Aileler Ä°çin Bilgiler Birçok aile, çocuklarının okul yaÅŸantıları ve eÄŸitim programları ile ilgilenmektedirler. Bu nedenle; ailelerin ihtiyaç duydukları bilgilere ulaÅŸmalarına yardımcı olmak ve çocuklarının eÄŸitimlerini kolaylaÅŸtırmak için birçok eÄŸitimci tarafından sınıf ve okul rehberleri, broÅŸürler, el kitapları, sınıf ve okul programları, takvimler, bilgisayar bilgi aÄŸları, video kasetler vb. diÄŸer ürünler geliÅŸtirilmektedir. Ailelere, kendilerinin ve çocuklarının sahip olduÄŸu haklarının, yerel çevredeki okul personeli (uzman, öÄŸretmen, yönetici) tarafından öÄŸretilmesi zorunludur. Bu, yasa ve yönetmelikler ile düzenlenmiÅŸ uygulamalardır. Aileleri bilgilendirmek için evlere gönderilen materyallerdeki gerçek problem, materyaldeki bilgilerin ailenin okuma ve anlama seviyesine uygun olmayışıdır. Bu, dilin bir hatası deÄŸildir. Rehberlerin planlamasını ve organizasyonunu yapan grup tarafından, kolej seviyesindeki ailelere, dil ve anlam yanlışlarını düzeltmelerine tavsiyede bulunmaları için bir analiz raporu gönderilmiÅŸtir (McLoughlin, Edge, Petrosko, Strenecky,& Key,1984). Düzeltmeler modern teknolojide kiÅŸisel bilgisayarlar ile kolaylıkla yapılıyor, fakat diÄŸer yöntemlerle elkitabı (rehber) geliÅŸtirenler ve diÄŸer literatürle uÄŸraÅŸanlar için bu iyi bir avantaj oluÅŸturmuyor. AÅŸağıdaki örnek paragraf bir rehberden alınmıştır: “EÄŸitimsel tanılamalar, tanılama ve tedavi yöntemlerinin içinde bulunduÄŸu uzman bilgilerinden oluÅŸur. Tanılama, teÅŸhis ve planlama yapan eÄŸitimciler, ve uzmanlar bu uygulamalar sırasında okul personeli ve ailelerin katılımlarını saÄŸlayarak görüÅŸ alış veriÅŸinde bulunurlar.” Ayrıca; bölge servislerinin, özel sınıfların mevcut çocuk toplulukları için çeÅŸitli politikaları ve özel yönetmelikleri vardır. Gün içinde okul zamanı kısa olabilir, öÄŸretmenler, çocukların günlük hayattaki davranışlarını kontrol etmek için çeÅŸitli teknikler kullanabilir, eÄŸitime diÄŸer zamanlarda devam etmek için programlar (etkinlikler) geliÅŸtirebilirler. Yetersiz çocuÄŸu bulunan aileler bu programlara çocuklarını kaydettirirler. Bu nedenle, içinde özel programların bulunduÄŸu rehberler hazırlamak önemlidir. Özel durumlarda, yetersiz çocuÄŸu bulunan ailelerin bilgiye ihtiyacı olabilir. ÖrneÄŸin; aile, kendi çocuÄŸuna benzer özelliklere sahip çocuk ailelerinin özelliklerinin neler olduÄŸunu bilmek veya okumak isteyebilirler veya toplumda hangi servislerden yardım alabileceklerini bilmek isteyebilirler. Rehberler ihtiyaç duyulan her bilgiyi içermeyebilir,

Çünkü; her ailenin aynı türden özel bilgilere ihtiyacı yoktur. Bunun için özel bilgilerin özetlendiÄŸi çeÅŸitli rehberlere ulaşılabilir. ÖÄŸretmenler, sınıflarında bulunan çocukların aileleri için onlara özel kitapçıklar hazırlayabilirler. Böylece, öÄŸretmenler ve çeÅŸitli imkanlara sahip okul çevreleri olaÄŸanüstü çocukları bulunan aileleri cesaretlendirebilirler. Rehber Hazırlama Yöntemleri Özel sınıflar için rehberler (kitapçıklar) kısa, çekici ve ailelerin anlayabileceÄŸi seviyede yazılmalıdır (Kroth&Edge, 1982). Genel olarak, okul rehberleri içinde (kritik konular hariç) bilgiler alıntı olmamalıdır. AÅŸağıda rehber hazırlanırken göz önünde tutulması gereken bazı noktalar bulunmaktadır: 1. Özel Personel: Bu bölümde, ailelerin yıl içinde iletiÅŸim ihtiyacı olacakları okul personeli, müdür, öÄŸretmen, danışman, hemÅŸire, psikolog, otobüs ÅŸoförü gibi kiÅŸilerin isimleri bulunmalıdır. 2. Sınıf Kuralları: Sınıfta ve okulda uyulması gereken kurallar belirtilmelidir. 3. Sınıf Materyalleri, araç-gereçler: Sınıfta kullanılan yöntem ve teknikler, materyaller, okulun dinlenme odası gibi çeÅŸitli araç-gereçlerin özellikleri bulunmalıdır. Özel eÄŸitim materyalleri ailelere söylemek gerekir. Ailelere, evde olması gereken materyallerin bir listesi saÄŸlanarak dikkatleri çekilmelidir. 4. Ulaşım: Yetersiz çocuklar genellikle okula özel donanımlı araçlar ile taşınmaktadırlar. Ulaşım için aileler, otobüs programı, özel kurallar ve düzenlemeler hakkında da haberdar edilmeli ve bilgi verilmelidir. 5. GörüÅŸme ve deÄŸerlendirme programı: Aileler için veli toplantı programları yapılmalı ve ailelere öÄŸretmenle nasıl özel görüÅŸme yapılabilecekleri hakkında bilgi verilmelidir. EÄŸer rapor kartları kullanılmış ise ailelere kartlar hakkında bilgi verilmelidir. Rapor kartları içinde ailenin ne zaman gelmesi gerektiÄŸi bulunmalıdır. Ayrıca veli görüÅŸmelerinin aileler için nasıl daha verimli olacağı konusunda öÄŸretmenler ailelere yardımcı olabilirler. 6. Ek Bilgiler: Bu bölümde yaÅŸa göre deÄŸiÅŸkenlik gösteren bilgi ve programlar gibi diÄŸer önemli özel bilgiler bulunmalıdır. ÖrneÄŸin; eÄŸer program ikinci derece çocuk için ise, ailelere çalışma ortamı hakkında veya çocuÄŸun ileriki yaÅŸlarında nelerle karşılaÅŸacağı hakkındaki bilgiler olabilir. EÄŸer program küçük çocuk için ise, içinde çocuk eÄŸitimlerini kontrol altına almak için yardımcı tavsiyeler olmalıdır. Ailelerin yardım alabileceÄŸi özel servisler ve okumaları istenen kitaplar için bir liste bu bölümde yer almalıdır. EÄŸer çocuk öÄŸle yemeklerini okulda yiyecekse yemek programı ve fiyatları veya yemeÄŸi aile temin edecekse kimin, ne zaman getireceÄŸi de bulunmalıdır. Sınıf veya okul rehberleri öÄŸretmenlerin ailelerle iletiÅŸim kurmada kullandıkları önemli araçlarından biridir. Rehberler, geliÅŸtirilirken kaynak olarak aile ihtiyaçları kullanılmalıdır. Aileler, ihtiyaç duydukları bilgilerin haritasını çıkararak yardımcı olabilirler. Ayrıca, bilgilerin güncel olmasına özen gösterilmelidir. ÖrneÄŸin; Albuquerque’de özel eÄŸitim öÄŸretmenlerinin bazıları lehçelerini korumak için rehberleri Ä°spanyolca ve Ä°ngilizce geliÅŸtirmekteler. Mevcut bilgisayarlar, sınıf hakkındaki bilgilere veya okul rehberlerine kolayca ulaÅŸmak, rehberlerden yararlanmak ve bilgileri kontrol etmek için kullanılabilir. ÖÄŸretmenler hakkındaki özel bilgiler, çocuklarını sizin sınıfınıza veya programınıza göndermek isteyen veliler tarafından kopyalanabilir, yazdırılabilir. Ailelerin ihtiyaç duyduÄŸu özel bilgiler bulunan birkaç renkli sayfadan oluÅŸan rehber tanıtım broÅŸürü yapılabilir. Aileler yaptığınız rehberin daha ayrıntılı olacağını anlayacaklardır.

Özel durumlar için geliÅŸtirilen rehberler: Yetersiz çocuklu aileler için çeÅŸitli rehberler, geliÅŸtirilmelidir. Aileler belirli konu ve aktiviteler hakkında bilgiye ihtiyaçları olduklarının farkındadırlar. Bazı konular, birçok ailenin bilmek istedikleri bilgiler bakımından zaman zaman ortaktır. DiÄŸer konularda yüzde bir aile tarafından sorulacak bilgiler olduÄŸundan sınırlıdır. Aileler sık sık çocuklarının yetersizliÄŸi hakkında hangi kitapları okuyabileceklerini bilmek isterler. DiÄŸer bilmek istedikleri de çocukları ile evde hangi oyunları oynayabilecekleri, çocuklarını hangi ortamlara götürebilecekleri, çocukları için hangi kitap, gazete veya dergilere abone olabilecekleri yaz tatilinde hangi aktivitelerde bulunabilecekleridir. ÖÄŸretmenler, yetersiz çocuklar için, hangi hayvanların satın alınabileceÄŸi, evde hangi ödevleri yapacakları, yararlı kulüpler, orta derecedekiler için part time iÅŸler, yemek tarifleri, restorana götürmek, yapabilecekleri hobiler, gibi bilgiler için özet kitapçıklar hazırlamak isteyebilirler. EÄŸer rehberler farklı öÄŸretmenler tarafından hazırlanacaksa bölümler için numaralar verilmeli ve bilgiler sistematik olarak yerleÅŸtirilmelidir. Rehberdeki bilgiler çocuÄŸun yetersizlik düzeyi, zeka yaşı, kronolojik yaÅŸ, ailelerin okuma seviyesi ve sürekli kullandıkları dile göre kategorize edilebilir. Evde oynanan oyunlar: Aileler ve çocukları akÅŸamları beraber otururken, ev iÅŸleri, bilgisayar oyunu ve televizyon izleme vb. dışında birçok ÅŸey yapabilirler. Aileler birçok eÄŸlenceli ve kendilerine uygun oyunlar satın alabilirler veya evde kendileri de yapabilirler. EÄŸitsel oyunlar, aileleri cesaretlendirici ve çocukları ile konuÅŸup beraber çalışabilme imkanı saÄŸlama açısından avantajlıdırlar. Bununla birlikte, özel becerileri ve genel düÅŸünceleri de güçlendirirler. Bazı oyunlar çocuk için çok yararlıdır. ÖrneÄŸin; anagramlar hecelemenin geliÅŸmesine, ilerlemesine yardımcı olmak için kullanılabilir. Aynı zamanda, matematik becerilerini ve problem çözme yeteneÄŸini geliÅŸtirmede de kullanılabilir. Bir üniversite, ailelerle çocuklarının yetersizlikleri hakkında yaptıkları görüÅŸmeler ve danışma kurslarında, çocukla ailenin birlikte oynayabileceÄŸi oyunların tespit edilmesi ve bu konuda eÄŸitim almış öÄŸrencilerin ailelere yardım amacıyla rehberler hazırlamalarını kararlaÅŸtırmıştır. Projenin sonunda sonsuz sayıda el yapımı oyunun yapılabileceÄŸini vurguladılar. Bu nedenle ilk olarak, ailelere verilmek üzere genel rehberler geliÅŸtirildi;

1. Çocukların ihtiyacı olduÄŸu pratik ve ilgilendiÄŸi oyunlar seç

2. ÇocuÄŸun kendine özel ihtiyaçlarının olduÄŸunu unutma.

3. Yaşı küçük ve geç öÄŸrenen çocuklar için basit oyunlar kullan. (Somut materyaller kullanılan oyunların öÄŸrenilmesi, zihinsel süreç isteyen oyunların öÄŸrenilmesinden daha kolaydır.

4. Oyunu oynarken gerektiÄŸi kadar göster.

5. Oyun, dili geliÅŸtirici alıştırmalar içermeli, zaman zaman çocuklar sözel oyunlar için yönlendirilmeli.

6. DiÄŸer aktivitelerde olduÄŸu gibi çocuk öÄŸrendiklerini genellemeli. Ürkek veya sıkılgan çocukların istemedikleri oyunu tekrar oynamaları için zorlanmamalı. Belki, grup içindeki oyunlara kendileri güven kazanıp oynamak isteyinceye kadar bireysel oyunlar oynamalarına yardım edilebilir.

7. Oyunları kurallara uygun oynamaları saÄŸlanmalı. EÄŸer, çocuklar kuralların deÄŸiÅŸmesini önerirlerse, oyunda kullanılanlar aletler deÄŸiÅŸtirilmemeli,oyun tekrar baÅŸlatılmalı veya bir sonraki oyun için deÄŸiÅŸiklikler kaydedilmeli. Çocuklara oyunu dürüst ve adil ÅŸekilde oynadıkları sürece çok eÄŸlenecekleri vurgulanmalı.

8. Oyun materyallerini kimin iyi saklayabileceÄŸi ve koruyabileceÄŸi hakkında çocuklarla tartışılarak onlar sorumluluk verilmeli.

Sonra, oyunlar önem sırasına göre sıralandırıldı. Oyunlar matematik, okuma ve heceleme baÅŸlıkları altında yer aldı. Daha sonra bu oyunları aletsel ve sözel olarak basitten zora doÄŸru grupladılar. Ailelerin evde yapılabilecekleri oyunlar için aÅŸağıdaki formatı kullandılar; Adı: “EÄŸer 10 dolarım olsaydı.” Amaç: Gerçek dünyadaki para kavramını güçlendirmek. Materyaller: Bir parça kağıt, günlük gazete veya bir ürün katoloÄŸu, yapıştırıcı. Yöntem: ÇocuÄŸa bir parça kağıt, günlük gazete veya ürün katoloÄŸu verin. Ürün reklamlarını kestirin veya yırttırın. Çocuk seçtiÄŸi nesnelerin isimlerini ve kaç para olduÄŸunu kağıda yazsın. EÄŸer çocuk 10 dolarlık nesne seçmiÅŸse toplam miktarı gösterin. 10 dolardan fazla seçtiyse 10 dolara ininceye kadar nesne çıkartmasını isteyin. Oyun düzeni kolayca saÄŸlandı. Materyallere güçlük çekmeden ulaşıldı. DeÄŸiÅŸmeler genellikle oyuna eklemeler yapılarak zorlaÅŸtırılması ÅŸeklinde oldu. Birçok aile ile oynanan basit oyunlar ve kurulan iletiÅŸimlerde söylenen genel düÅŸünce ve kavramların farkında deÄŸiller. ÖÄŸretmenler, çocukların ihtiyacı olduÄŸu genel düÅŸünce ve becerileri bildiklerinden dolayı ailelerden avantajlıdırlar. ÇoÄŸu zaman öÄŸretmenler, sınıf içinde kullandıkları oyunları ve çocuk hakkındaki fikirleri aileler ile paylaşıyorlar. Aynı formatta sözel oyunlar için, rehberde anlatılan oyunlar kullanıldı. Fakat, oyun oynamak için yönergeler en az seviyede verildi. Åžirketin adı, oyunun fiyatı ve hazırlanışı ek bilgilerde yer verildi. Ayrıca; rehberde ek bilgilerin bulunduÄŸu listede, sözel oyunların nerelerden alınabileceÄŸi bulunmaktadır. Bazı okullarda imalat ve satış atölyeleri bulunmaktadır. Bu atölyelerde ailelere oyunları nasıl yapacakları öÄŸretilmekte, eve giderken alabilecekleri armaÄŸan, yiyecek vb. ÅŸeyler bulunmakta ve yardım edilmektedir.

Bu aktivite aktarılan makalenin 1., 2., 3. seviyelerini kapsıyor. Çünkü öÄŸretimde oyunların kullanılması aileler ve öÄŸretmenler gibi çocuklar tarafından da çok hoÅŸ karşılanıyor. Oyun oynarken rehber hazırlanması da atölye için çok iyi bir aktivitedir. OlaÄŸanüstü çocuk öÄŸretmenlerinin bir çoÄŸu tarafından yaÅŸayarak öÄŸrenme programları kullanılır. Bu programlarda sınırlı kitaplara ihtiyaç yoktur. Yenilikçi öÄŸretmenler örneÄŸin; evcil hayvanlar kullanarak doÄŸal ortamda yaÅŸayarak öÄŸrenme programı (tabi ki ailenin izni ile balık gibi) düzenlerler. Bu nedenle öÄŸretmenler, sık sık odalarında çeÅŸitli projeler, olay öÄŸrenimleri veya boÅŸ zaman aktiviteleri için sözel oyunlar (televizyon-radyo yayını gibi) bulundururlar. Bunlar haftada bir veya her gece öÄŸrencilere göstermek için müsait olabilirler. Bir oyunda, çocuÄŸun yaÅŸayarak öÄŸrenmesini saÄŸlamak için çocuÄŸa ayrıcalık tanınarak, eylem gösterip yaptırılmalıdır (model olarak). Kentucky, Louisville’de Roosevelt Okulu’nda bilgi uzmanı Jan Lowe ve müdür Jay Back tarafından ailelerin ve çocukların her yerde kullanabileceÄŸi lap-top bilgisayar sistemi geliÅŸtirdiler. Program için 65 bilgisayar kullanıldı. Okul müdürüne göre; tek bir bilgisayar deÄŸerlendirilememiÅŸ, diÄŸer aile ve çocukların bilgisayar becerileri olaÄŸanüstü bir ÅŸekilde artmıştır. Jefferson ili devlet okullarındaki aile koordinatörlerindeki ilk bölüm ailelere bilgisayarların tanıtılmasıdır. Bu nedenle aileler, Aile EÄŸitimi ve Bilgi Kaynak Merkezi, tarafından bilgisayar ortamı ile atölyelerde eÄŸitim görmektedirler. Burada, aileler basit bilgisayar becerilerini öÄŸrendikten sonra evlerinde sistemin kullanılması için cesaretlendiriliyorlar (Jefferson ili 1995). Alberquerque’daki Egene Field Ä°lköÄŸretim Okulu’nda sınıf öÄŸretmenleri yetenekli çocuklar için bir köÅŸe oluÅŸturdular. Burası ailelerin çocuklarını beklerken yazılanları okuduÄŸu ve kullanılan materyalleri görüp inceleyebildiÄŸi bir yerdir. Bu tehlikesiz ortam ile, aileler beceriler öÄŸreten kitapları okumak için ÅŸehir kütüphanesine gitmek zorunda kalmıyorlar. Genellikle, çocuklar ve aileleri evde boÅŸ zamanlarını kullanacakları materyalleri okuyarak deÄŸil, birlikte kitap seçerek ve eÄŸlenceli oyunlar oynayarak geçiriyorlar. Yetersiz çocukların yaz programları: Özel eÄŸitim öÄŸretmenlerinin yaz gelirken ortak sorusu “Yaz boyunca öÄŸrencim için neler yapabilirim?”. ÖÄŸretmenler, yaz programlarının bir listesini hazırlamak, ayrıca eÄŸitim programı ve çocukların bireysel sosyal ihtiyaçları için çeÅŸitli programlar tavsiye etmek isterler. BaÅŸta çocuÄŸun isminin olduÄŸu içinde birçok aktivitenin bulunduÄŸu bireysel bir liste hazırlanır. Liste, bir kez uzman tarafından hazırlanır, öÄŸretmen onu her yıl kolayca güncelleyebilir. KiÅŸisel bilgisayarların geliÅŸi bu alanda ilerlemeye yardımcı oldu. Sekreterler veya özel eÄŸitim yöneticileri bahar öncesi telefon görüÅŸmeleri yaparak listeyi güncelleÅŸtirebilirler. Yaz programları için bir rehber nasıl hazırlanır;

1. Ailelerin cevap istediÄŸi sorular listelenir;

a. Program kimin için hazırlandı?

b. Çocuk hangi yaÅŸlarda olmalı?

c. Programın hafta içindeki dağılımı nasıl?

d. Program ne zaman baÅŸlayacak, ne zaman bitecek?

e. Program gün içinde belirli saatlerde mi yoksa tüm gün mü uygulanacak?

f. Program katılımı ücretli mi?

g. Program ulaşımı sağlıyor mu?

h. Ne zaman ve nerede kayıt tutulacak?

i. Program nerede uygulanacak?

j. Bilgi almak için aranabilecek telefon numaraları neler?

k. Destek saÄŸlayacak veya telefon görüÅŸmesi yapılabilecek kiÅŸi kim?

2. Program hakkında bilgi almak için kontak kurulacak yerler listelenir;

a. Okullar: Yöneticiler olaÄŸanüstü çocuklar için uygun genel program kitapçıklarına sahiptirler.

b. Åžehir dinlenme (eÄŸlence) merkezleri: Bu merkezlerden ihtiyaç duyulan bilgiler ve olaÄŸanüstü çocuklar için yeni programlar temin edilebilir.

c. Åžehir kütüphanesi: Kütüphaneler çocukların yetersizlikleri ile ilgili programlar saÄŸlarlar.

d. Halkevleri: Büyük ÅŸehirlerde çeÅŸitli yaÅŸ gruplarından insanların oluÅŸturduÄŸu halkevleri yetersiz çocuklar için gerekli ÅŸeylere sahip olabilir.

e. Özel Okullar: Telefon rehberlerinin sarı sayfalarında çeÅŸitli programlara sahip okulların listesi vardır.

f. Üniversite ve Kolejler: Özel EÄŸitim Bölümü ve Beden EÄŸitimi Bölümlerinden hazırlanan yaz programları elde edilebilir.

g. Akıl SaÄŸlığı Merkezleri: Bazı akıl saÄŸlığı merkezleri terapi oturumları gibi eÄŸitim programları ve oyun aktiviteleri yönetirler.

h. Sanat Galerileri: Bazı galeriler yaz boyunca çocuklar için eÄŸitim programları düzenlerler.

i. Dernekler: Dernekler, geç öÄŸrenen çocuklar, felçli çocuklar vb. çocuklar için yetersizliklerini öÄŸrenebilecekleri ve kendilerini geliÅŸtirebilecekleri kuruluÅŸlardır.Bu organizasyonların birçoÄŸu özel bilgilere ve çocuklar için sponsor programlara sahiptirler.

j. Kamplar: Bazı kamplar özellikle yetersiz çocuklar için hazırlanır. Bunlar günlük veya belirli sezonlarda düzenlenir. Ä°zcilik grupları, kamp ateÅŸi programları ve yerel kiliseler, kamp sponsorları ve ek kaynaklardır. Ayrıca, kilise danışma kurulu gerekli bilgi saÄŸlar.

k. Binicilik Akademileri: At biniciliÄŸi akademileri bazı zamanlar bedensel yetersizliÄŸi olan çocuklar için özel programlar hazırlar.

3. Rehber için bir format oluÅŸturulur: Çünkü; birçok yaz programı yetersizlik ve bilgiler kategorisi bakımından fazla geniÅŸ olabilir. Aktivitelerle organize edilen rehberler (eÄŸitim, eÄŸlence, kamplar, hobiler vb.) genellikle fonksiyoneldir. Ne zaman olursa olsun 1. adım içinde sorulara cevap geliÅŸtirilir. Bilgiler, çeÅŸitli yollarla gösterilebilir. Bunlardan birisi tek bir kitap içinde bütün bilgilerin yer almasıdır. Bu ÅŸekilde aileye gereÄŸinden fazla bilgi verilir. Alternatif olarak, bilgisayar programları geliÅŸtirilebilir. Bu programların güncelleÅŸtirilmesi ve deÄŸiÅŸtirilmesi kitaplardan daha kolaydır. Bir grup öÄŸretmenin birlikte geliÅŸtirdiÄŸi yaz programları, kısa zamanlar içinde baÅŸarıyla sonuçlanmaktadır. Bu atölye çalışması veya bir grup uzman projesi olabilir. Halk Servisleri: Ailelerin genellikle, ihtiyaç duydukları bilgileri nereden alabileceklerine yönelik yardıma ihtiyaçları vardır. Bireysel olarak özel yardım alınabilecek kiÅŸi veya kurumlara ulaÅŸmak için bir telefon ya da internet ağına ihtiyacınız olabilir. Kırsal bölgelerde ÅŸehir dahili telefon hatları önemlidir. Åžehir dahili numara araçları, yetersiz çocuklu aileler için mükemmel menajerlerdir. BirleÅŸmiÅŸ Milletlerde birçok materyal geliÅŸtirilmiÅŸtir. Bu materyaller, ÅŸehir geniÅŸleme ofislerinden kolayca temin edilmektedir. Bu modelin 2. düzey aktiviteleri ailelere bilgi vermeyi saÄŸlar. Sivil toplum örgütleri konuyu çeÅŸitli yollarla ele alabilirler. Bunlardan birisi aileye, acil durumlarda aramaları için önemli telefon numarası vermektir. Bu telefon numarası Ä°l Özel EÄŸitim MüdürlüÄŸü’nün telefonu olabilir. DiÄŸeri; ailelere ÅŸehir yönetimi tarafından veya uzman öÄŸretmenler, ilgili kiÅŸiler tarafından hazırlanan telefon rehberlerinin verilmesidir. DiÄŸer bir yöntem olarak ailelere ihtiyaçları olabilecek servislere nasıl ulaÅŸabileceklerini söylemek olabilir, Sivil Toplum Örgütleri Ailenin Rehberleridir:

Kurumlar:

• Kurumlarda telefon rehberleri bulunur ve kurumlar uzmanları tanırlar.

• Kurumlarda, ihtiyaç duyulabilecek kiÅŸilerin listesi vardır.

• Kurumlar aynı yapıda olabilirler. Okullar:

• Okul yöneticileri genellikle mevcut servisleri bilirler. Ä°l Yönetimi:

• Ä°l yönetimindeki saÄŸlık personeli veya il akıl saÄŸlığı ofisleri yardımda bulunabilirler. Politikacılar:

• Seçmeni temsil ederler ve seçmenlerin oyları için çalışırlar. Eyalet:

• Her eyalette özel eÄŸitim dairesi vardır. Kiliseler:

• Birçok din adamı toplum örgütlerinden haberdardırlar.

• Bireylere yardım etmekten mutlu olurlar. Resmi Servisler:

• Bu servislerde yasalara uygun tavsiye listeleri vardır. Åžehirler:

• Büyük ÅŸehirlerin birçoÄŸu toplum kaynaklarını yönetirler. Ä°puçları:

• Sakin ol!

• Sabırlı ol!

• BaÅŸkalarını, hissettiklerinden dolayı kırdığında üzülme!

• Ä°yimser ol! Ä°nsanların çoÄŸu yardım etmek ister.

Gezi Etkinlikleri: OlaÄŸanüstü çocukların birçoÄŸunun yaÅŸantı yoluyla öÄŸrenmeleri fiziksel yetersizliklerinden dolayı sınırlıdır. ÖrneÄŸin; alışveriÅŸe gitmek, sinemaya gitmek, caddede dolaÅŸmak vb. ya da çocuÄŸun ilgisini çeken yerleri aktiviteleri, programları, bu aktivite ve programlar için kiminle kontak kuracaklarını birçok aile bilmiyor. Özel eÄŸitim öÄŸretmenleri bunun farkına vardıklarında çocukların yeni yerler gezmesini saÄŸlayarak toplumsal yaÅŸamı öÄŸretmeye çalışıyorlar. ÖÄŸretmenler, itfaiye, market, fırın vb. yerleri gezinti alanları olarak planlıyorlar. ÖÄŸretmenler aileler için, çocukların hafta sonu, yaz tatili gibi zamanlarda gitmek istedikleri yerleri tespit edip, rehbere yazıyorlar. Gezi etkinlikleri yetersiz çocukların toplum yaÅŸamını öÄŸrenmeleri için yararlı olmaktadır. Bu, aynı modelde 3. seviyede bir aktivitedir. Gezi etkinleri için rehber hazırlarken takip edilecek format:

1. Deneyimli öÄŸretmenlerle beyin fırtınası: DiÄŸer öÄŸretmenler; özellikle yeni ÅŸeyler üretmeyi, tartışmayı ve dinlemeyi seven öÄŸretmenler bilgi bakımından daha zengin olabilirler. Çocuklara nezaret altında istedikleri yerler gezdirilebilir. Öneriler, kiminle kontak kurulacağı ve ek bilgiler rehberde yer almalı.

2. DoÄŸru sorular sor: Yaz programları, nelerden oluÅŸmalı gibi sorular geliÅŸtirilerek hazırlanmalıdır. Bunun yanında rehber, gezilecek yer ismi, iletiÅŸim kurulacak kiÅŸiler ve telefon numaraları gibi ihtiyaç duyulan bilgileri içermeli;

a. Açılış saatleri: Gezi alanı ziyaret için ne zaman açılacak? Cumartesi ve Pazar günleri açık mı? Hangi saatlerde ziyaret yapılmaktadır? Yaz boyunca ziyaret saatleri aynı mı?

b. Turlar: Bazı yerler belirli zamanlarda turlarla iletiÅŸim kurarlar. Bu organizasyonlar aile ve çocuklarının turların baÅŸlangıç zamanları gelmelerini tercih ederler.

c. Gruplar ve Bireyler: Aileler kendi çocuklarını getirdiklerinde veya komÅŸu çocuklarını da getirmek zorundalar ise organizasyon buna izin veriyor mu?

d. Yetersizlikler: Organizasyonlar yetersiz çocuklar için ortam saÄŸlıyor mu ve yetersizlikleri hoÅŸ karşılayabiliyorlar mı? Aileler bazı yerleri çocukları için sakıncalı bulabilirler. Gezi öncesi iletiÅŸim sırasında özel bilgiler sorulmalı.

e. Ücret: Ziyaret için bir ücret isteniyor mu? Bu basamak ile gezi sırasında oluÅŸabilecek problemler engellenir.

f. Beklentiler: Çocuklar gezi sırasında neler görecekler ve neleri yapacaklar?

3. Format oluÅŸtur: Ä°yi bir formatta birinci bölüm bilgi, ikinci bölüm planlamayı saÄŸlar. ÖrneÄŸin: Ä°sim: Yer: Ä°letiÅŸim kurulan kiÅŸi: Telefon: Saatler: Günler: YaÅŸ özellikleri (ihtiyaçları): Amaç: Ücret: Yorum: Önce bilgiler tamamlanır, bilgisayara girilir ve sonraki uygulamalar için dosyalanır. Bilgiler, fiyat, yaÅŸ, zaman, veya araçlar gibi çeÅŸitli ÅŸekillerde gruplandırılabilir. Yeni öÄŸretmenler, gezi alanlarıyla ilgilendikçe bilgilerin deÄŸerini aileler gibi daha iyi anlayacaklardır. Çocukları yeni yerlere götürmek onları her zaman heyecanlandırır. Üye Servisleri: Kim posta kutusuna fatura harici ÅŸeyler gönderilmesinden hoÅŸlanmaz ki? Buna olaÄŸanüstü çocuklarda dahildir. Çocuklar, kendi adlarına postalanan ÅŸeyleri alabilirler. ÇeÅŸitli dergiler ve kitaplar özellikle çocuklar için düzenlenirler. Halk kütüphaneleri, aileleri, çocukları için seçtikleri materyaller ve aktivitelere abone yapabilirler. Aileler yıl içinde dört defa yayınlanan mükemmel gazeteler seçerler. Bunlar içinde bilgisayar yazılımları, filmler, dergiler, kitaplar ve dosyaların bulunduÄŸu kitle iletiÅŸim araçlarıdır. DiÄŸer kaynak Amerikan Kütüphanesi tarafından yayınlanan okul iletiÅŸim programlarıdır. Bu yayınlar kullanılarak çocukların ailelerine verilecek uygun bir rehber hazırlanabilir. Modern teknolojinin eÄŸitim ve eÄŸlence için saÄŸladığı imkanlar yazılı basından daha zengindir. Tabi ki, aile bunları kullanmak için gerekli donanımlara sahip olmalıdır. Aileler, öÄŸretmenlerin yararlı tavsiyelerine ulaÅŸmak için; çeÅŸitli dosya, cd kulüpleri veya bilgisayar yazılımlarına abone olabilirler. Öncelikle öÄŸretmen, çocukların ilgilendiÄŸi materyallerin listesini belirlemeli. EÄŸer boÅŸ zaman aktiviteleri verilecekse, çocuk, cd çalar, teyp, kasetçalar ve bilgisayara kolaylıkla ulaÅŸabiliyor mu? Ä°kinci olarak, çocuk bu donanımları kullanmaya yeterli mi veya kolaylıkla öÄŸrenebiliyor mu? EÄŸer bu iki ön koÅŸullarla karşılaşılırsa, aileler yararlı bilgilerin bulunduÄŸu bir listeden yardım alabilirler. Bu rehberde yardım alınabilecek ekibin adı, adresleri ve teyp veya cd çaların özellikleri bulunmalıdır. Bazı müzik maÄŸazaları ailelerin ihtiyaçları için özel abonelikler düzenliyorlar. Aile bir kulübe abone olmadan önce mutlaka sözleÅŸmeyi okumalıdır. Abone olunan kulüp kitaplarının çocuÄŸun okumasını geliÅŸtirmesine yardımcı olabiliyor. Bazı çocukların büyükler gibi bir kitaplığa sahip olmaları onların okumaya baÅŸlamasını saÄŸlıyor veya bu sayede onları mutlu ediyor. Bu kitapların posta ile çocuÄŸun kendi adına gönderilmesi de onları mutlu eden ve okumaya heveslendiren diÄŸer bir yoldur. Bazı olaÄŸanüstü çocuklar kitapları gösteriÅŸsiz bulabilir veya okumayabilirler. EÄŸer öyleyse; kitap çocuÄŸun dikkatini çekecek ÅŸekilde deÄŸiÅŸtirilir veya aile tarafından okunabilir. Normal çocuklar kendi kitaplarını defalarca okuyarak okuma düzeylerini geliÅŸtirebilirler. EÄŸer okuma düzeyi ve resimler uygunsa, çocuklar bunları posta ile almaktan zevk alırlar. Kitle iletiÅŸim araçlarındaki rehberler atölyelerde veya bir serviste proje olarak hazırlanabilir. Rehber hazırlanırken, öÄŸretmenler abone servislerinin kitaplarını tanıtmak ve bu kitapları ailelerin dikkatlice okumaları için göndermek isteyebilirler. Bunun yanında, yetiÅŸkinler belirledikleri aktivite, makale, vb. bilgileri dergilere yazarak yayınlanmasını saÄŸlayabilirler. EÄŸitimcilerde bir liste oluÅŸturabilir ve pahalı olmayan çeÅŸitli hediyelerin bulunduÄŸu bu listeleri evlere postalayabilirler. Bu kaynakların bazıları, aile rehberlerinde bulunabilir veya sınıfta kullanılabilir. Seyahat Tavsiyeleri: Çocukları ile birlikte seyahat etmeyi düÅŸünen aileler için plan ve hazırlık aÅŸaması zor bir sınav veya zevkli bir etkinlik olabilir. Seyahat tavsiyelerinin bulunduÄŸu rehberin deÄŸeri böyle zamanlarda anlaşılır. Öncelikle, yıllarca kullanılabilecek ve her zamanı kapsayan bir rehber hazırlanmalıdır. Seyahat için hazırlanan rehber aÅŸağıdaki konuları içermelidir: 1. Kolay ulaşım yöntemleri: Ön koltuktaki bir kutu ailenin istediklerine kolayca ulaÅŸabilmelerinin saÄŸlar. Bu kutuda, acil yardım çantası, yolculuk sırasında yenilecek gıda maddeleri, çöp, kalem, defter, oyuncaklar ve kamera gibi ÅŸeyler bulunabilir. Bu kutuyu evde bulunan parçalardan oluÅŸturmak ekonomik bir fikirdir. 2. Güvenlik tavsiyeleri: Güvenlik önlemlerinin bir listesini yapmak iyi bir fikirdir. Aileler yolculuktan önce çocukları ile güvenlik konusunda konuÅŸabilirler. Güvenlik önlemlerinin bir listesi oluÅŸturulurken çocuÄŸun öÄŸretmeninde tavsiyeleri yardımcı olabilir. ÖrneÄŸin çocuÄŸu; “Bayan Mendez diyor ki: Camdan dışarı bir ÅŸey atmamalıyız.” diyerek uyarabiliriz. 3. Yardımcı noktalar: ÖÄŸretmenler, geziyi kolaylaÅŸtırmak için beyin fırtınası yapılmasını isteyebilirler. Çocuklar, seyahat planında nasıl bir yer alacak, nerede ve ne zaman durulacak, bavullarını nasıl taşıyacak ve ne ile oynayacak vb. Ailelere yastık almaları ve kirli eÅŸyalar için poÅŸet almaları tavsiye edilebilir.

4. Oyunlar: Yıllardır, aileler çocukları ile yolculuk yaparken uzun yol gidebilmek ve bunun için çocuklarını meÅŸgul etmek için arabada oynanabilecek çeÅŸitli oyunlar bulurlar. Bu oyunlar çoÄŸunlukla sayı sayabilme ve alfabe bilme becerisi gerektirir. Çocuk bunu yalnız yapana kadar anne veya babayla aynı takımda olabilir. Oyunda çocuÄŸa basit açıklamalar yapılmalıdır. Oyuna bir isim verilebilir veya nasıl oynanacağı yazılabilir. Bazen iki veya daha çok oyun aynı zamanda oynanabilir. ÖrneÄŸin; farklı ÅŸehirlerde gördükleri çeÅŸitli araç plakalarının bir listesi yapılabilir. Bu oyun yolculuk boyunca devam eder ve bu sırada hece veya sayı oyunları oynanabilir. Sonuç olarak, çocuÄŸun tecrübe kazanacağı yaÅŸantılar, bu tecrübelerin özümsenmesi saÄŸlayacak ortam ve aile ve öÄŸretmenin bu sırada yapacağı gerekli davranışlar rehberde bulunmalıdır. Aileler bireyselleÅŸtirilmiÅŸ bilgilerin farkına varırlar. Seyahat turları, ailenin yalnız yapacağı geziler kadar yararlıdır. Bu bilgi her aile için gerekli olmayabilir. Ä°htiyaca göre rehberde yer almalıdır. Bu daha çok özel amaçlı rehberler için kullanılabilir. DiÄŸer aile paketleri: DiÄŸer durumlar içinde rehberler geliÅŸtirilebilir. Bir grup öÄŸretmen tarafından yetersiz çocuklar için tatil önerilerini kapsayan bir rehber hazırlanabilir. Üyelik, oyunlar ve çocukların ihtiyacı olan özel oyuncaklar gibi maddeler diÄŸer rehberlerde de yer alabilir. Bilgiler tatil veya veli öÄŸretmen görüÅŸmelerinde kaynak olabilir. Bazı aileler, “yetersiz bir çocuk için parti nasıl yapılır?” bilgisinin deÄŸerini bilirler. Bu konudaki rehberler; ne zaman ne çeÅŸit yiyeceklerin servis yapılacağı, kaç çocuk davet edileceÄŸi, bir çocuÄŸun kaç kiÅŸiyle gelebileceÄŸi, tekerlekli sandalye ile katılacak çocuÄŸun hangi oyunları oynaması, partinin ne zaman biteceÄŸi, parti için hangi gün ve saatin seçileceÄŸi, davet edilen çocukların aileleri hakkında bilgiler bulunmalıdır. Rehberler geliÅŸtirilirken aileler için bireysel programlar olmasına dikkat edilir. Rehberler, özel yetersizlikler, belirli yaÅŸ grupları veya genel olabilir. Bu rehberler genellikle konuyla ilgili ve uzman kiÅŸilerin oluÅŸturduÄŸu küçük bir grup tarafından geliÅŸtirilir. Rehberler, uzun olmamalı, dili açık ve anlaşılır olmalı ve konuyla ilgili bütün bilgileri içermeli. ÖÄŸretmenler sık sık öÄŸretimlerini kolaylaÅŸtırmak için yararlı rehberler bulurlar.

Kaynaklar
Karadeniz teknik üniversitesi özel eÄŸitim bölümü aile eÄŸitimi ders notları
rehabilitasyon.com
ozelegitimforumu.com