| Anneler ve babalar; Çocuklarınız sürekli bir büyüme ve deÄŸiÅŸme içindedir. Sizin çocuÄŸunuz olsa da sizden ayrı bir kiÅŸilik geliÅŸtirmektedir. Onu tanımaya ve anlamaya çalışın.ÇocuÄŸunuz, yaÅŸamı deneme ve taklit yoluyla öÄŸrenir. Ona ayak uydurmakta zorluk çekebilirsiniz. Onları oyunda, arkadaÅŸlıkta ve uÄŸraÅŸlarında özgür bırakın. Onu her yerde ve her zaman koruyup kollamayın. Onu, küçük diye şımartmayın. O zaman çocuÄŸunuz hep çocuk kalmak ister. Çocuksu davranışlar sergiler.Her istediÄŸini istediÄŸi zaman elde edemeyeceÄŸini onlara öÄŸretin. Onlara, yerli yersiz söz vermeyin. Sözünüzü tutamazsanız sizlere olan güveni azalır. ÇocuÄŸunuza kesin ve kararlı davranmaktan çekinmeyin. Yoldan saptığını görünce onu sınırlayın. KoyduÄŸunuz kurallar ve yasakları ona, “aile kuralı” olarak benimsetin. Çünkü hiç kısıtlanmayınca ne yapacağını ÅŸaşırırlar. Ona karşı tutarsız davranışlar sergilemeyin. Çünkü onlar, tutarsız davranışlarınız karşılığında hem bocalar hem de onlardan yararlanırlar.ÇocuÄŸunuza sürekli nasihat vermeyin. Onlar nasihatinizden daha çok davranışlarınızdan etkilenirler. Yanlış yapmaktan korkmayın. Çünkü çocuklar, bunları çabuk unutur. Birbirinize karşı saygı ve sevgiyi koruyun. Aranızda saygı ve sevginin azaldığını görmek onları yaralar ve sürekli tedirgin eder.Çok konuÅŸup çok bağırmayın. Çünkü onlar yüksek sesle konuÅŸulanları pek duymazlar. YumuÅŸak ve kesin sözler, onlarda daha iyi iz bırakır. “Ben senin yaşında iken....” vb. sözlerle asla kulak asmazlar. Kendinizle özdeÅŸleÅŸtirmeyin. Onları olduÄŸu gibi kabul edin. Yanılma payı bırakın. Küçük yanılgılarını büyük suçmuÅŸ gibi başına kakmayın. Korkutup, sindirerek, suçluluk duygusu aşılayarak usandırmaya çalışmayın. Yaramazlıkları için onları kötü çocukmuÅŸ gibi yargılamayın. Yanlış davranışları üzerine durarak düzeltin. Ceza vermeden önce mutlaka onu dinleyin. Suçunu aÅŸan cezalar vermeyin.Onu dinleyin. Çünkü öÄŸrenmeye en yatkın olduÄŸu anlar, soru sorduÄŸu anlardır. Açıklamalarınız kısa ve özlü olsun. Gerçekleri söyleyin. Soru sorma ÅŸevkini kırmayın ve özenle cevaplandırın.Onları, yeteneklerinin üstünde iÅŸlere zorlamayın, baÅŸarabileceÄŸi iÅŸler için güdüleyin. Ona, güvendiÄŸinizi belli edin, onu destekleyin ve çabasını övün.Onu baÅŸkalarıyla karşılaÅŸtırmayın, umut-suzluÄŸa kapılmasın. Yaşının üstünde olgunluk beklemeyin.Bütün kuralları birden öÄŸretmeye kalkmayın. ÖÄŸrenmesi için zaman tanıyın. Dürüst davranmadığı zaman, çok fazla üstüne gitmeyin. Onu, yalan söylemeye sevk etmeyin. Sizi çok bunaltsa da soÄŸukkanlılığınızı yitirmeyin. Kızabilirsiniz, ama onu aÅŸağılamayın. Yoksa o da sizi yabancıların yanında güç duruma düÅŸürebilir. ÇocuÄŸunuza karşı haksızlık ettiÄŸinizi fark ettiÄŸinizde, ona açıklamaktan korkmayınız. Açıklamalarınız, sizi ona daha çok yakınlaÅŸtırır. Bunu zayıflık olarak görmeyin ve kullanmasından korkmayın. Unutmayın ki, çocuÄŸunuz sizi olduÄŸunuzdan daha iyi görür. Kendinizi ona karşı yanılmaz ve eriÅŸilmez olarak göstermeye çabalamayın. Ondan “örnek çocuk” olmasını beklemeyin. Çünkü o, sizden kusursuz olmanızı beklemiyor. Sevecen ve anlayışlı olmaya çalışın.ÇocuÄŸunuza zorla yemek yedirmeye çalışmayın. Yemek yedirirken rahat davranın ve saÄŸlıklı yiyecekleri alternatif olarak sunun. ÇocuÄŸunuz onlar arasından seçimini yapacaktır. ÇocuÄŸunuzun yeme isteÄŸini yükseltin. YediÄŸinden emin olduÄŸunuz yemek veya yemek çeÅŸitlerini mutlaka sofrada bulundurun Yemek saatinden önce abur cubur ÅŸeylerle onun karnını doyurmayın. Yemek saatinde, onun acıkmış olması gerekmektedir. Yemeklerin görüntüsünün iÅŸtah açıcı olmasına dikkat ediniz.Tatlıyı (çikolatayı, ÅŸekeri...) yemeklere karşı rüÅŸvet olarak kullanmayınız. Böylece tatlının yemeklerden daha çekici olduÄŸunu düÅŸünmezler. Yemek ya da yemekler arasında seçim yapabilirler. Herkes için yemek piÅŸirmeyin, onun sevmediÄŸi yiyecekleri yenileriyle karıştırın. Yemek saatlerinin bütün ailenin zevk aldığı bir zaman dilimi olmasını saÄŸlayın. Çocuklarınız, dövüÅŸür, atışır ve kavga ederler. Kavgayı önleyemezsiniz ama onunla baÅŸ etme ya da daha aza indirmek sizin elinizdedir.Çocuklar genellikle günün belli saatlerinde ve belli durumlarda kavga ederler. Kavganın gerçek nedenini saptamak için ailenizi çok iyi gözlemleyin ve bunlara çözüm bulmaya çalışınÇocuklarınız kavga ettiÄŸi zaman hakemlik yapmayın, “kim baÅŸlattı” vb. sözlerle tartışmanın içine girmeyin. Onlara kavgalarla baÅŸ etme sorumluluÄŸunu verin. Odadan çıkın, onların sizi kullanmasına izin vermeyin. Ancak olayın kötüye gittiÄŸini hissettiÄŸiniz durumlarda araya girin. Unutmayın; olayın ne kadar dışında kalırsanız çocuklarınız da kendi aralarındaki anlaÅŸmazlıkları çözmede o kadar yaratıcı olacaklardır. Çocuklarınıza birbirlerine sevgilerini göstermelerini onlara öÄŸretin. Çocuklarınız, zaman zaman ÅŸiddet duygusuna kapılabilirler. Bunu engelleyemezsiniz. Ama ÅŸiddet davranışlarını engelleyebilirsiniz. Bunun için çevreyle iliÅŸkilerinde ÅŸiddet hareketlerine sapmalarını engelleyecek kurallar koyun ve bunları ödün vermeden uygulayın. Åžiddet duygularını bastırmayın, duygularını size dökmesine fırsat verin. Böylece onları rahatlatmaya çalışın. Ä°çten içe ÅŸiddet ve nefret duygularının geliÅŸmesini engeller.Çocuklarınıza kitap sevgisini, küçük yaÅŸlarda kazandırmaya çalışın. Çünkü onlar 0-6 yaÅŸta ne almışlarsa 70 yaşında da o birikim iledir. Kitaba karşı ilk ilgi ve merakın uyanması, okuma öncesi dönemine rastlar. ÇocuÄŸun eline verilen bol renkli, resimli kitaplar, ona anlatılan çeÅŸitli öyküler, masallar, oyun oynama düÅŸlerine seslenen dizeler, tekerlemeler bu dönemde çok önemlidir. ÇocuÄŸun resimli kitabı eline alıp, kendi kendine yüksek sesle bir ÅŸeyler okuyup anlatıyormuÅŸ gibi yapması, çözemediÄŸi gizemli harflerin ardından çeÅŸitli dünyaların da olduÄŸunu, kavradığını gösterir. Okumayı öÄŸrendikten sonra, harflerin ötesinde heyecan uyandırıcı, ÅŸaşırtıcı renkli dünyaların kimsenin yardımı olmadan kendi kendine çözümlemeye baÅŸlar. Artık kitap okuma çocuk için ayrılmaz bir bütün olur. Okumak; düÅŸünerek, benimseyerek, özümseyerek bireyin hayat görüÅŸünü belirler. Çocuklarınızın sevgi, dostluk, barış ve iyi deÄŸerleri içeren konulu kitapları okumasını saÄŸlayın. Vurdulu, kırdılı, ezberciliÄŸe dayanan, kin ve nefret konulu kitapları okumalarına izin vermeyin.Çocuk kitaplarında çevre, barış, eÄŸitim, sevgi ve aÅŸk, kadın erkek eÅŸitliÄŸi, insan hakları, kuÅŸaklar arası çatışma, geleneklerle hesaplaÅŸma gibi kavramlarına yer verilmelidir. BaÄŸnazlık ve ön yargıdan uzak olmalı, ırk üstünlüÄŸü ve din ayrımı gibi inançlar aşılanmamalı, yurt sevgisi ve ulusal deÄŸerler aşılanmalıdır. Uluslararası düÅŸmanlıklar körüklenmemeli, yiÄŸitlik abartılmamalıdır. Ä°nsan, çocuÄŸa olumlu ve olumsuz yönleri ile tanıtılmalı, katı ahlak kuralları yerine insani deÄŸerler, hoÅŸgörü ve esneklik esas alınmalıdır. |
