Okulöncesi dönem ve
 bebeklik yılları,
Büyüme, geliÅŸim ve öÄŸrenme için kritik bir dönem olarak tanımlanmaktadır.
Bu yıllarda çocuÄŸun daha sonraki geliÅŸimini etkileyen öÄŸrenme ve davranış örüntülerinin temeli atılmaktadır.
devam

Dil becerileri ile zihinsel, sosyal, duygusal ve motor becerilerin kazanılması bu kritik dönemde gerçekleÅŸmektedir.


Her yıl yaklaşık,
1.500.000 bebek dünyaya gelmektedir, bu bebeklerin %3.7’sinde geliÅŸim ile ilgili bir problem olduÄŸu ve %8.9’unun düÅŸük doÄŸum ağırlığı ve benzeri nedenlerle geliÅŸim geriliÄŸi riski taşıdığı saptanmıştır (Tunçbilek, AlikaÅŸifoÄŸlu, Akadlı, HancıoÄŸlu ve BoduroÄŸlu, 1996).
Bu çocuklar,
DüÅŸük doÄŸum ağırlığı
Prematüre olma
Yoksulluk ve benzeri
nedenlerle geliÅŸim açısından oldukça önemli ve kritik olan bu yıllardan yeterince faydalanamamaktadırlar.
Bu çocuklar
geliÅŸim aÅŸamalarını akranları ile aynı hızda geçememekte,
biliÅŸsel, dil ve sosyal becerilerde, motor  ve özbakım becerilerinde akranlarına göre yetersizlik gösterebilmekte,
Bir ya da birden fazla yetersizlik çocuÄŸu etkileyebilmektedir.



Bu dönemde her hangi bir destek saÄŸlanamaması
Gelişimsel yetersizliklerin daha da artmasına neden olmakta,
Akranlarla aralarındaki fark açılmakta,
Ä°kinci yetersizlikler ortaya çıkmakta,
Akranları ile aynı ortamlarda eğitim alma şanslarını azalmaktadır.
Erken çocukluk özel eÄŸitimi Programları (EÇÖEP)
Engelli ya da geliÅŸimsel açıdan risk grubunda yer alan çocukların yaÅŸamlarının ilk 36 ayında ya da 0-6 yaÅŸları arasında  yapılan terapötik ve eÄŸitimsel müdahaleleri içermektedir.
Bu çocukların, temel geliÅŸimsel becerileri kazanmaları için gereken deneyimleri edinmelerine olanak saÄŸlamaktadır.

EÇÖEP programlarının temel amacı
GeliÅŸimsel riski olan ya da geliÅŸimsel geriliÄŸi olan çocukların ve ailelerinin gereksinimlerini karşılamak
Çocukların akranları ile aralarındaki farkı azaltmaya çalışmak
ÇocuÄŸa eÄŸitimsel bir çevre saÄŸlayarak araÅŸtırması, yaratması ya da öÄŸrenmesi için fırsatlar yaratmak, çocuÄŸun  yetersizliÄŸi dolayısıyla kendiliÄŸinden kazanmayacağı geliÅŸimsel becerilerin öÄŸretilmesini saÄŸlamak

EÇÖEP sonuçları incelendiÄŸinde
Çocukların geliÅŸimsel becerilerinin arttığı,
Ailelerin çocuÄŸa karşı tutumların olumlu yönde deÄŸiÅŸtiÄŸi,
Ailelerin bilgi ve diğer gereksinimlerinin karşılandığı
İstenmeyen / uygun olmayan davranışların azaldığı,
ÇocuÄŸun yalnızca geliÅŸimsel düzeyinin deÄŸil aynı zamanda yaÅŸam kalitesinin de arttığı görülmektedir.

EÇÖEP programları
Çocukların ve anne-babaların gereksinimleri doÄŸrultusunda hazırlandığı zaman
aileler ve çocuklar bu programlardan daha fazla yarar saÄŸlamakta;
ileride ortaya çıkması olası bir çok tıbbi, psikolojik ve sosyal problemler önlenebilmektedir.
EÇÖEP programları
Farklı ÅŸekillerde, farklı içeriklerle uygulanabilmektedir.
1. Önleyici programlar: Anne-baba adayları ile çalışılarak, hamilelik döneminde ortaya çıkan problemlerin çocuÄŸun geliÅŸimi üzerindeki olası etkilerini en aza indirmek hedeflenir.
2.Beceri odaklı programlar:DoÄŸrudan çocuÄŸun geliÅŸimini hızlandırmayı ve beceri kazandırmayı hedeflenir.

devam
3. Aile odaklı programlar:Sadece çocuÄŸun geliÅŸimini destekleyen, beceri öÄŸretimini temel alan programlar yerine, tüm aile sistemini temel alan erken eÄŸitim programlarıdır. Ailenin gereksinimleri karşılanmaya çalışılmakta, aile sisteminde yapılacak iyileÅŸtirmelerin çocuÄŸun geliÅŸimini olumlu yönde etkileyeceÄŸi kabul edilir.
EÇÖEP programlarında
Çocuk geliÅŸimci + özel eÄŸitimci (erken çocukluk özel eÄŸitimi alanında eÄŸitim alan)
çocukların özellik ve gereksinimleri doÄŸrultusunda
   doktor, hemÅŸire, diyetisyen,
   fizyoterapist, konuÅŸma terapisti,
   psikolog, sosyal hizmet uzmanı, öÄŸretmen ekip üyeleri olarak çalışmaktadırlar.
Hazırlanan programların
içeriÄŸi ve uygulama ÅŸekli
0-2/3 ya da 3-6 yaÅŸ çocuklarının gereksinimlerine göre farklılaÅŸabilmektedir.
Programlar
   4-5 hafta gibi kısa süreli ya da
   24 aylık uzun dönemli programlar olarak uygulanabilmektedir.
EÇÖEP
Ev merkezli ( EÄŸitimcinin belli aralıklarla çocuÄŸu evde ziyaret eder, geliÅŸimini deÄŸerlendirir, çocukla ev ortamında çalıştığı ve anne-babayı yönlendirir.)
Kurum merkezli (Anne-baba çocuk ile belli aralıklarla kuruma gider, deÄŸerlendirme ve eÄŸitim çalışmaları kurumda yürütülür.)
Kurum+merkez (Ev ve kurumda ortaklaÅŸa yürütülür)

KÜÇÜK ADIMLAR ERKEN EĞİTÄ°M PROGRAMI
Ankara Üniversitesi
Özel EÄŸitim AraÅŸtırma ve Uygulama Merkezi
Küçük Adımlar Erken EÄŸitim Programı (KAEEP)
Ülkemizde 1996 yılından beri uygulanmaktadır.
KAEEP, 0-4 yaÅŸ arasındaki geliÅŸimsel geriliÄŸi olan çocuklar ve ailelerinin gereksinimlerini karşılamayı amaçlayan, eve dayalı olarak yürütülen bir erken eÄŸitim programıdır.

KAEEP’ te
GeliÅŸimsel geriliÄŸi olan ya da bu riski taşıyan çocukların toplumsal yaÅŸama olabildiÄŸince bağımsız ya da en az bağımlı ÅŸekilde katılmalarını saÄŸlamayı,
Ailelerin uygun ortamlar hazırlayarak
   çocuklarının geliÅŸimini desteklemeleri,
   öÄŸretme becerilerini kazanmaları,
   çocuklarındaki geliÅŸmeleri deÄŸerlendirmeleri,
   deÄŸerlendirme sonuçlarına göre bireysel eÄŸitim programı hazırlamaları,
   GerektiÄŸinde bireysel eÄŸitim programında uyarlamalar yapmaları amaçlanır.

devam
KAEEP:Avustralya’da geliÅŸtirildi
Zihinsel Engellilere Destek Derneği (ZEDD) programın telif hakkını almıştır.
ZEDD programın Türkiye’de yürütülmesi amacıyla Ankara, Gazi, Anadolu ve Ä°stanbul  Üniversiteleri ile protokol yapmıştır.
Kimler katıldı?
GeliÅŸimsel gerilik tanısı alan ve geliÅŸim geriliÄŸi riski taşıyan çocuklar ile bu çocukların anne ve babaları katılmıştır.
Bu çocuklar çeÅŸitli üniversite ve devlet hastanelerinin çocuk nörolojisi, sosyal pediatri, genetik ve ilgili diÄŸer bölümleri tarafından gönderilmiÅŸlerdir.
devam
1996-1999 yılları
   1996-1997 yılında 23,
   1997-1998 yılında 39,
   1998-1999 yılında 16 olmak üzere toplam 78 çocuk çocuk ve ailesi katılmıştır.
devam
Tüm grubun
   % 79.5’i (n=62) programa Ankara’dan
   % 20.5’i (n= 16) ise Ankara dışından katılmışlardır.
Programa katılan çocukların yaÅŸları 0-48 ay
Çocukların tanıları
50 çocuk DS
12 çocuk CP
8 çocuk bilinmeyen nedenlerle geliÅŸimsel gerilik,
5 çocuk Rett Sendromu ve otizm
3 çocuk organik ya da sosyo-kültürel etmenlere baÄŸlı olarak geliÅŸim geriliÄŸi riski
devam
Program süresince 9 çocuk çeÅŸitli nedenlerle (taşınma, çocuÄŸun hastalanması vb.) programdan ayrıldı.
8 çocuk saÄŸlık nedenleri dolayısıyla yaÅŸamını kaybetti.
Program için ön koÅŸul
Daha önce hiçbir eÄŸitim programına katılmamış olma
Program süresince baÅŸka bir kurumdan eÄŸitim almama
EÄŸitim Materyali
Sekiz program kitabı (programın tanıtımı öÄŸretim ilkeleri, deÄŸerlendirme envanteri ve 4 geliÅŸim alanındaki becerilerin öÄŸretimi)
Amaç:Anne ve babaların temel öÄŸretim ilkelerini öÄŸrenmelerini ve en doÄŸru ÅŸekilde uygulayabilmeleri

Ön deÄŸerlendirme
Anne babaların değerlendirilmesi:
   Anne-çocuk ve baba-çocuk etkileÅŸimlerini incelemek üzere 10’ar dakikalık video çekimleri yapılmıştır.
   Beck Depresyon Envanteri
   Aile Gereksinimlerini DeÄŸerlendirme ÖlçeÄŸi
   Aile Stres DeÄŸerlendirme ÖlçeÄŸi


Ön deÄŸerlendirme
Çocukların deÄŸerlendirilmesi:
Küçük Adımlar GeliÅŸim Becerileri Envanteri
   Envanter 0-4 yaÅŸ çocukların geliÅŸimsel düzeylerini deÄŸerlendirmek ve bireysel eÄŸitim programını hazırlamak amacıyla kullanılan kontrol listelerinden oluÅŸmaktadır.
   Envanterde büyük kas, küçük kas, alıcı dil ve kiÅŸisel toplumsal beceriler olmak üzere dört alanda beceriler yaÅŸ düzeyleri temel alınarak sıralanmıştır.



Uygulamacılar
Aile rehberleri: Programda gönüllü olarak çalışan Ankara Üniversitesi EÄŸitim Bilimleri Fakültesi öÄŸrencileri
Aile rehberleri
   Ön koÅŸul:18 kredilik özel eÄŸitim dersi almak
   50 saatlik kuramsal ve uygulamalı KAEEP kursu (3 dönem)
   40 aile rehberi
Uygulamacılar

üç öÄŸretim elemanı
üç yüksek lisans öÄŸrencisi: aile rehberleri koordinatörü
Anne baba eÄŸitimi
Anne baba eÄŸitimi (Ön deÄŸerlendirme süreci tamamlandıktan sonra)
2 saat / hafta olmak üzere toplam 5 haftalık eÄŸitim
   EÄŸitim materyallerini kullanmak
   ÇocuÄŸunun geliÅŸimini deÄŸerlendirmek
   GeliÅŸimi izlemek

KAEEP yürütülmesi
Ev ziyaretleri:aile rehberleri / 2 saat / hafta
anne babanın birlikte evde olması koşul
Ä°lk iki hafta: anne babalar ile birlikte çocuÄŸun deÄŸerlendirmesi + aile rehberi koordinatörleri ile birlikte çocuÄŸun bireysel eÄŸitim programının hazırlanması
Ev ortamında ortam düzenleme, eÄŸitim materyallerinin kullanımı, öÄŸretim yöntemleri öÄŸretimi + model olma
Aylık toplantılar
Aileler ile yapılan aylık toplantılar:
programın evde uygulanması
uygulama güçlükleri
çocuklarda meydana gelen geliÅŸmelerin paylaşılması
anne babaların bilgilendirilmesi
Devam
Aile rehberleri ile aylık toplantılar:
Rehber koordinatörleri + aile rehberleri
uygulama güçlükleri
çocukların geliÅŸimi
bireysel eğitim programları
geliÅŸimin izlenmesi (grafikler)

Ev ziyaretleri

Aile rehberi koordinatörleri
Her ailenin en az bir kez olmak üzere evlerinde ziyaret edilmesi




Ek destek
Ailelere eÄŸitim / oyuncak setleri (ZEDD).
Özel EÄŸitim AraÅŸtırma Uygulama Merkezi / Oyuncak kütüphanesi
Son deÄŸerlendirme
Çocukların deÄŸerlendirilmesi:
Çocukların geliÅŸimlerinin deÄŸerlendirilmesi
Uygulama programları sonrası yaz programlarının hazırlanması




Son deÄŸerlendirme
   Ailelerin deÄŸerlendirilmesi:
   Anne-çocuk ve baba-çocuk etkileÅŸimlerini incelemek üzere 10’ar dakikalık video çekimleri yapılmıştır.
   Anne ve babalar Beck Depresyon Envanteri’ni,
   Aile Gereksinimlerini DeÄŸerlendirme ÖlçeÄŸi’ni,
   Aile Stres DeÄŸerlendirme ÖlçeÄŸi’ni doldurmuÅŸlardır.


Çalışma sonuçları
KAEEP’nın geliÅŸimsel geriliÄŸi olan çocukların geliÅŸimleri üzerindeki etkisinin incelenmesi,
Anne babaların gereksinimleri üzerindeki etkisinin incelenmesi,
Anne babaların stres ve depresyon düzeyleri üzerindeki etkisinin incelenmesi,
Anne babaların KAEEP’na iliÅŸkin doyumlarının belirlenmesi,
Program sonuçlarını yordayan deÄŸiÅŸkenlerin incelenmesi,

KAEEP’nin çocukların geliÅŸimi üzerindeki etkisinin deÄŸerlendirilmesi
Bülbin SucuoÄŸlu, Hatice Ceber BakkaloÄŸlu, Pınar ÖzenmiÅŸ, YeÅŸim Kaygusuz
   kontrol grupsuz yöntemler
   Programın dört geliÅŸim alanı üzerindeki etkileri
   Ayrıca
   geliÅŸim geriliÄŸinin düzeyi
   eÄŸitime baÅŸlama yaşı
   annelerin eÄŸitim düzeyi
   programın yoÄŸunluÄŸunun sonuçlar üzerindeki etkileri???

devam
Program etki endeksi
Eğitimsel anlamlılık testi
Tüm çocuklar erken eÄŸitim programından yararlanmıştır.
Her çocuÄŸun geliÅŸiminde anlamlı deÄŸiÅŸmeler ortaya çıkmıştır.

geliÅŸim geriliÄŸinin düzeyi

HDGGÇ: hafif derecede geliÅŸim geriliÄŸi
ADGGÇ: ağır derecede geliÅŸim geriliÄŸi
KAEEP, hem ADGGÇ ve hem de HDGGÇ geliÅŸimleri üzerinde etkilidir.
HDGGÇ’lar programdan ADGGÇ’lara göre daha fazla yararlanmışlardır.
gelişim geriliğinin derecesi + eğitime başlama yaşı
GeliÅŸim geriliÄŸinin derecesi toplam geliÅŸim ve geliÅŸim alanlarında son test puanları üzerinde etkili bir deÄŸiÅŸkendir.
eğitime başlama yaşının
geliÅŸim geriliÄŸinin derecesi ile yaşın ortak etkisinin anlamlı olmadığı görülmektedir.
annelerin eÄŸitim düzeyi
Annelerin eÄŸitim düzeyinin toplam geliÅŸim ve geliÅŸim alanları son test puanları üzerinde etkili bir deÄŸiÅŸken olmadığı görülmüÅŸtür.
programın yoğunluğu
YoÄŸun program: Haftada 2 saat / 7 ay
Daha az yoÄŸun program: 2 ayda bir 3 saat / 7 ay
Program yoÄŸunluÄŸuna göre
   toplam puan
   GeliÅŸim alanları puanlarında fark gözlenmedi.
Anne babaların gereksinimlerinin değerlendirilmesi
Bülbin SucuoÄŸlu
Aile Gereksinimlerini Belirleme Aracı
   Program öncesinde anne ve babaların en en temel gereksinimlerinin bilgi gereksinimi olduÄŸu,
   Program sonunda anne babaların bilgi ve destek gereksinimlerinde ortalama %20 ve daha fazla azalma olduÄŸu görülmüÅŸtür.


Anne babaların stres ve depresyon düzeylerinin deÄŸerlendrilmesi
Sevgi Küçüker
Aile Stres DeÄŸerlendirme ÖlçeÄŸi (ASDÖ)
   annelerin KAEEP’na katılmalarının stres düzeyleri üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı bulunmuÅŸtur.
   babaların KAEEP’na katılmalarının yalnızca “çocuÄŸun özellikleri” alt boyutunda stres düzeyleri üzerinde anlamlı bir etkisi olduÄŸu, ölçeÄŸin diÄŸer boyutları ve toplam puanlarında anlamlı bir etkisi olmadığı  bulunmuÅŸtur.


devam
Beck Depresyon Envanteri (BDE)
Annelerin depresyon düzeylerinin babaların depresyon düzeylerinden daha yüksek olduÄŸu
Program sonrasında hem annelerin hem de babaların depresyon düzeylerinde anlamlı bir  azalma olduÄŸu bulunmuÅŸtur.

Anne babaların doyumlarının değerlendirilmesi,
Bülbin SucuoÄŸlu
Anne Baba Program DeÄŸerlendirme Formu
Annelerin genel olarak programdan memnun kaldıkları ve programı yararlı bir program olarak deÄŸerlendirdikleri görülmüÅŸtür.

KAEEP’nın etkililiÄŸini yordayan faktörlerin belirlenmesi:
Bülbin SucuoÄŸlu, Åžener Büyüköztürk, Hatice BakkaloÄŸlu
Orantısal DeÄŸiÅŸim Ä°ndeksi:KAEEP’nın çocukların geliÅŸimleri üzerindeki etkisi
Çocuklarının büyük kas, küçük kas ve toplam geliÅŸimlerinin program öncesi döneme göre daha hızlı olduÄŸu bulunmuÅŸtur.
çocukların alıcı dil ve kiÅŸisel toplumsal geliÅŸimlerinin program öncesi geliÅŸim hızlarına yakın olduÄŸu görülmüÅŸtür.

Devam
KAEEP’nın etkisini yordayan çocuÄŸa iliÅŸkin faktörler
   ÇocuÄŸun geliÅŸim geriliÄŸinin derecesi ve türü toplam geliÅŸim ve büyük kas geliÅŸimine iliÅŸkin kazancı yordayıcıdır.
   GeliÅŸim geriliÄŸi derecesi küçük kas, alıcı dil ve kiÅŸisel toplumsal alanlardaki geliÅŸimi yordayıcıdır.
Devam
KAEEP’nın etkisini yordayan anneye iliÅŸkin faktörler
   Anneye ait faktörlerden (yaÅŸ, iÅŸ, eÄŸitim düzeyi, gelir düzeyi, çocuk sayısı) hiçbirisinin çocukların geliÅŸimsel kazançlarına etki etmediÄŸi bulunmuÅŸtur.
Son söz
Erken çocukluk özel eÄŸitim programları geliÅŸimsel geriliÄŸi olan çocuklar ve aileleri için çok yararlı programlarıdır ve yaygınlaÅŸtırılmalıdır.
Alıntı