hd porno porno hd porno porno

Tag: engelliler sa─čl─▒k

├çocu─čunuzu, geli┼čimine uygun sporlara y├Ânlendirin

E─čitim d├Âneminin sona ermesine az bir zaman kala aileler, ├žocuklar─▒na uygun yaz spor okulu bulma tela┼č─▒na d├╝┼čt├╝.

├çocu─čun spor yapmas─▒n─▒n sadece beden sa─čl─▒─č─▒n─▒ de─čil mental ve duygusal sa─čl─▒─č─▒n─▒ da destekleyece─čini ifade eden uzmanlar, velilerin ├žocuklar─▒n─▒ ya┼č ve geli┼čim d├╝zeylerine uygun bran┼člara y├Ânlendirmesini ├Âneriyor. Sakarya ├ťniversitesi Beden E─čitimi ve Spor Y├╝ksekokulu (BESYO) ├ľ─čretim ├ťyesi Yrd. Do├ž. Dr. Sevda ├çift├ži, ÔÇťSpor yapmalar─▒ problemlerini ├ž├Âzebilme, rehberlik yapabilme, lider olma, payla┼čma, kendini kabul etme ve g├Âsterme, sosyalle┼čme gibi daha say─▒labilecek bir├žok katk─▒ sa─člar.ÔÇŁ dedi. Devam─▒n─▒ Oku

V├╝cuttan toksinleri atman─▒n yollar─▒

Toksin zehir demektir. (Latince toxium). Toksin mikroplar─▒n v├╝cutta salg─▒lad─▒─č─▒ baz─▒ zehirlerdir. Toksin v├╝cudunuzu a┼č─▒r─▒ duyarl─▒ k─▒lan, zararl─▒ etkileri olan, sa─čl─▒─č─▒n─▒z─▒ bozan herhangi bir madde olabilir. Toksinler hem v├╝cudumuzda ├╝retilir hem de d─▒┼čar─▒dan al─▒n─▒r. D─▒┼čar─▒dan soluyarak, yiyerek, fiziksel temasla al─▒r─▒z. ─░├žeride ise metabolizma sonucu a├ž─▒─ča ├ž─▒karlar. Devam─▒n─▒ Oku

Bir bardak kolan─▒n v├╝cudumuza 60 dakikada v├╝cuda verdi─či zarar

kolan─▒n zarar─▒Prof. Dr. Canan Karatay , bir bardak kolan─▒n 60 dakikada v├╝cuda verdi─či zarar─▒ sekiz ba┼čl─▒k alt─▒nda ┼č├Âyle ├Âzetliyor:

Bir bardak kola i├žti─činizde kan─▒n─▒za 10 ├žay ka┼č─▒─č─▒ kadar ┼čeker giriyor. Yani alman─▒z gereken g├╝nl├╝k ┼čeker dozunun yakla┼č─▒k 100 kat─▒.

─░├ž Hastal─▒klar─▒ Uzman─▒ Prof. Dr. Canan Karatay, bir bardak kolan─▒n 60 dakikada v├╝cuda verdi─či zarar─▒ sekiz ba┼čl─▒k alt─▒nda ┼č├Âyle ├Âzetliyor:

1. ─░lk 10 dakikada: Kan─▒n─▒za hemen 10 ├žay ka┼č─▒─č─▒ kadar ┼čeker girer. Bu normal g├╝nl├╝k dozun 100 kat─▒ kadard─▒r. Bulant─▒n─▒z─▒n olmamas─▒n─▒n nedeni i├žinde bulunan ‘fosforik asiddir’.

2. ─░lk 20 dakikada: Kan ┼čekeriniz a┼č─▒r─▒ ┼čekilde y├╝kselir.

Bunun sonucu pankreas─▒n─▒zda a┼č─▒r─▒ derecede ins├╝lin salg─▒lan─▒r ve kan ┼čekerinin fazlas─▒ karaci─čerde ya─č olarak depolanmaya ba┼člar.

3. 40 dakika i├žinde: Kafeinin tamam─▒ dola┼č─▒ma girmi┼č olur. Kan bas─▒nc─▒ y├╝kselir, karaci─čerden daha fazla ┼čeker yap─▒larak kana ge├žer ve kan ┼čekeri tekrar y├╝kselir.

4. 45 dakika i├žinde: Beyinde dopamin yap─▒m─▒ artar, mutluluk hissi ba┼člar (eroinin etkisine benzer bir etki meydana gelir.)

5. 60 dakika i├žinde: Ani a├žl─▒k hissi olu┼čur.

6. Tekrar kolaya ve tatl─▒lara sald─▒r─▒rs─▒n─▒z.

7. Bu k─▒s─▒r d├Âng├╝ devam etti─či s├╝re karaci─čer ve g├Âbek ya─članmas─▒ artar, v├╝cudun t├╝m h├╝crelerinde leptin ve ins├╝lin direnci geli┼čir.
8. ┼×i┼čmanl─▒k hastal─▒─č─▒n─▒ ba┼člatm─▒┼čt─▒r ve b├╝t├╝n dejeneratif hastal─▒klar─▒n nedenidir.

T├╝rkiye’de ise engelli ve ya┼čl─▒lar─▒n ├Âtekile┼čtirme

engelliler tiyatroAmerika ve Avrupa gibi geli┼čmi┼č ├╝lkelerde engelli ve ya┼čl─▒lar─▒n soka─ča ├ž─▒karak ya┼čama dahil oldu─čunu
ifade eden Prof. Dr. Ay┼čeg├╝l Ataman, T├╝rkiye’de ise engelli ve ya┼čl─▒lar─▒n ├Âtekile┼čtirilerek adeta ev hapsine al─▒nd─▒─č─▒n─▒ vurgulad─▒.
Devam─▒n─▒ Oku

Fiziksel engel t├╝rleri ve Tan─▒ Tedavisi


1- ORTOPED─░K ├ľZ├ťR Do─čum ├Âncesi, do─čum s─▒ras─▒ ve do─čum sonras─▒ d├Ânemde herhangi bir nedenle , iskelet (kemik), kas ve sinir sistemindeki bozukluklar sonucu, bedensel yeteneklerini ├že┼čitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal ya┼čama uyum sa─člama ve g├╝nl├╝k gereksinimlerini kar┼č─▒lamada g├╝├žl├╝kleri olan ve korunma, bak─▒m, rehabilitasyon, dan─▒┼čmanl─▒k ve destek hizmetlerine ihtiya├ž duyan ki┼čiye ortopedik ├Âz├╝rl├╝, bu duruma yol a├žan durumlara ise ortopedik ├Âz├╝r denir. Her anne baba, d├╝nyaya getirdi─či ├žocu─čun sa─čl─▒kl─▒ olmas─▒n─▒ ister.
{loadposition header}

 

Aileden gelen kal─▒tsal hastal─▒klar hari├ž, bir tak─▒m ihmaller, tecr├╝besizlikler, bilgi eksiklikleri vb gibi nedenlerden kaynaklanan ├Âzr├╝n hemen tamam─▒ ├Ânlenebilir yada kontrol alt─▒na al─▒nabilir. ├çocu─čunuzun bedensel yetersizli─činin onun t├╝m geli┼čimini olumsuz etkileyebilece─čini unutmay─▒n. ├çocuk e─čer emeklemiyor, y├╝r├╝yemiyor, veya oturam─▒yorsa ├ževresiyle ilgisi buna ba─čl─▒ olarak s─▒n─▒rl─▒ kalacakt─▒r. ├çocu─čunuzun bedensel yetersizli─či onun t├╝m ya┼čam─▒n─▒ olumsuz y├Ânde etkilememesi i├žin, en ufak bir ┼č├╝phede ilgili sa─čl─▒k merkezine ba┼čvurarak erken tan─▒lama ve m├╝dahale ile hem kendinizin hem de ├žocu─čunuzun ├Âm├╝r boyu s├╝recek mutsuzlu─čunu engelleyebilecektir.

2- ORTOPED─░K ├ľZ├ťRLERDEN BAZILARI

A- Do─ču┼čtan olan ├Âz├╝rler 1- Do─ču┼čtan uzuv eksiklikleri, 2- Do─ču┼čtan kal├ža ├ž─▒k─▒─č─▒, 3- ├çarp─▒k ayak, 4- Do─ču┼čtan kol felci, 5- Do─ču┼čtan omurili─čin kese ┼čeklinde d─▒┼ča do─čru ├ž─▒kmas─▒ (Meningomyelosel), 6- Yap─▒┼č─▒k parmak, 7 Do─ču┼čtan omurga e─črilikleri, 8- Do─ču┼čtan kas hastal─▒klar─▒. ÔÇó Beyin felci

C- S├╝re─čen kemik ve eklem iltihaplar─▒ D- Romatizmal hastal─▒klar

E- ├çocuk felci ÔÇó Omurga e─črilikleri ÔÇó Travmatik ├Âz├╝rler 1- Uzuv kayb─▒, 2- K─▒r─▒k kaynama yoklu─ču, 3- Yanl─▒┼č kaynam─▒┼č k─▒r─▒klar, ÔÇó Eklem sertli─či, ÔÇó Travmaya ba─čl─▒ fel├žler ve kuvvet kay─▒plar─▒, ÔÇó Eklem kire├žlenmesi. ÔÇó Kal─▒tsal ilerleyici sinir hastal─▒klar─▒ ÔÇó C├╝celik

A- Do─ču┼čtan Olan ├ľz├╝rler 1- Do─ču┼čtan Uzuv Eksiklikleri

Tan─▒m: Parmak, el, kol ve bacak gibi uzuvlar─▒n do─ču┼čtan k─▒smen yada tamamen olu┼čmad─▒─č─▒ durumlarda ortaya ├ž─▒kar. ├ľrne─čin dirsekten itibaren bir yoklukta, dirsekten a┼ča─č─▒da uzuv tamamen yoktur ; buna do─ču┼čtan ampute denir

Neden: Annenin hamileli─čin erken d├Âneminde (ilk ├╝├ž ay) kullan─▒lmas─▒ sak─▒ncal─▒ olan ila├žlar─▒ kullanmas─▒d─▒r. Baz─▒ olgular ise kal─▒tsal olarak ortaya ├ž─▒kar.

Tan─▒: Uzuv yokluklar─▒ bebek do─čar do─čmaz kolayl─▒kla tan─▒n─▒r. Uzuv i├žerisindeki ├žift kemiklerden birinin yoklu─ču ya da az geli┼čmesi durumunda bazen tan─▒ zor olabilir. El, ayak, dirsek veya dizde belirgin ├žarp─▒kl─▒k ve k─▒sal─▒k, kemiklerde e─črilik var ise bu durumdan ┼č├╝phelenilmelidir.

Tedavi : Erke n ya┼člardan itibaren (s─▒kl─▒kla y├╝r├╝me ya┼č─▒nda) protez yap─▒labilir. B├Âylece ├žocu─čun protez kullanma becerisi sa─članm─▒┼č olur. ├çok ileri ya┼člarda protez yap─▒l─▒rsa, protezsiz y├╝r├╝meyi ya da sakat kolu ile i┼člerini g├Ârmeyi benimseyen ├žocuk, protezi kullanmay─▒ reddedebilir. 0-2 ya┼č d├Âneminde ayak veya eldeki ├žarp─▒kl─▒klar cihaz ile d├╝zeltilecek durumda ise cihaz, de─čilse ameliyat ile d├╝zelme sa─članabilir. Bazen k─▒sa olan uzvun ameliyatla uzat─▒lmas─▒ gerekebilir . Bu durumda aile en yak─▒n tam te┼čekk├╝ll├╝ hastaneye ba┼čvurarak gerekli yard─▒m─▒ almal─▒d─▒r.

2- Do─ču┼čtan Kal├ža ├ç─▒k─▒─č─▒ Tan─▒m: Do─čum ├Âncesi, do─čumda yada do─čumdan bir m├╝ddet sonra kal├ža ekleminin yetersiz geli┼čimine ba─čl─▒ olarak eklemde ortaya ├ž─▒kan durumdur. K─▒z ├žocuklarda erkek ├žocuklara g├Âre ├žok daha s─▒k g├Âr├╝l├╝r.

Neden: Bir├žok fakt├Âr rol oynar. Bebe─čin kal├ža eklemindeki yap─▒sal bozukluklar kal├ža ekleminin kolay ├ž─▒kmas─▒na neden olur. Bebe─čin anne karn─▒nda anormal duru┼ču (yan ya da ters duru┼č) kal├ža eklemini zorlar.

Bebe─čin kundaklanmas─▒ kal├ža ├ž─▒k─▒─č─▒n─▒n en ├Ânemli nedenidir.

Tan─▒: Bebek do─čdu─čunda baca─č─▒ndaki deri ├žizgilerinin (katlant─▒lar─▒n─▒n) simetrik olmad─▒─č─▒ g├Âze ├žarpar, yani normalde bacaklardaki deri katlant─▒lar─▒ ayn─▒ seviyelerde ve say─▒da olmal─▒d─▒r. ├ç─▒k─▒k olan taraftaki bacak di─čerine g├Âre k─▒sa olabilir. Her iki bacak yanlara do─čru a├ž─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒ld─▒─č─▒nda ├ž─▒k─▒k olan taraf─▒n yana do─čru a├ž─▒lmad─▒─č─▒ (hareket k─▒s─▒tl─▒l─▒─č─▒) g├Âr├╝l├╝r. E─čer ├ž─▒k─▒k iki tarafl─▒ ise her iki kal├žan─▒n birbirinden ayr─▒lmas─▒n─▒n s─▒n─▒rl─▒ oldu─ču farkedilir. Bebek 1 ayl─▒kken doktor taraf─▒ndan yap─▒lan kal├ža ultrasonu ile kesin tan─▒ konabilir. Bu hastal─▒kta ne kadar erken tan─▒ konulursa tedavi ┼čans─▒ o kadar artar. ─░lk 1 ayda tan─▒ konulan bebekler en ┼čansl─▒ bebeklerdir. Baz─▒ hastalarda tan─▒ ├žocuk y├╝r├╝me ├ža─č─▒na geldikten ve hatta y├╝r├╝meye ba┼člad─▒ktan sonra konulmaktad─▒r. Bu bebekler ge├ž y├╝r├╝rler, ├ž─▒k─▒k tek tarafl─▒ ise o tarafta k─▒sal─▒k vard─▒r ve y├╝r├╝mede aksakl─▒k g├Âze ├žarpar. Bu bulgular varsa bebek vakit kaybetmeden tam te┼čekk├╝ll├╝ hastaneye g├Ât├╝r├╝lmelidir.

Tedavi: Tedavi, doktor taraf─▒ndan y├Ânlendirilmelidir. Kundaklama kesinlikle yap─▒lmamal─▒d─▒r. 0-2 ayl─▒k d├Ânemde her iki kal├žay─▒ ayr─▒k tutacak ┼čekilde kal─▒n ara bezi yada ticari olarak sat─▒lan yast─▒klar kullan─▒lmal─▒d─▒r. 2-12 ay aras─▒ bebeklerde kal├žalar─▒ uygun pozisyonda tutarak normal geli┼čimi sa─člayan ortezler verilir. 12 aydan b├╝y├╝k ├žocuklarda tan─▒ ilk kez konuluyorsa ya da o ya┼ča kadar yap─▒lan tedaviler sonu├žsuz kalm─▒┼čsa ameliyat yap─▒lmas─▒ zorunludur.

3- ├çarp─▒k Ayak Tan─▒m: Bir ya da her iki aya─č─▒n topu─ču ile birlikte i├že d├Ân├╝k ve b├╝k├╝k olmas─▒ ┼čeklinde g├Âr├╝lmesidir. ─░ki tipi vard─▒r: Esnek ve sert ┼čekil bozuklu─ču (deformite). Esnek olan─▒ do─čumdan bir m├╝ddet sonra al├ž─▒ ve egzersiz uygulamalar─▒ ile d├╝zelirken , sert olan─▒ ameliyatla d├╝zelir.

Neden: ┼×ekil bozuklu─čunun iki tipi vard─▒r: Nedeni bilinmeyen ├žarp─▒k ayak ve di─čer baz─▒ hastal─▒klara (beyin felci, meningomyelosel gibi) ba─čl─▒ olarak ortaya ├ž─▒kan ├žarp─▒k ayak. Beyin ve omurili─či tutan hastal─▒klarda ayak ├ževresindeki kaslar─▒n kuvvet dengesizli─čine ba─čl─▒ olarak ├žarp─▒k ayak ortaya ├ž─▒kar.

Tan─▒: ├ço─čunlukla bebek do─čar do─čmaz ayaktaki ┼čekil bozuklu─ču fark edilir. Do─ču┼čtan kal├ža ├ž─▒k─▒─č─▒ olan bebeklerde daha s─▒k g├Âr├╝l├╝r. Her iki aya─č─▒n tabanlar─▒n─▒n birbirine d├Ân├╝k oldu─ču , topuklar─▒n i├že d├Ân├╝k ve ayaklar─▒n da bilekten yere do─čru b├╝k├╝k oldu─ču g├Âr├╝l├╝r.

Tedavi: ┼×ekil bozuklu─ču fark edilir edilmez, yani bebek do─čdu─čunda tedavi de ba┼člar. D├╝zeltici hareketler konu ile ilgili uzman ki┼čiler taraf─▒ndan ebeveynlere ├Â─čretilerek bebe─če yapt─▒rmalar─▒ sa─član─▒r. Ebeveynlerin sorumlulu─ču fazlad─▒r. Genellikle ilk 10-14 g├╝n bu egzersizlerle ge├žildikten sonra ortopedi uzman─▒ taraf─▒ndan al├ž─▒ tedavisi ba┼člat─▒l─▒r. Haftal─▒k al├ž─▒ uygulamalar─▒yla ayak tedrici olarak d├╝zeltilir. Tedavinin de─či┼čik a┼čamalar─▒nda ve ├Âzellikle ├žok ciddi bozukluklarda bir ya da birden daha ├žok cerrahi m├╝dahale gerekebilir. Tedaviye ge├ž ba┼član─▒lan hastalarda (├Âzellikle 6 aydan sonra ) ameliyat mutlaka gereklidir. Ameliyattan sonra egzersiz, ortez ve uygun ayakkab─▒ ile ├žocuk eri┼čkin ya┼ča gelene kadar d├╝zenli t─▒bbi takip yap─▒lmal─▒d─▒r.

4- Do─ču┼čtan Kol Felci Tan─▒m: Do─čum s─▒ras─▒nda kola giden sinirlerin zedelenmesine ba─čl─▒ olarak ortaya ├ž─▒kan fel├ž tablosudur. Tek tarafl─▒d─▒r. Etkilenen kolda tamamen bir fel├ž tablosu olabilece─či gibi, a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak elde yada omuz ├ževresindeki kaslar─▒n zay─▒fl─▒─č─▒ ile de seyredebilir. Genellikle g├Âr├╝len tipinde omuz ├ževresi tutulur, elde kuvvet normal iken omuz eklemi ve kolun hareketleri k─▒s─▒tl─▒ ve zay─▒ft─▒r.

Neden: Bebe─čin kilosunun fazla olmas─▒, anne karn─▒nda ters duru┼ču, do─čum eyleminin uzamas─▒ gibi nedenlerden kaynaklanan zor do─čumlarda bebek do─čurtulurken yap─▒lan manevralar bebe─čin kolunda ve o kola giden sinirlerde gerilmeye neden olur. Kal─▒c─▒ sinir hasar─▒ ve fel├ž meydana gelir.

Tan─▒: Tan─▒y─▒ koymak kolayd─▒r. Bebe─čin etkilenen omuz ve kolunu hareket ettiremedi─či ve kolun i├že d├Ân├╝k durdu─ču fark edilir. E─čer eldeki fel├ž ┼čiddetli ise , elin bilekten b├╝k├╝k, kolun i├že d├Ân├╝k oldu─ču ve elini kald─▒ramad─▒─č─▒ g├Âr├╝l├╝r. En a─č─▒r tipinde ise kolda ve elde hi├ž kuvvet yoktur.

Tedavi: Hafif zedelenmi┼č sinirlerin tama yak─▒n iyile┼čmesi m├╝mk├╝nken baz─▒ ├žocuklarda hi├ž iyile┼čme olmaz yada k─▒smi iyile┼čme olur. ─░yile┼čme kendili─činden olacaksa genellikle ilk 3 ay i├žerisinde kolda hareket g├Âzlenir. Hareket geli┼čmiyor ise sinir onar─▒m─▒na y├Ânelik ameliyatlar erken d├Ânemde yap─▒lmal─▒d─▒r. ─░leri d├Ânemde (5 ya┼č ve ├╝zeri) e─čer sinir iyile┼čmez ve kol veya elde ┼čekil bozuklu─ču kal─▒rsa bu ┼čekil bozukluklar─▒n─▒ d├╝zeltmeye ve fonksiyon kazand─▒rmaya y├Ânelik (sinir onar─▒m─▒na y├Ânelik de─čil) ameliyatlar yap─▒labilir. Egzersiz tedavisi son derece ├Ânemlidir. Aileler ├žocuklar─▒ i├žin gereken egzersizleri ├Â─črenmek ├╝zere, ├žocu─ču takip eden doktorun y├Ânlendirmesiyle konu ile ilgili ├žal─▒┼čan bir fizyoterapiste ba┼čvurmal─▒d─▒r.

5- Do─ču┼čtan Omurili─čin Kese ┼×eklinde D─▒┼ča Do─čru ├ç─▒kmas─▒ (Meningomyelosel )

Tan─▒m: Bebe─čin bel yada s─▒rt b├Âlgesinde omurili─čin ve omurilik s─▒v─▒s─▒n─▒n d─▒┼čar─▒ya do─čru kese ┼čeklinde f─▒t─▒kla┼čt─▒─č─▒ ve hastan─▒n bacaklar─▒nda tek yada ├žift tarafl─▒ de─či┼čen derecelerde fel├žlere neden olan bir hastal─▒kt─▒r. Baz─▒ hastalarda beyin omurilik s─▒v─▒s─▒n─▒n dola┼č─▒m─▒n─▒n engellenerek beyin i├žinde kapal─▒ kalmas─▒ sonucu beyinde birikmesi ve buna ba─čl─▒ ba┼č─▒n b├╝y├╝d├╝─č├╝ (hidrosefali) g├Âr├╝lebilir. Beyin geli┼čimini ciddi olarak engelleyebilecek bir durumdur.

Neden: Baz─▒ hastalarda kal─▒tsal olarak ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ g├Âsterilmi┼čtir. Yine hamilelik d├Âneminde yetersiz B12 vitamini (folik asit) alan annelerin bebeklerinde daha fazla g├Âr├╝lmektedir.

Tan─▒: Hastal─▒─č─▒n, kan testi ve ultrason incelemesi ile 16 – 18. gebelik haftalar─▒nda fark edilmesi m├╝mk├╝nd├╝r. Amnion s─▒v─▒s─▒ (rahim i├žindeki gebelik s─▒v─▒s─▒) al─▒narak yap─▒lan tetkiklerle de erken tan─▒ konulabilir. Bu durum hamileli─čin ilk ├╝├ž ay─▒nda tespit edilirse ailenin iste─či ile gebelik sonland─▒r─▒labilir. Omurilik etkilendi─či i├žin omurga, kal├ža, diz, ayak bile─či-ayakta sert d├╝zelmesi kolay olmayan ┼čekil bozukluklar─▒ ve baz─▒ hastalarda idrar─▒n─▒, d─▒┼čk─▒s─▒n─▒ tutamama durumu ile beraber g├Âr├╝l├╝r. Hafif tutulumlarda (omurili─čin en alt seviyeleri) ├žocuklar herhangi bir cihaz deste─či olmadan y├╝r├╝yebilirler. Orta dereceli omurilik hasar─▒nda ise ├žocuk yard─▒mc─▒ cihazlarla (y├╝r├╝te├ž, koltuk de─čne─či, ortez) y├╝r├╝yebilir. Ayakta ├žarp─▒k ayak, d─▒┼ča d├Ân├╝kl├╝k, ark y├╝ksekli─či, dizde tutulan kaslara ba─čl─▒ olarak dizi b├╝kememe, ÔÇťX bacakÔÇŁ, ÔÇťO bacakÔÇŁ, kal├žada ├že┼čitli sertlikler (kal├žan─▒n d─▒┼ča d├Ân├╝k ya da b├╝k├╝k kalmas─▒ gibi), kal├žan─▒n yar─▒ ├ž─▒k─▒k yada ├ž─▒k─▒klar─▒, omurgada e─črilikler ile ortaya ├ž─▒kabilir. ├çocu─čun bacaklar─▒ndaki duyu kayb─▒, kuvvet azl─▒─č─▒ ya da fel├ž ile beraber ayak, diz ve kal├ža ┼čekil bozukluklar─▒n─▒n varl─▒─č─▒ tan─▒y─▒ koydurur.

Tedavi: Do─čum sonras─▒ ilk 24 saatte keseye y├Ânelik ameliyat acilen yap─▒lmal─▒d─▒r. Ba─č─▒ms─▒z y├╝r├╝meyi kazand─▒rmak en ├Ânemli ama├žlardan biri olmal─▒d─▒r. Ciddi durumlarda ayakta dengede durmay─▒ sa─člayabilmek ya da y├╝r├╝yemeyecekse oturma dengesini sa─člamak ama├ž olmal─▒d─▒r. Myelomeningosel olan ├žocuklar─▒n yakla┼č─▒k %40’─▒ eri┼čkin ├ža─čda y├╝r├╝yememektedir. ┼×ekil bozukluklar─▒n─▒n ilerlemesini durdurmak ve y├╝r├╝me yard─▒m─▒ i├žin omurga ya da uzuvlara ortez uygulamas─▒ yap─▒labilir. ÔÇśAyak-ayak bile─či’ ya da ÔÇśayak-ayak bile─či-diz ortezleri’, koltuk de─čnekleri, y├╝r├╝te├žler tedavide olduk├ža yard─▒mc─▒d─▒r. Cerrahi tedaviden yarar g├Ârece─či d├╝┼č├╝n├╝len hastalarda ayak-ayak bile─či, diz, kal├ža ve g├Âvde bozukluklar─▒n─▒ d├╝zeltmek i├žin ameliyat yap─▒labilir.

6- Yap─▒┼č─▒k Parmak Tan─▒m: Do─ču┼čtan el ya da ayak parmaklar─▒ndan iki ya da daha fazlas─▒n─▒n birbirinden ayr─▒lamama kusuru nedeniyle biti┼čik kalmas─▒ ┼čeklinde ortaya ├ž─▒kar. Basit tipte sadece cilt ortak iken, karma┼č─▒k tipte kemik de ortakt─▒r.

Neden: Hastalar─▒n % 15-40’─▒nda ailede ba┼čka bireylerde de yap─▒┼č─▒k parmak bulunur. Dolay─▒s─▒yla bu ┼čekil bozuklu─čunun ortaya ├ž─▒kmas─▒nda kal─▒tsal ge├ži┼č ├Ânemli bir yer tutmaktad─▒r.

Tan─▒: Bebek do─čdu─čunda tan─▒y─▒ koymak olduk├ža kolayd─▒r. R├Ântgen filmi ├žekilerek basit-karma┼č─▒k ayr─▒m─▒ yap─▒l─▒r.

Tedavi: Cerrahi giri┼čim acil de─čildir. Ebeveynler ├žocuk b├╝y├╝rken ileride yap─▒lacak ameliyat─▒ kolayla┼čt─▒rmak i├žin yap─▒┼č─▒k parmaklara masaj yapmal─▒, aradaki cildi germelidirler. Ameliyat, boylar─▒ birbirine yak─▒n parmaklarda (2,3,4) daha ge├ž yap─▒labilir. Ancak okul ├ža─č─▒ndan ├Ânce ger├žekle┼čtirilmelidir. 4. ve 5. parmaklar ile 1. ve 2. parmaklar aras─▒ndaki yap─▒┼č─▒kl─▒klarda ise uzun olan parmaklarda (2. ve 4.) zaman i├žinde ┼čekil bozukluklar─▒ geli┼čece─činden ameliyat tercihen 3 ya┼č─▒ndan ├Ânce yap─▒lmal─▒d─▒r.

7- Do─ču┼čtan Kas Hastal─▒klar─▒ (Kas Erimesi) Tan─▒m: ─░skelet kaslar─▒n─▒n yap─▒s─▒ndaki bozulma ve buna ba─čl─▒ ilerleyici kas g├╝├žs├╝zl├╝─č├╝ ile seyreden, do─čumdan itibaren ortaya ├ž─▒kan bir grup hastal─▒kt─▒r. Kas g├╝├žs├╝zl├╝─č├╝n├╝n yan─▒ s─▒ra eklem sertlikleri, ┼čekil bozukluklar─▒ ve ilerleyici sakatl─▒k meydana gelebilir.

Neden: Kal─▒tsal ge├ži┼čli hastal─▒klard─▒r. Akraba evliliklerine ba─čl─▒ olarak g├Âr├╝lme s─▒kl─▒─č─▒ artar. Kaslarda ilerleyici erime s├Âz konusudur.

Tan─▒: Bebek do─čumda normal g├Âr├╝n├╝mde olabilir. Ancak ilerleyen aylarda ve y─▒llarda hastal─▒k daha belirgin bir ┼čekilde ortaya ├ž─▒kacak ve git gide a─č─▒rla┼čacakt─▒r. Kas erimesi %30-50’ye ula┼čt─▒─č─▒nda kol ve bacak kaslar─▒ndaki zay─▒fl─▒k dikkati ├žeker. Bu ├žocuklar genellikle ge├ž y├╝r├╝rler. Y├╝r├╝me ya┼č─▒ genellikle 18 ay─▒ ge├žer. ├çocuk 3-5 ya┼č─▒na geldi─činde y├╝r├╝mede hantall─▒k, merdiven ├ž─▒kmada zorluk, oturdu─ču yerden aya─ča kalkmada ya da yatt─▒─č─▒ yerden oturur duruma ge├žmede belirgin bir zorlanmas─▒n─▒n oldu─ču hatta , bazen bunlar─▒ ba┼čaramad─▒─č─▒ g├Âr├╝l├╝r. En erken boyun, kal├ža ve omuz kaslar─▒ tutulur. Omuz ve kal├žadan ba┼člayan kas g├╝├žs├╝zl├╝─č├╝ giderek yay─▒l─▒r. ├çocuk zay─▒f kaslar─▒ nedeniyle d├╝┼čmemek i├žin belini a┼č─▒r─▒ derecede ├Âne do─čru ├ž─▒kartarak, her iki yana sal─▒na sal─▒na (├Ârdek gibi) kal├ža ve dizler hafif b├╝k├╝k ve parmak ucunda y├╝r├╝r.

Tedavi: ├ľnceleri y├╝r├╝yebilen ├žocuk y─▒llar i├žinde giderek tekerlekli sandalyeye ba─č─▒ml─▒ hale gelir. Hastal─▒k te┼čhis edildi─či andan itibaren ├žocuk yo─čun fizyoterapi program─▒ ile takip edilmeli ve aile e─čitim program─▒na al─▒nmal─▒d─▒r. Ortopedik tedavinin amac─▒, eklem sertliklerini ve ┼čekil bozukluklar─▒n─▒ ├Ânlemek geli┼čen kas ve eklem sertliklerini gerekirse gev┼četmek b├Âylece ├žocu─čun ayakta kalabilme ve y├╝r├╝yebilmesine yard─▒mc─▒ olmaya ├žal─▒┼čmakt─▒r. Genellikle gev┼četme ameliyatlar─▒ndan sonra ortez uygulamas─▒ gerekir. Ayakta durabilen ve y├╝r├╝yebilen ├žocuklarda genellikle skolyoz (omurgada yanlara do─čru olan e─črilik ve beraberinde d├Ânme ile g├Âr├╝len ┼čekil bozuklu─ču) geli┼čmedi─činden m├╝mk├╝n oldu─ču s├╝rece ├žocu─ču ayakta tutabilmek i├žin elden gelen gayret g├Âsterilir. Skolyoz olu┼čmaya ba┼člad─▒ktan sonra genellikle h─▒zl─▒ ilerler ve ├žocu─čun oturma dengesini bozacak d├╝zeye ula┼č─▒r, hatta solunum fonksiyonunu bozar. Aile, ├žocu─čun omurga dengesini sa─člamaya y├Ânelik olarak korse kullan─▒lmas─▒ gerekti─či konusunda bilin├žli olmal─▒d─▒r. Ayr─▒ca aile d├╝zenli olarak ortezin kontrol├╝, r├Ântgen filmlerinin d├╝zenli takibi, ├žocu─čun omurgas─▒ndaki e─črili─čin art─▒┼č─▒n─▒n izlenmesi ve e─črili─čin di─čer sistemlere olan etkilerinin takibi a├ž─▒s─▒ndan d├╝zenli kontrollerini aksatmamal─▒d─▒r.

B- Beyin Felci (Spastik Fel├ž, Serebral Palsi) Tan─▒m: Do─čum ├Âncesi, d o─čum s─▒ras─▒ ya da do─čum sonras─▒ erken ├žocukluk ├ža─č─▒nda (0-7 ya┼č), beyinde meydana gelen bir hasara ba─čl─▒ olarak ortaya ├ž─▒kan y├╝r├╝me, hareket ve duru┼č bozukluklar─▒ ile seyreden bir hastal─▒kt─▒r. Baz─▒ durumlarda zeka gerili─či hastal─▒─ča e┼člik edebilir. Neden: Beyin hasar─▒na yol a├žan nedenler ├╝├ž d├Ânemde etkili olmaktad─▒r: Do─čum ├Âncesi d├Ânem, do─čum, do─čum sonras─▒ d├Ânem. Do─čum ├Âncesi: Nedenlerden birisi annenin hamilelik d├Âneminde ge├žirdi─či k─▒zam─▒k├ž─▒k gibi bula┼č─▒c─▒ hastal─▒klard─▒r. Di─čer nedenler aras─▒nda anne rahmindeki kesenin (├žocuk e┼či, plasentan─▒n) ana rahminden erken ayr─▒lmas─▒, plasenta yetersizli─či, annenin zat├╝rre ge├žirmesi, annedeki kalp-akci─čer hastal─▒─č─▒, kan grubu uyu┼čmazl─▒─č─▒, annenin alkol ve ila├ž ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒, ┼čeker hastal─▒─č─▒ say─▒labilir.

Do─čum s─▒ras─▒: Do─čum eyleminin zor olmas─▒ ve normalden uzamas─▒ da beyin felci riskini artt─▒rabilir. Bunlar bebe─čin beyninin yeterli oksijen almamas─▒na neden olarak etkili olur. Do─čum travmas─▒ bebekte beyin i├ži kanamaya neden olabilir. Bebe─čin do─čumda anormal geli┼č pozisyonlar─▒ (├Ârne─čin makat geli┼č) zor do─čuma dolay─▒s─▒yla oksijensiz kalmas─▒na neden olabilir. Bu grupta di─čer risk fakt├Ârleri aras─▒nda ikiz gebelik, erken do─čum (premat├╝re), d├╝┼č├╝k do─čum a─č─▒rl─▒─č─▒ say─▒labilir.

Do─čum sonras─▒: Beyin iltihab─▒, menenjit, ├žocu─čun y├╝ksek ate┼če ba─čl─▒ havale ge├žirmesi, beyin travmas─▒ (zedelenmesi) do─čum sonras─▒ d├Ânemde en s─▒k g├Âr├╝len nedenlerdir. Travmatik nedenler aras─▒nda trafik kazalar─▒, y├╝ksekten d├╝┼čme ve d├Âv├╝lm├╝┼č ├žocuklar say─▒labilir. Bunlar beyinde kanamaya yol a├žar. Suda bo─čulmaktan kurtar─▒lan ├žocuklarda da e─čer beyin oksijensiz kalm─▒┼čsa beyin felci geli┼čecektir.

Tan─▒: Beyin felcinin, beynin tutulan b├Âlgesi ile ilgili olarak ortaya ├ž─▒kan d├Ârt tipi vard─▒r. Genellikle spastik tip g├Âr├╝l├╝r. Spastik ├žocuklarda tutulan uzuvlarda hangi kaslar etkilenmi┼č ise o kaslarda a┼č─▒r─▒ kas─▒lma (spastisite) mevcuttur. ├ľrne─čin; bacaklar─▒n etkilendi─či bir spastik ├žocukta dizler ve kal├žalarda b├╝k├╝lme ve y├╝r├╝rken b├╝k├╝k pozisyondaki dizlerin birbirine ├žarpmas─▒ g├Âr├╝lebilir. Beyin felcinde tek bir uzuvda fel├ž g├Âr├╝lebilece─či gibi 4 uzuvda birden de g├Âr├╝lebilir. Bunun yan─▒nda hemipleji denilen tipinde ayn─▒ taraf kol ve bacak etkilenir. Ayr─▒ca her iki baca─č─▒n her iki kola g├Âre daha ├žok ya da daha az etkilendi─či durumlar da s├Âz konusu olabilir. Spastik tiplerde dirsek, elbile─či ve ellerde de a┼č─▒r─▒ kas kas─▒lmas─▒na ba─čl─▒ b├╝k├╝lmeler olabilir. Skolyoz s─▒kl─▒kla ortaya ├ž─▒kar. Bu ├žocuklar─▒n gerek eklem gerekse y├╝r├╝y├╝┼č bozukluklar─▒ndan tan─▒y─▒ koymak kolayd─▒r. Baz─▒lar─▒ hi├žbir zaman y├╝r├╝yemez. Spastik tipin d─▒┼č─▒nda titreme, dengesiz ve koordinasyonsuz y├╝r├╝me ┼čeklinde seyreden tipler de vard─▒r.

Tedavi: Beyindeki hasar kal─▒c─▒d─▒r ve tedavi edilmesi m├╝mk├╝n de─čildir. Beyindeki hasara ba─čl─▒ olarak kas-iskelet sistemi bozukluklar─▒ ve normal hareket sistemi geli┼čim (ba┼č-boyun kontrol├╝, d├Ânme, oturma, emekleme ve y├╝r├╝me) gerili─či g├Âr├╝lmektedir. Normal hareket sistemi geli┼čimi i├žin te┼čhis edildi─či andan itibaren yo─čun ve d├╝zenli rehabilitasyon programlar─▒ ba┼člat─▒lmal─▒d─▒r. Buna paralel olarak aile e─čitimi verilmelidir. ─░skelet sistemi ┼čekil bozukluklar─▒, k─▒smen egzersiz, ortezler ya da ameliyatlar ile d├╝zeltilebilir. Tedavinin amac─▒ hastal─▒─č─▒n a─č─▒rl─▒─č─▒na ve hastan─▒n durumuna g├Âre de─či┼čir. Y├╝r├╝yebilen bir hastadaki ┼čekil bozukluklar─▒ d├╝zeltilerek y├╝r├╝menin daha iyi olmas─▒ sa─članmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒r. Tekerlekli sandalyeye ba─č─▒ml─▒ bir ki┼činin daha iyi oturmas─▒, bir yerden di─čerine nakli, hatta m├╝mk├╝nse koltuk de─čne─či yard─▒m─▒yla y├╝r├╝r hale getirilmesi, yata─ča ba─č─▒ml─▒ bir ki┼činin daha dengeli oturmas─▒ ya da ki┼čisel bak─▒m─▒n ve hijyenin daha iyi hale getirilmesi ama├žlan─▒r.

Cerrahi tedavi en s─▒kl─▒kla spastik beyin felci hastalar─▒nda uygulan─▒r. Her beyin felci hastas─▒ ameliyat i├žin uygun de─čildir. Bu nedenle hastalar ortopedi uzman─▒ taraf─▒ndan ├žok iyi de─čerlendirilmelidir. Y├╝r├╝me potansiyeli olmayan bir hastaya bu amaca y├Ânelik ├žok say─▒da gereksiz ameliyat yap─▒lmamal─▒d─▒r. Bazen ├žocuk k├╝├ž├╝kken yap─▒lan cerrahi giri┼čimler daha sonra yap─▒lacak olan ortez uygulamas─▒ ve fizik tedaviyi daha etkin k─▒labilir. Genellikle ├Ânerilen bir cerrahi giri┼čimde birden ├žok ┼čekil bozuklu─čunun ayn─▒ anda d├╝zeltilmesidir (kal├ža, diz, ayak bile─či). Ancak erken ya┼člarda yap─▒lan ba┼čar─▒l─▒ ameliyatlar ├žocuk b├╝y├╝d├╝─č├╝ i├žin ileride tekrar edilmek durumunda kalabilir. Bazen de t─▒bbi tedavinin seyri s─▒ras─▒nda e─čer tedaviden beklenilen sonu├ž al─▒namazsa cerrahi m├╝dahale gerekebilir. Gerekli olup olmad─▒─č─▒na ve gerekiyorsa zamanlamas─▒na do─čru karar verilmelidir. Ameliyat sonras─▒ rehabilitasyon en az ameliyat─▒n ba┼čar─▒l─▒ olmas─▒ kadar ├Ânemlidir. Tedavi-takip, iskelet geli┼čimi tamamlan─▒ncaya kadar s├╝rmelidir.

C- S├╝regen Kemik Ve Eklem ─░ltihaplar─▒ (Kronik Osteomyelit, Septik Artrit) Tan─▒m: Bakterilerin yol a├žt─▒─č─▒ kemik ve eklemlerin iltihabi hastal─▒klar─▒d─▒r. Bakteriler kemik ya da ekleme ├╝├ž yolla yerle┼čir: 1-V├╝cuttaki iltihabi bir odaktan (di┼č apsesi gibi), 2-Ortopedik ameliyatlar s─▒ras─▒nda, 3-A├ž─▒k k─▒r─▒klardan sonra. ├ľnce bakterinin yerle┼čti─či yerde iltihap sonra apse meydana gelir. Bunu takiben, kemik ve eklem dokusu bozulmaya ba┼člar. Yetersiz tedavi ile s├╝re─čen (kronik) hale ge├žer.

Neden: Bakterilerin bir ┼čekilde kemik veya ekleme ula┼čmalar─▒ ve burada ├žo─čalarak iltihaba yol a├žmalar─▒ ve bu iltihabi olay─▒n tedavi edilemeyerek s├╝re─čen hale gelmesi nedendir. Tan─▒: Tutulan eklem ya da kemikte a─čr─▒, ┼či┼člik, k─▒zar─▒kl─▒k ve ─▒s─▒ art─▒┼č─▒ olabilir. Genellikle tutulan b├Âlge ├╝zerindeki ciltte i├žerideki apsenin d─▒┼čar─▒ya akt─▒─č─▒ bir ak─▒nt─▒l─▒ yara bulunur. Hastal─▒k s├╝re─čen oldu─ču i├žin bazen a─čr─▒, bazen de sadece ak─▒nt─▒ olabilir. S├╝re─čen eklem iltihab─▒ eklem k─▒k─▒rda─č─▒n─▒ harap ederek kire├žlenmeye, eklemin a─čr─▒l─▒ ve hareketlerinin k─▒s─▒tl─▒ hale gelmesine yol a├žar. ├çekilen r├Ântgen filmleri, kan tahlilleri ve ak─▒nt─▒ ├Ârne─činin incelenmesi ile tan─▒ kesinle┼čtirilir.

Tedavi: Kemik ve eklem iltihaplar─▒, tedavileri olduk├ža zor olup uzun s├╝ren hastal─▒klard─▒r. Hastal─▒─č─▒n erken d├Âneminde bazen tek ba┼č─▒na antibiyotik tedavisi etkili sonu├ž verebilirken, kronik kemik ve eklem iltihab─▒nda as─▒l tedavi cerrahi tedavidir. Apse bo┼čalt─▒lmas─▒, ├Âl├╝ kemik ve yumu┼čak dokular─▒n temizlenmesi, yine iltihabi materyal i├žeren kemik ve yumu┼čak dokular─▒n ├ž─▒kart─▒lmas─▒ gerekir. Cerrahi tedaviye antibiyotik tedavisinin de eklenmesi gerekir. Kemikte b├╝y├╝k yer i┼čgal eden ve tedaviye diren├žli apselerde, kemi─čin iltihabi materyal i├žeren k─▒sm─▒ ameliyatla ├ž─▒kar─▒larak kalan sa─člam kemi─čin zaman i├žinde tedrici olarak uzat─▒l─▒p kalan bo┼člu─čun doldurulmas─▒ gibi b├╝y├╝k ameliyatlar yap─▒lmas─▒ gerekebilir.

D- Romatizmal Hastal─▒klar (Romatoid Artrit, Ankilozan Spondilit)

Tan─▒m: V├╝cuttaki el-ayak eklemleri gibi k├╝├ž├╝k eklemler kadar diz, ayak bile─či, kal├ža, omurga eklemleri gibi b├╝y├╝k eklemleri de tutabilen ve eklemlerin harabiyetine yol a├žan bir grup hastal─▒kt─▒r.

Neden: Bu grup hastal─▒klar─▒n nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemindeki bir bozukluktan kaynakland─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝lmektedir.

Tan─▒: Genellikle birden fazla eklemde a─čr─▒, ┼či┼člik, ─▒s─▒ art─▒m─▒, k─▒zar─▒kl─▒k gibi belirtilerle seyreder. A─čr─▒ ┼čiddetlidir ve o eklemin hareketlerini s─▒n─▒rlar. Eklemin etraf─▒ndaki kaslarda incelme dikkati ├žeker. Zamanla eklemler de ┼čekil bozukluklar─▒ ve ciddi sertlikler meydana gelir. Hareket k─▒s─▒tl─▒l─▒klar─▒ kal─▒c─▒ hale gelebilir (donmu┼č eklem). T

edavi: Tedavinin amac─▒ hastan─▒n a─čr─▒s─▒n─▒ azaltmak ya da ortadan kald─▒rmak, eklem fonksiyonunu yeniden kazand─▒rmak, ┼čekil bozukluklar─▒n─▒ ├Ânlemek ve hastan─▒n hareket kabiliyetini art─▒rmakt─▒r. Koruyucu ve ┼čekil bozukluklar─▒n─▒ ├Ânleyici fizyoterapi uygulamalar─▒ ve ortez yakla┼č─▒mlar─▒ tedavide ├Ânemli yer tutar. Romatizmal hastal─▒klardaki ameliyat se├ženekleri; sinovektomi (dizin i├ž zar─▒n─▒n ├ž─▒kart─▒lmas─▒), kemik ┼čekil bozuklu─čunu d├╝zeltmeye y├Ânelik ameliyatlar, eklemin dondurulmas─▒ ve eklem protezlerinin tak─▒lmas─▒d─▒r.

E- ├çocuk Felci (Poliomyelit) ├çocuk felci a┼č─▒lama ile tamamen ├Ânlenebilen bir hastal─▒kt─▒r. D├╝nyada ve ├╝lkemizde yap─▒lan d├╝zenli a┼č─▒ kampanyalar─▒ ile giderek yok edilmeye ba┼članm─▒┼čt─▒r.

Tan─▒m: Genellikle ate┼č yada ├╝st solunum yolu enfeksiyonu ile ba┼člayan kol, bacak ve g├Âvde kaslar─▒nda fel├žlere, omurgada e─čriliklere ve bacakta k─▒sal─▒─ča yol a├žan viral bir hastal─▒kt─▒r. Genellikle 1-4 ya┼člar─▒ aras─▒nda ├žocuklarda g├Âr├╝l├╝r.

Neden: Polio vir├╝s├╝n├╝n yol a├žt─▒─č─▒ omurilikteki motor sinir h├╝crelerinin tahribat─▒ ve buna ba─čl─▒ olarak ortaya ├ž─▒kan uzuv fel├žleri ile seyreden bir hastal─▒kt─▒r. Sadece motor sinirler tutuldu─ču i├žin hastan─▒n uzvunda herhangi bir his kayb─▒ olmaz, de─či┼čen derecelerde kas felci ortaya ├ž─▒kar

Tan─▒: Ate┼čli hastal─▒─č─▒n seyri s─▒ras─▒nda ve sonras─▒nda ├žocuklarda kol ve bacak hareketlerindeki kay─▒plar─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒ ile tan─▒ konabilir . Hastal─▒─č─▒n ┼čiddetine ba─čl─▒ olarak sadece bir uzuv etkilenir ve bu genellikle sa─č ya da sol bacakt─▒r. Nadiren hastal─▒k kol tutulumu ile kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kar. Bazen de s─▒rt kaslar─▒n─▒n sa─č ya da sol grubu etkilenir. Tutulan uzuvda omurilikteki hasar─▒n b├╝y├╝kl├╝─č├╝ne ba─čl─▒ olarak de─či┼čen derecelerde fel├ž meydana gelir. Bu, o uzuvdaki hafif bir g├╝├ž kayb─▒ndan o uzuvdaki tam felce kadar de─či┼čir. S─▒rt kaslar─▒ tutuldu─čunda ve bacak k─▒sal─▒─č─▒na ba─čl─▒ omurga e─črili─či (skolyoz) meydana gelmektedir. Ge├žirilen ate┼čli hastal─▒ktan yakla┼č─▒k iki y─▒l sonra kas felci tablosu tamamen oturur. ├çocu─čun tutulan uzvu di─čerine g├Âre belirgin ┼čekilde zay─▒f, incedir. Tutulan uzuv di─čerine g├Âre hafif (1-2) ya da ciddi anlamda (8- 10 cm ) k─▒sa olabilir, istemli hareketler ya hi├ž yap─▒lamaz ya da olduk├ža zay─▒f olarak yap─▒labilir. E─čer bir uzuvdaki baz─▒ kas gruplar─▒ etkilenmeden sa─člam kalm─▒┼čsa zaman i├žinde ├žocuk b├╝y├╝d├╝k├že eklem sertlikleri ve kemikte ┼čekil bozukluklar─▒n─▒n meydana gelmesi ka├ž─▒n─▒lmazd─▒r.

Tedavi: ├çocuk felcinin ortopedik tedavisinde s─▒k yap─▒lan ameliyatlardan birisi kas transferleri (nakilleri) dir. Yani zay─▒f olan bir kas─▒n g├Ârevinin nakledilen kasa y├╝klenmesidir. G├╝├žl├╝ olan kom┼ču bir kas, zay─▒f olan kas─▒n kemi─če yap─▒┼čt─▒─č─▒ yere nakledilir. B├Âylece daha ├Ânce yap─▒lamayan bir hareketin (├Ârne─čin aya─č─▒n yukar─▒ya kald─▒r─▒lmas─▒) hasta taraf─▒ndan yap─▒lmas─▒ m├╝mk├╝n olur. Kas transferinin di─čer yararlar─▒; olu┼čabilecek bozukluklar─▒ ├Ânlemesi ve o uzuvdaki kaslar aras─▒ndaki dengeyi sa─člamas─▒d─▒r. Kal├ža, diz ya da ayak bile─čindeki eklem sertliklerinin d├╝zeltilmesi i├žin gev┼četme ameliyatlar─▒ yap─▒labilir. ├çocuk felcinin tedavisinde gerekti─činde kemik ameliyatlar─▒na da ba┼čvurulmaktad─▒r. ├ľrne─čin bir kemikteki ┼čekil bozuklu─čunu d├╝zeltici giri┼čim yap─▒labilir, zay─▒f ya da tamamen fel├ž olan kaslar─▒n kontrol etti─či eklemler ameliyatla dondurulabilir. Bu i┼člem sayesinde ilgili eklemlerin dengesi sa─članm─▒┼č olur, ayr─▒ca y├╝r├╝me dengesi iyile┼čir. Baca─č─▒nda ya da kolunda ileri derecede k─▒sal─▒─č─▒ olan hastalarda hasta ve doktor a├ž─▒s─▒ndan zor ve zahmetli cerrahi giri┼čimler olan kemik uzatma ameliyatlar─▒ yap─▒labilir. B├╝t├╝n bu yakla┼č─▒mlarda ameliyat ├Âncesi ve sonras─▒ rehabilitasyon ┼čartt─▒r. Hastalar─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒nda y├╝r├╝me, ortezler ve y├╝r├╝me yard─▒mc─▒lar─▒ ile m├╝mk├╝n olmaktad─▒r.

F- Omurga E─črilikleri (Skolyoz, Kifoz)

Tan─▒m: Omurgan─▒n yanlara do─čru ÔÇťSÔÇŁ ya da ÔÇťCÔÇŁ ┼čeklindeki e─čriliklerine skolyoz; arkaya do─čru e─čriliklerine kifoz (kamburluk) denir. Skolyoz, kifoza g├Âre daha s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒lan bir problemdir.

Neden: ├ť├ž ┼čekilde ortaya ├ž─▒kar: ┬ž Do─ču┼čtan ┬ž Nedeni bilinmeyen ┬ž Nedeni bilinen

a- Do─ču┼čtan: Omurgay─▒ olu┼čturan kemiklerin (omurlar) do─ču┼čtan olan kusurlar─▒ nedeniyle, omurgada meydana gelen e─čriliklere do─ču┼čtan omurga e─črili─či denir. ─░ki tipi vard─▒r: yana do─čru olan ÔÇťSÔÇŁ ve ÔÇťC ÔÇť ┼čeklindeki e─črilikler (skolyoz), arkaya do─čru olan e─črilikler (kambur: kifoz). Omurgay─▒ meydana getiren omurlardan bir ya da daha fazlas─▒nda do─ču┼čtan olan ┼čekilsel bozukluklara ba─čl─▒ olarak ortaya ├ž─▒kar. b-

Nedeni bilinmeyen: En s─▒k g├Âr├╝len skolyoz, nedeni bilinmeyen tiptir. Nedeni bilinmeyen skolyoz da ├žocukta hangi ya┼čta ortaya ├ž─▒km─▒┼čsa ona g├Âre adland─▒r─▒l─▒r: Bebeklik ├ža─č─▒, ├žocukluk ├ža─č─▒, gen├žlik ├ža─č─▒ skolyozu.

c- Nedeni bilinen skolyoz grubunda omurilik yaralanmalar─▒, ├žocuk felci, ilerleyici n├Ârolojik (sinir) hastal─▒klar, meningomyelosel, beyin felci, do─ču┼čtan kas hastal─▒klar─▒na ba─čl─▒ skolyozlar say─▒labilir.

Tan─▒: Bebe─čin omurgas─▒ndaki e─črilik ├žok bariz olabilece─či gibi az say─▒da omuru ilgilendiren bir e─črilik s├Âz konusu ise anla┼č─▒lamayabilir. ┼×├╝pheli durumlarda r├Ântgen filmi ├žektirilmesi tan─▒y─▒ koydurur. ├çocu─čun h─▒zl─▒ b├╝y├╝me d├Ânemlerinde (ergenlik d├Ânemi) e─črilikler de h─▒zl─▒ artar. Bu hastalar─▒n s─▒rt ve bel b├Âlgelerindeki ┼čekil bozukluklar─▒ dikkat ├žekicidir ve tan─▒ koymak kolayd─▒r. Hafif skolyoz olgular─▒nda hastaya dizlerini b├╝kmeden g├Âvdesini ├Âne do─čru e─čmesi s├Âylenerek skolyozun ortaya ├ž─▒kmas─▒ sa─članabilir. ┼×iddetli e─čriliklerde akci─čer kapasitesi azalmas─▒ nedeniyle solunum fonksiyonlar─▒nda yetersizlik ortaya ├ž─▒kabilir. Kesin tan─▒ ├žekilen r├Ântgen filmleri ile konur. Hastal─▒k ilerleyicidir. Baz─▒ hastalarda bu ilerleme ├žok yava┼č seyirli olup e─črilikteki art─▒┼č senede 1-2 derece olabilir. Bu hastalar sadece d├╝zenli aral─▒klarla ├žekilen r├Ântgen filmleri ile kontrol edilirler. Baz─▒ hastalarda ise e─črilikteki art─▒┼č h─▒zl─▒ olup fizik tedavi, ortez uygulamas─▒ ve ameliyat gibi ├že┼čitli tedavi y├Ântemlerine ba┼čvurmak gerekir.

Tedavi: Yava┼č ilerleyen e─čriliklerde ortez ve egzersiz tedavisi, e─črili─čin ilerlemesini yava┼člatmak i├žin kullan─▒l─▒r. Ancak b├╝y├╝k a├ž─▒l─▒ e─čriliklerde ve ortez tedavisi yap─▒l─▒p sonu├ž al─▒namayanlarda ameliyat gereklidir. Ancak hastalar d├╝zenli olarak takip edilmeli ve hastal─▒─č─▒n seyri s─▒ras─▒nda herhangi bir anda cerrahi m├╝dahale gerekebilece─či ak─▒ldan ├ž─▒kart─▒lmamal─▒d─▒r. ─░skelet geli┼čimi tamamland─▒ktan sonra skolyoz ya da kifozun da ilerlemesi durdu─čundan bu hastalar─▒n 18 ya┼č─▒ndan sonra e─črilikleri genellikle artmaz ya da az miktarda artar. Bu nedenle hastal─▒─č─▒n 18 ya┼č─▒na kadar d├╝zenli olarak izlenmesi gerekir. Bu izlemin s─▒kl─▒─č─▒, hastan─▒n e─črili─činin ciddiyetine ve ilerleme h─▒z─▒na ba─čl─▒ olarak 3 ile 12 ay aras─▒nda de─či┼čir.

G- Travmatik ├ľz├╝rler Tan─▒m: Trafik kazas─▒, i┼č kazas─▒, sava┼č gibi d─▒┼č etkenlerle meydana gelen yaralanmalar─▒n neticesinde ortaya ├ž─▒kan ├Âz├╝rlere travmatik ├Âz├╝rler denir.

1- Uzuv Kayb─▒ (Travmatik Amputasyon): Travma an─▒nda ya da sonras─▒nda parmak, el, bacak gibi uzuvlar─▒n kaybedilmesine travmatik amputasyon denir.

Tedavi: Uzuv protezleri yap─▒larak bireyin kaybetti─či uzvunun g├Ârevlerini protezi sayesinde k─▒smen de olsa yerine getirmesi sa─član─▒r. ├ľrne─čin trafik kazas─▒ nedeniyle baca─č─▒n─▒ kaybeden bir ki┼či protez bacak ile rahatl─▒kla y├╝r├╝yebilir. Hatta iki tarafl─▒ de─či┼čik seviyelerden yap─▒lan bacak amputasyonlar─▒ndan sonra iyi yap─▒lm─▒┼č protezlerle koltuk de─čneksiz y├╝r├╝mek m├╝mk├╝nd├╝r. 2- K─▒r─▒k Kaynama Yoklu─ču: ├çok par├žal─▒ k─▒r─▒klar, kemi─čin ├žok tahrip oldu─ču k─▒r─▒klar, k─▒r─▒k b├Âlgesinde iltihap meydana gelmesi, al├ž─▒ ya da ameliyat ile yap─▒lan tedavinin ba┼čar─▒s─▒z olmas─▒ nedeniyle k─▒r─▒kta kaynamama ile sonu├žlanan bir durumdur.

Tan─▒: K─▒r─▒k b├Âlgesinde a─čr─▒ ve anormal hareket olur. E─čer k─▒r─▒k, bacak kemiklerinden birinde ise topallama ortaya ├ž─▒kar. Ki┼či baca─č─▒na y├╝k veremez. Kesin tan─▒ ├žekilen r├Ântgen filmleri ile konulur.

Tedavi: K─▒r─▒─č─▒ kaynatmaya y├Ânelik ameliyatlar yap─▒l─▒r.

3-Yanl─▒┼č Kaynam─▒┼č K─▒r─▒klar: Genellikle k─▒r─▒─č─▒n ilk tedavisinin ba┼čar─▒l─▒ yap─▒lamamas─▒ nedeniyle meydana gelmektedir. Bazen de a─č─▒r bir travma ge├žiren ki┼či yo─čun bak─▒m ├╝nitesinde uzun s├╝re kalabilmekte ve bu s├╝re zarf─▒nda k─▒r─▒klar─▒n─▒n tedavisine ├Âncelik verilememesine ba─čl─▒ olarak k─▒r─▒klar uygun ┼čekilde kaynamamaktad─▒r.

Tan─▒: Etkilenen uzuvda belirgin ┼čekil bozuklu─ču vard─▒r. Genellikle bu bozukluk d─▒┼čar─▒dan rahatl─▒kla fark edilebilecek kadar barizdir. Kemik ve uzvun d├╝zg├╝nl├╝─č├╝ bozulmu┼čtur. (├ľrne─čin ├Âz├╝rl├╝ taraf baca─č─▒n a┼č─▒r─▒ d─▒┼ča d├Ân├╝k pozisyonda olmas─▒ gibi). Bazen de s├Âz konusu uzuvda k─▒sal─▒k olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kar.

Tedavi : Yanl─▒┼č kaynam─▒┼č k─▒r─▒klar e─čer estetik kusurun ├Âtesinde fonksiyonel bozuklu─ča da yol a├ž─▒yorsa ameliyatla d├╝zeltilmeleri gerekir.

4- Eklem Sertli─či: Travmatik k─▒r─▒k ya da ├ž─▒k─▒klardan sonra eklem sertli─či geli┼čebilir. Eklem sertli─či, k─▒r─▒─ča kom┼ču eklemlerin ya da ├ž─▒k─▒─č─▒n meydana geldi─či eklemin hareketlerinin ileri derecede azalmas─▒d─▒r. Uzun s├╝reli hareketsizli─če ba─čl─▒ eklemin etraf─▒ndaki kaslar ve eklemi ├ževreleyen ba─č dokusu k─▒sal─▒r ve hareketi s─▒n─▒rlar. Bu hareket k─▒s─▒tl─▒l─▒─č─▒ ba┼člang─▒├žta tedavi ile d├╝zeltilebilirken e─čer tedaviye ge├ž ba┼član─▒rsa kal─▒c─▒ hale gelir ve eklem hareket kabiliyetini b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de kaybeder.

Tan─▒ : Hastan─▒n tutulan eklemini tam olarak a├ž─▒p kapayamad─▒─č─▒ ya da d├Ând├╝remedi─či fark edilir. Bu hareketleri ba┼čka birisi (doktor, hem┼čire, hasta yak─▒n─▒) yapt─▒rmaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒nda eklemin tam hareket a├ž─▒kl─▒─č─▒na ula┼čamad─▒─č─▒ tespit edilir.

Tedavi: Travmadan sonraki erken d├Ânemde fizik tedavi y├Ântemleri ve gerekirse ortez uygulamalar─▒ ile eklem sertlikleri ├Ânlenmeye ├žal─▒┼č─▒l─▒r. Ancak b├╝t├╝n ├žabalara ra─čmen baz─▒ hastalarda eklem sertli─či geli┼čecektir. Uygun olgularda baz─▒ ameliyat y├Ântemleri ba┼čar─▒l─▒ olabilir.

5- Travmaya Ba─čl─▒ Fel├žler Tan─▒m: Beyin, omurilik veya sinirlerin travmas─▒na ba─čl─▒ olarak ortaya ├ž─▒kan bir fel├ž durumudur. Ki┼činin bir uzvunu istemli olarak hi├ž hareket ettirememesine fel├ž, k─▒smen hareket ettirebilmesine kuvvet kayb─▒ denir.

Tan─▒ : Beyin ve omurilik d├╝zeyindeki sinir hasarlar─▒ daha yayg─▒n, ├Ârne─čin her iki bacakta (parapleji), tek uzuvda (monopleji), ayn─▒ taraf kol ve bacakta (hemipleji), d├Ârt uzuvda birden (quadripleji) ve a─č─▒r fel├žlere neden olurken sinir d├╝zeyindeki yaralanmalar genellikle daha hafif, (├Ârne─čin hastan─▒n sadece ayak bile─čini kald─▒ramamas─▒ gibi) ve bazen iyile┼čme ┼čans─▒ olan fel├žlere neden olurlar. Bu hastalarda kas g├╝c├╝ kayb─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra duyu kayb─▒ da meydana gelir.

Neden: Travmaya yol a├žan etkenin sinir dokusuna zarar vermesi ile ortaya ├ž─▒kar. Bu hasar kabaca ├╝├ž ayr─▒ b├Âlgede meydana gelebilir: – Beyinde (kafa travmas─▒ sonras─▒ beyin kanamas─▒nda oldu─ču gibi), – Omurilikte (trafik kazas─▒, ate┼čli silahla yaralanma, y├╝ksekten d├╝┼čme sonucunda omurgada k─▒r─▒k olu┼čmas─▒ ve k─▒r─▒k par├žalar─▒n─▒n omurili─če zarar vermesinde oldu─ču gibi), – Omurilikten ├ž─▒k─▒p ilgili kasa giden sinirde (el bile─činde meydana gelen b─▒├žak yaralanmas─▒nda sinirin kesilmesine ba─čl─▒ olarak elde g├╝├ž kayb─▒ olu┼čmas─▒ gibi). Travma ge├žirmi┼č ki┼činin etkilenen uzuv b├Âlgesinde duyu kayb─▒ olmas─▒ ile birlikte g├╝├ž kayb─▒ ya da fel├ž tablosunun bulunmas─▒ tan─▒y─▒ ├žok kolayla┼čt─▒r─▒r. ┼×├╝pheli durumlarda laboratuar testlerine ba┼čvurulabilir.

Tedavi: ├ľz├╝r, beyin ve omurilik d├╝zeyindeki yaralanmalarda genellikle kal─▒c─▒d─▒r. Hastalar─▒n tedavisindeki ama├ž, mevcut hareket fonksiyonlar─▒n─▒ korumak ve geli┼čtirmek, m├╝mk├╝nse ba─č─▒ms─▒zl─▒k d├╝zeyini art─▒rmakt─▒r. Bu nedenle rehabilitasyonun en etkin oldu─ču hastal─▒k gurubudur. Ortaya ├ž─▒kan ortopedik ├Âz├╝rler, egzersiz ve ortezlerle hafifletilmeye ├žal─▒┼č─▒l─▒r. Cerrahi tedavi genellikle uygun de─čildir, ancak ├Âz├╝rlerin d├╝zeltilmesine y├Ânelik ameliyatlar yap─▒labilir. ├ľrne─čin omurga k─▒r─▒─č─▒ nedeniyle bir baca─č─▒nda kal─▒c─▒ g├╝├ž kayb─▒ meydana gelen bir ├Âz├╝rl├╝ye y├╝r├╝mesini kolayla┼čt─▒rmak i├žin kas nakli yap─▒labilir. ├ľte yandan bunlar─▒n d─▒┼č─▒nda kalan uzuvlardaki sinir yaralanmalar─▒nda ├╝├ž olas─▒l─▒k vard─▒r: – Fel├ž kal─▒c─▒d─▒r. Ameliyat ile sinirin onar─▒m ┼čans─▒ yoktur. – Sinir e─čer ameliyatla onar─▒l─▒rsa iyile┼čme ┼čans─▒ vard─▒r. – Alt─▒ ay-1 y─▒ll─▒k s├╝re zarf─▒nda sinir kendili─činden tamamen ya da k─▒smen iyile┼čir. Ki┼či bu gruplardan hangisinde ise iyile┼čme potansiyeli de─čerlendirilerek bu de─čerlendirmenin ─▒┼č─▒─č─▒nda fizyoterapi, ortez ya da cerrahi tedavi kullan─▒l─▒r.

H- ─░lerleyici Kal─▒tsal Sinir Hastal─▒klar─▒ (Spinal Muskular Atrofi)

Tan─▒m: Genellikle altta yatan genetik bir bozukluk ve bu bozuklu─ča ba─čl─▒ olarak ortaya ├ž─▒kan sinir dokusu harabiyetidir. Bu hastal─▒klar sinirleri, omurili─či veya beyni tutarlar. Sinir harabiyetine ba─čl─▒ olarak kol ya da bacaklarda kuvvet kay─▒plar─▒, ileri evrelerde fel├žler meydana gelir. Genellikle her iki kol veya her iki bacak bazen de eller ve kollar birlikte tutulur. Tutulum uyluk ve kolda bariz olabilece─či gibi, bazen de u├žlardad─▒r yani ├Ân kol ve elde ya da dizden a┼ča─č─▒da (bacakta) barizdir. Bebeklik, ├žocukluk, ergenlik ├ža─č─▒nda ya da 20 ya┼č─▒ndan sonra hastal─▒k ba┼člayabilir.

Neden: Nedeni tam olarak bilinmemektedir. Sinir dokusunda yap─▒sal bir bozukluk vard─▒r. Ailesel ge├ži┼č s├Âz konusudur.

Tan─▒: Hastal─▒k bebeklik ya da erken ├žocukluk ├ža─člar─▒nda el ya da ayaklardaki g├╝├žs├╝zl├╝k ile kendini g├Âsterir. G├╝├žs├╝zl├╝k giderek ilerler. Sonu├žta el ve ayaklarda ┼čekil bozukluklar─▒ geli┼čir. En s─▒k g├Âr├╝len ┼čekil bozukluklar─▒; ├žarp─▒k ayak (ayaklar─▒n tabanlar─▒ birbirine d├Ân├╝k ve bilekten b├╝k├╝k olmas─▒), ayak kavis y├╝ksekli─či, pen├že ayak (ayak kavis y├╝ksekli─či ile birlikte parmaklar─▒n b├╝k├╝lmesi), skolyoz (omurgan─▒n ÔÇťSÔÇŁ ya da ÔÇťCÔÇŁ ┼čeklindeki e─črilikleri) ve kifoz (kamburluk) dur. Kal├ža kaslar─▒n─▒n zay─▒fl─▒─č─▒ s├Âz konusuysa y├╝r├╝me, merdiven ├ž─▒kma ├žok zor olabilir. Bacaklarda ├Âzellikle dizden a┼ča─č─▒da, ├Ân kol ve ellerde ileri derecede zay─▒fl─▒k meydana gelebilir. D├╝┼č├╝k ayak (ayak ucunun y├╝r├╝rken yerden kald─▒r─▒lamamas─▒) geli┼čebilir. Bu kuvvet kayb─▒ ve fel├žlere ba─čl─▒ olarak y├╝r├╝me g├╝├žl├╝kleri, denge bozukluklar─▒ olur. Baz─▒ hastalar birka├ž y─▒l i├žinde y├╝r├╝yemez hale gelirler. Bazen el ya da ayaklarda his kusuru olabilir.

Tedavi: Bu grup hastal─▒klarda s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒lan problemler olan ayak bozukluklar─▒n─▒n ├Âncelikle d├╝zeltilmesi gerekir. Ayak kavisindeki y├╝kseklik ve parmaklar─▒n pen├žele┼čmesi hastal─▒─č─▒n erken d├Âneminde al├ž─▒ ve ortez uygulamalar─▒ ile kontrol edilebilir. Ancak daha sonra ┼čekil bozuklu─ču devam edece─činden ayak taban─▒nda yap─▒lacak bir gev┼četme ameliyat─▒ ka├ž─▒n─▒lmaz olabilir. Bunun i├žin kas nakli ameliyatlar─▒na da gerekti─činde ba┼čvurulmaktad─▒r. ├çok ciddi durumlarda ayak ve topu─ču d├╝zeltmek i├žin ortopedik ameliyatlara gerek duyulabilir. I- C├╝celik Tan─▒m: Nadir g├Âr├╝len ortopedik problemlerden olup biri olup, boyun normal kabul edilen de─čerlerin alt─▒nda kalmas─▒ ya da boy k─▒sal─▒─č─▒ ile birlikte v├╝cut k─▒s─▒mlar─▒n─▒n orant─▒s─▒z olmas─▒ halidir. Neden : Boy k─▒sal─▒─č─▒na yol a├žan temel neden, uzun kemiklerin b├╝y├╝me k─▒k─▒rda─č─▒ndaki yap─▒sal bozukluktur. Ailesel nedenli olarak g├Âr├╝lebilir.

Tan─▒: B├╝y├╝me k─▒k─▒rda─č─▒ndaki bozukluk genellikle do─čumdan itibaren mevcut oldu─čundan bebeklik d├Âneminden itibaren boy k─▒sal─▒─č─▒ ve iskelet sistemindeki di─čer anormallikler kolayl─▒kla tan─▒n─▒r. Nadiren hafif seyreden durumlarda ergenlik ├ža─č─▒ndan ├Ânce tan─▒ konmas─▒ m├╝mk├╝n olmayabilir. Bazen kol ve bacaklardaki k─▒sal─▒kla kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒karken bazen de kol ve bacaklar normal uzunlukta olup g├Âvde k─▒sal─▒─č─▒ ile kendini g├Âsterir. Boy k─▒sal─▒─č─▒ ile birlikte s─▒kl─▒kla omurga (skolyoz, kifoz), ayak (├žarp─▒k ayak), diz (O bacak, X bacak), kal├ža (kal├ža ├ž─▒k─▒─č─▒) eklemlerinde ciddi ┼čekil bozukluklar─▒ da meydana gelir.

Tedavi: Baz─▒ ila├žlar (b├╝y├╝me hormonu) bu hastal─▒klarda bir miktar boy uzamas─▒n─▒ sa─člayabilmektedir. Bunun haricinde ameliyatla da boy uzat─▒lmas─▒ m├╝mk├╝nd├╝r. Ancak ameliyatla boy uzat─▒lmas─▒ hasta i├žin bir tak─▒m riskleri olan, s─▒k─▒nt─▒l─▒, a─čr─▒l─▒, uzun s├╝ren bir giri┼čimdir. Hastan─▒n belirli bir boy uzamas─▒n─▒ sa─člamak i├žin ├žok say─▒da ameliyat yap─▒lmas─▒ gerekebilir. Bu nedenle b├Âyle bir ameliyata ki┼či, ailesi ve doktoru hep birlikte karar vermelidir. Yine de ├žo─ču zaman normal boy uzunlu─čunu sa─člamak m├╝mk├╝n olmayabilir. E┼člik eden di─čer iskelet sistemi bozukluklar─▒ cerrahi olarak d├╝zeltilir. ├ľrne─čin; kal├ža ├ž─▒k─▒─č─▒na y├Ânelik veya omurgadaki e─črili─či d├╝zeltmeye y├Ânelik ameliyatlar yap─▒l─▒r.

3- ORTOPED─░K ├ľZR├ťN ├ľNLENMES─░ Bir ├žok ├Âz├╝rl├╝l├╝k ├Ânlenebilir niteliktedir. ├ľz├╝rl├╝l├╝─č├╝n ├Ânlenmesindeki en ├Ânemli fakt├Âr de toplumun bilgi ve bilin├ž d├╝zeyinin y├╝kseltilmesidir. Bu nedenle ├Âz├╝rl├╝l├╝kle ilgili; beslenme, gerekli vitamin kullan─▒m─▒, enfeksiyon hastal─▒klar─▒na kar┼č─▒ a┼č─▒lama gibi koruyucu ├Ânlemler konusunda yap─▒lacak toplumu bilgilendirici kampanyalar─▒n b├╝y├╝k ├Ânemi bulunmaktad─▒r.

A- Do─čum ├ľncesi Nedenlerin ├ľnlenmesi a- Kal─▒tsal Hastal─▒klar: ├ľzellikle kal─▒tsal hastal─▒klar─▒ olan akrabalar aras─▒ndaki evlilikler sonucu g├Âr├╝l├╝r. Bu nedenle akraba evlili─čin yap─▒lmamas─▒ ya da genetik dan─▒┼čmanl─▒k al─▒nmas─▒ gerekir.

b- Kan Uyu┼čmazl─▒─č─▒: Annenin Rh(-), baban─▒n Rh(+) olmas─▒ durumunda olur. Mutlaka gebelik takibi yap─▒lmal─▒d─▒r.

c- Riskli Gebelikler : Anne ya┼č─▒n─▒n 18’den k├╝├ž├╝k, 35’den b├╝y├╝k olmas─▒, 2 y─▒ldan daha az do─čum aral─▒─č─▒, 4’den fazla ├žocuk sahibi olma, ┼×eker-Tansiyon-Kalp-B├Âbrek-Kan hastal─▒klar─▒ gibi sistemik bir hastal─▒─ča sahip olma ve daha ├Ânce d├╝┼č├╝k do─čum yapm─▒┼č olmak riskli gebelikler grubuna girmektedir. ├ľz├╝rl├╝ ├žocuk do─čma riski artaca─č─▒ndan bu durumlar g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulmal─▒d─▒r. B├╝t├╝n bu nedenlerin ├Ânlenebilmesi i├žin a┼ča─č─▒daki ├Ânerilere uyulmas─▒ son derece ├Ânemlidir: ┬ž Gebelik takibinin d├╝zenli yap─▒lmas─▒, ┬ž Annenin d├╝zenli kontrollere gitmesi (Kan grubu tayini, RH Uyu┼čmazl─▒─č─▒n─▒n tespiti, Tetanoz a┼č─▒s─▒ yapt─▒rma, annenin vitamin ve mineral a├ž─▒s─▒ndan desteklenmesi vs.). ┬ž ├ľzellikle anne adaylar─▒n─▒n bilgilendirilece─či 1. basamak koruyucu sa─čl─▒k hizmetlerinin verilmesi (sigara-alkol kullanman─▒n, radyasyon alman─▒n gebelik i├žin risk olu┼čturaca─č─▒, yak─▒n akraba evliliklerin ├Âz├╝r olu┼čturabilece─či konusunda anne adaylar─▒na ya da ailelere yeteri ├Âl├ž├╝de bilgi verilmesi) ┬ž Gebelik esnas─▒nda annenin gerekti─či gibi beslenmesi, ┬ž Annenin sinirsel s─▒k─▒nt─▒lara maruz kalmamas─▒ ┬ž -Hamilelikte ate┼čli, iltihabi, veya d├Âk├╝nt├╝l├╝ hastal─▒k ge├žirmemesi, ┬ž Hamilelik s├╝resince kanamalar ge├žirmemesi, ┬ž Doktora dan─▒┼čmadan ila├ž kullanmama, ┬ž Kazalara, travmalara maruz kalmama, ┬ž Annenin r├Ântgen filmi ├žektirmemesi gerekmektedir.

B- Do─čum S─▒ras─▒ndaki Nedenlerin ├ľnlenmesi Do─čumun mutlaka konunun uzmanlar─▒ taraf─▒ndan yapt─▒r─▒lmas─▒ ve hastane ┼čartlar─▒nda ger├žekle┼čtirilmesi son derece ├Ânemlidir.

C- Do─čum Sonras─▒ndaki Nedenlerin ├ľnlenmesi ┬ž Doktor tavsiyesi olmadan bebe─če s├╝tle ge├žen ila├ž kullan─▒lmamas─▒ ┬ž Bebekte y├╝ksek ate┼č, havale g├Âr├╝lmesinde ate┼čin bilinen en basit y├Ântemlerle d├╝┼č├╝r├╝lerek en yak─▒n sa─čl─▒k kurulu┼čuna ba┼čvurulmas─▒ ┬ž Kafa travmalar─▒, kazalardan ├žocu─čun korunmas─▒, ┬ž Yeni do─čan bebekte g├Âr├╝len sar─▒l─▒kta zaman kaybetmeden en yak─▒n sa─čl─▒k kurulu┼čuna ba┼čvurulmas─▒, ┬ž Bebeklik ve ├žocukluk d├Ânemi boyunca yap─▒lmas─▒ gerekli olan a┼č─▒lar─▒n mutlaka zaman─▒nda yapt─▒r─▒lmas─▒, ┬ž Trafik kazalar─▒ konusunda dikkat edilmesi ve gerekli ├Ânlemlerin al─▒nmas─▒, ┬ž Ev kazalar─▒, Ev ortam─▒n─▒n sakatl─▒─ča yol a├žmayacak ┼čekilde d├╝zenlenmesi, Evdeki soba, ocak, f─▒r─▒n ve t├╝p gaz─▒ gibi ara├žlara korunma yapmadan yak─▒lmamas─▒, ┬ž ─░┼č kazalar─▒, ─░┼č yerinde ├žal─▒┼čan i┼č├žilerin sa─čl─▒─č─▒n─▒n daha ├Âzenle takip edilmesi, ─░┼č kazalar─▒n─▒n azalt─▒lmas─▒ i├žin ├žal─▒┼čanlar─▒n konu ile ilgili hizmet i├ži e─čitim almalar─▒n─▒n sa─članmas─▒, Makine, alet gibi te├žhizatlar─▒n d├╝zenli ve periyodik olarak bak─▒mlar─▒n─▒n yap─▒ld─▒─č─▒ndan emin olunmas─▒, ┬ž Spor yaralanmalar─▒n─▒n ├Ânlenmesi i├žin ├Ânceden sa─čl─▒k kontrol├╝ ile spora uygunlu─čun de─čerlendirilmesi, uygun giysi, ayakkab─▒ ve ekipman─▒n kullan─▒lmas─▒ ve do─čru zeminlerde spor yap─▒lmas─▒, ┬ž Ate┼čli silahlar─▒n kullan─▒lmamas─▒ konusunda ├žocuk ve eri┼čkinlerin e─čitimi ve askeri alan olarak kullan─▒lm─▒┼č sahalara girilmemesi, a├ž─▒k alanlarda bulunan ┼č├╝pheli cisimlerden uzak durulmas─▒, ┬ž Yang─▒n, deprem ve su bask─▒nlar─▒nda korunma ve kurtarma konusunda e─čitim al─▒nmas─▒.

Bu t├╝r kazalar veya beklenmedik durumlarda bir uzuv (parmak, el, kol, bacak vs.) koptu─čunda uzvun tekrar yerine dikilebilmesi i├žin, kopan uzvun en k─▒sa s├╝rede musluk suyu, alkol gibi hi├žbir s─▒v─▒ ile temas ettirmeden temiz ─▒slak bir beze sar─▒larak buz dolu bir torban─▒n i├žerisine buza direkt temas ettirmeden hasta ile birlikte yada hastadan daha ├Ânce hastaneye ula┼čt─▒r─▒lmas─▒ hayati ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r.

geli┼čim merkezi alg─▒ geli┼čimi engelliler y├╝zme┬áya┼čam merkezi

Fiziksel engellilerde sa─čl─▒k sorunlar─▒

1- ─░drar bo┼čalt─▒m─▒nda sonda kullanmak zorunda olan ki┼čilerin ka├ž de─či┼čik y├Ântemle sonda yapmas─▒ m├╝mk├╝nd├╝r? (Daimi sonda, prezervatif sonda, Interminant katheterizasyon, Sistomi, Pace maker, ve bir de mesanenin tamamen devre d─▒┼č─▒ b─▒rak─▒larak a├ž─▒lan bir delikle idrar─▒n b├Âbreklerden bo┼čalt─▒lmas─▒) Bu ve varsa di─čer y├Ântemler konusunda k─▒saca bilgi verir misiniz? Bu y├Ântemlerin hangileri ├╝lkemizde sorunsuz kullan─▒labiliyor? Bu y├Ântemlerde kad─▒n-erkek ay─▒r─▒m─▒ var m─▒d─▒r? Ayr─▒m varsa bunlar hangi y├Ântemlerdir?

Cevap: Daimi sonda idrar─▒n ├ž─▒k─▒┼č noktas─▒ndan idrar kesesine iletilen bir katater ┼čeklindedir. Kataterin balon k─▒sm─▒ mesane i├žerisinde ┼či┼čirilerek d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kmas─▒ engellenmi┼č olur.
Prezervatif sonda yaln─▒zca erkeklerde kullan─▒lan ve penis ├╝zerine ge├žirilerek hastan─▒n istemli veya istemsiz idrar─▒n─▒ toplamaya yarayan sonda ├že┼čididir.
─░ntermittant kataterizasyon idrar yap─▒m noktas─▒nda idrar kesesine iletilen ince bir katater vas─▒tas─▒yla kesenin bo┼čalt─▒l─▒p, ├ž─▒kart─▒lmas─▒ ile uygulanan y├Ântemdir.
Sistostomi g├Âbek alt─▒ mesane ├╝zerinden mesane i├žine g├Ânderilen ince bir kataterden olu┼čur.
Pace Maker ise mesanenin sinir mekanizmas─▒n─▒ uyararak kas─▒lmas─▒ ve sonu├ž olarak idrar yap─▒m─▒n─▒ ama├žlayan teknik bir cihazd─▒r.
Bu y├Ântemlerden prezervatif sonda hari├ž hepsi her iki cinse de uygulanabilir ve ├╝lkemizde de her tipi mevcuttur.

2- Sonda kullan─▒m─▒nda en ├žok kar┼č─▒la┼č─▒lan sorun enfeksiyonlard─▒r. Ki┼čilerin enfeksiyondan korunabilmeleri i├žin dikkat etmeleri gereken hususlar nelerdir? Enfeksiyondan korunmak i├žin haricen kullan─▒lan ila├žlar (purinol) var m─▒d─▒r? Varsa bu ila├žlar─▒n mutlak doktor kontrol├╝ ard─▒ndan her hasta i├žin kullan─▒lmas─▒ m├╝mk├╝n m├╝d├╝r? (Burada amac─▒m; ├Âzellikle AnadoluÔÇÖda bulunan ÔÇťdoktorlar─▒n tecr├╝besizleriyle kar┼č─▒la┼čanÔÇŁ hastalar─▒n bilin├žlendirilmesidir). Bu t├╝r ├Ânleyici ila├žlar─▒n kullan─▒m ┼čekli ve dozu nas─▒l olmal─▒d─▒r? T├╝m bu ├Ânleyici y├Ântemler yap─▒ld─▒ktan sonra hastada y─▒lda ka├ž defa enfeksiyon olmas─▒ normal kar┼č─▒lanabilir?

Cevap:Sonda d─▒┼čardan insan v├╝cuduna iletilen bir sistem oldu─ču i├žin d─▒┼čar─▒daki enfekte ortam─▒n i├žeriye ge├ži┼čini sa─člayan bir yol olabilir. Bu nedenle bu tip malzeme kullanan hastalar─▒n hijyene a┼č─▒r─▒ dikkat etmesi gerekir. Sondan─▒n giri┼č noktas─▒n─▒n temizleyici sol├╝syonlar ile bak─▒m─▒, kullan─▒m s├╝resine dikkat edilerek gerekti─činde de─či┼čtirilmesi, belli aral─▒klarla idrar tahlil ve k├╝lt├╝rle idrar─▒n enfekte olup olmad─▒─č─▒n─▒n kontrol edilmesi ve bunlar─▒n doktor kontrol├╝ alt─▒nda yap─▒lmas─▒ ├Ânemlidir. ─░la├ž kullan─▒m─▒ gerekti─činde doktor taraf─▒ndan y├Ânlendirilerek al─▒nmas─▒ uygundur. Ayr─▒ca bu tip hastalar─▒m─▒z mobilizasyon sorunu nedeniyle ├╝riner sistem ta┼č hastal─▒─č─▒ riski de g├Âz ├Ân├╝nde tutularak en az senede bir kez ultrasonografik kontrol ┼čartt─▒r.

3- Hasta idrar yollar─▒nda enfeksiyon olu┼čtu─čunu nas─▒l anlar? Belirtiler nelerdir? Bu belirtiler sonucunda ÔÇťidrar k├╝lt├╝r├╝ÔÇŁ yap─▒larak al─▒nan antibiyotik tedavisinde bu enfeksiyondan kesin kurtulabiliniyor mu?T├╝m ├Ânlemlere ra─čmen y─▒lda 3-4 defa tekrarlanan enfeksiyonlarda ÔÇťidrar k├╝lt├╝r├╝ sonucuna g├ÂreÔÇŁ al─▒nan antibiyotiklerin zamanla v├╝cutta ba─č─▒ml─▒l─▒k yaparak etkisini kaybetmesi s├Âz konusu olabilir mi? Yani 5-6 sene sonra bu hastalara ÔÇťantibiyotik etki etmezÔÇŁ denilebilir mi? B├Âyle bir durum s├Âz konusu ise; bu t├╝r ÔÇťy─▒lda 3-4 defaÔÇŁ antibiyotik kullanmak zorunda kalan hastalar bu konuda neler yapmal─▒d─▒rlar?

Cevap: ─░drar yolu enfeksiyonunun ba┼čl─▒ca belirtisi s─▒k ve a─čr─▒l─▒ idrar yapma iste─čidir. Bunu hissedemeyen hastalarda ise idrar ka├ž─▒rma, idrar─▒n renk, koku de─či┼čikli─či ve i├žerisinde partik├╝ler ihtiva etmesi belirti olabilir. Yukarda da bahsedildi─či gibi fel├žli hastada ├╝riner sistem, korunmas─▒ gereken ├Âzelli─če sahiptir. Bu y├╝zden s─▒k kontrol ve doktor kontroll├╝ antibiyotik kullan─▒m─▒ ila├žlara olan tolerans ihtimalini azalt─▒r.

4- Kad─▒n ve erkek i├žin 4-6 saat aral─▒─č─▒nda yap─▒lan sonda da ka├ž ÔÇťccÔÇŁ idrar ├ž─▒kmas─▒ normaldir? Bu konuda baz─▒ hastalar ÔÇťAman mesaneyi fazla zorlamaÔÇŁ diyerek 500-600 cc al─▒yor baz─▒ hastalarda hi├žbir s─▒n─▒r tan─▒madan 1000-1400 cc ya kadar ├ž─▒kabiliyor.bunlardan hangisi do─čru yakla┼č─▒md─▒r? Yani mesanenin a┼č─▒r─▒ dolmas─▒n─▒n sak─▒ncas─▒ var m─▒d─▒r?

Cevap: Mesanenin normal kapasitesi yakla┼č─▒k 350-400 cc. dir. Bu nedenle mesane bo┼čalt─▒m─▒ 4-6 saatte bir d├╝zenli yap─▒lmal─▒d─▒r.Kapasiteyi zorlay─▒c─▒ davran─▒┼člar uygun de─čil, ├╝stelik zararl─▒d─▒r.

5- Mesane ogmantasyonu denilen mesanede daralman─▒n ba┼čl─▒ca sebepleri nelerdir? Ki┼či kendinde mesane daralmas─▒ oldu─čunu nas─▒l anlayabilir? Bu mesane daralmas─▒ anl─▒k bir geli┼čme midir? Yoksa bir s├╝re├ž sonunda m─▒ olu┼čur? E─čer bir s├╝re├ž sonunda olu┼čuyorsa ki┼činin bu s├╝reci ba┼č─▒ndan kavrayabilmesi m├╝mk├╝n m├╝d├╝r? Yani kendinde neler hissediyorsa bu ÔÇťmesanede daralma ba┼člad─▒ÔÇŁ anlam─▒na gelir? Bu daralman─▒n ki┼činin ya┼čam standard─▒n─▒ d├╝┼č├╝rd├╝─č├╝ g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nd─▒─č─▒nda mesane daralmas─▒ olan ki┼činin bundan kurtulmas─▒ i├žin ├Ân├╝nde ne gibi se├ženekler vard─▒r? Bu se├ženeklerin hangileri ├╝lkemizde ba┼čar─▒yla yap─▒l─▒yor?

Cevap: Uzun s├╝reli sonda kullan─▒m─▒ sonucunda fel├žli hastalarda g├Âzlenen, ÔÇťmesane hacminin k├╝├ž├╝lmesiÔÇŁ bu g├╝n art─▒k aral─▒kl─▒ mesane bo┼čalt─▒m─▒na gidilerek ve hastan─▒n belli aral─▒klarla Ultrasonografi ve hacim, fonksiyon de─čerlendirmeye y├Ânelik ├╝rodinami tetkiki yap─▒larak ├Ânlenebilmektedir. Bu problemin olu┼čtu─ču hastalarda ise ÔÇťMesane AugmentasyonuÔÇŁ denilen ve mesaneyi geni┼čletme amac─▒ g├╝den operasyonlar yap─▒lmaktad─▒r.

6- Baz─▒ doktorlar, mesanede kas─▒lma ya┼čayan hastalara ÔÇť├ťropanÔÇŁ ve benzeri ila├žlar kulland─▒r─▒rken baz─▒ doktorlar bu t├╝r ila├žlardan m├╝mk├╝n oldu─ču kadar uzak durulmas─▒n─▒ s├Âyl├╝yorlar. Bu ikilem biz hastalarda karma┼čaya neden oluyor. Bu karma┼čada da herkes kafas─▒na g├Âre bu ila├žlar─▒ kullanmaya ba┼čl─▒yor. Bu konuda bir ┼čeyler s├Âyleyebilir misiniz?

Cevap: Doktor hastan─▒n ├╝rodinamik de─čerlendirmesine g├Âre gerekli g├Ârd├╝─č├╝ zamanlarda ÔÇôki bu daha ├žok mesane kas─▒n─▒n kontrols├╝z kas─▒lmalar─▒d─▒r- ÔÇť├ťropanÔÇŁ ve benzeri ila├žlar kullanabilir.

7- Katater sondalar; Nelaton(erkek boyu), Female(kad─▒n boyu) , Pediatrik(├çocuk boyu) olarak ├╝├ž ana gruba ayr─▒l─▒yor. Bu kataterlerin uzunluk ve ├žap ├Âl├ž├╝leri a┼ča─č─▒daki ├Âl├ž├╝ler aras─▒nda oluyor.
Erkek boyu:40*08 ile 40*24
Kad─▒n boyu:15-20*08 ile 15-20*18
Çocuk boyu: 20-30*06 ile 20-30*10
Kimin hangi ├Âl├ž├╝deki katateri kullanaca─č─▒na nas─▒l ve kim karar veriyor? Bu kullan─▒mda maksat ÔÇťs├╝rt├╝nmenin ve sonucunda da deformasyonun en aza indirgenece─čiÔÇŁ katateri tercih etmek mi? Yoksa bunun ba┼čka ├Âl├ž├╝t ve kurallar─▒ da var m─▒? ├ľrne─čin yet┼čkin bir erkek hi├žbir ÔÇť├Âl├ž├╝mÔÇŁ olmadan (40*20) katater kullan─▒rsa bu sak─▒nca do─čurur mu? Evetise sak─▒ncalar─▒ nelerdir?

Cevap: Hastaya kal─▒c─▒ veya ge├žici sonda kullan─▒m─▒ s─▒ras─▒nda genellikle ├╝retran─▒n ├žap─▒ dikkate al─▒n─▒r. Bu nedenle ├žocuklarda 6-8 eri┼čkin erkek veya kad─▒nda 12-14 16F sonda uygundur. ├ťretra kalibrasyonundan b├╝y├╝k sondalar genelde travmatize etki yaparlar.

8- Her ne ko┼čulda olursa olsun her hastan─▒n en az ne kadar zaman aral─▒─č─▒nda bir ├╝rologa g├Âz├╝kmesi ┼čartt─▒r? Hastalar─▒ ikna etmek ve ÔÇťsavsaklamalar─▒n─▒ÔÇŁ ├Ânlemek i├žin bu kontrollerin ├Âneminden bahseder misiniz?

Cevap: Yukar─▒daki sorularda bu konu hakk─▒nda bir ├žok kez uyar─▒da bulunulmu┼čtur. En az senede bir kez ├╝rolojik de─čerlendirme ┼čart oldu─ču gibi bu tip hastalar─▒n her zaman dan─▒┼č─▒p bilgi alabilece─či bir ├╝rolo─čun olmas─▒ da ┼čartt─▒r.

9- Bir fel├žlinin ola─čan periyotlarda yapt─▒rd─▒─č─▒ kontrollerde ÔÇťUltrason, ├ťrodinami, IVP…ÔÇŁ gibi cihazlarla muhatap oluyorlar. Bu cihazlar─▒ hi├ž g├Ârmemi┼č ya da yeni g├Ârecek olan hastalara bu cihazlardan bahseder misiniz? Ne i┼če yararlar? Nas─▒l yap─▒l─▒r? Test s├╝releri ne kadard─▒r?….

Cevap: Ultrasonografi; ses dalgalar─▒ ile v├╝cut organlar─▒n─▒n g├Âzlendi─či bir radyoloji tekni─čidir. 20 Dk. Kadar s├╝rer.
IVP; Damar yolu ile verilen ilac─▒n b├Âbreklerden s├╝z├╝l├╝┼č├╝ s─▒ras─▒nda X ─▒┼č─▒n─▒ ile film al─▒n─▒p de─čerlendirildi─či radyoloji y├Ântemidir. 1 saat kadar s├╝rer.
├ťrodinami; Mesane i├ži bas─▒n├ž, kapasite, ├žal─▒┼čma d├╝zeni hakk─▒nda ├Âl├ž├╝mler yap─▒p grafi elde edilen bir y├Ântemdir. 30 Dk. Kadar s├╝rer
Kaynak:

ACIBADEM HASTANES─░ BAKIRK├ľY
├ťROLOJ─░
Dr. Enis Rauf Co┼čkuner

%d blogcu bunu be─čendi: