klama ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ ve al─▒┼čkanl─▒─č─▒ kazan─▒rlar. Ancak etkili bir ortam olu┼čturulamad─▒─č─▒, ileti┼čim engellerinin yer ald─▒─č─▒ bir ortamda ├žocuklar─▒n geli┼čimi engellenir. Ba─č─▒ml─▒ bir birey olurlar. ─░leride ├že┼čitli sorunlarla uyum g├╝├žl├╝kleri ile kar┼č─▒la┼č─▒rlar. Bu nedenle ailede bireyler aras─▒nda, ├Âzellikle anne-baba ile ├žocuklar aras─▒nda etkili bir ileti┼čim kurulmas─▒ ├žok ├Ânemlidir.
ÔÇó A-├çocuklar─▒n─▒n ├ľzr├╝n├╝ Reddeden
Aileler de ─░leti┼čim:

Aileler ├Âz├╝rl├╝ bir ├žocu─ča sahip oldu-
─čunda ilk olarak hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒ ya┼čarlar. ├çocuklar─▒na ne oldu─čunu bilemediklerinden dolay─▒ b├╝y├╝k endi┼če i├žindedirler.

Kendilerini, e┼č ve yak─▒nlar─▒n─▒ ya da sa─čl─▒k ekibini su├žlarlar. ├çocuklar─▒na tam te┼čhis konunca bu duygu ve endi┼čeler kaybolmaz. ├çocuklar─▒n durumunun ne oldu─čunu kabul etme, birka├ž ay veya y─▒llar─▒ alabilir. Bir k─▒s─▒m aile ise ├žocuklar─▒n─▒n durumunu kabul etmez .

Bu tip aile; ├žocu─ču ile kurdu─ču ileti┼čim kanallar─▒n─▒ kapatan, etkili ileti┼čim kuramayan, ├žocu─čuna empatik duygu ile yakla┼čamayan ve onu anlamayan davran─▒┼č sergilerler. Bu t├╝r davran─▒┼č sergileyen ailelerde sorunlar b├╝y├╝r. Aile kendine bir kaos yarat─▒r. ├çevreden kendini soyutlar. ├ľz├╝rl├╝ ├žocu─čunun gereksinimlerine duyars─▒z kal─▒r. Aile t├╝m bireyler yaln─▒zl─▒─č─▒ ya┼čar. Ailedeki ├Âz├╝rl├╝ bireyin olu┼čturdu─ču sars─▒nt─▒ b├╝y├╝r ve su├žlamalar ba┼člar Neden benim ├žocu─čum,neden benim ailem, nedenler artar bu durum kontrolden ├ž─▒karsa aile par├žalanabilir.

Ailelerin ├Âz├╝rl├╝ ├žocu─čunu
kabul d├╝zeylerinde, ailenin
sosyal-k├╝lt├╝rel yap─▒s─▒
├Ânemlidir. Beklenti d├╝zeyi,
ailenin e─čitimi,
inan├ž durumu,
Ekonomik d├╝zeyi,
sosyal ya┼čant─▒s─▒
ve ailede var olan ileti┼čim
┼čekilleri ├žok ├Ânemlidir.
├ľz├╝rl├╝ ├žocu─ča sahip ailelerin en temel sorunu ya da birincil g├╝├žl├╝k,ailenin ├žocu─ču kabullenmesinde ve engelini anlamas─▒nda ya┼čan─▒r.
1996 Y─▒l─▒nda Zonguldak Spastik ├çocuklar Rehabilitasyon Merkezinde Serapral PalsyÔÇÖli ( SP ) ├žocuklar─▒ olan ailelerle ilgili yap─▒lan ara┼čt─▒rmada en ├žarp─▒c─▒ sonucu, Y─▒llard─▒r ├žocuklar─▒n─▒n SP li olmas─▒na ra─čmen, ailelerin b├╝y├╝k bir oran─▒n─▒n SP nin ne oldu─čunu bilmediklerini ve ├žocuklar─▒n─▒n durumlar─▒n─▒ ara┼čt─▒rma eksikli─či oldu─ču tespit edilmi┼čtir.

├çocuklar─▒n ├Âzr├╝n├╝ kabul etmeyen ailelerin zaman zaman kendilerine zarar verecek, ├Âz├╝rl├╝ ├žocu─čunun geli┼čimini olumsuz etkileyecek tepkileri s├Âz konusudur. Anne babalar ├žocu─čunun ├ževreden sak─▒n─▒rlar, saklarlar ve eve kapan─▒rlar. Bu durumda aile Sosyal Hizmet Uzman─▒ veya Psikologdan yard─▒m almal─▒d─▒r. Uzmanlar aile ├╝yelerinin ├žocu─čun engeli ile birlikte kabul etme s├╝recinde yard─▒mc─▒ olacakt─▒r.
├çocuklar─▒n─▒n engellili─čini tam anlayamamak, ├žocuklar─▒ ile kuracaklar─▒ ileti┼čimi g├╝├žle┼čtirmektedir. ├çocuklar─▒n─▒n ├Âzr├╝ hakk─▒nda konulan tan─▒y─▒ net olarak anlayamayan ailelerde, ├žocuklar─▒ hakk─▒nda ger├žek├ži olmayan beklentiler geli┼čtirerek, ├Âz├╝rl├╝ ├žocu─čun ve aile ├╝yelerinin farkl─▒ sorunlar ya┼čamas─▒na neden olabilirler.

├ľrne─čin, zihinsel geli┼čme gerili─činin ne anlama geldi─čini anlayamayan aile ileride ├žocu─čunu tembel oldu─čunu, vurdumduymaz oldu─ču ┼čeklinde etiketleyebilir. ├çocu─čundan beklentisini y├╝ksek tutabilir.
ÔÇó

B-├çocuklar─▒n─▒n ├ľzr├╝n├╝ Kabul Eden Aileler de ─░leti┼čim :
T├╝m ├Âz├╝rl├╝ ├žocu─ča sahip ailelerde, ├žocuklar─▒n beklemedik ├Âzel durumu kar┼č─▒s─▒nda ailelerde b├╝y├╝k bir ┼ča┼čk─▒nl─▒k ve ┼čok ya┼čan─▒r. ┼×okun arkas─▒nda ÔÇťhay─▒r b├Âyle de─čildir, nas─▒l olurÔÇŁ benzeri inkar tepkileri ya┼čan─▒r. Aile ├žocu─čuna konulan ├Âz├╝r tan─▒s─▒n─▒n yanl─▒┼čl─▒─č─▒n─▒ ispatlamaya ├žal─▒┼č─▒r. Korku, endi┼če, ├╝z├╝nt├╝ gibi karma┼č─▒k duygular i├žindedirler. Bu davran─▒┼člar bir s├╝re├žtir. ┼×ok atlat─▒ld─▒ktan sonra ├žocu─čunun ├Âzr├╝n├╝ kabul ve ret duygular─▒ g├Âr├╝lmektedir. ├çocu─čunu ve ├Âzr├╝n├╝ kabul eden aile karma┼č─▒k duygulardan uzakla┼čma s├Âz konusudur. Aile, ├Âz├╝rl├╝ ├žocu─čunun ├Âzr├╝ ile bar─▒┼č─▒k ya┼čama becerisi kazanm─▒┼čt─▒r. Bundan sonra ├žocuklar─▒ i├žin gerekli kararlar alma ve uyum a┼čamas─▒na ge├žerler. Bunu durumu kabul etme ve uygun ├ž├Âz├╝m ├╝retme s├╝recine girerler .
Aile sistemi bir b├╝t├╝nd├╝r. Bu sistemde bir bireyin ba┼č─▒na gelen di─čer bireyleri de etkiler. Bir engel, ailedeki her bireyin hayat─▒n─▒ de─či┼čtirir. Ailede ├Âz├╝rl├╝ bir ├žocu─čun varl─▒─č─▒ karde┼čler ├╝zerinde ├Âncelikli olarak iki ├Ânemli etkiye neden olur. Birincisi, duygusal; ikincisi ise ekonomik etkidir. Ailelerin ekonomik kaynaklar─▒n─▒n ├Ânemli bir k─▒sm─▒n─▒ ├Âz├╝rl├╝ ├žocu─ča aktard─▒klar─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝klerinde buna i├žerleyebilirler.
Ayr─▒ca karde┼čler, ailelerinin zamanlar─▒n─▒n ├žo─čunu ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar─▒na ay─▒rmas─▒ durumunda kendilerini ihmal edilmi┼č hissedebilirler.
Anne babalar─▒n, di─čer ├žocuklar─▒na da mutlaka zaman ay─▒rmalar─▒ ve onlar─▒n gereksinimlerini de fark ettiklerini g├Âstermeleri gerekmektedir.
Aile i├žinde a├ž─▒k ve d├╝r├╝st
bir ileti┼čimin olmas─▒n─▒n ├Ânemi
b├╝y├╝kt├╝r. ├ľz├╝rl├╝ ├žocuklar─▒n─▒n
tan─▒s─▒ konusunda bilgilerini di─čer ├žocuklar─▒na net anlatmal─▒d─▒rlar. ├ľzr├╝ hakk─▒nda bilgi vermelidirler.
Anneler, ├Âz├╝rl├╝ ├žocu─čunu
en iyi tan─▒yan, onunla
daha uzun zaman dilimi
i├žinde birlikte olan ve onun
temel gereksinimlerini
├žo─čunlukla kar┼č─▒layand─▒r.
├çocu─čunun e─čitim ve
rehabilitasyon hizmetleri
almas─▒nda en ├žok anneler ilgilenmektedir. Uzmanlardan ald─▒─č─▒ bilgileri evde uygulayand─▒r.
Baba da bu s├╝rece kat─▒l─▒m─▒n─▒ sa─člamal─▒ ve e┼čine destek sa─člamal─▒d─▒r.
Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalarda, babalar─▒n ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar─▒ ile ilgilenmesi durumunda ├žocuklar─▒n e─čitim ve rehabilitasyonda daha ba┼čar─▒l─▒ olduklar─▒ g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

ÔÇó Baba ├žocu─čun sosyal kat─▒l─▒m─▒nda etkilidir.

├ľz├╝rl├╝ ├žocuklar─▒n ├Âzr├╝n├╝ kabul eden aileler,
ÔÇó Etkili ileti┼čimi ger├žekle┼čtiren ailelerdir.
ÔÇó ├çocuklar─▒n─▒n ├Âz├╝r tan─▒s─▒ ne olursa olsun ├žocuklar─▒n─▒n e─čitim ve rehabilitasyonunu ├Ânemseyen ailelerdir.
ÔÇó ├çocuklar─▒n─▒n ├Âz├╝rl├╝ olmas─▒ndan kaynaklanan aile i├ži sorunlar─▒ a┼čan ve di─čer sa─čl─▒kl─▒ karde┼čler ile olumlu ileti┼čim kuran ailelerdir.
ÔÇó ├ľz├╝rl├╝ ├žocukla sadece anne de─čil t├╝m aile ilgilidir.
ÔÇó

├ľZ├ťRL├ť ├çOCU─×A SAH─░P A─░LELERE ─░LET─░┼×─░M KONUSUNDA ├ľNER─░LER
1- ├çocu─čunuzun durumunu ne kadar erken kabul ederseniz sizin ve
├žocu─čunuzun durumu daha iyi olacakt─▒r demektir.
Bu tutum erken te┼čhis, erken rehabilitasyon ile ├žocu─čunuzun daha h─▒zl─▒ geli┼čmesini sa─člayacakt─▒r.
2- ├çocu─čunuzun engeliyle ilgili tan─▒y─▒ ├Â─črenin ve bu konuda bilginizi artt─▒r─▒n. Bu alanda ki mesleki terimleri ├Â─črenin. Do─čru bilgiyi aramaktan ├žekinmeyin, bilgi almak ve soru sormak d├╝┼č├╝ncelerinizi, duygular─▒n─▒z─▒ payla┼čman─▒z─▒ sa─člar.
3 ÔÇô Duygular─▒n─▒z─▒ aile ├╝yeleri ile payla┼č─▒n. Duygular─▒n─▒z─▒ g├Âstermekten ├žekinmeyin.

 

 
4 ÔÇô Ac─▒ ve ├Âfke gibi do─čal duygularla nas─▒l ba┼č edilece─čini ├Â─črenin.
5 ÔÇô ├çocu─čunuzun etkili e─čitim programlar─▒nda bulunun, onun geli┼čimini izleyin.

6 – Olumlu bak─▒┼č a├ž─▒s─▒n─▒
hi├ž kaybetmeyin.
7 ÔÇô Ac─▒ma duygusundan ka├ž─▒n─▒n, bunun ├žocu─čunuzun geli┼čimini desteklemesini olumsuz etkileyece─čini unutmay─▒n.

8 ÔÇô Yaln─▒z olmad─▒─č─▒n─▒z─▒ unutmay─▒n, sizin durumunuzda olan bir ├žok aile var.

9 ÔÇô Her bireyin kendine has ├Âzellikleri ile de─čerli oldu─čuna inan─▒n, ileti┼čim s├╝recinde ko┼čulsuz olumlu bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ geli┼čtirin.
10 ÔÇô Duygu ve davran─▒┼člar─▒n─▒zda tutarl─▒ olun, aile i├ži ileti┼čimde bu davran─▒┼č─▒n─▒z─▒n ├žok ├Ânemli oldu─čunu unutmay─▒n.

11 ÔÇô Empatik tutum ve davran─▒┼č geli┼čtirin.

12 ÔÇô Kendinize zaman ay─▒r─▒n. Her zaman kendiniz i├žin sizi rahatlat─▒p dinlendirecek bir ara zaman─▒n─▒z─▒n olmas─▒ size ve ├žocu─čunuza daha fazla yard─▒mc─▒ olacakt─▒r.
13 ÔÇô Fiziksel ve psikolojik sa─čl─▒─č─▒n─▒z─▒ korumaya dikkat edin.

14 ÔÇô Di─čer ├žocuklar─▒n─▒za da mutlaka zaman ay─▒r─▒n.

15 ÔÇô Aktif dinlenme ve etkili ileti┼čim y├Ântemlerini ├Â─črenin ve aile i├žinde mutlaka uygulay─▒n.
16 ÔÇô M├╝mk├╝n oldu─čunda bilgi alabilece─činiz, sorular─▒n─▒z─▒ sorabilece─činiz ve size benzer durumlarla bir araya gelebilece─činiz konferans ve benzeri etkinliklere kat─▒l─▒n─▒z.

iyi bir yaz─▒..

E┼čler anne ve baba olmaya karar verdiklerinde bir taraftan mutluluk ya┼čarken di─čer taraftan sorumluluk ta┼č─▒maya ba┼člarlar. Her anne baban─▒n arzusu sa─čl─▒kl─▒ evlatlara sahip olmak ve sa─čl─▒kla b├╝y├╝tmektir.─░nsan organik, ruhsal ve sosyal bir varl─▒kt─▒r.Bu a├ž─▒dan bak─▒ld─▒─č─▒nda, sa─čl─▒kl─▒ birey bu ├╝├ž alan─▒n dengeli geli┼čimi demektir. T─▒p alan─▒ son elli y─▒lda insan sa─čl─▒─č─▒na y├Ânelik ara┼čt─▒rmalara a─č─▒rl─▒k verilmi┼čtir. Bug├╝n i├žin art─▒k ayd─▒nl─▒─ča kavu┼čmu┼č baz─▒ ├Âzellikler vard─▒r. Anne baba olarak baz─▒ konuklara ├Âzen g├Âsterilmesi gerekmektedir.Her birey elinden gelen dikkat ve gayreti g├Âsterdi─činde ├Âz├╝rl├╝ veya sa─čl─▒ks─▒z ├žocuga sahip olma en aza indirilebilecektir.Sa─čl─▒kl─▒ bir ├žocuga sahip olabilmek i├žin anne babalar─▒n dikkat edece─či 3 d├Ânem; 1.D├ľNEM : GEBEL─░K ├ľNCES─░ VE GEBEL─░K Gebelik ├ľncesi; Anne ya da baba taraf─▒ndan herhangi bir ├Âz├╝r, bozukluk veya hastal─▒k, Anne baba aras─▒nda akrabal─▒k varsa (ne kadar yak─▒n yada uzak akrabal─▒k olsa da ├Ânemlidir.) Beklenen yada d├╝┼č├╝n├╝len ├žocu─čun karde┼člerinde herhangi bir ├Âz├╝r, bozukluk yada hastal─▒k varsa, Anne aday─▒ 18 ya┼č─▒ndan k├╝├ž├╝k 40 ya┼č─▒ndan b├╝y├╝k ise, Bu gibi sebeplerden dolay─▒ anne ve baba muhakkak genetik kad─▒n hastal─▒klar─▒,do─čum, ├žocuk sa─čl─▒─č─▒ ve hastal─▒klar─▒ b├Âl├╝mlerinden dan─▒┼čmanl─▒k hizmeti al─▒nmal─▒d─▒r.M├╝mk├╝nse bu hizmetler gebe kalmadan ├Ânce yap─▒lmal─▒d─▒r.E─čer gebelik s├Âz konusu ise hekime gebeli─čin ilk 1 ay─▒ i├žinde ba┼čvurmak gerekir. Genellikle herhangi bir hastal─▒kta anne taraf─▒ndan ├žok baba taraf─▒n─▒n ├Ânem ta┼č─▒d─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝l├╝r. Oysa baz─▒ hastal─▒klar anne taraf─▒ bask─▒n rol oynayabilir. Bu nedenle baba taraf─▒n─▒n ├Ânem ta┼č─▒d─▒─č─▒ inanc─▒ yanl─▒┼čt─▒r. Gerek anne gerek baba taraf─▒ndan herhangi bir geli┼čim gerili─či, bebeklik-├žocukluk d├Âneminden beri s├╝regelen bir hastal─▒─č─▒ olan varsa muhakkak dan─▒┼čmanl─▒k hizmeti almal─▒d─▒r. Her ├Âz├╝rl├╝ ├žocuk akraba evlili─činden do─čmaz . Ancak ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar─▒n % 30 – % 40′ nda akraba evlili─či s├Âz konusudur.Bu oran k├╝c├╝msenmeyecek bir oran oldu─čunu unutmamak gerekir.Baz─▒ geli┼čimsel bozukluklar─▒n karde┼člerde g├Âr├╝lme oran─▒ y├╝ksektir.Bu nedenle anne baban─▒n yeni bir ├žocuk d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝nde hekim kontrol├╝nde olmas─▒ gerekir. Down Sendromu gibi baz─▒ genetik bozukluklar ve bebe─čin anne karn─▒ndaki geli┼čiminin yeterli olmamas─▒ yada baz─▒ malformasyonlar─▒n (bozuk olu┼čumlar─▒n ) meydana gelmesine 18 ya┼č─▒nda k├╝├ž├╝k annelerde ve 35 ya┼č─▒n─▒n ├╝st├╝ndeki annelerde daha s─▒k rastlan─▒r. Gebelik; Gebelik d├Âneminde ba┼člang─▒├žtan itibaren annenin hekim kontrol├╝nde olmas─▒ uygundur. Hekinin takibinde olan bir anne aday─▒ ├Ânerilen incelemeleri ve gerekiyorsa tedavileri yapt─▒rmal─▒d─▒r. Gebelikte en ufak kanama oldu─čunda, Gebelikte bebek k─▒p─▒rdamad─▒─č─▒nda, Gebelikte ola─čan d─▒┼č─▒ herhangi bir durum oldu─čunda sizi izleyen hekiminize ba┼čvurunuz.Gebelikte annenin bedensel sa─čl─▒─č─▒ kadar ruhsal y├Âden kendini huzurlu hissetmesi ├Ânemlidir.Annenin tedirgin mutsuz olmas─▒ bebe─čin geli┼čimini olumsuz etkileyebilir.Baban─▒n anneye y├Ânelik tutumu, ev ortam─▒nda genel tavr─▒ annenin kendisini iyi hiisetmesini sa─člayacakt─▒r.B├Âylece baba hem anneye hemde bebe─če yard─▒mc─▒ olur. Gebelik boyunca hekiminizin ├Ânermedi─či ila├žlar─▒ kesinlikle kullanmay─▒n─▒z.Gebelikte ├Âzellikle ilk 3 ayda k─▒zam─▒k├ž─▒k ge├žiren bir ki┼činin oldu─ču ortamda bulunmay─▒n─▒z. Ayr─▒ca di─čer bula┼č─▒c─▒ hastal─▒klar da anne karn─▒ndaki bebe─čin geli┼čimine olumsuz etkisi olabilece─či unutmay─▒n─▒z. Gebelikte a┼č─▒r─▒ bulant─▒-kusma olursa hekiminize ba┼čvurunuz.(├ľzellikle 3 aydan sonra) Gebelik d├Âneminde a┼č─▒r─▒ kilo almak do─čumun g├╝├ž olmas─▒na neden olur. 2.D├ľNEM : DO─×UM VE YEN─░ DO─×AN D├ľNEM─░ Do─čum olay─▒ hekim olmasa da kendili─činden ger├žekle┼čir. Ancak s├╝resince geli┼čebilecek herhangi bir olumsuzluk i├žin hekiminiz sizin yan─▒n─▒zda olmal─▒d─▒r.Uzun s├╝re sanc─▒ ├žekmeniz bebe─činize zarar verebilir.Do─čum muhakkak uygun ko┼čullarda yap─▒lmal─▒d─▒r.Do─čumda m├╝dahale gerekirse bu hekim g├Âzetiminde olmal─▒d─▒r. Bebe─činiz do─čduktan sonra g├Âz aklar─▒ sarar─▒rsa, teninde sararma olursa zaman ge├žirmeden bir ├žocuk sa─čl─▒─č─▒ ve hastal─▒klar─▒ uzman─▒na ba┼čvurunuz. Bebe─činiz s├╝rekli a─čl─▒yorsa, Bebe─činizde beslenirken morarma oluyorsa, Bebe─činizde kas─▒lmalar oluyorsa, Bebe─činiz annesini emmiyorsa, Bebe─činiz s├╝rekli hareketsizce yat─▒yorsa, Bebe─činiz tepkisiz bir bebekse, Beb─činizde irkilmeler, s─▒├žramalar g├Âzl├╝yorsan─▒z. Bebe─činizde herhangi bir annormel bir durum oldu─ču kaanatine vard─▒─č─▒n─▒zda mutlaka zaman ge├žirmeden ├žocuk sagl─▒─č─▒ ve hastal─▒klar─▒ uzman─▒na zaman ba┼čvurunuz. 3.D├ľNEM : BEBEKL─░K D├ľNEM─░ Bedensel, ruhsal ve sosyal y├Ânden sa─čl─▒kl─▒ ├žocuklu─čun temelini 0-2 ya┼č aras─▒ olu┼čturmaktad─▒r. Bu nedenle bebeklik d├Ânemi ayr─▒ca ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r.Bebe─činizin do─čumdan sonra geli┼čimini dikkatle takip ediniz.Bebeklik ├žocukluk d├Ânemine ili┼čkin geli┼čim basamaklar─▒n─▒ anne ve baba olarak incelenemiz gerekir.Bunlar; Bebe─činiz sizi g├Âz├╝yle takip etmiyorsa, Bebe─činizle konu┼čtu─čunuzda sizi duymuyor gibi davran─▒yorsa, Bebe─činiz 3 ayl─▒k aldu─ču halde ba┼č─▒n─▒, boynunu tutam─▒yorsa, Bebe─činiz 4 ayl─▒k oldu─ču halde eliyle oynam─▒yorsa, Bebe─činiz a─člam─▒yorsa, Bebe─činiz 6 yada 8 ayl─▒k oldu─ču halde destekli ya da desteksiz oturam─▒yorsa, Bebe─činizle kar┼č─▒l─▒kl─▒ bir ili┼čki kuram─▒yorsan─▒z, Bebe─činiz ya┼č─▒na ula┼čt─▒─č─▒ halde s─▒ralamaya ba┼člamad─▒ ise, 1.5 ya┼č─▒n─▒ ge├žti─či halde kendi ba┼č─▒na y├╝r├╝yemiyorsa, Plastik bardaklar─▒ i├ž i├že koyam─▒yorsa, Bebe─činiz g├Âz├╝ ile bir nesneyi takip edmiyorsa, Bebe─činiz 1.5 ya┼č─▒na geldi─či halde bilerek anne, baba v.s demiyorsa, Bebe─činiz 1.5 ya┼č─▒na geldi─či halde s─▒k s─▒k nedensiz gibi g├Âr├╝nen h─▒r├ž─▒nl─▒klar─▒ oluyorsa, Bebe─činizin fizik geli┼čimi normal oldu─ču halde elleri ile kanat ├ž─▒rpargib hareketler yap─▒yorsa, kendi ekseni etraf─▒nda d├Ân├╝yorsa, durduk yerde bir ba┼čtan bir ba┼ča ko┼ču┼čturuyorsa, Bebe─činiz sizden en ufak bir ayr─▒lmada s─▒k s─▒k ├žok ┼čiddetli a─čl─▒yorsa, Bebe─činiz sizinle g├Âz temas─▒ kurmuyorsa, Bebe─činiz ileti┼čim kurma, geli┼čim ve becerileri a├ž─▒s─▒ndan ya┼č─▒tlar─▒ndan herhangi bir farkl─▒l─▒k g├Âsteriyorlarsa, Vakit ge├žirmeden muhakkak bir ├žocuk sa─čl─▒─č─▒ ve hastal─▒klar─▒ uzman─▒na ba┼čvurunuz.Herhangi bir geli┼čimsel soruna neden olacak bir bozukluk i├žin anne ve baban─▒n erken ba┼čvurusu erken tan─▒y─▒ sa─člayacakt─▒r.Herhangi bir bozuklugun erken tan─▒s─▒ erken e─čitim, terapi ve rehabilitasyonu sa─člar.

ENGELL─░ ├çOCUK A─░LELER─░ ─░LE YAPILAN ├çALI┼×MALAR

ENGELL─░ ├çOCUK A─░LELER─░ ─░LE YAPILAN ├çALI┼×MALAR
Engelli ├žocuklar i├žin geli┼čtirilen erken e─čitim programlar─▒n─▒n tarihsel geli┼čimine bak─▒ld─▒─č─▒nda, 20. y├╝zy─▒lda engelliler, e─čitim ve bak─▒mlar─▒, di─čer insani konulara benzer geli┼čmeler g├Âstermi┼čtir. Uzun ve karanl─▒k bir ka├ž─▒nma periyodunun ard─▒ndan tan─▒mlama, tedavi etme, engel ├že┼čitlerini, engellileri, ailelerini ve onlarla ├žal─▒┼čanlar─▒ anlamaya y├Ânelik ├žal─▒┼čmalar ba┼člam─▒┼čt─▒r. Y├╝zy─▒l─▒n ba┼č─▒nda engelli ├žocuklar─▒na bak─▒m veren aileler, ilerleyen zamanlarda aktif ve heyecanl─▒ bir ┼čekilde sosyal adalet, e┼čit f─▒rsatlar, entegrasyon ve topluma kayna┼čt─▒rma konusunda sava┼čm─▒┼člard─▒r (Bower, 2000). 1960 ÔÇśl─▒ y─▒llarda ailelerin arac─▒ rol├╝ oynamalar─▒ beklenmi┼č, aile ve ├žocuklara ayr─▒ hizmetler verilmi┼čtir. Bu hizmetler ├žocuklara do─črudan e─čitim ve geli┼čimini sa─člamaya y├Ânelik olurken, ailelere ├žocuklar─▒n─▒ kabullenmeleri, duruma uyum sa─člamalar─▒na y├Ânelik olmu┼čtur. 1970 ÔÇśli y─▒llarda ÔÇťaile kat─▒l─▒m─▒ÔÇŁ kavram─▒ e─čitim program─▒na aileyi de katma ┼čeklinde ele al─▒nm─▒┼č ve bu g├Âr├╝┼č aile programlar─▒n─▒n temel noktas─▒n─▒ olu┼čturmu┼čtur.
Engelli ├žocuk ailelerinin duygular─▒ ile ilgili yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar bir hayli ilgin├ž sonu├žlar ortaya ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r.
Engelli ├çocuk Ailelerinin Duygular─▒ ile ─░lgili Ara┼čt─▒rmalar :
Helff & Glidden (1998), 1970 ÔÇô 1990 y─▒llar─▒ aras─▒ndaki yirmi y─▒ll─▒k periyot da engelli ├žocuk ailelerinin uyumlar─▒n─▒n pozitif ÔÇô negatif anlamda ne t├╝rl├╝ bir de─či┼čime u─črad─▒─č─▒n─▒ ara┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r. 1973, 1983, 1993 tarihlerini esas alarak bu y─▒llar aras─▒nda yirmi┼čer makaleden toplam altm─▒┼č makale incelenmi┼čtir. Sonu├žta, y─▒llarla birlikte negatif uyum d├╝┼čerken, pozitif uyumda bir art─▒┼č olmad─▒─č─▒ saptanm─▒┼čt─▒r. Bu durumu ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n ├žal─▒┼čmalar─▒na negatif hipotezlerle ba┼člamalar─▒, g├╝nl├╝k hayatlar─▒nda ├žocukla ya┼čad─▒klar─▒ g├╝zel ┼čeylerden ├žok, aile oryantasyonunun g├╝├žl├╝kleri, ailenin artan y├╝k ve talepleri, stres kaynaklar─▒ ├╝zerinde durmalar─▒, aileye sunulan destek hizmeti ve kaynaklar─▒n etkilerini ara┼čt─▒rmalar─▒ gibi fakt├Ârlerin etkileyebilece─či d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼čt├╝r.
Annelerin kontrol oda─č─▒ ile ilgili inan─▒┼člar─▒n─▒n ├žocu─čun geli┼čim ve tedavisinde ├Ânemli rol oynad─▒─č─▒n─▒ savunan Smith & Oliver (2000), ├žal─▒┼čmalar─▒nda engelli bebek annelerinin yo─čun tedavi ve profesyonel yard─▒mlar─▒n─▒n etkisini de ├Ânemsedikleri, fakat ├žocuklar─▒ndaki geli┼čmeleri daha ├žok ├žocu─čun kendisine ve ┼čansa ba─člama e─čiliminde olduklar─▒n─▒ bulmu┼čtur.
Beckman (1988), Premat├╝re ve d├╝┼č├╝k do─čum a─č─▒rl─▒kl─▒, risk grubundaki bebek anneleri ile ilk iki y─▒l i├žinde de─či┼čen stres ve ald─▒klar─▒ destek ├╝zerine bir ara┼čt─▒rma yapm─▒┼čt─▒r. Anneler ile bebekleri 3, 6, 12 ve 24 ayl─▒kken g├Âr├╝┼čmeler yapm─▒┼čt─▒r. Annelerin stres yo─čunlu─ču ile ilgili belirgin farkl─▒l─▒klar tespit edilirken, alg─▒lanan sosyal destekte bir fark olmad─▒─č─▒ belirtilmi┼čtir. Stres yo─čunlu─čundaki fark─▒n daha ├žok, ├žocu─čun ├Âzel problemleri ile ilgili oldu─ču, fiziksel g├╝├žs├╝zl├╝k ve zor ki┼čilik ├Âzellikleri ise, en dikkate de─čer de─či┼čikli─čin ya┼čand─▒─č─▒ alanlar olarak belirlenmi┼čtir.
├ľz├╝rl├╝ ├žocu─ča sahip ailelerin normal ├žocu─ča sahip ailelere g├Âre daha yo─čun stres ya┼čad─▒klar─▒n─▒ belirten ├žal─▒┼čmalar─▒n yan─▒ s─▒ra (Shapiro ve ark. 1998; Breslau, 1982, Krauss, 1993), genel stres d├╝zeyi a├ž─▒s─▒ndan fark bulunmay─▒p engele y├Ânelik stres├Ârlerin alg─▒lan─▒┼č─▒n─▒n ve aile i├ži ili┼čkilerinin ├Ânemini belirten ├žal─▒┼čmalar mevcuttur (Flynt ve Wood 1989). Baz─▒ ├žal─▒┼čmalar, ya┼čanan stresin ├žocu─čun ├Âzr├╝n├╝n tan─▒s─▒yla, ├Âzr├╝n├╝n derecesiyle, ailenin sosyo ÔÇô ekonomik d├╝zeyi ile ili┼čkisini vurgulam─▒┼člar ve stres d├╝zeyinin zamanla de─či┼čece─čine de─činmi┼člerdir (Beckman, 1983; Donovan, 1988).
├ťlkemizde stresle ilgili yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda da, Akk├Âk (1992), ├že┼čitli ├Âz├╝r gruplar─▒nda ├žocu─ča sahip 82 anne ve 64 baba ile yapt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmada stresi yordayan de─či┼čkenleri incelemi┼č ve ailelerin, ├žocu─čun ├Âzr├╝n├╝ kadere ve d─▒┼čsal fakt├Ârlere atfettiklerinde streslerinin artt─▒─č─▒n─▒, ├Âzr├╝n derecesinin de stresi yordayan ├Ânemli bir de─či┼čken oldu─ču, ├Ârne─čin e─čitilebilir ├žocuk yerine otistik ├žocu─ča sahip olman─▒n stresi artt─▒ran bir fakt├Âr oldu─ču tespit edilmi┼čtir.
┼×enel (1995), yetersizli─če sahip karde┼či olan olmayanlar─▒n kayg─▒ d├╝zeylerini ara┼čt─▒rd─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmas─▒nda, 30 normal ve 30 engelli karde┼či olan 13 ÔÇô 20 ya┼člar aras─▒ ├žocuklarla ├žal─▒┼čm─▒┼č ve engelli karde┼če sahip olan ├žocuklar─▒n kayg─▒ derecesini anlaml─▒ d├╝zeyde daha y├╝ksek bulmu┼čtur.
Aksaz (1992), bilgi verici dan─▒┼čmanl─▒─č─▒n otistik ├žocuklar─▒n anne babalar─▒n─▒n kayg─▒ d├╝zeylerine etkisini ara┼čt─▒rd─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmas─▒nda otistik ├žocu─ču olan 14 anne ve 14 baba ile ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Bilgi verici dan─▒┼čmanl─▒k s├╝reci sonunda deney ve kontrol gruplar─▒n─▒n kayg─▒ d├╝zeylerinde anlaml─▒ bir farkl─▒l─▒k g├Âr├╝lmemi┼čtir.
Aile ├╝yelerinden birine veya ailenin b├╝t├╝n├╝ne grup oturumlar─▒ ile sa─članan destek ├Ânemli bilgisel ve psikolojik eksiklikleri kapatmakta ve stresi azaltan fakt├Âr olarak ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r. Bu durum engelli ├žocuklar─▒n aileleri i├žin de ge├žerlidir (Flynt &Wood & Scoot, 1992).
Manuel (2003), 270 cerebral palsyÔÇÖ li ├žocuk annesi ile yapt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmada annelerin % 30ÔÇÖ nun depresif semptomlara sahip oldu─ču, engelin ciddiyeti ve fonksiyonel durumunun depresyonu tahmin etmekte etkili olmad─▒─č─▒n─▒ bulmu┼čtur. Alg─▒lanan sosyal dete─čin, ├žocu─čun fonksiyonel durumu ve annenin depresyonu aras─▒ndaki ili┼čkiyi yumu┼čatt─▒─č─▒n─▒ savunmu┼čtur.
Landsman (2003) Engelli ├žocuk annelerinin ├žocuklar─▒n─▒n durumunu nas─▒l tan─▒mlad─▒klar─▒ ile ilgili sorusunu sordu─ču ├žal─▒┼čmada, ├Âzellikle toplum ya┼čam─▒n─▒n engelli ki┼činin ki┼čili─čini olumsuz etkiledi─čini, annelerin kendilerini bazen destek, bazen de bir yar─▒┼čma i├žinde bazen de bir D├Ârtyol a─čz─▒nda bulduklar─▒n─▒ belirtmi┼čtir. Bunlar;
(1) ├çocu─čun durumunun bir trajedi oldu─ču, bunun sebebinin annenin bir davran─▒┼č─▒ veya hamilelikteki alkol, ila├ž al─▒m─▒yla ilgili oldu─ču veya g├╝├žl├╝ oldu─ču i├žin b├Âyle bir ├žocu─ču yeti┼čtirmede tanr─▒ taraf─▒ndan se├žilmi┼č oldu─ču.
(2) Mental retardasyon ve santral sinir sistemi hastal─▒klar─▒ gibi s├╝rekli engellerin pediatrik t─▒p taraf─▒ndan umutsuz y├╝k olarak sunulmas─▒.
(3) Geli┼čim gerili─či gibi ├že┼čitli terapilerle, ailenin yo─čun ├žal─▒┼čmas─▒ ve ├žocu─čun zorlanmas─▒ ile engelin minimize edildi─či veya tamamen kalkt─▒─č─▒ durumlar─▒n destekledi─či, ÔÇťrehabilitasyon s├╝reci sonucu engellilik tedavi edilebilir, etkileri ortadan kald─▒r─▒labilirÔÇŁ inanc─▒.
(4) Ba─č─▒ms─▒z ya┼čam ve hareket, engelin sosyal y├Ân├╝, engelin bireysel olmaktan ├žok toplumun sorumlulu─čunda oldu─ču, engelli ki┼činin ya┼čam (1995) kalitesinin artt─▒r─▒lmas─▒ ile ilgili engelli haklar─▒ aktivitelerinin yan─▒nda toplumun engelliler i├žin yaratt─č─▒ zorluklar.
Mobarak (2000), engelli ve ya┼č─▒ b├╝y├╝k ├žocu─ču olan, geli┼čmekte olan ├╝lkelerde ya┼čayan annelerin stres fakt├Ârlerini ara┼čt─▒rd─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmas─▒nda, ├žocu─čun davran─▒┼č problemlerini annenin stresini artt─▒ran en ├Ânemli fakt├Âr olarak belirlemi┼čtir. ├ľzellikle ├žocu─čun hareket ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒n─▒n olmas─▒, uyku, yatak ─▒slatma, kirletme gibi annenin y├╝k├╝n├╝ artt─▒ran problemler stres kayna─č─▒ olarak g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Pratik yard─▒mlar ve davran─▒┼č problemlerini azaltacak ├Ânerilerin anneleri rahatlatt─▒─č─▒n─▒ tespit etmi┼čtir.
Engelli ├çocuk Ailelerinin Gereksinimlerini Belirlemeye Y├Ânelik Ara┼čt─▒rmalar :
Sucuo─člu (1995), zihinsel engelli ve otistik ├žocu─ča sahip 44 anne ve 45 baban─▒n gereksinimlerini belirledi─či ├žal─▒┼čmas─▒nda, hem annelerin hem babalar─▒n ortak belirledikleri gereksinim alanlar─▒n─▒n s─▒ras─▒yla bilgi gereksinimi, destek gereksinimi ve maddi gereksinim oldu─čunu bulmu┼čtur.
Ak├žamete (1996), i┼čitme engelli ├žocuklar─▒n annelerinin gereksinimlerini belirlemeye y├Ânelik ├žal─▒┼čmas─▒nda, annelerin en fazla gereksinim duydu─ču alanlar─▒n bilgi gereksinimi oldu─čunu belirtmi┼čtir. Toplumsal servisler boyutunda ise, ├žocu─ču ile ayn─▒ ├Âzellikte ├žocu─ču olan anne babalar hakk─▒nda yaz─▒lm─▒┼č kitap okuma ve problemleri hakk─▒nda d├╝zenli olarak konu┼čabilece─či psikolojik dan─▒┼čman, sosyal ├žal─▒┼čmac─▒, psikiyatrist ile bir araya gelme ihtiya├žlar─▒ en fazla gereksinim belirtilen alanlar olarak tespit edilmi┼čtir.
Soydan (2000), cerebral palsy ÔÇśli ├žocu─ču olan anne ve babalar─▒n gereksinimlerinin belirlenmesine y├Ânelik yap─▒lan bir ba┼čka ├žal─▒┼čmada, ebeveyn gereksinimlerinin s─▒ras─▒yla, bilgi gereksinimi (├žocu─čun ├Âzr├╝, baz─▒ becerileri nas─▒l ├Â─čretebilece─či, davran─▒┼člar─▒n─▒ nas─▒l kontrol edebilece─či vb.), toplumsal hizmet gereksinimi (├žocu─čun ileride ve ┼ču anda yararlanabilece─či kurumlar, kendilerini anlayacak doktor), maddi gereksinimler (terapi, ├Âzel e─čitim, bak─▒m ve ├Âzel ara├žlar i├žin) alanlar─▒nda yo─čunla┼čt─▒─č─▒ belirtilmi┼čtir.
Uluslar aras─▒ ├žal─▒┼čmalarda da bulgular ayn─▒ paraleldedir. Aileler ├Âncelikle profesyonelleri bilgi kayna─č─▒ olarak g├Ârmekte, g├Ân├╝ll├╝ organizasyon ve ki┼čilerden de bahsetmektedir. Bilgileri ├žocu─čun durumuna duygusal olarak uyum sa─člamada, gerekli servisler ve di─čer ailelere ula┼čmada ve ├žocu─čun davran─▒┼člar─▒ ile ba┼č etmede yararl─▒ bulmu┼člard─▒r (Pain, 1999).
Engelli ├çocuk Ailelerine Y├Ânelik Psikolojik Destek Hizmetleri :
Farkl─▒ duygular, ya┼čant─▒lar─▒, endi┼če ve korkularla dolu, zor s├╝re├žlerden ge├žen engelli ├žocuk aileleri, ├žocuklar─▒n─▒n ya┼čam─▒ndaki ├že┼čitli geli┼čim d├Ânemlerinde ve kendi ki┼čisel, duygusal ya┼čant─▒lar─▒n─▒n farkl─▒ d├Ânemlerinde deste─če ihtiya├ž duyarlar.
Benett (1996) ÔÇś in ├žal─▒┼čmas─▒nda aile ├╝yeleri ve yak─▒n arkada┼člar─▒ duygusal yak─▒nl─▒k, dinleme ve her an yanlar─▒nda olma anlam─▒nda t├╝m evrelerde destek fakt├Âr├╝ olarak alg─▒lan─▒rken, ayn─▒ durumdaki ailelerle bir araya geldikleri gruplar, duygular─▒n─▒, hissettikleri bask─▒y─▒, birbirlerini anlama y├Ân├╝nden de─čerli bulunmu┼čtur. Dini inan├žlar─▒ndan da destek ald─▒klar─▒n─▒ belirten engelli ├žocuk aileleri, ÔÇť├žocuklar─▒n─▒ tanr─▒n─▒n bir hediyesi olarak g├ÂrmeÔÇŁ , ÔÇťtanr─▒n─▒n her ┼čeyi kald─▒rabilecek g├╝c├╝ de verece─čiÔÇŁ, se├žilmi┼č biri oldu─ču gibi d├╝┼č├╝nceler geli┼čtirmi┼člerdir.
Psikolojik dan─▒┼čma ve rehberlik yard─▒m─▒na gereksinim duyan aileler a├ž─▒k, dost ve i┼čbirli─čine a├ž─▒k profesyonellerden destek alman─▒n yararlar─▒n─▒ da kabul etmi┼čler, etkili yard─▒m─▒n ÔÇťuzmanl─▒k + i┼čbirli─či + devaml─▒l─▒kÔÇŁ gibi ├╝├ž ├Ânemli ├Âzelli─či i├žermesini istemi┼člerdir (Benett, 1996).
G├╝n├╝m├╝zde engelli ├žocuklara ve ailelerine y├Ânelik verilen hizmetlerde ailenin bir b├╝t├╝n olarak ele al─▒nmas─▒ yakla┼č─▒m─▒ benimsenmektedir. Bu anlay─▒┼ča g├Âre engelli ├žocuk ailelerine y├Ânelik hizmetleri, 1 ÔÇô Bilgi verici yakla┼č─▒mlar, 2- Psiko ÔÇô terap├Âtik yakla┼č─▒mlar, 3- Anne ÔÇô Baba e─čitim programlar─▒ ba┼čl─▒klar─▒ alt─▒nda toplamak m├╝mk├╝nd├╝r.
Bilgi Verici Yakla┼č─▒mlar, ├Âzr├╝n t├╝r├╝ ve do─čas─▒ ile ilgili etkenler, ├žocu─čun ├Âzellikleri, geli┼čim alanlar─▒ ve ihtiya├žlar─▒ konusunda anne baban─▒n ayd─▒nlat─▒lmas─▒n─▒ ama├žlar. Bilgi verici dan─▒┼čma s├╝reci i├žinde aileye her t├╝rl├╝ sorular sorabilmesi i├žin f─▒rsat verilmelidir. Bilgi verme ├že┼čitli kurumlar─▒, ailenin ve ├žocu─čun sahip oldu─ču yasal haklar─▒ da kapsamal─▒d─▒r. ├çocu─ča belli becerilerin kazand─▒r─▒lmas─▒, davran─▒┼č problemlerinin kontrol edilmesi ve ├žocukla etkili ileti┼čim kurma yollar─▒ ├╝zerinde de durmal─▒, aileden gelen istek ve ihtiya├žlar do─črultusunda y├Ânlendirilmelidir.
Psikoterap├Âtik Yakla┼č─▒mlar, Duygusal g├╝├žl├╝klere ba─čl─▒ olarak anne ÔÇô baban─▒n ya┼čad─▒klar─▒n─▒, ├žat─▒┼čmalar─▒ anlamalar─▒na ve ├ž├Âz├╝mlemelerine yard─▒m─▒ ama├žlar. Anne babalar─▒n kaybettikleri g├╝veni tekrar kazanmalar─▒, kendi becerilerine inanmaya ba┼člamalar─▒, sosyal ├ževre ile daha fazla ileti┼čime girmelerine yard─▒mc─▒ olma da psikolojik dan─▒┼čman─▒n hedefleri aras─▒ndad─▒r. Ayr─▒ca di─čer ├Âz├╝rl├╝ ├žocuk aileleri ile birlikte ÔÇťgrupÔÇŁ ├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒larak anne ÔÇô babalar─▒n yaln─▒z olmad─▒klar─▒n─▒ anlamalar─▒, kendi sorunlar─▒na benzer sorunlar─▒ olan pek ├žok anne ÔÇô baba oldu─čunu ├Â─črenerek duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini payla┼čmalar─▒ sa─član─▒r.
Anne ÔÇô Baba E─čitimi, anne baban─▒n ├žocuklar─▒yla etkile┼čiminde ve davran─▒┼člar─▒n─▒ kontrol etmede etkili olmalar─▒n─▒ sa─člayan teknikleri ve becerileri ├Â─črenmelerini ama├žlar. ├çocu─čun okul ortam─▒nda ├Â─črendiklerini ev ortam─▒na ve g├╝ndelik ya┼čama genelle┼čtirebilmesi, e─čitim s├╝reci i├žinde ev ve okul aras─▒nda davran─▒┼č hedefleri y├Ân├╝nden paralelli─či sa─člama a├ž─▒s─▒ndan b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r. Ailenin mevcut durumuna, problemlerine ve gereksinimlerine g├Âre bu yard─▒m y├Ântemlerinden birine veya hepsine ba┼čvurulabilir (K├╝├ž├╝ker, 1993; ├ľzg├╝ven,1999).
Odom, Yoder ve Hill, (1998)ÔÇÖ e g├Âre engelli ├žocuk ailelerine sa─članan destekte ├Ânemle ├╝zerinde durulmas─▒ gereken noktalar vard─▒r. Bunlardan biri, ├žocu─ča ve aileye sa─članan e─čitim, rehabilitasyon ve deste─čin m├╝mk├╝n olan en erken zamanda ba┼člamas─▒d─▒r. 0-3, 0-6 ya┼č engelli ya da engelli olma riski ta┼č─▒yan bebekler ile ailelerine sa─članan farkl─▒ ┼čekillerde uygulanabilen sistematik destek programlar─▒ erken e─čitim programlar─▒ olarak adland─▒r─▒l─▒r. Bu programlar kat─▒lacak anne babalar─▒n ve bebeklerin gereksinimleri, i├žinde ya┼čad─▒klar─▒ k├╝lt├╝r├╝n yap─▒s─▒ ve ├Âzellikleri, uygulamac─▒lar─▒n kuramsal e─čilimleri ve sosyal politikalar temel al─▒narak, farkl─▒ ama├žlar ve i├žeriklerde olabilir. Genel olarak erken m├╝dahale ve ├Âzel e─čitim programlar─▒n─▒n ama├žlar─▒ ┼čunlard─▒r :
ÔÇó Olas─▒ geli┼čim geriliklerini ├Ânleme, ├žocu─čun geli┼čimini engelleyebilecek risk fakt├Ârlerini ortadan kald─▒rmaya ├žal─▒┼čma,
ÔÇó Engelin davran─▒┼č geli┼čimine etkilerini belirlemek, davran─▒┼č geli┼čimi ve de─či┼čimini sa─člamak, engelli bebe─če bak─▒m veren ki┼čilerle olan ili┼čkilerini geli┼čtirmek,
ÔÇó Engelli bebekte pozitif de─či┼čiklikler yaratmak i├žin aile sistemini etkilemek (Odom, 1998).
Geli┼čim gerili─či olan veya olma riski bulunan bebekler i├žin geli┼čtirilen erken m├╝dahale ve e─čitim ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n iki temel prensibi zamanlama ve e─čitimin yo─čunludur. Bu prensiple ilgili ├žal─▒┼čmalar─▒n ├Âzeti, ya┼čam─▒n ilk y─▒llar─▒nda iyi kalitede ve yo─čun ┼čekilde sa─članan e─čitim ve rehabilitasyon programlar─▒na kat─▒lanlar─▒n, kat─▒lmayanlara veya ge├ž ba┼člayanlara g├Âre zihinsel kazan─▒mlar─▒n─▒n daha iyi oldu─čudur (Blair, 1995).
Birkan (2002), ├žocuklar─▒na geli┼čim gerili─či olan veya olma riski bulunan ailelere sa─članan ├Âzel e─čitim hizmetlerinin temel ├Âzellikleri ┼ču ┼čekilde s─▒ralanabilir :
ÔÇó Aileyi karar verme, planlama, de─čerlendirme ve uygulama s├╝recinde programa katma,
ÔÇó Hizmetleri t├╝m aileyi i┼čin i├žine katacak ┼čekilde planlama,
ÔÇó Ama├žlar─▒n olu┼čturulmas─▒ ve uygulaman─▒n ├Âncelikle aile taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝lmesine rehberlik etme,
ÔÇó Aileye se├ženek ├Ânerme ve ailenin kat─▒l─▒m oran─▒ hakk─▒ndaki kurallar─▒na sayg─▒l─▒ olma.
├çocu─čun ve ailenin ihtiya├žlar─▒n─▒n dikkatli bir ┼čekilde de─čerlendirilmesi etkili hizmet verebilmek a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemle ├╝zerinde durulmas─▒ gereken bir di─čer noktad─▒r. Bu de─čerlendirme ailenin var olan kaynaklar─▒n─▒ tespit etmeyi de i├žerir.
Engelli ├žocuk aileleri ┼čimdi ve gelecek hakk─▒nda endi┼čelidir. ├çocu─čunun bak─▒m─▒ ve ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lama konusunda kendi yeterliliklerini sorgulayabilir. ├çocu─čun durumundan kendini sorumlu tutabilir. Ya┼čant─▒s─▒n─▒ kontrolden ├ž─▒km─▒┼č olarak g├Ârebilir. ├çocu─čuna uygun servis bulmada zorlanabilir ve toplumun, ├ževrenin tutumlar─▒ndan rahats─▒z olabilir. Aile t├╝m bunlar─▒n ├ž├Âz├╝m├╝ olsun veya olmas─▒n payla┼čmaya ve destek almaya ihtiya├ž duyar.
Ailelerle ├žal─▒┼čan bir profesyonel sosyal ÔÇô duygusal deste─či yetersiz olan kom┼čusu, arkada┼č─▒, e┼či veya akrabalar─▒ndan yard─▒m g├Ârmeyen ailelere y├Ânelik deste─či h─▒zland─▒rmal─▒d─▒r. Onlar─▒ di─čer engelli ├žocuk aileleri ile tan─▒┼čt─▒rmas─▒, aile destek gruplar─▒ olu┼čturmas─▒ yararl─▒d─▒r (Haring, 1986 ; Benett, 1996 ; Kerr, 2000).
Pelchat, (1999), engelli bebek ailelerinin adaptasyonlar─▒nda erken e─čitim programlar─▒n─▒n etkisini ara┼čt─▒rd─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmas─▒nda down sendromu ve tav┼čan duda─ča sahip 74 anne baba ile ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Deneysel ├žal─▒┼čmas─▒nda deney grubu ailelerine kendi geli┼čtirdi─či erken e─čitim programn─▒ uygulam─▒┼čt─▒r. Program aileler ve uygulay─▒c─▒n─▒n (hem┼čire) kat─▒ld─▒─č─▒ 6-8 toplant─▒dan olu┼čmu┼čtur. ─░lk iki oturum hastane ortam─▒nda ├žocuklar─▒n do─čumlar─▒nda sonra d├╝zenlenmi┼č, di─čer oturumlar ailenin evinde ger├žekle┼čmi┼čtir. Verilerin toplanmas─▒ ve de─čerlendirilmesi ├žocuklar 18 ayl─▒k oldu─čunda yap─▒lm─▒┼č ve erken e─čitim programlar─▒na kat─▒lan ailelerin, kat─▒lmayanlara g├Âre daha iyi adaptasyon g├Âsterdikleri, daha d├╝┼č├╝k seviyede stres, ├žocu─ču, kendi ailesi ve e┼činde ald─▒─č─▒ duygusal destekle ilgili pozitif alg─▒ ve tutuma sahip olduklar─▒ tespit edilmi┼čtir.
Grup deste─činin etkileri ├╝zerine ilgi ├žekici di─čer bir ├žal─▒┼čma, ÔÇťentelekt├╝el engelliÔÇŁ olarak adland─▒r─▒lm─▒┼č, ├žocuklar─▒na bak─▒p koruyamayacak durumda bilgi ve mental yeteneklerden yoksun ailelerle yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Onlara uygun ve destekleyici bir ortam sunma, kendine ve ailelerine bakma becerileri geli┼čtirme ve krizlerle ba┼č etmeyi ├Â─čretmeyi ama├žlayan bir programa dahil edilen ailelerle elde edilen sonu├žlar aileler ve ara┼čt─▒rmac─▒lar taraf─▒ndan de─čerlendirilmi┼čtir. Gruptan duygusal destek alma, sosyalle┼čme, pratik g├╝nl├╝k beceriler kazanmada faydaland─▒klar─▒n─▒ belirten aileler, program─▒ ba┼čkalar─▒na tavsiye etmi┼čler ve programa devaml─▒l─▒k sa─člam─▒┼člard─▒r. Ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n de─čerlendirmesi de ayn─▒ do─črultudad─▒r ve ailelerin grubu destekleme ├žabalar─▒n─▒ g├Âzlemlemi┼člerdir (Heinz, 2003).
Aile e─čitsel rehberlik ve psikolojik destek programlar─▒n─▒n hedefi ailelerin ├žocuklar─▒n─▒n sorunlar─▒n─▒ tan─▒malar─▒na, onlar─▒ anlamalar─▒na ve kabul etmelerine yard─▒mc─▒ olacak duygusal deste─či onlara sunmak olmal─▒d─▒r. B├Âylece engelli ├žocu─ča uygulanacak program─▒n ve izlenecek y├Ântemin kararla┼čt─▒r─▒lmas─▒, planlanmas─▒ ve y├╝r├╝t├╝lmesinde ailenin onay─▒ al─▒nm─▒┼č, i┼čbirli─či sa─članm─▒┼č olacakt─▒r. Aile rehberli─či alan anne ve babalar hem ├žocuklar─▒n─▒n e─čitimine katk─▒ sa─člamakta hem de duygu, d├╝┼č├╝nce ve uygulamalar─▒ payla┼čma imkan─▒ bularak kendilerini psikolojik olarak rahatlam─▒┼č hissedeceklerdir (Akk├Âk,

Farkl─▒ ├ľzelliklere Sahip Bir ├çocuk Anne Baba

Farkl─▒ ├ľzelliklere Sahip Bir ├çocuk Anne Babada ve Ya┼čant─▒lar─▒nda Neler Meydana Getirebilir ?

Her ├žocu─čun do─čumu ailede bir ├žok yenili─če ve de─či┼čikli─če yol a├žar. Ailenin geli┼čimsel a┼čamalar─▒ ├žocu─čun geli┼čimsel a┼čamalar─▒yla paralel olarak d├╝┼č├╝n├╝l├╝r. ├ľRNEK: ├çocu─čun okul ya┼č─▒na gelmesi ile birlikte ailenin ilkokul haz─▒rl─▒klar─▒na ba┼člamas─▒ gibi. Ancak, farkl─▒ ├Âzellikleri olan ├žocuklar─▒n do─čumu, geli┼čimleri aileleri de ├žok ├že┼čitli de─či┼čikliklerin nedeni olur. Anne babalar─▒n, karde┼člerin ki┼čilik ├Âzellikleri birbirlerinden, hayattan, mesleklerinden, yak─▒n ├ževreden ve toplumdan beklentileri de farkl─▒la┼č─▒r. Bu farkl─▒l─▒klar aileden aileye de─či┼čmekle birlikte, anne babalar─▒n ki┼čilik ├Âzellikleri, e┼člerin birbirlerine ne ├Âl├ž├╝de yak─▒n ve destek olduklar─▒, yak─▒n ├ževrenin ve toplumun tepkileri ve deste─či bu de─či┼čikliklerin nitelik ve niceli─čini etkilemektedir. Ayn─▒ zamanda toplumun ve devletin bu ├žocuklara ve ailelere sundu─ču hizmetlerin ve servislerin niteli─či ve niceli─či de ailelerde meydana gelen de─či┼čiklikleri etkileyen en ├Ânemli nedenlerden biridir (Gargiolu, 1985; Stewart, 1986).

Aile fertlerinin kendilerindeki ve ya┼čant─▒lar─▒ndaki t├╝m bu de─či┼čiklikler, bir geli┼čim s├╝reci olarak da alg─▒lanabilir. Farkl─▒ ├Âzelli─či olan bir ├žocuk, anne baban─▒n ve karde┼člerin kendilerine bak─▒┼člar─▒n─▒ ve kendilerini tekrar de─čerlendirme ve ke┼čfetmelerine de yol a├žan bir s├╝re├ž ba┼člat─▒r (McConachie, 1986, aktaran, Dale, 1996). Aile fertleri kendi yeterlilik ve yetersizliklerini, neleri ba┼čar─▒p ba┼čaramad─▒klar─▒n─▒ deneme, g├Ârme ve ispatlama f─▒rsat─▒n─▒ da bulurlar.

Toplumsal bir varl─▒k olarak da, birey ve toplum, toplumdan beklentiler, toplumdaki rollere ili┼čkin yeni bir sosyalizasyon s├╝reci ya┼čan─▒r; toplumda farkl─▒ ├Âzelli─či olan ├žocuk ve bireylere kar┼č─▒ tutumlar─▒n de─či┼čmesi, ailelere ve ├žocuklara d├Ân├╝k hizmetlerin olu┼čturulmas─▒ y├Ân├╝nde de yo─čun bir ├žaba g├Âsterilmeye ba┼član─▒r. Bu ailelerin farkl─▒ bir olu┼čum ve geli┼čim i├žine girdi─činin bir g├Âstergesidir. ├çocuklar─▒ ve kendileri i├žin daha nitelikli ve nicelikli hizmetlerin olu┼čmas─▒ i├žin birer ÔÇŁ toplum lideri ÔÇť olma yolunda g├Âsterdikleri ├žabalar, onlardaki geli┼čim ve de─či┼čikliklerin temel ta┼člar─▒d─▒r.

Bu s├╝re├ž, anne baban─▒n ve ├žocu─čun birlikte geli┼čti─či, b├╝y├╝d├╝─č├╝ bir s├╝re├ž olarak da d├╝┼č├╝n├╝lebilir. Anne baba a├ž─▒s─▒ndan, ebeveyn olmay─▒ ├Â─črenme, sorumluluklar─▒n fark─▒na varma, karar verme becerilerini geli┼čtirme ve ba┼čkalar─▒n─▒ da d├╝┼č├╝nmeyi ├Â─črenme, geli┼čim s├╝recinin ├Ânemli bir b├Âl├╝m├╝n├╝ olu┼čturur. Anne babalar ve ├žocuklar birlikte hayal k─▒r─▒kl─▒klar─▒n─▒, kabul g├Ârmemeyi, yanl─▒┼člar yapmay─▒ uygun olmayan kararlar verip sonucuna katlanmay─▒ ├Â─črenirler; t├╝m bu denetimlerden nas─▒l yaralanacaklar─▒na ili┼čkin ├že┼čitli ba┼ča ├ž─▒kma becerilerini geli┼čtirirler. Aile olarak, ÔÇťfarkl─▒ÔÇŁ olduklar─▒, farkl─▒ bir m├╝cadele ve geli┼čim s├╝reci i├žinde olduklar─▒n─▒ g├Âr├╝rler ve bunu i├žselle┼čtirmeyi ├Â─črenirler. Zaman zaman yaln─▒zl─▒k duygular─▒n─▒, ├žaresizlik duygular─▒n─▒ ya┼čarlar ve bunlarla nas─▒l ba┼ča ├ž─▒kacaklar─▒n─▒ deneyerek, kendilerinin ve ├žocuklar─▒n─▒n geli┼čimlerine katk─▒da bulunurlar (Dimmock ve Dungworth, 1985).

Ebeveynlerin Farklı Bir Çocuk Anne Babası Olarak Çevreden Aldıkları Destekler

Bir ├žocu─čun geli┼čimi anne baba, karde┼čler, b├╝y├╝k anne ÔÇô babalar, arkada┼člar, medya, okul, ├žocu─čun i├žinde ya┼čad─▒─č─▒ k├╝lt├╝r ve olanaklardan etkilenir. ├çocu─čun sosyal ├ževresi, ailenin yak─▒n ve uzak ├ževreden ald─▒─č─▒ destekler ├žocu─čun ne ├Âl├ž├╝de geli┼čece─čini ve toplumun ├╝retken bir ├╝yesi haline gelece─činin belirlenmesinde temel ta┼člard─▒r. ├çocu─čun etkilendi─či ve destek ald─▒─č─▒ ilk ve yak─▒n ├ževre ili┼čkileri aile i├ži ileti┼čimlerdir, bunu mikrosistem olarak tan─▒mlayabiliriz. Daha geni┼č bir sitem olan mesosistem ise ailenin ├žocu─čun erken e─čitimi ve geli┼čimi i├žin ileti┼čim kurdu─ču, ├že┼čitli meslek uzmanlar─▒n─▒ (doktor, e─čitimci, psikolog vbÔÇŽ) geni┼čletilmi┼č aile fertlerini, arkada┼člar─▒ ve kom┼čular─▒n─▒ i├žermektedir. Ekosistem olarak nitelenen sistem ise, ailenin s├╝rekli olarak do─črudan ileti┼čim i├žerisinde olmad─▒─č─▒, medya, devletin destek hizmetleri, e─čitim sistemi ve okulu kapsamaktad─▒r. Makrosistem ise, toplumun, k├╝lt├╝rel, ekonomik, sosyal ve dini yap─▒s─▒ndan olu┼čmakta ve ailenin ald─▒─č─▒ desteklerin nitelik ve niceli─čini makro d├╝zeyde etkilemektedir. T├╝m bu sistemler, ├žocu─ču, aileyi ve ya┼čad─▒klar─▒n─▒ anlamada ├žok belirleyicidir. Di─čer bir de─či┼čle, ├žocu─čun ve ailenin ├ževreyi etkiledi─čini, ├ževrenin de ├žocuk ve aile ├╝zerinde yukar─▒da belirtilen sistemlerde etkisini ve ├Ânemini hep hat─▒rlamal─▒y─▒z.

Ailenin ├ževreden ve uzmanlardan ald─▒─č─▒ destek ve yard─▒m ├žocu─čun geli┼čimiyle birlikte de─či┼čmekte ve ┼čekillenmektedir. Bebeklikte, uygun t─▒bbi tan─▒ ve t─▒bbi yard─▒mlar ve ailenin duygular─▒na yo─čunla┼č─▒rken, erken ├žocukluk d├Âneminde, farkl─▒l─▒─č─▒n iyice belirgin hale gelmeye, etkilerinin hissedilmeye ba┼čland─▒─č─▒ d├Ânemde, ├žocuklar─▒n ├Âzellikleri, ya┼č─▒tlar─▒yla nas─▒l kayna┼čabilecekleri y├Ân├╝nde yard─▒mlar uygun olmaktad─▒r.

Nas─▒l ve Ne Y├Ânde Bir Yard─▒m Almak ─░stersiniz ?

Anne babalar─▒n t├╝m ya┼čad─▒klar─▒ ile nas─▒l ve ne ├Âl├ž├╝de ba┼ča ├ž─▒kt─▒klar─▒ sosyal destek mekanizmalar─▒ ile paralellik g├Âstermektedir. Ailelerin ya┼čad─▒klar─▒ bu beklenmedik ve karma┼č─▒k durumla ba┼ča ├ž─▒kmalar─▒, b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de di─čer ailelerle ili┼čkilerine, onlardan ald─▒klar─▒ deste─če ve onlara ne ├Âl├ž├╝de yard─▒mc─▒ olduklar─▒na ba─čl─▒d─▒r. Ailelerin arkada┼čl─▒─ča, dostlu─ča, yaln─▒z olmad─▒klar─▒n─▒ hissetmeye ve duygusal deste─če ihtiya├žlar─▒ vard─▒r. Bu deste─či, geni┼čletilmi┼č aile fertlerinden, yak─▒n ├ževreden ald─▒klar─▒ gibi, psikolojik dan─▒┼čma gruplar─▒nda di─čer annelerden, babalardan da almaktad─▒rlar (Akk├Âk, 1989). Bu gruplar annelerin, babalar─▒n birbirlerine duygusal, sosyal y├Ânden yak─▒nla┼čmalar─▒na ve yaln─▒z olmad─▒klar─▒n─▒ fark etmelerine yard─▒mc─▒ olur. B├Âylece anne ve babalar─▒n ya┼čad─▒klar─▒ depresyon, karamsarl─▒k duygular─▒, yerini ba┼čarma, kendine g├╝ven ve ba┼čkalar─▒na yard─▒m etmenin getirdi─či tatmin duygular─▒na b─▒rak─▒r. Bunun olumlu bir sonucu olarak da ya┼čanan kayg─▒ d├╝zeyinde belirgin bir azalma olur. Geli┼čen bu destek gruplar─▒, toplumda farkl─▒ ├Âzellikleri olan bireylere kar┼č─▒ tutumlar─▒n olumlu y├Ânde geli┼čmesi i├žin yo─čun ├žaba harcamaya ba┼člarlar; ├žocuklar─▒n─▒n ve kendilerinin de─či┼čimleri, geli┼čimleri i├žin gerekli hizmetleri anlatmaya, talep etmeye ba┼člarlar, dernekler kurarlar ve b├Âylece ÔÇťtoplum liderleriÔÇŁ olma yolunda ilerlerler

%d blogcu bunu be─čendi: