hd porno porno hd porno porno

├ľzel E─čitime Anne Bana kat─▒l─▒m─▒

2.585 okundu

├ľZEL E─×─░T─░MDE ANNE – BABA KATILIMI
Giri┼č
Yirminci y├╝zy─▒l─▒n sonlar─▒ engellilerin e─čitiminde okul ortamlar─▒n─▒n yan─▒nda do─čal ortamlarda da destek hizmetlerin yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lmas─▒ d├╝┼č├╝ncelerinin artt─▒─č─▒ bir d├Ânemdir. Do─čal ortamlarda sa─članacak desteklerin de ailelerin kat─▒l─▒m─▒yla ger├žekle┼čmesi y├Ân├╝nde ├Ânemli ad─▒mlar at─▒lmaktad─▒r. ├ľzellikle anne-babalar─▒n ├Âzel e─čitime etkin kat─▒l─▒mlar─▒n─▒n sa─članmas─▒n─▒n bir zorunluluk oldu─ču ├Âzel e─čitimciler taraf─▒ndan tart─▒┼čmas─▒z kabul edilmektedir (Elksin ve Elksin, 1990). Bu geli┼čmeler ├Âzel e─čitimde anne-baba kat─▒l─▒m─▒ kavram─▒n─▒n irdelenmesini g├╝ndeme getirmektedir. Anne-babalar─▒n ├žocuklar─▒n─▒n e─čitimine destek olmalar─▒ ba─člam─▒nda ele al─▒nan anne-baba kat─▒l─▒m─▒, aile e─čitimi uygulamalar─▒yla sa─članabilmektedir. Sistematik ve kavramsal temelli bir s├╝re├ž olan aile e─čitiminin amac─▒, anne-babalar─▒, anne-babal─▒─č─▒n de─či┼čik y├Ânleriyle ilgili bilgilendirmek, bilin├žlendirmek ve beceri sahibi yapmakt─▒r (Schulz, 1987).

Bu genel ama├ž do─črultusunda, anne-babalar─▒n ve ├žocu─čun gereksinimlerine uygun hizmetlerin geli┼čtirilmesine y├Ânelik aile e─čitimi programlar─▒ d├╝zenlenmektedir (Kroth ve Edge, 1997; Schulz, 1987; Turnbull, 1983). Yayg─▒n olarak, anne-babay─▒ anne-baba olarak e─čitmeyi, anne-babay─▒ ├žocu─čuna ├Â─čretici olarak yeti┼čtirmeyi ve anne-babay─▒ g├Ân├╝ll├╝ler olarak e─čitmeyi ama├žlayan programlardan s├Âz edilmektedir (Turnbull, 1983; Schulz, 1987).

├çe┼čitli kaynaklarda anne-babalar─▒n e─čitime kat─▒lmas─▒n─▒n, ├žocuklar─▒n─▒n ba┼čar─▒l─▒ bir ya┼čama ge├ži┼činde ├Ânemli oldu─ču vurgulanmaktad─▒r (Glen, 1996). Bir g├Âr├╝┼če g├Âre, anne-baba kat─▒l─▒m─▒ e─čitim s├╝recinin de─čerini artt─▒rmakta, anne-babalar akademik ve sosyal programlar─▒ g├╝├žlendirecek ┼čekilde okul personeline g├Âr├╝┼č ve bilgileriyle katk─▒da bulunabilmektedirler (Comer ve Haynes, 1991). ├ľzellikle anne-babalar─▒n ├žocuklar─▒n─▒n okulda ├Â─črendiklerini ev ortam─▒nda uygulayabilecek ve geli┼čtirebilecek nitelikte olmas─▒, sosyal becerilerin okuldan ev ortam─▒na genelle┼čtirilmesini ve okuldaki ama├žlara ula┼č─▒lmas─▒n─▒ kolayla┼čt─▒rmaktad─▒r (Elksin ve Elksin, 1990). Bunun yan─▒nda anne-baba kat─▒l─▒m─▒, ├žocuklar─▒ kendine g├╝ven, ki┼čisel ve mesleki uyum ile ba─č─▒ms─▒zl─▒k y├Ânlerinden daha iyi duruma getirebilmektedir (Brantlinger, 1991).

Ysseldyke ve Christenson (1993-1994) anne-baba kat─▒l─▒m─▒n─▒n sa─članmas─▒n─▒n yararlar─▒n─▒ ┼č├Âyle s─▒ralamaktad─▒rlar;Anne-baba kat─▒l─▒m─▒ ├Â─črencinin geli┼čimi ile do─črudan ili┼čkilidir. Anne-baba kat─▒ld─▒─č─▒nda, ├Â─črencinin uzun d├Ânemde akademik ba┼čar─▒ geli┼čimi daha y├╝ksek d├╝zeye ula┼čabilmekte, ├Â─črencinin dikkati, okula y├Ânelik tutumlar─▒, benlik tasar─▒m─▒ olumlu ┼čekilde artmaktad─▒r. Bunun yan─▒nda, anne-babalar da toplumsal olanaklardan, okuldan ve ├Â─čretmenlerden daha fazla yararlanabilmektedirler.Nitekim yap─▒lan bir├žok ara┼čt─▒rma anne-baba kat─▒l─▒m─▒n─▒n anne-babalar─▒n ├žocuklar─▒ ile ili┼čkilerinin artmas─▒na, kendileri ve ├žocuklar─▒ hakk─▒nda daha olumlu tutumlar geli┼čtirmelerine yard─▒mc─▒ oldu─čunu g├Âstermektedir (Akk├Âk, 1984; Baker ve McCurry, 1984; Bazyk, 1989; Comer ve Haynes, 1991; Dikici,1990; Fox, Binder, 1990; Hornby ve Singh, 1984; Rosenberg ve Robinson, 1985; Winton, 1986; Ysseldyke, Christenson, 1993-1994).

Anne-Baba Kat─▒l─▒m─▒n─▒n Geli┼čimi
├ľzel e─čitimde anne-baba kat─▒l─▒m─▒n─▒n geli┼čimine bak─▒ld─▒─č─▒nda, y─▒llar ├Ânce engelli ├žocuklar─▒n e─čitiminde anne-babalar─▒n bir rol├╝ olamayaca─č─▒, bunun bir uzmanl─▒k i┼či oldu─ču g├Âr├╝┼č├╝n├╝n hakim oldu─ču g├Âzlenmektedir (Smith, 1994; Fox ve Binder, 1990). Ancak 1960’l─▒ y─▒llardaki anne-baba ve ├žocuk e─čitimine y├Ânelik ara┼čt─▒rmalar, anne-babalar─▒n ├žocuklar─▒n─▒n e─čitimine kat─▒l─▒mlar─▒n─▒n ├žocuklar─▒nda olumlu de─či┼čikler ortaya ├ž─▒kard─▒─č─▒n─▒ g├Âstermi┼čtir (Mandel ve Fiscus, 1981; Shulz, 1987).

├ľzellikle 20. yy sonlar─▒nda uzmanlar─▒n engelli ├žocuklar─▒n anne-babalar─▒na y├Ânelik tutum ve beklentilerinde ├Ânemli de─či┼čiklikler olmas─▒, anne-babal─▒k rolleri ve ebeveynlerin ├žocuklar─▒n─▒n e─čitimine ├že┼čitli a┼čamalarda kat─▒l─▒m─▒n─▒n ├Ânemini artt─▒rm─▒┼čt─▒r (Bazyk, 1990; Kroth ve Edge, 1997; Winton, 1986). Nitekim 1990’l─▒ y─▒llar─▒n ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒n, ├žocuklar─▒n okulda ba┼čar─▒l─▒ olmalar─▒n─▒ sa─člamada anne-baba kat─▒l─▒m─▒ ├╝zerine yo─čunla┼čt─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir (Ysseldyke ve Christenson, 1993-1994). ├ľzellikle ara┼čt─▒rmalar─▒n, anne-baba kat─▒l─▒m─▒ ve deste─či gereken alanlarda yo─čunla┼čmas─▒, uzmanlar─▒n anne-babalar─▒n gereksinimlerini dikkate almas─▒ ve devlet politikalar─▒ndaki de─či┼čiklikler anne-baba kat─▒l─▒m─▒n─▒n geli┼čtirilmesinde ├Ânemli rol oynamaktad─▒r (Bazyk, 1989).A

nne-baba kat─▒l─▒m─▒na y├Ânelik ilk olu┼čumlar ebeveynlerin ├žocuklar─▒na e─čitim olanaklar─▒ sa─člama ├žabalar─▒n─▒n sonucu olarak ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Aile gruplar─▒n─▒n bu ├žabalar─▒, ├Âzel ve resmi ├Âzel e─čitim kurumlar─▒nda ├Âzel e─čitim programlar─▒n─▒n geli┼čtirilmesine ekonomik destek sa─člama, okul├Âncesi ve sonras─▒ hizmetlerin yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lmas─▒, ├Â─črenci velilerine y├Ânelik hizmetler, toplumla birlikte ya┼čam merkezleri ve korumal─▒ i┼čyerleri kurulmas─▒, ara┼čt─▒rma, uzman personel e─čitimi ve t─▒bbi hizmetlerin sunulmas─▒ olarak s─▒ralanmaktad─▒r (Schulz, 1987).

├ľzel e─čitimde ileri ├╝lkelerden biri olan Amerika Birle┼čik Devletleri’nde anne-babalar─▒n engelli ├žocuklar─▒n─▒n e─čitimine kat─▒l─▒mlar─▒n─▒n ├╝├ž a┼čamada ger├žekle┼čti─či g├Âzlenmektedir. ├ľnceleri t─▒bbi model benimsendi─činden ├žocukla ilgili karar veren ve onu tedavi edebilecek tek uzman personel olarak hekimler g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Bu nedenle anne-baba kat─▒l─▒m─▒ s─▒n─▒rl─▒ ger├žekle┼čmi┼čtir.

Daha sonra, The Education All Handicapped Children Act, PL 94-142 (Public Law) anne-babalar─▒ terapist ve ├Â─čretmen olarak tan─▒mlayarak, anne-babalar─▒n e─čitime aktif olarak kat─▒lmalar─▒n─▒n yolunu a├žm─▒┼čt─▒r. Son olarak PL 99-457 say─▒l─▒ yasa ile aile merkezli anne-baba kat─▒l─▒m─▒ benimsenmi┼čtir (Bazyk, 1989). Yasalardaki bu de─či┼čmeler anne-babalara ├žocuklar─▒n─▒n e─čitim programlar─▒n─▒n t├╝m b├Âl├╝mlerini kapsayacak ┼čekilde s├Âz sahibi olma hakk─▒n─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r. B├Âylece anne-babalara ├žocu─čunun e─čitimi i├žin planlay─▒c─▒, i┼čbirlik├ži, destek├ži ve ├Â─čretici olma s├╝re├žlerinde yeni umutlar yarat─▒lm─▒┼čt─▒r (Bazyk, 1989).B├╝t├╝n bu geli┼čmelere ra─čmen Amerika Birle┼čik Devletleri’nde 1992 y─▒l─▒nda d├╝zenlenen Ulusal Anne-Baba Kat─▒l─▒m─▒ Zirvesi sonu├žlar─▒ anne-baba kat─▒l─▒m─▒n─▒n 1990’lar─▒n en ├Ânemli sorunu oldu─čunu g├Âstermektedir (Kroth ve Edge, 1997). Ayn─▒ sorun T├╝rkiye’deki ├Âzel e─čitim hizmetlerinin niteli─či ba─člam─▒nda da s─▒kl─▒kla g├╝ndeme gelmektedir.

T├╝rkiye’de Durum
T├╝rkiye’de anne-babalar uzun y─▒llar ├Âzel e─čitimin d─▒┼č─▒nda kalm─▒┼čt─▒r. Okul ├Âncesi ve ilkokul programlar─▒nda okul aile i┼čbirli─činin ├Ânemli oldu─ču, anne-baban─▒n da ├žocu─čun e─čitimine katk─▒da bulunabilece─či vurgulanm─▒┼čt─▒r (MEB, 1991a; 1991b; 1991c). Ancak, gerek y├Ânetmeliklerde gerekse e─čitim programlar─▒nda anne-baba kat─▒l─▒m─▒n─▒n nas─▒l sa─članaca─č─▒, anne-babalara ne t├╝r hizmetlerin verilece─čine a├ž─▒kl─▒k getirilmemi┼čtir (Anadolu ├ťniversitesi, 1992). Bu durum ├Âzel e─čitim kurumlar─▒n─▒n bir ├žo─čunda aile e─čitimi hizmetlerinin yetersiz kalmas─▒na dolay─▒s─▒yla anne-babalar─▒n e─čitim hizmetleri hakk─▒nda bilgi sahibi olamamalar─▒na ve bu hizmetlerden yeterince yararlanamamalar─▒na yol a├žm─▒┼čt─▒r. Nitekim yap─▒lan bir ara┼čt─▒rma sonucunda anne-babalar─▒n ├žocuklar─▒n─▒n okulunu yeterince tan─▒mad─▒klar─▒ ve okul taraf─▒ndan kendilerine verilen hizmetleri de─čerlendiremedikleri ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r (Sucuo─člu, 1990).

Anadolu ├ťniversitesi (1992) taraf─▒ndan yap─▒lan bir ba┼čka ara┼čt─▒rmaya g├Âre ├Âzel e─čitim kurumlar─▒n─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─čunda aile e─čitimi hizmetleri sunulmad─▒─č─▒, sadece veli toplant─▒lar─▒n─▒n yap─▒ld─▒─č─▒ g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Genellikle ├Â─čretmen uygun g├Ârd├╝─č├╝ zaman yap─▒lan toplant─▒larda ailelerin bilgilendirildi─či ve isteklerine cevap verilmeye ├žal─▒┼č─▒ld─▒─č─▒ g├Âzlenmektedir. Bunun yan─▒nda rehberlik ve ara┼čt─▒rma merkezlerinin ailelerle yapt─▒klar─▒ toplant─▒larda en ├Ânemli ve en ├žok g├╝ndeme gelen konunun, anne-baban─▒n engelli ├žocu─ču ile evde yapaca─č─▒ etkinlikler oldu─ču g├Âzlenmektedir.

T├╝rkiye’de aile e─čitimine y├Ânelik ├žal─▒┼čmalar─▒n yap─▒lmas─▒ ve aile e─čitiminin gereklili─či tart─▒┼čmas─▒z kabul edilmesine ra─čmen (MEB, 1991d; Unicef, 1990; DPT, 1990) kurumla┼čman─▒n yayg─▒n olmad─▒─č─▒ ve aile e─čitiminin yasalarda yeterince yerini almad─▒─č─▒, kurumlar─▒n y├Ânetmeliklerinde aile e─čitiminin nas─▒l, hangi ama├žla, kimler taraf─▒ndan yap─▒laca─č─▒n─▒n belirtilmedi─či g├Âzlenmektedir (Anadolu ├ťniversitesi, 1992).T├╝m bu olumsuzluklar ve anne-babalar─▒n ├Âzel e─čitimde yeterince yer almamas─▒ ├že┼čitli nedenlerle a├ž─▒klanabilmektedir. Bunlar; anne-baban─▒n e─čitimden ve ├Âzel e─čitimden anlamayaca─č─▒ g├Âr├╝┼č├╝n├╝n yayg─▒n olmas─▒, e─čitimcilerin anne-babalarla ├žal─▒┼čmaya kar┼č─▒ isteksizli─či, anne-babalarla ├žal─▒┼čma konusunda yetersizli─či, parasal yetersizlik, eleman yetersizli─či ve anne-baban─▒n isteksizli─či ┼čeklinde s─▒ralanabilmektedir (Gargiulo, 1985; K─▒rcaali-─░ftar, 1995).

Son Yasal D├╝zenlemeler
T├╝m bunlara kar┼č─▒n ├Âzel e─čitim hizmetlerine ili┼čkin yap─▒lan son yasal d├╝zenlemede (├ľzel E─čitim Hakk─▒nda Kanun H├╝km├╝nde Kararname, 1996) ├Ânceki yasal d├╝zenlemelere g├Âre aile e─čitimine daha fazla yer verildi─či g├Âzlenmektedir. Bu durum aileye y├Ânelik e─čitim hizmetlerinin yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lmas─▒na ve ortaya ├ž─▒kabilecek olumsuzluklar─▒n ├Ânlenmesine y├Ânelik olumlu bir ad─▒m olarak de─čerlendirilmektedir. Bu yasada ├Âzel e─čitimin temel ilkeleri s─▒ralan─▒rken yer verilen “├ľzel e─čitim hizmetleri, ├Âzel e─čitim gerektiren bireyleri sosyal ve fiziksel ├ževrelerinden m├╝mk├╝n oldu─ču kadar ay─▒rmadan planlan─▒r ve y├╝r├╝t├╝l├╝r” ve “Ailenin ├Âzel e─čitim s├╝recinin her boyutunda aktif kat─▒l─▒mlar─▒n─▒n sa─članmas─▒ esast─▒r” ifadeleri anne-baba kat─▒l─▒m─▒n─▒ te┼čvik etmektedir.Bunun yan─▒nda ayn─▒ yasan─▒n 6. maddesi “Erken ├žocukluk d├Ânemindeki ├Âzel e─čitim hizmetlerinin ailenin bilgilendirilmesi ve desteklenmesi temeline dayal─▒ olarak evlerde ve kurumlarda s├╝rd├╝r├╝lmesi” gere─čini belirterek aile e─čitimi hizmetlerine okul ├Âncesi d├Ânemde de ├Ânem verilmesi gerekti─čini vurgulamaktad─▒r.

Yine 11. maddede farkl─▒ konu ve s├╝relerle ├Âzel e─čitim gerektiren bireyler i├žin temel ya┼čam becerileri kazand─▒rmada ailelerin ve yak─▒n ├ževrelerinin aktif rol almalar─▒ gere─či belirtilmektedir.├ľzellikle 18. madde ile “├ľzel e─čitim okullar─▒nda a├ž─▒lan yayg─▒n e─čitim programlar─▒na kat─▒lan ├Âzel e─čitim gerektiren bireyler ile s├Âz konusu okullar─▒n aile e─čitimi programlar─▒na kat─▒lanlarda ├Â─črencilerin birinci derecede yak─▒nlar─▒n─▒n e─čitimleri s├╝resince ia┼če ve ibateleri Bakanl─▒k├ža kar┼č─▒lan─▒r” denerek ailenin ekonomik g├╝├žl├╝kler nedeniyle aile e─čitimi hizmetlerinden yararlanamamas─▒ engeli de ortadan kalkmaktad─▒r.Bu yasal durum ├žer├ževesinde T├╝rkiye’de ailelere verilecek e─čitim hizmetlerinin ailelerin gereksinimleri de g├Âz ├Ân├╝ne al─▒narak yayg─▒nla┼čaca─č─▒ umulmaktad─▒r. ├ľzellikle T├╝rkiye’de anne-babalar─▒n e─čitilerek ├žocuklar─▒n─▒n e─čitiminde aktif kat─▒l─▒mc─▒lar olarak yeti┼čtirilmelerine y├Ânelik ara┼čt─▒rmalar─▒n bulunmas─▒, yasal d├╝zenlemelerin bir an ├Ânce ya┼čama ge├žirilmesi a├ž─▒s─▒ndan ├Âzel e─čitimcileri ve anne-babalar─▒ cesaretlendirmektedir. Ancak bu konuda yine ├Âncelikle anne-babalar─▒n gereksinimlerinden hareket etmenin daha do─čru olaca─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝lmektedir.Anne-baba gereksinimleri ├žocu─čun geli┼čim d├Ânemleri ile ili┼čkili oldu─ču gibi bu d├Ânemlerde kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒ ciddi durumlarla ba┼ča ├ž─▒kabilme yeterli─či ile de ba─člant─▒l─▒d─▒r.

Dolay─▒s─▒yla anne-baba gereksinimleri ├žocu─čun geli┼čim d├Ânemlerine g├Âre farkl─▒la┼čabilmektedir. ├ľrne─čin anne-babalar engelli bir ├žocu─ča sahip oldu─čunu ├Â─črendi─činde ve do─čumu izleyen zamanlarda daha ├žok duygusal deste─če gereksinim duyarken, ├žocuk okula ba┼člad─▒─č─▒nda gereksinimleri ├žocu─čunun ├Âzellikleri hakk─▒nda bilgi, ├žocu─čunun e─čitimine etkin kat─▒l─▒m, ileriki d├Ânemlerde ise ├žocu─čun e─čitimiyle ilgili kurulu┼člarda g├Ârev alma gibi alanlarda yo─čunla┼čmaktad─▒r (Schulz, 1987).

Ara┼čt─▒rmalar ─░ncelendi─činde
Okula giden engelli ├žocu─ča sahip anne-babalar─▒n e─čitim gereksinimlerine y├Ânelik ara┼čt─▒rmalar incelendi─činde, anne-baba gereksinimlerinin daha ├žok “bilgi gereksinimi” boyutunda yo─čunla┼čt─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir. T├╝rkiye’de yap─▒lan iki ara┼čt─▒rmada da hem anne hem de babalar taraf─▒ndan en fazla gereksinim belirtilen maddelerden birinin “├žocu─čuma baz─▒ becerileri nas─▒l ├Â─čretece─čim konusunda daha fazla bilgiye gereksinim duyuyorum” maddesi oldu─ču g├Âzlenmi┼čtir (Evcimen, 1997; Sucuo─člu, 1994).├ľzellikle annelerin ├žocuklar─▒n─▒n geli┼čimine katk─▒da bulunabilmek i├žin e─čitime, bilgiye ve beceriye duyduklar─▒ gereksinim anne-babalar─▒n ├žocuklar─▒na ├Â─čretici olarak yeti┼čtirilmelerini ama├žlayan aile e─čitimi programlar─▒n─▒n geli┼čtirilmesiyle giderilebilecektir. Nitekim anne-baba e─čitimine y├Ânelik bir├žok ara┼čt─▒rmada uygun e─čitim olanaklar─▒ sunuldu─čunda anne-babalar─▒n ├žocuklar─▒n─▒n e─čitimine etkin olarak kat─▒labilecekleri ve bir├žok beceriyi ├žocuklar─▒na ├Â─čretebileceklerine ili┼čkin bulgulara rastlan─▒lmaktad─▒r.Akk├Âk (1984), ailelerin davran─▒┼čsal yakla┼č─▒ma dayal─▒ aile rehberli─či program─▒na kat─▒lmalar─▒n─▒n, ├Â─čretilebilir d├╝zeydeki ├žocuklar─▒n ├Âzbak─▒m becerilerinin geli┼čtirilmesine katk─▒s─▒ ve bu program─▒n anne-babalar─▒n ├žocuklar─▒na kar┼č─▒ tutumlar─▒na etkisini belirlemek amac─▒yla bir ara┼čt─▒rma desenlemi┼čtir.

Akk├Âk yapt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmada, haftal─▒k toplant─▒lar d├╝zenlemi┼č, toplant─▒larda ailelere ├Âzbak─▒m becerilerinin ├Â─čretimine ili┼čkin bilgiler vermi┼č, toplant─▒lar─▒n devam─▒nda da ev ziyaretleri ve telefon g├Âr├╝┼čmeleri ile ileti┼čimi s├╝rd├╝rm├╝┼čt├╝r. ├çal─▒┼čma sonunda, aile rehberli─či uygulamalar─▒n─▒n, ├Â─čretilebilir ├žocuklar─▒n ├Âzbak─▒m becerilerinin geli┼čimine katk─▒s─▒ oldu─čunu ve ├Âzbak─▒m becerileri a├ž─▒s─▒ndan deneme grubundaki ├žocuklar─▒n kontrol grubundaki ├žocuklara g├Âre daha ileri d├╝zeyde olduklar─▒n─▒ bulmu┼čtur.Sucuo─člu, Kan─▒k, K├╝├ž├╝ker (1994) ├Â─čretilebilir ├žocuklar─▒n ailelerine y├Ânelik olarak ├ľzel E─čitimde Anne-Baba Programlar─▒ adl─▒ ├Ârnek ├žal─▒┼čmalar─▒nda davran─▒┼č├ž─▒ yakla┼č─▒m─▒ esas alan yap─▒land─▒r─▒lm─▒┼č anne baba e─čitimi program─▒ haz─▒rlam─▒┼člard─▒r. Program anne-baba rehberli─či el kitab─▒ (Akk├Âk ve Sucuo─člu, 1990) ve bu kitab─▒n video kaseti ile desteklenmi┼čtir. Uygulamaya zihin engelli ├žocu─ča sahip anne babalar kat─▒lm─▒┼čt─▒r. Program grup ├žal─▒┼čmas─▒ ┼čeklinde y├╝r├╝t├╝lm├╝┼čt├╝r. Sonu├ž olarak anne babalar─▒n birbirleriyle etkile┼čime girerek deneyimlerini ve anlat─▒lan konularla ilgili bilgilerini payla┼čt─▒klar─▒, ├žal─▒┼čmaya kat─▒lan babalar─▒n annelerden ayr─▒ olarak grupla┼čt─▒klar─▒, deneyimlerini birbirlerine aktard─▒klar─▒ g├Âzlenmi┼čtir. Sonu├žta anne babalar─▒n programdan ho┼čland─▒klar─▒, yararland─▒klar─▒ ve kazand─▒klar─▒ bilgileri g├╝nl├╝k ya┼čama uygulad─▒klar─▒n─▒n verdikleri geri bildirimlerden anla┼č─▒ld─▒─č─▒ belirtilmektedir.

Ba─č─▒ms─▒z Ya┼čam Becerisi Kazand─▒rma Ara┼čt─▒rma ├ľrne─či
Sucuo─člu ve Kulo─člu (1992), “Otistik ├çocuklara Ba─č─▒ms─▒z Ya┼čam Becerileri Kazand─▒r─▒lmas─▒” konulu ara┼čt─▒rmay─▒ iki a┼čamal─▒ olarak planlam─▒┼člard─▒r. Birinci a┼čamada 13 ya┼č─▒ndaki ├╝├ž otistik ├žocu─ča okul ortam─▒nda ├že┼čitli ba─č─▒ms─▒z ya┼čam becerileri davran─▒┼č de─či┼čtirme teknikleri uygulanarak ├Â─čretilmi┼č, ikinci a┼čamada ise annelerin e─čitime kat─▒lmalar─▒ ile bu becerilerin ev ortamlar─▒na genelle┼čtirilmesi sa─članm─▒┼čt─▒r.

Bu b├Âl├╝mde anneler e─čitime aktif olarak kat─▒lm─▒┼č, ├žocuklar─▒n kazand─▒klar─▒ becerileri ev ortam─▒na genellemede e─čitimci rol├╝ alm─▒┼člard─▒r. Ara┼čt─▒rma sonucunda ├žocuklar─▒n okulda ├Â─črendikleri becerileri ev ortam─▒nda genelleyebildikleri ve annelerin e─čitimci rol├╝n├╝ ba┼čard─▒klar─▒ g├Âzlenmi┼čtir.Vuran (1997), annelere ├žocuklar─▒n─▒n uygun davran─▒┼člar─▒n─▒ ├Âd├╝llendirme ve uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n─▒ ele┼čtirmeme becerilerinin kazand─▒r─▒lmas─▒nda bilgilendirme d├Ân├╝t verme, d├Ân├╝t verme ile ├Âd├╝llerin birlikte kullan─▒lmas─▒ s├╝re├žlerinin annelerin ├Âd├╝l kullanma ve ele┼čtirme s─▒kl─▒─č─▒nda, ├žocuklar─▒n ise uygun olan ve olmayan davran─▒┼člar─▒nda ne d├╝zeyde de─či┼čikli─če yol a├žt─▒─č─▒n─▒ belirlemeyi ama├žlam─▒┼čt─▒r. Bu ama├žla ├╝├ž anne ve zihin engelli ├žocuklar─▒yla ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Ara┼čt─▒rma sonucunda bilgilendirme, d├Ân├╝t verme ile ├Âd├╝llerin birlikte kullan─▒ld─▒─č─▒ e─čitim s├╝recince, annelerin hedef davran─▒┼člar─▒ndaki de─či┼čiklikler giderek amaca yakla┼čm─▒┼čt─▒r. Benzer de─či┼čiklikler ├žocuklar─▒n belirlenen hedef davran─▒┼člar─▒nda da g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

Cavkaytar (1998a), zihin engellilere ├Âzbak─▒m ve ev i├ži becerilerinin ├Â─čretimine y├Ânelik bir aile e─čitimi program─▒ geli┼čtirerek etkilili─čini s─▒nam─▒┼čt─▒r. Ara┼čt─▒rma sonu├žlar─▒ geli┼čtirilen aile e─čitimi program─▒n─▒ tamamlayan annelerin program do─črultusunda ger├žekle┼čtirdi─či beceri ├Â─čretimi ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n, zihin engelli ├žocuklar─▒n─▒n ├Âzbak─▒m ve ev i├ži becerilerini ├Â─črenmelerinde etkili oldu─čunu g├Âstermektedir.

Cavkaytar (1998b) anne ve s─▒n─▒f ├Â─čretmenlerinin birlikte e─čitimi ┼čeklinde uygulad─▒─č─▒ ├Âzbak─▒m ve ev i├ži becerilerinin ├Â─čretimi program─▒n─▒ (├ľZEB├ľP) tamamlayan annelerin program do─črulusunda ger├žekle┼čtirdi─či ├Â─čretim ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n, zihin engelli ├žocuklar─▒n beceri ├Â─črenmelerindeki etkisini belirlemek amac─▒yla bir ara┼čt─▒rma yapm─▒┼čt─▒r. ├ť├ž anne, onlar─▒n zihin engelli ├žocuklar─▒ ve s─▒n─▒f ├Â─čretmenleri ile yapt─▒─č─▒ deneysel ├žal─▒┼čma sonucunda anne ve s─▒n─▒f ├Â─čretmenlerinin birlikte e─čitildi─či ├ľZEB├ľP’├╝ tamamlayan annelerin, program do─črultusunda yapt─▒─č─▒ ├Â─čretim ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n, zihin engelli ├žocuklar─▒n─▒n ├Âzbak─▒m ve ev i├ži becerilerini ├Â─črenmelerine katk─▒s─▒ oldu─ču belirlenmi┼čtir.

Sonu├ž
T├╝rkiye’de anne-baba kat─▒l─▒m─▒n sa─članmas─▒na y├Ânelik s─▒n─▒rl─▒ say─▒da da olsa ara┼čt─▒rmalar─▒n yap─▒lmas─▒ ve olumlu sonu├žlar─▒n al─▒nmas─▒, ara┼čt─▒rma sonu├žlar─▒n─▒n anne-babalar─▒n e─čitildiklerinde e─čitime do─črudan kat─▒ld─▒klar─▒n─▒ ve ├žocuklar─▒na yard─▒mc─▒ olabildiklerini g├Âstermesi, ├Â─čretmenler ve ├Âzel e─čitimciler a├ž─▒s─▒ndan cesaretlendirici olarak nitelendirilmektedir.
Sonu├ž olarak, ├Âzel e─čitimde anne-baba kat─▒l─▒m─▒n─▒n ├že┼čitli a┼čamalardan ge├žilerek geli┼čmekte oldu─ču s├Âylenebilir. Bu geli┼čim s├╝reci i├žerisinde ger├žekle┼čtirilen anne-babalar─▒n ├žocuklar─▒n─▒n e─čitimine ├že┼čitli d├╝zeylerde kat─▒l─▒m─▒na y├Ânelik ara┼čt─▒rma ve uygulamalar─▒n yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lmas─▒ gerekmektedir. ├ľzellikle anne-baba kat─▒l─▒m─▒n─▒n sa─članmas─▒na y├Ânelik yasal d├╝zenlemeler, bu konuda yap─▒lan ara┼čt─▒rmalardan destek al─▒narak uzmanlar taraf─▒ndan uygulamaya d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmelidir.

Kaynak├ža1. Anadolu ├ťniversitesi (1992). “Cilt II Zihin Engelliler Alt ├çal─▒┼čma Grubu Raporu” Engelliler ─░├žin E─čitim Modelleri Geli┼čtirme Projesi. T.C. Ba┼čbakanl─▒k Devlet Planlama Te┼čkilat─▒ yay─▒n─▒, Eski┼čehir. 2. Akk├Âk, F├╝sun (1984). “Davran─▒┼čsal Yakla┼č─▒ma Dayal─▒ Anne-Baba Rehberli─činin ├ľ─čretilebilir ├çocuklar─▒n ├ľzbak─▒m Becerilerinin Geli┼čimine Etkisi” Yay─▒mlanmam─▒┼č Doktora Tezi, Ankara ├ťniversitesi. 3. Baker, B. L., McCurry, M. C. (1984). “School-Based Parent Training: An Alternative for Parents Predicted to Demonstrate Low Teaching Proficiency Following Group Training” Education and Training of the Mentally Retarded, December, 261-267. 4. Bazyk, S. (1989). “Changes in Attitudes and Beliefs Regarding Parent Participation and Home Programs: An Update” The American Journal of Occputaional Therapy, November, Vol. 43, No: 11, 723-728. 5. Brantlinger, E. (1991). “Home- School Partnerships That Benefit 6. Children with Special Needs” The Elementary School Journal, January, Vol. 91, No: 3, 249-259. 7. Cavkaytar, Atilla (1998a) “Zihin Engellilere ├ľzbak─▒m ve Ev ─░├ži Becerilerinin ├ľ─čretiminde Bir Aile E─čitimi Program─▒n─▒n Etkilili─či” Yay─▒nlanmam─▒┼č Doktora Tezi, Anadolu ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝, Eski┼čehir. 8. Cavkaytar, Atilla (1998b) “Anne ve S─▒n─▒f ├ľ─čretmenlerinin Birlikte E─čitiminin Zihin Engelli ├çocuklar─▒n ├ľzbak─▒m ve Ev ─░├ži Becerilerini ├ľ─črenmelerine Katk─▒s─▒ (├ľZEB├ľP Uygulamas─▒)” 8. Ulusal ├ľzel E─čitim Kongresi’nde Sunulan Bildiri, Edirne. 9. Comer, J. P., Haynes, N. M. (1991). “Parent Involvement in Schools: An Ecological Approach” The Elementary School Journal, Vol. 91, No: 3, 271-277. 10. Dikici, Aynur (1990). “Zihinsel Engelli ├çocuklar─▒n Annelerine Y├Ânelik Grup Rehberli─činin Tutum De─či┼čimi A├ž─▒s─▒ndan Etkilili─či” Anadolu ├ťniversitesi, Eski┼čehir. 11. D.P.T. (1990). Ba┼čbakanl─▒k Aile Ara┼čt─▒rma Kurumu: 1. Aile ?uras─▒: Raporlar, G├Âr├╝┼čmeler, Kararlar. Ankara. 12. Evcimen, Emirali (1996). “Zihin Engelli ├çocu─ču Olan Ailelerin (Anne Babalar─▒n Gereksinimlerinin Belirlenmesi) Yay─▒mlanmam─▒┼č Y├╝ksek Lisans Tezi, Anadolu ├ťniversitesi Eski┼čehir. 13. Elksnin, L. K., Elksnin, N. (1990). “Improving the Skills of Parents of Preschool Handicapped Children: Best Practices in Parent Training” 68th Annual Convention CEC. Toronto, Ontario: Nisan, 23-27. 14. Fox, R. A., Binder, M. C. (1990). “Parenting: A Developmental-Behavioral Approach” Advances in Special Education, Vol. 7B, 187-201. 15. Gargiulo, R. M. (1985). Working with Parents of Exceptional Children. Houghton Mifflin Ca, Boston. 16. Glen, Thomas E. (1996). Teaching Students with Mental Retardation: A Life Goal Curriculum Planning Approach Prentice-Hall, Inc, USA. 17. Hornby, G., Singh, N. N. (1984). “Behavioral Group Training with Parents of Mentally Retarded Children” Journal of Mentally Deficiency, Vol. 28, 43- 54. 18. K─▒rcaali-─░ftar, G., (1995) “Aile ve ├çevre E─čitimi Ders Notlar─▒” Anadolu ├ťniversitesi Engelliler Ara┼čt─▒rma Enstit├╝s├╝, Eski┼čehir. 19. Kroth, R. L., Edge, D. (1997). “Parent Training Grups” Stratejies Communications with Parents and Families of Exceptionel Children 3.Editions, LovePublishing Company, USA. 20. Mandell, C. J., Fiscus, E. D. (1981). Understanding Exceptionel Childen. St. Paul, Minn. West. 21. M.E.B. (1991a). E─čitilebilir ├çocuklar ─░┼č Okulu Program─▒. Milli E─čitimYay─▒nevi, Ankara. 22. M.E.B. (1991b). ├ľ─čretilebilir ├çocuklar Okulu Program─▒. Milli E─čitim Yay─▒nevi, Ankara. 23. M.E.B. (1991c). E─čitilebilir ├çocuklar ─░lkokul Program─▒. Milli E─čitim Yay─▒nevi, Ankara. 24. M.E.B. (1991d). 1. ├ľzel E─čitim Koseyi Raporlar─▒. Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒, ├ľzel E─čitim, Rehberlik ve Dan─▒┼čma Hizmetleri Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ Yay─▒nlar─▒, Ankara. 25. ├ľzel E─čitim Hakk─▒nda Kanun H├╝km├╝nde Kararname, Karar Say─▒s─▒: KHK/573, Resmi Gazete 23911: 6 Haziran 1997. 26. Rosenberg, S. A., Robinson, C. C. (1985). “Enhancement of Mothers’ Interactional Skills in an Infant Education Program” Education and Training of the Mentally Retarded, June, 163-169. 27. Schulz, Jane B. Parents and Professionals Special Education. Allyn and Bacon, Inc., USA: 1987. 28. Smith, J. D. (1994). “The Revised AAMR Definition of Mental Retardation: The MRDD Position” Education and Training Mental retardation and Developmental Disabilities, September, 179-183. 29. Sucuo─člu, B├╝lbin (1990). “Anne Babalar─▒n ├ľzel E─čitim Okullar─▒n─▒ Alg─▒lama Bi├žimleri” H.├ť. ├çocuk Sa─čl─▒─č─▒ ve E─čitimi Program─▒, yay─▒mlanmam─▒┼č Doktora Tezi, Ankara. 30. Sucuo─člu, B., Kulo─člu, N. (1992). “Otistik ├çocuklara Ba─č─▒ms─▒z Ya┼čam Becerilerinin Kazand─▒r─▒lmas─▒” Psikoloji Dergisi, Eyl├╝l, Cilt 7, Say─▒ 27, 15-26 31. Sucuo─člu, B├╝lbin (1994). ├ľz├╝rl├╝ ├çocu─ču Olan Anne-Babalar─▒n Gereksinimlerinin Belirlenmesi, Ara┼čt─▒rma Raporu, Ankara. 32. Sucuo─člu, B. K├╝├ž├╝ker, S. ve Kan─▒k, N. (1994). “Anne Babalar─▒n ├ľz├╝rl├╝ ├çocuklar─▒n─▒n E─čitimine Kat─▒l─▒mlar─▒” 1. E─čitim Bilimleri Kongresi Bildirileri, Adana: ├çukurova ├ťniversitesi Yay─▒nlar─▒, No: 1, 318-331. 33. Turnbull, A. P. “Parent Professionel Interactions” (Ed. M. Snell) Systematic Instruction of the Moderately and Severely Handicapped (Second Edition) Ohio: Merrill Pub. Corp., Columbu: 1984, ss. 17-44. 34. Unicef (1990). “├ľz├╝rl├╝ ├çocuklar Alt ├çal─▒┼čma Grubu Raporu” 1990’lar─▒n ├çocuk Politikas─▒ Ulusal Kongresi Raporu 26-27 May─▒s, Matbaac─▒l─▒k Yay─▒nc─▒l─▒k, Ltd.?ti., Ankara, 155-162. 35. Vuran, Sezgin (1997). “Zihin Engelli ├çocuk Annelerine ├ľd├╝llendirme ve Ele┼čtirmemenin Kazand─▒r─▒lmas─▒nda Bilgilendirme D├Ân├╝t Verme, D├Ân├╝t Verme ve ├ľd├╝llendirmenin Etkilili─či” Yay─▒nlanmam─▒┼č Doktora Tezi, Anadolu ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝, Eski┼čehir. 36. Winton, P. (1986). “The Developmentally Delayed Child with the Family Context” Advances in Special Education, Vol 5 219-255. 37. Ysseldyke, J., Christenson, S. (1993-1994). The Instructionel Environment System-II: A System to Identify a Student’s Instructionel Needs. (Ed. Jami Leutheuser), Published and Disturbed by Sopris West, USA E─čitim.com al─▒nr─▒

%d blogcu bunu be─čendi: