hd porno porno hd porno porno

Aile tedavileri (teorik)

1.940 okundu

Aile Tedavilerinin Tarih├žesi:

┬áAile tedavisi aile gruplar─▒n─▒n tedavisidir. Tedavi ailelerin i┼čleyi┼č bi├žimi, aile ├╝yelerinin birbirleriyle ili┼čkisini ve ileti┼čimini ele al─▒r. Aile tedavileri yakla┼č─▒m bi├žimleri ve temel ald─▒klar─▒ noktalar─▒n neler oldu─čuna g├Âre farkl─▒l─▒klar g├Âsterir.

Aile tedavisi 2.D├╝nya sava┼č─▒ sonras─▒nda geli┼čmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. Tedavide t├╝m aile bireylerini birlikte g├Ârme giri┼čimlerinde bulunan ilk ki┼či 1940ÔÇÖda Bowlby olmu┼čtur.Hoffman aile tedavisi hareketinin insanlar─▒n semptomatik davran─▒┼člar─▒n─▒n klinisyenin ofisi yerine do─čal ortam─▒nda yani aile i├žinde incelenmeye ba┼člamas─▒yla do─čdu─čunu s├Âyler. Aile tedavisinin bir babas─▒ yoktur, birden bire kendili─činden b├╝y├╝d├╝─č├╝ s├Âylenebilir. Aile tedavisine ili┼čkin ilk ├žal─▒┼čmalar ┼čizofrenlerin ailelerinde yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu ailelerde g├Âr├╝len ├že┼čitli farkl─▒ etkile┼čimler sonucu nedensel ba─člant─▒lar kurma e─čilimi do─čmu┼čtur.O d├Ânemlerde psikiyatride psikanalitik yakla┼č─▒m egemen oldu─čundan ve psikanalitik yakla┼č─▒m aileyi anlamada yetersiz kald─▒─č─▒ndan yeni bak─▒┼č a├ž─▒lar─▒ geli┼čtirilmi┼čtir. Yine de aile terapisinin ├Ânc├╝llerinin psikanalitik teoriden, fen bilimlerinde o d├Ânemlerde ge├žerli olan sibernetik ve sistem teorilerinden etkilendi─či g├Âr├╝lmektedir. ┬áPsikanalitik Yakla┼č─▒mlar┬áPsikanalizin aile tedavisine uygulanmas─▒na ├Ânc├╝l├╝k eden Nathan Ackerman olmu┼čtur.

├çocuk psikiyatristi olan Ackerman sosyal ba─člam─▒n duygusal problemler a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemli bir fakt├Âr oldu─ču g├Âr├╝┼č├╝n├╝ ileri s├╝rmekteydi. ÔÇťAile Ya┼čam─▒n─▒n PsikodinamikleriÔÇŁ adl─▒ kitab─▒nda bu d├╝┼č├╝ncelerine yer vermi┼čtir. Kitap AckermanÔÇÖ─▒n aile tedavisine psikanalitik yakla┼č─▒mdan geldi─činin a├ž─▒k bir g├Âstergesidir.┬áZamanla g├Âr├╝┼čleri de─či┼čen yazar─▒n ikinci kitab─▒ olan ÔÇťSorunlar─▒ Olan Ailenin TedavisiÔÇŁnde ailenin bir b├╝t├╝n olarak tedavisine yer vermi┼čtir. Ackerman bu konuda ├Ânc├╝l├╝k yapanlardan sadece biridir. 1950lerde ABDÔÇÖde aile konusunda ├žal─▒┼čan birden fazla grup olup, bunlardan biri Palo Alto grubudur. ┬á─░leti┼čim Temelli Yakla┼č─▒mlar┬á1950lerde Gregory Bateson, John Weaklend, Don Jackson ve Jey Haley ileti┼čimi d├╝zeylerine g├Âre s─▒n─▒flamaya y├Ânelik bir ara┼čt─▒rma y├╝r├╝tmekteydiler.

Ele ald─▒klar─▒ konular ars─▒nda ileti┼čimdeki anlama d├╝zeyleri, mant─▒ksal d├╝┼č├╝nce d├╝zeyleri, ├Â─črenme d├╝zeyleri say─▒labilir. Bu ├žal─▒┼čman─▒n bir par├žas─▒ olarak ┼čizofrenlerdeki ileti┼čim ├Âr├╝nt├╝lerini ele alm─▒┼člard─▒r. Kendisi bir antropolog olan Bateson, WeinerÔÇÖin sibernetik kavramlar─▒n─▒ aile sistemlerinin ├žal─▒┼čmas─▒na uygulamaktayd─▒. De─či┼čime kar┼č─▒ aile i├žindeki direnci g├Âren Jackson, bu durumu ÔÇťaile homeostaz─▒ÔÇŁ ┼čeklinde kavramsalla┼čt─▒rd─▒.┬áBu ├žal─▒┼čmalar─▒n sonucunda 1957de ÔÇťBir ┼×izofreni Kuram─▒na Do─čruÔÇŁ yay─▒nland─▒ ve ├žifte ├ž─▒kmaz (doble bind) kavram─▒ ilk kez ortaya kondu. Bu kavram bir ili┼čkiler sistemi i├žinde bir bireyin di─čerine s├╝rekli uygulad─▒─č─▒ ileti┼čimdeki ├ž─▒kmaz stili anlat─▒yordu. ├çifte ├ž─▒kmaz i├žin gerekli ko┼čullar ┼č├Âyle s─▒ralanabilir.

1-┬á┬á┬á┬á┬á┬á ─░ki ki┼činin varl─▒─č─▒

2-┬á┬á┬á┬á┬á┬á S─▒kl─▒kla tekrarlanan bir ya┼čant─▒

3-┬á┬á┬á┬á┬á┬á Emre uyulmad─▒─č─▒nda ceza tehdidi olacak ┼čekilde verilen birincil bir emir

4-┬á┬á┬á┬á┬á┬á Birinci ile ters d├╝┼čen genellikle soyut d├╝zeyde verilen ve s─▒kl─▒kla s├Âzel olamayan bi├žimde iletilen ve yine ceza tehdidi i├žeren ikincil bir emir

5-┬á┬á┬á┬á┬á┬á Kurban─▒n ka├žamayaca─č─▒ bir durum┬áBu ├žal─▒┼čma ├Ânemli bulgular ortaya ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r ancak ├žifte ├ž─▒kmaz teorisi yap─▒s─▒ gere─či iki ki┼čiyi i├žeren bir teoridir.

Teorinin yarat─▒c─▒lar─▒ kendileri de tek sekanslarda bireysel davran─▒┼člar ├╝zerine yo─čunla┼čman─▒n do─čru olmad─▒─č─▒n─▒ ve sirk├╝ler sistemler┬á ├╝zerinde durma gere─čini kabul ederler.Foley, ileti┼čim okulundan geli┼čen yakla┼č─▒mlar─▒, ailedeki ileti┼čimin en ├žok ├╝zerinde durulan y├Ân├╝ne g├Âre ├╝├ž grupta toplam─▒┼čt─▒r.

1-─░leti┼čim ve bili┼č: ├ľnc├╝s├╝ Don JacksonÔÇÖdur. D├╝nyadaki ilk aile tedavisi merkezini (Mental Research Institute) kurmu┼čtur. O ve arkada┼člar─▒, insan ileti┼čiminin basit ├Âzelliklerinin ├žok ├Ânemli ki┼čiler aras─▒ anlamlar─▒ oldu─čunu ├Âne s├╝rd├╝ler. Bu temel noktalar ┼čunlard─▒r

:a- ─░leti┼čimsizlik m├╝mk├╝n de─čildir

b- ─░leti┼čimin i├žeriksel y├Ân├╝ gibi, ili┼čkileri tan─▒mlayan y├Ân├╝ de vard─▒rc- Bir dizi kar┼č─▒l─▒kl─▒ davran─▒┼čta sebep ve sonucu ay─▒rt etmek her zaman m├╝mk├╝n de─čildir

d- ─░ki ileti┼čim t├╝r├╝ tan─▒mlanm─▒┼čt─▒r. Dijital ileti┼čimde mesajlar s├Âzl├╝ veya yaz─▒l─▒ kelimeler halindedir. Analojik ileti┼čim t├╝m s├Âzel olmayan ileti┼čimleri kapsar.

e- Simetrik ve tamamlay─▒c─▒ etkile┼čim

2-┬á─░leti┼čim ve g├╝├ž ili┼čkileri:┬áHaley ili┼čkilerin ayn─▒ zamanda iktidar m├╝cadelesi i├žerdi─čini ├Âne s├╝rm├╝┼čt├╝r. Birlikte bir ge├žmi┼či ve gelece─či olan t├╝m insan gruplar─▒nda bir hiyerar┼či vard─▒r.┬á┬á

3- ─░leti┼čim ve duygular:┬áVirginia Satir, ileti┼čim teorilerini kabul ederken duygular─▒n iletimine daha fazla ├Ânem verir. ┬áYap─▒sal Terapi┬áSalvadon Minuchin yap─▒sal okulu kurmu┼čtur. 1968 y─▒l─▒nda von Bertalanffy taraf─▒ndan ileri s├╝r├╝len Genel Sistemler Teorisi t├╝m aile terapistlerince k─▒smen benimsenmi┼č olmakla birlikte bu teoriyi en s─▒k─▒ bi├žimde kendi aile terapisi y├Ântemine uygulayan Minuchin olmu┼čtur.

Genel Sistemler Teorisi, canl─▒ ve cans─▒z sistemlere uygulanabilir ve sistemi a├ž─▒klayan bir dizi matematiksel i┼člemi i├žerir. Yap─▒sal aile tedavisinde ama├ž sistemin ├žal─▒┼čmas─▒n─▒ de─či┼čtirmektir.

Sistemik Terapi┬á1967de MilanoÔÇÖda Aile ├çal─▒┼čmalar─▒ Enstit├╝s├╝ kuruldu. 1972 ve 74 y─▒llar─▒ndan itibaren paradox ve kar┼č─▒t paradox konusundaki g├Âr├╝┼člerini geli┼čtirmi┼člerdir. 75ten itibaren ise hiyerar┼či kavram─▒n─▒ reddetmi┼čler, aile ve ki┼čilerin birbirlerine d├Âng├╝sel bir yap─▒ i├žerisinde nas─▒l farkl─▒ d├╝zeylerde anlam aktard─▒─č─▒n─▒ incelemi┼člerdir. Yap─▒ yerine ├Âr├╝nt├╝ler ve bilgilenme ├╝zerinde durdular. Bu grup sistemik ya da Milano grubu olarak tan─▒nd─▒.┬á┬áCalgary Modeli┬áTomm 1980 y─▒l─▒nda aileyi bir sistem olarak kabul eden ancak sibernetik d├╝zenleyici mekanizmalara ├Âzellikle ├Ânem veren bir model tan─▒mlam─▒┼čt─▒r.

Davran─▒┼č├ž─▒ Yakla┼č─▒mlar┬áBu yakla┼č─▒m genel sistemler teorisine dayal─▒ yakla┼č─▒mdan daha sonra ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Davran─▒┼č├ž─▒lar─▒n aileyi bir sistem olarak ele almak yerine ikili ├╝├žl├╝ gruplar─▒ ve bu gruplarda kar┼č─▒l─▒kl─▒ ├žocuk ebeveyn ili┼čkilerini ele ald─▒klar─▒ belirtilmektedir.

MINUCHIN:

Aile Yap─▒s─▒-Altsistemler- S─▒n─▒rlar┬áTeorik ├çer├ževe:

Aile sistemi kar┼č─▒l─▒kl─▒ etkile┼čimlerin ├že┼čitli ve karma┼č─▒k davran─▒┼č ├Âr├╝nt├╝lerinin oldu─ču bir b├╝t├╝nd├╝r. Yap─▒sal Aile Tedavisi yakla┼č─▒m─▒ bu karma┼č─▒k davran─▒┼č ├Âr├╝nt├╝lerinin s├╝recini anlamaya yard─▒mc─▒ olan bir teoridir.┬áTeorinin ├╝├ž temel kavram─▒ vard─▒r: 1- aile yap─▒s─▒

2- altsistemler

3-s─▒n─▒rlard─▒r.

Aile yap─▒s─▒ ailenin tekrarlanan davran─▒┼č ├Âr├╝nt├╝leri sonucunda olu┼čan, aile ├╝yelerinin etkile┼čimini sa─člayan, bu etkile┼čimle ilgili d├╝zenlemeler koyan yerle┼čmi┼č davran─▒┼č ├Âr├╝nt├╝leridir. Etkile┼čimler i├žinde bu yap─▒ genel veya ├Âzel s─▒n─▒rlamalarla ┼čekillenir. Genel s─▒n─▒rlamalar her ailede vard─▒r; bunlara┬á bir hiyerar┼čik yap─▒n─▒n oldu─ču, anne baba ve ├žocuklar─▒n de─či┼čik ├Âl├ž├╝lerde otoriteye sahip oldu─ču, e┼člerin i┼člevsel a├ž─▒dan birbirlerini tamamlamalar─▒ gerekti─či ├Ârnek olarak verilebilir.┬á├ľzel s─▒n─▒rlamalar ise her ailenin kendine ├Âzg├╝d├╝r. Aile sistemi i┼člevlerini bireylerin olu┼čturdu─ču altsistemlerle yerine getirir.

├ť├ž genel altsistemden s├Âz edilebilir: kar─▒-koca altsistemleri, ana-baba altsistemleri, karde┼č altsistemleri. Her altsistemin ayr─▒ i┼člevi ve bireyler y├╝kledi─či ayr─▒ sorumluluklar─▒ vard─▒r.S─▒n─▒rlar─▒n g├Ârevi sistemlerin ve altsistemlerin farkl─▒l─▒─č─▒n─▒ korumakt─▒r.┬á├ľzellikleri a├ž─▒s─▒ndan kat─▒, belirsiz ve belirgin olmak ├╝zere s─▒n─▒rlar ├╝├že ayr─▒l─▒r.

Normal Aile Geli┼čimi┬áMinuchinÔÇÖe g├Âre normal aile her ┼čeyin yolunda gitti─či, her ├╝yesinin mutlu oldu─ču aile de─čildir. Normal ailelerde de kayg─▒, geli┼čim evrelerinde ve durumsal krizlerde ya┼čanan zorluklar, problemler ve bunlarla devaml─▒ bir m├╝cadele s├Âz konusudur. Bir bireyi normal yapan ├Âzellik problemin olmamas─▒ de─čil, i┼člevsel aile yap─▒s─▒n─▒n olmas─▒d─▒r.

Ailede ─░┼člev Bozuklu─čunun Olu┼čumu┬áHer aile stres ve kayg─▒ yaratan problemlerle kar┼č─▒la┼č─▒r. Bunlar i├žinde baz─▒lar─▒nda i┼člev bozuklu─čunun olu┼čmas─▒n─▒n nedeni ailelerin durumsal ve geli┼čimsel sorunlar kar┼č─▒s─▒nda esnek olmayan yap─▒lara sahip olmalar─▒ndand─▒r. Kat─▒ veya belirsiz s─▒n─▒r ├Âzelliklerinin aile i├žin i┼člevsel bozuklu─ča neden olmas─▒, bu s─▒n─▒rlar─▒n a┼č─▒r─▒ ├Âl├ž├╝de ve devaml─▒ kullan─▒lmas─▒ndand─▒r.

Yap─▒sal bozuklu─ču olan aile ├Âr├╝nt├╝lerine ┼ču ┼čekilde ├Ârnekler verilebilir:

1-├žat─▒┼čman─▒n y├Ân├╝n├╝/yolunu de─či┼čtirmek2- anne-├žocuk ortakl─▒─č─▒

3- anne-baba ve ├žocuk i├ž i├že ge├žmi┼čli─či

4- okul korkusu┬áTedavi Amac─▒┬áAma├ž ailenin var olan yap─▒s─▒nda de─či┼čiklik yapmakt─▒r. Yap─▒daki de─či┼čiklik ve problemin ├ž├Âz├╝m├╝ birbirine ba─čl─▒ iki ama├ž olmakla birlikte tedavinin as─▒l hedefi problemin ├ž├Âz├╝m├╝ de─čildir. Aile sistemi i├žinde altsistemlerdeki/s─▒n─▒rlardaki d├╝zenlemeler ailenin davran─▒┼č ve ya┼čant─▒lar─▒nda de─či┼čiklik yaratacakt─▒r.┬á┬áYap─▒sal De─či┼čikli─čin Olu┼čturulmas─▒┬áYap─▒sal de─či┼čikli─či sa─člamak i├žin aile i├ži alternatif etkile┼čim ├Âr├╝nt├╝leri devreye sokulabilir.

Bu de─či┼čikli─či olu┼čturman─▒n 3 evresi vard─▒r: 1

– Terapistin aileye lider konumunda kat─▒lmas─▒,

2- Aile yap─▒s─▒n─▒n haritas─▒n─▒n ├ž─▒kar─▒lmas─▒,

3- Var olan yap─▒n─▒n de─či┼čimi i├žin m├╝dahalelerde bulunmak

STRATEJ─░K A─░LE TEDAV─░S─░

BatesonÔÇÖun 1952-62 y─▒llar─▒ aras─▒ndaki ara┼čt─▒rma projesinden ├╝├ž aile terapisi yakla┼č─▒m─▒m ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r: K─▒sa Terapi Modeli, Stratejik Model ve Sistemik Model.Stratejik model Jay Hayley taraf─▒ndan ortaya at─▒lm─▒┼čt─▒r. Ona g├Âre aile sistemlerinde belirlenmi┼či olan hasta ailenin di─čer bireylerini ├žaresizlik i├žine d├╝┼č├╝rerek kontrol etmektedir. Terapistin buradaki rol├╝ s─▒n─▒rlar─▒n yeniden d├╝zenlenmesi ve sistemin yeniden yap─▒land─▒r─▒lmas─▒d─▒r. Bunu yapabilmek i├žin de terapist stratejiler kullan─▒r. Bu modelde yedi temel ├Â─če vard─▒r:

1-┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Birim: Hayleye g├Âre insan davran─▒┼č─▒n─▒ y├Ânlendiren nedenin kendi ├žinde olmad─▒─č, davran─▒┼člar─▒n d─▒┼čar─▒daki g├╝├žler taraf─▒ndan y├Ânlendirildi─či tart─▒┼čmas─▒n─▒n ├Âneminden s├Âz eder. B├Âylece birim olarak insan─▒n odak oldu─ču d├╝┼č├╝ncesinden ailenin ve toplumun di─čer birimlerinin odak noktas─▒ oldu─ču d├╝┼č├╝ncesi ├Ân plana ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

2-┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ┬áG├╝├ž: G├╝├ž, stratejik yakla┼č─▒ma g├Âre insan ili┼čkilerinde ├Ânemli bir etkendir. G├╝├ž nas─▒l kullan─▒ld─▒─č─▒na ba─čl─▒ olarak benign ya da malign olabilir.

3-┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Ki┼čiler aras─▒ Etkile┼čim: G├╝├ž konusu ki┼čiler aras─▒ etkiler konusu ile ilgilidir.

4-┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Yard─▒mseverlik: Aile bireylerinin yard─▒m etmek amac─▒ ile birbirlerini etkilemesi genelde ┼čanss─▒zl─▒klara yol a├žabilmektedir. Sorunu ├ž├Âzmek┬á yerine sorundan uzakla┼čmaya ve ├ž├Âz├╝m├╝ engellemeye neden olabilirler.

5-┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ─░leriye D├Ân├╝k Plan Yapmak

6-┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Hiyerar┼či: ├ťst konumlardaki insanlar─▒n i┼člevi ve amac─▒ bak─▒┼č a├ž─▒lar─▒na g├Âre de─či┼čmektedir. Aile i├žinde birka├ž t├╝r hiyerar┼čiden s├Âz edilebilir. E┼člerden biri di─čerine g├Âre belli alanlarda ├╝st, belli alanlarda ast konumundad─▒r. Ayn─▒ ┼čekilde hem anne baba hem de ├žocuk birbirlerine g├Âre ayn─▒ anda hem ast hem de ├╝st konumunda yer almaktad─▒r. Stratejik yakla┼č─▒ma g├Âre semptom ailede iyi i┼člev g├Ârmeyen hiyerar┼či d├╝zeni ad─▒na bir mesajd─▒r.

7-┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ┬áMetefor: ─░nsanlar analojik bi├žimde ileti┼čim kurarlar. Her t├╝rl├╝ davran─▒┼ča farkl─▒ bi├žimlerde ve farkl─▒ soyutlama d├╝zeylerinde analojik ve meteforik bak─▒┼č a├ž─▒s─▒yla bak─▒labilir. ┬á├ľzet olarak stratejik aile tedavisi yakla┼č─▒m─▒nda odak aile sistemidir ve bug├╝ne odakl─▒d─▒r. Sorun davran─▒┼č, bug├╝nk├╝ etkile┼čimin bir meteforudur.┬á De─či┼čim, hiyerar┼čik d├╝zenin yeniden sa─članmas─▒na ba─čl─▒d─▒r. Giri┼čim y├Ântemi, pragmatik ve y├Ânlendiricidir. ├ľneriler do─črudan ya da paradoksald─▒r.

S─░STEM─░K A─░LE TEDAV─░S─░┬áSistemik terapi terimi ├Âncelikle Milan grubu taraf─▒ndan kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Sistemik modelde temel teorik kavramlar genel sistemler teorisi, sibernetik ve enformasyon teorisinden geli┼čmi┼čtir. Milan yakla┼č─▒m─▒n─▒ belirleyen ├Ânemli say─▒tl─▒lardan biri, akl─▒n sosyal oldu─ču, mental olgunun sosyal olguyu yans─▒tt─▒─č─▒d─▒r. Yani ruhsal sorunlar intrapsi┼čik de─čil, ki┼čiler ars─▒ sorunlar─▒ yans─▒tmaktad─▒r. Olgu ile bunun yer ald─▒─č─▒ ortam, organizma ile ├ževresi aras─▒nda s├╝rekli, kar┼č─▒l─▒kl─▒ bir ili┼čki s├Âz konusudur. G├╝n├╝m├╝zde psikiyatri hala b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de klasik medikal modele dayanmaktad─▒r. Klasik medikal model bat─▒ k├╝lt├╝r├╝nde yayg─▒n olarak benimsenen do─črusal d├╝┼č├╝nceye dayanmaktad─▒r. Do─črusal d├╝┼č├╝nce g├Âzlemciyi olaylar─▒n olu┼č s─▒ras─▒na odaklanmaya ve arada tarihsel bir nedensellik kurmaya g├Ât├╝rmektedir.

A┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á B┬á┬á┬á┬á┬á C┬áGenel t─▒pta topluma ├žok iyi hizmet vermi┼č olan klasik medikal model, fonksiyonel bozukluklara uyguland─▒─č─▒nda bir dilemma ortaya ├ž─▒kmaktad─▒r. Aile ├žal─▒┼čmalar─▒nda etkile┼čimlerin g├Âzlenen resiprokal fonksiyonu, d├Âng├╝sel g├Âr├╝┼če ge├ži┼če yol a├žm─▒┼čt─▒r. A;B;C;D bir sistemin ├╝yeleri olarak kabul edilirlerse, her bir ├╝ye di─čer t├╝m ├╝yelerin davran─▒┼č─▒nda bir ┼čekilde etkili olur ve her birinin davran─▒┼č─▒ndan etkilenir. Bu g├Âr├╝┼č d├Âng├╝sel g├Âr├╝┼č olarak tan─▒mlanmaktad─▒r. ├ľzetleyecek olursak, aile bireyinde g├Âr├╝len semptom, sistemin semptomudur. Sistemik g├Âr├╝┼čmenin ana amac─▒ semptomun direk olarak ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ de─čil, sistemik ba─člant─▒lar─▒n─▒n bulunmas─▒, sistemdeki d├Âng├╝sel etkile┼čimlerin kavranmas─▒ ve semptomun bu durumda ge├žici olarak var olu┼čunun zorunlulu─čunu a├ž─▒klamakt─▒r. ┬áKaynak: A├ťTF ├çocuk psikiyatrisi Bilim Dal─▒, Aile Tedavileri, 1996

Ankara┬á______________________________________________________________┬á┬áBikameral Model┬áEkran olarak tan─▒mlanan teknolojik icatla ba┼člayal─▒m. Antropolojist Gregory Bateson┬áZihin ve Do─čaÔÇÖda bir bikameral format─▒n yararlar─▒ndan s├Âz eder- bu beynini iki b├Âlmesini, iki elini, iki g├Âz├╝n├╝ bir araya yerle┼čtirmeyi izleyen yeni olanaklar─▒n geli┼čimine ya da yeni perspektife bir atlamad─▒r. Bu format ayr─▒ca tek y├Ânl├╝ ekrana da uygulan─▒r.

Ekran psikoterapiye yeni bir boyutu ara┼čt─▒rmak i├žin benzer bir ┼čans sunan bir bikameral etkile┼čime d├Ân├╝┼čm├╝┼čt├╝r. Biri oturacak iki yere sahip olmu┼čtur. Biri bir pozisyon alabilir ve ba┼čka biri o pozisyonu de─čerlendiren ya da yorumlayan ba┼čka bir yere sahiptir. Bu yabanc─▒/tuhaf de─čildir,┬á daima bizden ├Ânce oldu─ču i├žin hi├žbir zaman ger├žekten g├Âr├╝lmeyen bir etkinlik alan─▒ faunas─▒n─▒n g├Âr├╝n├╝┼č├╝n├╝n bir stake out(?) yeri haline gelir. Erken ke┼čiflerden biri ilk olarak ak─▒l hastal─▒─č─▒na sahip oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝len bireylerin medikal anlamda hasta olmayabilece─či ┼čizofreniklerin ailelerini izleyenler taraf─▒ndan yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Ger├žekte, hastal─▒klar olmayabilir. Daha ziyade, ortaya ├ž─▒kt─▒lar─▒ sosyal d├╝zende ya da aile i├žinde anlaml─▒ olan d├╝zenli manifestasyonlar olarak g├Âr├╝lebilirler.

Yaln─▒zca de─čerlendirme s├╝reci de─čil fakat terapi s├╝reci de iki b├Âl├╝ml├╝ yap─▒dan yarar sa─člar. Terapi i┼čini b├Âlmek i├žin iki odan─▒n kullan─▒m─▒- bu b├Âlmenin nas─▒l tariflendi─či ├Ânemsenmeksizin- sistem de─či┼čikliklerini d├╝zenlemenin yeni ve daha g├╝├žl├╝ bir yoluna ├Ânc├╝l├╝k eder. Bu formatla pek ├žok ┼čeyin modas─▒ ge├žmi┼č kavramlar haline gelerek yar─▒da kalmas─▒ olas─▒d─▒r: ba─č─▒ms─▒z durumdaki nesne, m├╝┼čteri, aile ├╝zerine etki eden ba─č─▒ms─▒z durumdaki bir madde ┼čeklindeki terapist kavram─▒ gibi.Neden bu kavram─▒n modas─▒ ge├žmi┼čtir? A├ž─▒klamak i├žin, vizyonu geni┼čletece─čim ve uzun zamand─▒r var olan bizim Aristotelian evrenimizi sarsan bir d├╝┼č├╝nce k├╝mesi tarif edece─čim.┬áBu d├╝┼č├╝ncelere ge├ži┼č olduk├ža yava┼č birle┼čmi┼čtir, ilk olarak fizik, biyoloji, matematik gibi alanlardaki geli┼čmelere, ikinci olarak bilgisayar teknolojisinden ├ž─▒km─▒┼č olan bili┼čsel bilimlerle.

Aile alan─▒n─▒n erken d├Âneminde en ├žok etkiye sahipmi┼č gibi g├Âr├╝nen fig├╝rlerden, psikoterapistler ├žok fazla de─čil fakat bilgi teorisyeni Claude Shannon sibernetik├ži Norbert Wiener ve genel sistem teorisyeni Ludwig von Bertalanffy gibi bilimciler yeterince tuhaft─▒. Biri bu listeye sentezi, ayr─▒ kaynaklardan gelen d├╝┼č├╝ncelerin┬á psikopatalojiyle ilgili olanlar da dahil olmak ├╝zere ileti┼čim s├╝re├žlerini nas─▒l i├žerdi─čini anlamada nas─▒l faydal─▒ oldu─čunu dahice g├Âsteren Gregory BatesonÔÇÖu da eklemelidir. Ayr─▒ca Bateson bir ailenin homeostatik ya da sibernetik bir sistemin analo─ču olabilece─či g├Âr├╝┼č├╝n├╝ ilk olarak tan─▒tanlardan biridir. Bununla birlikte maalesef, aile alan─▒ bu erken d├╝┼č├╝n├╝rlerin g├Âr├╝┼člerinin do─črultusunda geli┼čmemi┼čtir. G├╝n├╝m├╝zde aile terapisinde iki ayr─▒ d├╝┼č├╝nce ku┼ča─č─▒ vard─▒r.

Sibernetik model ├╝zerine kurulanda, Kaliforniya Palo AltoÔÇÖdaki Mental Ara┼čtr─▒ma Enstit├╝s├╝nden psikiyatrist Don Jackson gibi teorisyenler ailelerdeki semptomatik davran─▒┼člar─▒n denge s├╝rd├╝r├╝c├╝ niteliklerini, homeostatik elementlerin analo─čuymu┼č gibi vurgulam─▒┼člard─▒r. Yeni olarak,┬áTeksas ├ťniversitesiÔÇÖnden psikolog Paul Dell gibi teorisyenler homeostatikten ├žok evrimsel bir model geli┼čtirdiler. 1970lerde ├╝n kazanan fizik├ži Ilya Prigogine ya da biyolojist Humberto Maturana gibi bir grup bilimcinin ├žal─▒┼čmas─▒ndan devrimsel epistemolojisini ortaya ├ž─▒kar─▒rken Dell, aileleri geli┼čen, ani d├Ân├╝┼č├╝m yetene─čine sahip ya┼čayan sistemler olarak kavramla┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r. Dell bu evrimsel paradigmay─▒ erken aile d├╝┼č├╝n├╝rlerinin homeostatik paradigmas─▒n─▒n aksine aile sistemlerine uygulam─▒┼čt─▒r.

Do─črusal D├╝┼č├╝nceye Kar┼č─▒ D├Âng├╝sel D├╝┼č├╝nce┬áYeni epistemolojinin ÔÇô hem homeostatik hem evrimsel paradigmalar-┬á merkezi kavram─▒ sirk├╝larite fikridir. Ak─▒l sa─čl─▒─č─▒ alan─▒nda Bat─▒ d├╝┼č├╝ncesinin do─črusal nedenselli─či ile geli┼čen bir uyanma s├Âz konusu olmu┼čtur. Ak─▒l hastal─▒klar─▒ geleneksel olarak rahats─▒zl─▒k i├žin tarihi, nedensel a├ž─▒klamalarla ├žizgisel anlamda d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼čt├╝r. Semptomatik davran─▒┼č─▒ a├ž─▒klama ├žabas─▒ genellikle medikal ya da psikodinamik modeller ├╝zerine temellenmi┼čtir. Emosyonel ya da mental s─▒k─▒nt─▒lar biyolojik i┼člev bozuklu─ču ya da hastal─▒kla kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r.

Tedavi hastal─▒─ča bir etyoloji bulmak┬á┬á┬á ( tipik bir do─črusal yap─▒) ve sonra ila├ž uygulamak ya da hastan─▒n durumundan sorumlu oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝len beden s├╝re├žlerini durdurmak ya da de─či┼čtirmek anlam─▒nda di─čer yollar─▒n─▒ d├╝zenlemek gibi tedaviyi olu┼čturmay─▒ i├žerir. Bu tedaviden sorumlu ki┼čiler elbette ki doktorlar olacakt─▒r ve d├╝zenleme s─▒kl─▒kla hastanede yap─▒lacakt─▒r.

Psikodinamik model 19. yy.─▒n elektrik ve buhar gibi enerji formlar─▒n─▒n ke┼čfinden etkilenmi┼čtir. Medikal modelle oldu─ču gibi etyoloji de lineer ifadelerle d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼čt├╝r. Belirtilerin hastan─▒n ge├žmi┼činde yer alan travma ya da ├žat─▒┼čmalardan kaynakland─▒─č─▒ ve bilin├žd─▒┼č─▒ pek ├žok sebeplerin bulundu─ču s├Âylenmi┼čtir. Tedavi hastan─▒n bir fantezi ya da kabul edilemeyen bir istek olan bast─▒r─▒lm─▒┼č olay─▒n an─▒s─▒n─▒ yeniden olu┼čturmas─▒na ve bunun i├žinde g├Âm├╝lm├╝┼č olan duygular─▒ ortaya ├ž─▒karmas─▒na yard─▒m etmeyi i├žerir.

Bir kez gizli materyal hasta taraf─▒ndan bilinir hale geldikten ve g├Âm├╝l├╝ duygular terap├Âtik ili┼čkinin g├╝venli s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde ÔÇťworked throughÔÇŁ olduktan sonra hasta herhalde hasta semptoma daha fazla gerek duymaz.Bu iki model tipik olarak semptom veren rahats─▒zl─▒─č─▒ biyolojik ya da psikolojik sebeplerden ya da bast─▒r─▒lm─▒┼č ge├žmi┼čteki bir olaydan ortaya ├ž─▒kan bir i┼člev bozuklu─ču olarak g├Âr├╝rler. Her iki modelde de birey i┼člev bozuklu─čunun merkezindedir┬á ve etyoloji bireyin genlerinin, biyokimyas─▒n─▒n ya da intrapsi┼čik geli┼čiminin kusurlulu─čuyla ba─člant─▒l─▒d─▒r. Bu modellere s─▒k─▒ ba─čl─▒l─▒─č─▒n oldu─ču dekatlardan sonra yeni bir kavramla┼čt─▒rma olu┼čmaya ba┼člad─▒.

Ekran─▒n ard─▒ndaki izleyicilerden sa─članan deliller do─črusal, tarihi bak─▒┼čla b├╝y├╝yen ayr─▒m─▒ desteklediler.┬áE─čer biri bir klinisyenin odas─▒nda psikiyatrik s─▒k─▒nt─▒s─▒ olan birini g├Âr├╝rse, bu ki┼činin ge├žmi┼čten ortaya ├ž─▒kan bir intrapsi┼čik bozukluktan muzdarip oldu─čunu ileri s├╝rmek kolay olabilir.

Fakat e─čer biri ayn─▒ ki┼čiyi ailesi ile birlikte g├Âr├╝rse , g├╝ncel ili┼čkiler ba─člam─▒nda, farkl─▒ bir ┼čeyler g├Ârmeye ba┼člar. Bulunan┬á herkesin pek ├žok sirk├╝ler nedensel halkalar olu┼čturan, geri ve ileri oynayan ve s─▒k─▒nt─▒l─▒ bireyin bu geni┼č ve yineleyici dans─▒n yaln─▒zca bir par├žas─▒ oldu─ču ileti┼čimlerini ve davran─▒┼člar─▒n─▒ g├Ârecektir.┬áGregory Bateson┬áAk─▒l ve Do─čaÔÇÖda fiziksel nesnelerin d├╝nyas─▒ ile ya┼čayan formlar─▒n d├╝nyas─▒ aras─▒nda bir ayr─▒m yapm─▒┼čt─▒r.

Fiziksel d├╝nya, NewtonÔÇÖun d├╝nyas─▒, nedenselli─čin do─črusal oldu─ču ve kuvvetlerin ┼čeyler ├╝zerinde dolayl─▒ olarak etki etti─či bir bilardo modelini do─čru kabul eder. Bateson ya┼čayan formlar─▒n d├╝nyas─▒n─▒n onu bir bilardo masas─▒ ile kar┼č─▒la┼čt─▒rarak zay─▒f bir ┼čekilde a├ž─▒klanaca─č─▒na kar┼č─▒ ├ž─▒kar. Ya┼čayan formlar─▒n d├╝nyas─▒nda sadece kuvvet de─čil bilgi ve ili┼čki de ├Ânemli hale gelir.Bu bak─▒┼č a├ž─▒s─▒n─▒n klasik ├Ârne─či bir ta┼ča vurmakla bir k├Âpe─če vurmak aras─▒ndaki farkl─▒l─▒kt─▒r.┬áTa┼ča vurma durumunda vurma ile aktar─▒lan enerji ta┼č─▒, ta┼č─▒n a─č─▒rl─▒─č─▒, vurman─▒n kuvveti ile ve benzeri bilgilerle ├Âng├Âr├╝lebilecek belirli bir uzakl─▒─ča hareket ettirir.

Fakat bir adam k├Âpe─če vurursa k├Âpe─čin reaksiyonu, k├Âpek kendi enerji kayna─č─▒na sahip oldu─čundan, b├╝t├╝n├╝yle adam─▒n enerjisine ba─čl─▒ de─čildir ve sonu├ž ├Âng├Âr├╝lemez. Aktar─▒lan ┼čey bir ili┼čki ile ilgilidir- k├Âpek ve adam aras─▒ndaki ili┼čki. K├Âpek ili┼čkiye vurmay─▒ nas─▒l yorumlad─▒─č─▒na ba─čl─▒ olarak bir ka├ž yolla yan─▒t verecektir. Bu da korkup ka├žmak ya da adam─▒ ─▒s─▒rmaya ├žal─▒┼čmak ┼čeklinde olabilir.

Fakat k├Âpe─čin davran─▒┼č─▒, adam─▒n izleyen yan─▒t─▒n─▒ modifiye edecek bilgi haline gelir. ├ľrne─čini e─čer adam ─▒s─▒r─▒l─▒rsa o k├Âpe─če tekrar vurmadan ├Ânce iki kez d├╝┼č├╝nebilir.Bu nedenle Bateson ya┼čayan d├╝nyada neler oldu─čunu┬á betimlemek i├žin yeni bir gramere, yeni bir tan─▒mlay─▒c─▒ dile gereksinimimiz oldu─čunu tan─▒tlar. Bu gramerin ├Âzellikleri nelerdir? ─░lkin bekleyebilece─čimiz gibi, verilmi┼č bir s├╝recin t├╝m elementlerinin birlikte hareket etti─či yineleyici bir dil tercihi ile do─črusal neden sonu├ž kavram─▒ndan geli┼čen ÔÇť┼čeyÔÇŁ diline kar┼č─▒ ├ž─▒kar. ÔÇť─░nsan tarlay─▒ bi├žmek i├žin bir t─▒rpan kullan─▒rÔÇŁ ifadesi ┼čey dilidir ve do─črusald─▒r. ─░┼čaretli bir k─▒sm─▒n (insan) ba┼čka bir i┼čaretli segmenti (t─▒rpan) ald─▒─č─▒ ve bunu ba┼čka bir segmenti (bir tarla)etkilemek i├žin kulland─▒─č─▒ g├Âr├╝lebilir. Do─črusal ilerleme ┼ču ┼čekilde belirtilebilir: A BÔÇÖyi kullan─▒yor, C ├╝zerine etkiyor ve DÔÇÖyi etkiliyor. Ya┼čayan sistemler durumunda, bir k─▒s─▒m nedensel etkiyi bir di─čerine kar┼č─▒ belirlemek ya da herhangi bir do─črusal belirte├ž i├žine koymak m├╝mk├╝n de─čildir. BatesonÔÇÖun dedi─či gibi, bir beyin ÔÇťd├╝┼č├╝nmezÔÇŁ. D├╝┼č├╝nen, ├ževresiyle uyum i├žinde ya┼čayan geni┼č sistemlerin bir par├žas─▒ olan bir adam─▒n beynidir. Bir par├žas─▒ d├╝┼č├╝nen, di─čer par├žas─▒ d├╝┼č├╝nmekten yararlanmaya i┼čaret eden bir do─čru ├žizilemez. ÔÇť D├╝┼č├╝nmek total bir d├Âng├╝d├╝rÔÇŁ.┬áYineleyici tan─▒mlamalar bir ba┼čl─▒─č─▒ di─čer ba┼čl─▒klarla olan ili┼čkileri anlam─▒nda tan─▒mlar.

Bateson: ÔÇť┼×u ke┼čifle b├╝t├╝n├╝yle b├╝y├╝lendim ve etkilenmeye devam ediyorum, ├Âyle ki ├ži├žeklenen bir bitkiyi tarif etmek i├žin dili kulland─▒─č─▒n─▒zda, bir yapra─č─▒n bir k├Âk ├╝zerindeki lateral bir organ oldu─čunu, bebek k├Âk olarak adland─▒r─▒lan bir tomurca─ča sahip oldu─čunu s├Âyleyeceksinizdir. B├Âylelikle tarif ┼ču hale gelir: Bir k├Âk, dallar ta┼č─▒yan bir ┼čeydir; bir yaprak k├Â┼česnde k├Âk├╝ olan bir ┼čeydirÔÇŽve b├Âyle devam ederÔÇŁ diye yazm─▒┼čt─▒r.Bunlar gibi fikirler s─▒ra d─▒┼č─▒ etkilere sahiptir, psikoterapi alan─▒na uyguland─▒klar─▒nda da etkileri daha az de─čildir. Terapist bir madde de─čildir ve m├╝┼čteri de bir nesne de─čildir.

Her ikisi de terapistin, ailenin ve di─čer elementlerin birbirlerini ├Âng├Âr├╝lemez ┼čekillerde etkiledi─či geni┼č bir alan─▒n par├žalar─▒d─▒r; ├Âng├Âr├╝lemez ├ž├╝nk├╝ her etki ve tepki s├╝rekli olarak alan─▒n, ya┼čayan bu yeni terap├Âtik sistemin bile┼čenlerinin do─čas─▒n─▒ de─či┼čtirir.┬áD├Âng├╝sel bir epistemiyoloji terapisti kendisinin bu geni┼č alan─▒n ka├ž─▒n─▒lmaz bir par├žas─▒ oldu─ču ger├že─čini hesaba katmas─▒ i├žin zorlar.

Ser├╝venin Ba┼člang─▒c─▒┬áBu kitap d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝ zaman ┼ču an erken aile terapisi ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n─▒n┬á homeostatik modeli olarak adland─▒rabildi─čimiz model, hen├╝z ├žocukluk d├Ânemlerindeydi┬á ve di─čer bilim alanlar─▒ndaki yeni fikirler ├╝zerine temellenen evrimsel model zorlukla olu┼čmu┼čtu. 1970ÔÇÖde deviation- amplifying s├╝re├žleri ├╝zerine bir yaz─▒ yazm─▒┼čt─▒m, orijinal ba┼čl─▒─č─▒ ÔÇťHomeostaz─▒n Ard─▒ndaÔÇŁ idi, i├žerdi─či fikirler ┼ču an bana iki durum aras─▒nda bir k├Âpr├╝ kurma ya da ilkinden ileri hareket etme ├žabas─▒ gibi g├Âr├╝n├╝yor. Benzer bir makale olan, homeostatik modele kap─▒l─▒p kalma durumunu bozan Albert SpeerÔÇÖin ÔÇťAile Sistemleri: Morfostaz ve MorfogenezÔÇŁ i ile e┼č zamanl─▒ bas─▒lm─▒┼čt─▒.Bu kitap her iki model i├žindeki kavramlar─▒n nereden geldi─čini, bu modellerin di─čer pek ├žok d├╝┼č├╝nceyle birlikte birbirlerini nas─▒l tamamlad─▒klar─▒n─▒, ve hala aile terapisi alan─▒ d─▒┼č─▒nda nas─▒l kaynamaya devam ettiklerini a├ž─▒klayacak bir ├žer├ževe olu┼čturmaya zorlu bir gereksinimden ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. ( Aile terapisi ge├žmi┼čte ve hala g├╝n├╝m├╝zde, i├žindeki insanlar─▒n farkl─▒ dillerde konu┼čtu─ču harika bir Babil Kulesidir.)

Ek olarak, aileyle ├žal─▒┼čan klinisyenlerin g├Âzlemlerini destekleyebilecek, sosyal ve davran─▒┼č bilimlerindeki di─čer ara┼čt─▒rmalar─▒ birle┼čtirmeye ├žal─▒┼čt─▒m.Sosyal alanlardan ve sistematik tariflerden etkilenmem bu kitapta sonu├žlanan ara┼čt─▒rmalarda da bir par├ža rol oynam─▒┼čt─▒r. Deneyimim, hava sistemlerinin lokal olarak anla┼č─▒lamayaca─č─▒n─▒ fark eden erken d├Ânem meterolojistlerininkini and─▒r─▒r; birilerinin seli, ├Âtekilerinin kurakl─▒─č─▒ olabilir.

Hava sistemleri ile ├žal─▒┼čan biri, ├že┼čitli bile┼čenlerin kesi┼čti─či beklenmedik bir fazlal─▒klar karma┼čas─▒ ile kar┼č─▒la┼čabilir: r├╝zgar, vekt├Âr ak─▒mlar─▒, bulutlar, nem, so─čuk ve ─▒l─▒k cepheler, zaman alanlar─▒, enlem ve boylamlar, ay─▒n ├žekiminin etkisi ya da g├╝ne┼čin alevleri. Bu de─či┼čkenler aras─▒ndaki de─či┼čen farkl─▒l─▒klar─▒ hesaba katman─▒n bir yolu olmal─▒d─▒r.┬áB├╝y├╝mek ve geli┼čmek i├žin meteroloji bilimi o b├Âlgedeki g├Âr├╝len havan─▒n sadece belirli par├žalar─▒ olarak g├Ârmekten ├žok zamanla ayn─▒ ya da farkl─▒ yolda hareket eden paternlerini izlemenin m├╝mk├╝n olaca─č─▒ bir t├╝r karga yuvas─▒ bulmu┼čtur. K─▒saca, fark edilmi┼č olmas─▒ gereken modern hava kartlar─▒m─▒z─▒ olu┼čturan geni┼č konfig├╝rasyonlard─▒r.

Uydu foto─čraflar─▒ bu hava sistemlerinin spirallerini g├Âstermektedir, d├╝nyay─▒ ├ževreleyen bulut olu┼čumlar─▒n─▒ grafiksel olarak g├Âstermektedir.─░nsan davran─▒┼č─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒ benzer de─či┼čmeleri ge├žirmi┼čtir. Yery├╝z├╝nde bir ki┼či oldu─ču, konu┼čtu─ču, bir g├╝n ya─čmuru di─čer g├╝n g├╝ne┼či hissetti─či s├╝rece, bu farkl─▒ manifestasyonlar─▒ kontrol etmek i├žin bir demonoloji icat edilmi┼čtir.

Benzer ┼čey s─▒ra d─▒┼č─▒ davran─▒┼člar i├žin de ge├žerlidir.┬áYine insan gruplar─▒ taraf─▒ndan ruhun de─či┼čik hava durumlar─▒n a├ž─▒klamak i├žin┬á irrasyonel davran─▒┼člar─▒ a├ž─▒klayan bir demonoloji, zaman─▒ icat etmi┼čtir: (anlamad─▒m) Baz─▒ d├Ânemlerde, g├╝├žl├╝ ruhlar─▒n bir ki┼čiyi d─▒┼čar─▒dan etkiledi─čine, di─čer zamanlarda g├╝├žl├╝ uyaranlar─▒n ki┼čiyi i├žeriden etkiledi─čine inan─▒lm─▒┼čt─▒r. Hava durumunun geni┼č, hareket eden sistemler olarak g├Âr├╝lebildi─či gibi, belki de insan davran─▒┼člar─▒n─▒n zaman i├žinde hareket eden geni┼č ili┼čki konfig├╝rasyonlar─▒ndan kaynaklanabilece─či, sadece son zamanlarda kabul g├Ârm├╝┼čt├╝r. ÔÇťBu ┼čizofrenikÔÇŁ demekle bir kinin ak─▒l hastal─▒─č─▒ oldu─čunu ├Âne s├╝rmek, ancak ÔÇťYa─čmurlu bir g├╝nÔÇŁ demek kadar anlaml─▒d─▒r. ┼×izofrenik olarak adland─▒rmak, insan rahats─▒zl─▒klar─▒ndaki geni┼č hava durumu sistemlerinin bir manifestasyonu kadar tarif edebilir.┬áBir sonraki ad─▒m, bize bu t├╝r davran─▒┼člar i├žin, en az─▒ndan k├╝├ž├╝k gruplar i├žinde, hava durumu kartlar─▒ sa─člayacak ├Âr├╝nt├╝leri ve sekanslar─▒ hayali bir uydu bulmakt─▒r.

Elbette ki, sorun budur. Davran─▒┼člar ortaya ├ž─▒kt─▒klar─▒ alanlar─▒n d─▒┼č─▒nda ├žal─▒┼č─▒lamazlar, alanlar ├žal─▒┼čmaya izin vermeye yetecek ┼čekilde b├╝t├╝nle┼čtirilmelidir. Kar─▒ncalar─▒n hareketlerini ya da ar─▒lar─▒n danslar─▒n─▒ izlemek ne kadar kolayd─▒r. Sadece geni┼č insan yap─▒lar─▒- uluslar, topluluklar, k├╝lt├╝rler- homojen ya da ├Âng├Âr├╝lebilirdir.

Ailede, hava durumunda oldu─ču gibi, bir kez bireyi terk etse ve aileyi geni┼č alanlar i├žinde ya┼čayan sistematik bir b├╝t├╝nl├╝k olarak incelese, a├ž─▒k zorunluluklar─▒ ve ayr─▒ ├Âr├╝nt├╝leri g├Ârmeye ba┼člar.Bu y├╝zden g├╝├žl├╝ cazibeye sahip┬á aile ara┼čt─▒rmas─▒n─▒n, sosyal alanlar─▒ sistematik bir bak─▒┼čla ara┼čt─▒rmaya istekli birini yakalamas─▒n─▒ anlamak zor de─čildir. Ben aile ara┼čt─▒rmas─▒ ile ilk kez 1963ÔÇÖte Palo AltoÔÇÖda sars─▒ld─▒m. Mental Ar┼čtr─▒rma Ensti├╝s├╝nde Gregory BatesonÔÇÖun 1952-1962 aras─▒ndaki baz─▒ aile ├žal─▒┼čmalar─▒ ile ilgili dersler alarak ba┼člad─▒m. Ayr─▒ca d├╝┼č├╝n├╝lebilece─či gibi negatif bir ┼čey olmayan deviasyon d├╝┼č├╝ncesinden de heyecanland─▒m.┬áDeviasyon ( her ├že┼čit semptomatik ve irrasyonel davran─▒┼člar─▒ i├žeren) b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de ├Ânemli olabilir.

Her ne kadar homeostaz Palo AltoÔÇÖdaki aile ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n─▒n merkezi ilgi alan─▒ olsa da, ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ okudu─čumda, kendimi homeostaz kar┼č─▒t─▒ olarak ├žal─▒┼čanlarla ki bunlar ├že┼čitlili─či, yabanc─▒l─▒─č─▒/tuhafl─▒─č─▒, yenili─či tan─▒t─▒yorlard─▒, daha fazla ilgilenirken buldum. Bu bana paradoksik g├Âr├╝nd├╝.

Semptomatik ├╝yeleri olan ailelerin patolojik oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nden;┬á sadece biri ya da bir ┼čey aile normlar─▒ndan sapt─▒─č─▒nda ailenin yeni bilgiler elde etti─činden ve yeni yap─▒lar geli┼čtirdi─činden ┼č├╝phelenmeye ba┼člad─▒m. De─či┼čkenli─čin girebilece─či baz─▒ ├žatlaklar olmaks─▒z─▒n bir sistemin temel yap─▒sal de─či┼čikliklere ula┼čmas─▒ olanaks─▒z gibi g├Âr├╝nmektedir.┬á├ço─ču┬á aile, nesillerin do─čmas─▒, ya┼članmas─▒, ├Âlmesi gibi yeniden organize olmal─▒d─▒r.

E─čer bir aile b├Âyle bir de─či┼čikli─če ula┼čamazsa, ├žo─čunlukla ya┼čam─▒n─▒ s├╝rd├╝remez. B├Âylelikle semptomatik ├╝yeleri olan ailelerde de─či┼čiklik sorunu en yo─čun ┼čekilde vurguland─▒─č─▒ndan, bu aileler ├žal─▒┼čma i├žin ├╝nl├╝ malzemeler haline geldi. B├Âylelikle, yeni bilgi ve de─či┼čimin g├╝├žl├╝kle girebildi─či aile alanlar─▒n─▒n ├Âzelliklerinin neler oldu─čunu sormaya ba┼člad─▒m. Her ailenin kar┼č─▒la┼čmas─▒ gereken periodik yeniden d├╝zenlenme gereksinimine ra─čmen g├Âreceli olarak ayn─▒ kal─▒yorlarm─▒┼č gibi g├Âr├╝n├╝yordu. Ba┼čka alanlarda bu gizeme ─▒┼č─▒k tutabilecek ├žal─▒┼čmalar var m─▒yd─▒? Hatta bizim eski dilimiz bunlar─▒ gizleyecek bir yap─▒da ├╝retildi─činden, bu kayg─▒lar─▒ ifade edecek bir dil var m─▒yd─▒? Sordu─čum bu t├╝r sorular e─čer yan─▒tlanamazlarsa bile en az─▒ndan nereye bakmam gerekti─čini s├Âyleyecek i┼čaretlerdi.┬áKitab─▒n D├╝zenlenmesi┬áBu ├Âyk├╝, ┼čizofrenik ├╝yeleri olan ailelerle ilgili ┼č├╝phelere ilk kez y├Ânelen ve g├Ârd├╝klerini kaydeden erken d├Ânme aile ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n─▒n ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ a├ž─▒─ča ├ž─▒karm─▒┼čt─▒r.

DellÔÇÖin yeni bir makalede ortaya koydu─ču gibi, ┼čizofreni ve aile ├╝zerine ├žok erken ├žal─▒┼čmalar yaln─▒zca ┼čizofrenojenik anne ya da di─čer baz─▒ fakt├Ârler gibi, nedenlere y├Ânelik yeni bir teori sa─člamay─▒ g├Âzetmi┼čtir.┬á Ben temel olarak yeni bir etyoloji ├Âneren de─čil, izini s├╝rd├╝─č├╝m epistemolojik yolda bizimle birlikte hareket edecek ├žal─▒┼čmalar ├╝zerine odaklanaca─č─▒m.

B├Âl├╝m 2de BatesonÔÇÖun schimogenesis ├╝zerine┬á seminel d├╝┼č├╝nceleri taraf─▒ndan ortaya at─▒lan sibernetik modele ge├žece─čim. Bu, ayr─▒ca ├Âzellikle sosyal etkile┼čimlerde yer alan pek ├žok y├╝kselme i┼člemlerine de uygulanabilen bir kavramd─▒r.┬áErken d├Ânem klinisyenleri ailelerde fark ettikleri s├╝regiden duruma devam etme e─čiliminden etkilenmi┼čler ve sorumlu olduklar─▒ homeostatik mekanizmalara benzer ┼čeyleri i┼čaret etmi┼člerdir. Beni ilgilendiren antihomeostatik i┼člemler olarak al─▒nabilecek kar┼č─▒t s├╝re├žlerdir. Sistem de─či┼čiklikleri ├╝zerine bu i┼člemlerin etkileri 3. Blm.de ele al─▒nm─▒┼čtr─▒.

Baz─▒ ufak deviasyonlar/sapmalar elden ka├žabilir ve bir ÔÇťka├žakÔÇŁ ya da pozitif geri bildirim zinciri yaratabilir. Herhangi biri, sistemin orijinal organizasyonunun de─či┼čebilece─či, y─▒k─▒labilece─či ya da ayn─▒ kalabilece─čini tahmin edebilir. Fakat bana ├Âyle geliyor ki, ┼čeylerin ana ┼čemas─▒nda sapma sosyal gruplar─▒n evrimi ve ya┼čamlar─▒n─▒n s├╝rmesi i├žin gerekli yeni bir bilgi kayna─č─▒yd─▒ ve erken d├Ânem aile teorisyenleri i┼čin bu y├Ân├╝n├╝ yeterince vurgulamad─▒lar.

B├Âl├╝m 4 ve 5ÔÇÖte aile tipolojisi sorunu daha ayr─▒nt─▒l─▒ olarak ara┼čt─▒rmaya ba┼člad─▒m. ─░lk olarak, aile ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒ semptomatolojiyi aile tipleriyle ili┼čkilendirmeye ├žal─▒┼čm─▒┼člard─▒r: ┼čizofreni lale, alkolik aile, ve benzeri gibi. Fakat, ├Âzellikle de bir aile farkl─▒ semptomlar ortaya ├ž─▒karan ├╝yelere sahip olabilece─činden bu t├╝r tipolojinin kurulmas─▒ zordu.┬áAyr─▒ca di─čer tipoloji yaratma ├žabalar─▒n─▒ da ara┼čt─▒rd─▒m:, ailelerin her bir sonun organizasyonun kar┼č─▒t bir formunu temsil etti─či bir continuum i├žinde yer alan bipolar olanlar; farkl─▒ sekans tiplerine g├Âre organize olan ailelerle a├ž─▒klanan i┼člem modelleri; birden fazla boyutu temsile eden grid modeller; ve patolojiden normale do─čru bir kontinum g├Âsteren geli┼čimsel modeller. Bununla birlikte d├╝zenlenen tipoloji farkl─▒ kategorilerdeki aileleri farkl─▒ hastal─▒k s─▒n─▒flar─▒yla ili┼čkilendirir. Ayn─▒ zamanda, tipoloji sorununun t├╝m├╝n├╝n premat├╝r ya da ├Âl├╝ u├žlu olma olas─▒l─▒─č─▒ vard─▒r ve bilgi ve de─či┼čimi i┼člemek i├žin aile paradigmalar─▒na ya da geni┼č sistem form├╝llerine odaklamak daha yararl─▒ olabilir.

B├Âl├╝m 6, 7 ve 8ÔÇÖde belirli t├╝rde bir aile dokusunu mikroskop alt─▒na yat─▒rmaya ├žal─▒┼čt─▒m: a─č─▒r psikiyatrik hastal─▒klar ├╝reten aileyi.┬áBu tipte bir ailede ara┼čt─▒rmac─▒lar, normal ailelerde g├Âr├╝len formlardan daha yo─čun ya da daha farkl─▒ organizasyonlar bulmu┼člard─▒r. Bateson toplulu─čunun ├╝yeleri taraf─▒ndan koalisyon teorisinin ÔÇťbozulmu┼čÔÇŁ ailelerde bulunan tipik yap─▒lara uygulanmas─▒ bana koalisyon teorisine ve onun ilk kuzeni olan yap─▒sal denge teorisine y├Ânelik daha geni┼č bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ kazand─▒rd─▒. Sosyal psikolojinin ara┼čt─▒rd─▒─č─▒m t├╝m alanlar─▒nda yap─▒sal denge teorisi, semptomatik ├╝yeleri olan aileleri i┼čleyen birinin g├Ârebilece─či formal etkile┼čim sekanslar─▒ i├žin herhangi bir ┼čekilde ├Âng├Âr├╝sel olan tek teoriydi.

Sonu├ž olarak, bu b├Âl├╝mlerde, ÔÇťbozulmu┼čÔÇŁ ailelerde g├Âr├╝lmesi beklenilebilen ├╝├žgenlerin karakteristikleri ├╝zerine odaklan─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu ├╝├žgenler nesil hatlar─▒n─▒/├žizgilerini daralt─▒r, aile alt gruplar─▒ ars─▒ndaki uygun s─▒n─▒rlar─▒ kar─▒┼čt─▒r─▒r ve verilen k├╝lt├╝r taraf─▒ndan belirlenmi┼č aile hiyerar┼čisini alt ├╝st eder┬áAyn─▒ zamanda, bunlar─▒n organizasyondaki herhangi bir de─či┼čikli─čin – ├Âzellikle de ├žocuklar─▒n yeti┼čtirilmesi ile ilgili de─či┼čikliklerin sorun haline gelece─či ┼čekilde, ailelerle ├žok s─▒k─▒ bir ili┼čkide oldu─čunu buluruz.

Hem ailelerdeki hem de organizasyonlardaki ara┼čt─▒rmalar bu uygunsuz ├╝├žgenlerin sebat edi┼čini a├ž─▒klayabilecek olas─▒ tek bir neden ├Âne s├╝rm├╝┼čt├╝r; ├žocuk (ya da di─čer ├╝├ž├╝nc├╝ par├ža) ├╝st├╝ ├Ârt├╝l├╝ g├╝├žl├╝kleri ya da y├╝zeydeki ├Ânemli y├╝r├╝t├╝c├╝ ├žiftlerdeki ├žat─▒┼čmalar─▒ saklayan bir sorunu temsil eder. Bu noktada oda─č─▒m─▒z─▒ aile teorisi ├╝zerinden, de─či┼čiklik teorisine kayd─▒raca─č─▒z. Ya┼čayan sistemlerin s─▒kl─▒kla ailenin ya┼čam d├Âng├╝s├╝nde do─čal d├Ân├╝m noktalar─▒nda ani evrimsel ge├ži┼čler yapt─▒─č─▒ d├╝┼č├╝ncesi, B├Âl├╝m 9ÔÇÖun konusudur. Bu zamanlarda semptomlar─▒n g├Âr├╝n├╝┼č├╝ aile taraf─▒ndan sorun hatta tehlike olarak alg─▒lanan belirli bir ge├ži┼če i┼čaret edebilir.┬áT├╝m aileler bu de─či┼čimlerin ├╝stesinden gelemeyebilirler. Bir semptom geli┼čti─činde, bu sembolik formda de─či┼čim ihtiyac─▒n─▒n kal─▒c─▒ bir hat─▒rlat─▒c─▒s─▒ olarak g├Âr├╝lebilir fakat ayn─▒ zamanda da bunu a├ž─▒k bir ┼čekilde engeller.

B├Âl├╝m 10, terapistlerin ├žo─čunun yineleyici d├Âng├╝ler ya da sekanslar anlam─▒nda yakaland─▒─č─▒ hedefi ara┼čt─▒r─▒r. Bu sekanslar disfonksiyonel olarak de─čil fakat aile sistemi d├╝zeyinde bir mant─▒k ve anlama sahip , hatta aile ├╝yeleri taraf─▒ndan ac─▒ verici ya da stresli ┼čekilde deneyimlenen durumlar olarak g├Âsterilmi┼čtir.

B├Âl├╝m 11 bu t├╝r sekanslar─▒n terapistler taraf─▒ndan d├Ârt farkl─▒ modelle ├žal─▒┼čarak nas─▒l k─▒r─▒labilece─či ya da bozulabilece─či incelenmi┼čtir. Daha sonra yeni bir geli┼čmeyi incelemeye y├Âneldim: Mara Selvini Palazzoli ve onun MilanÔÇÖdaki meslekta┼člar─▒n─▒n sistemik yakla┼č─▒m─▒. K├Âken olarak Bateson grubunun erken form├╝lasyonlar─▒ndan etkilenmi┼člerdir. Milan ├╝yeleri Batesonyan d├Âng├╝sel nedensellik ├žer├ževesine daha yak─▒n olarak ├žal─▒┼čmaya devam etmi┼člerdir. Hem teorilerinde, hem de terapilerinde Palo Alto meslekta┼člar─▒ndan olduk├ža farkl─▒ olan idiosinkratik ve orijinal bir modele y├Ânelmi┼člerdir.┬á Son iki b├Âl├╝m spek├╝latiftir ve yan─▒tlayabildiklerinden daha ├žok soru ├╝retirler. B├Âl├╝m 16ÔÇÖda terap├Âtik ├žift k├Âr├╝n ve bu y├Ântemin neden i┼če yarad─▒─č─▒yla ilgili┬á ├že┼čitli teorilerin tart─▒┼čmas─▒ yap─▒lmaktad─▒r.Daha ki┼čisel bir d├╝zeyde, bu evrimsel epistemiyoloji, benim kendi ser├╝venime uygulanabilir.

Bir evrimsel modelin mant─▒─č─▒, ba┼čar─▒s─▒z denemeleri atmay─▒ yasaklar. Tek yasaklama bu denemeleri tekrarlamaya kar┼č─▒d─▒r.┬áBu ko┼čul alt─▒nda aile terapisi hareketinin ├Ânc├╝leri, klinisyenler ve erken d├Ânem sistem d├╝┼č├╝n├╝rlerinin ├žal─▒┼čmalar─▒ ile tan─▒┼čt─▒─č─▒m 1960ÔÇÖlara ve onlar─▒n ke┼čiflerinin benim d├╝┼č├╝ncelerim, ├žal─▒┼čmalar─▒m ve aile alan─▒n─▒n geli┼čimi ├╝zerine olan b├╝y├╝k etkilerine d├Ânmeme izin verin. ┬áKaynak: ÔÇťFoundations of the Family TherapyÔÇŁ isimli makale. (yazar─▒n─▒ ve al─▒nd─▒─č─▒ kitab─▒ bilmiyorum)

%d blogcu bunu be─čendi: