ANKARA ARTÄ°KÜLASYON TESTÄ°

Doç. Dr. Pınar Ege, Yar. Doç. Dr. Funda Acarlar, Yar. Doç. Dr. Figen Turan

Ä°letiÅŸim insanın pek çok alandaki geliÅŸimini etkileyen bir olgudur. Sözel dil ise iletiÅŸimin önemli bir parçasını oluÅŸturur. Dil, temelde bir kurallar bilgisi toplamıdır.  Dilbilimciler dilin 5 farklı alanda kurallardan oluÅŸtuÄŸunu ifade ederler. Dilin ‘bileÅŸenleri’ olarak isimlendirilen bu alanlar ÅŸunlardır:
Sözdizimi (sentaks): cümle yapısını ilgilendiren kurallar,
Biçimbilgisi: (morfoloji): sözcüklerin iç yapılarını ilgilendiren kurallar,
Sesbilgisi (fonoloji): dildeki seslerin oluşturulması ve kullanılmasını ilgilendiren kurallar,
Anlambilgisi (semantik): dilin anlamını, içeriÄŸini ilgilendiren kurallar,
Kullanımbilgisi (pragmatik): dilin sosyal bağlamda kullanımını ilgilendiren kurallar.

GörüldüÄŸü gibi, bir dildeki seslerin kazanımı ve üretilmesi  dili oluÅŸturan çeÅŸitli bileÅŸenlerden biridir. Çocukların kazandıkları ve/veya çeÅŸitli fonetik baÄŸlamlara göre üretebildikleri sesleri incelemek dil deÄŸerlendirmesinin vazgeçilmez bir parçasıdır. Çocuktaki dil geliÅŸiminin farklı bileÅŸenlerinin yaşı düzeyinde olup olmadığına ve terapinin gerekliliÄŸine karar vermek için objektif  ve farklı yaÅŸ gruplarına uygulanabilir bir araca gereksinim  vardır.  Ankara Artikülasyon Testi (AAT)   2-12 yaÅŸ grubu çocukların Türkçe’deki sesleri kazanımlarını ve kullanımlarını sistemli olarak deÄŸerlendirmek için hazırlanmış ve standardize edilmiÅŸtir.

Test kitapçığı: AAT bir resim isimlendirme testidir. Resimler özellikle küçük çocukların kolaylıkla algılayabilecekleri ve isimlendirebilecekleri biçimde seçilmiÅŸ ve renkli olarak resimlendirilmiÅŸtir.  47 resimde isimlendirilen 53 sözcük Türkçe’deki tüm ünsüz sesler (fonemleri) 5 ayrı pozisyonda (sözcük başı, sözcük sonu, ve 3 sözcük içi pozisyon) test etmektedir. Resimler hazırlandıktan sonra bir pilot çalışma uygulanmış, ve edinilen bilgiye göre gerekli deÄŸiÅŸiklikler yapılarak test kitapçığı son halini almıştır. Uygulama esnasında üçgen ayak üzerine oturan test kitapçığının çocuÄŸa bakan yüzünde resimler, testöre bakan yüzünde ise uygulama esnasına kolaylık saÄŸlayacak sorular ve ipuçları yer alır.

Standardizasyon: AAT, Ankara ili ve kazalarında yaÅŸayan 3000’e yakın 2-12 yaÅŸ çocuÄŸuna uygulanarak standardize edilmiÅŸtir.  Bu örneklem grubu 2-12 yaşındaki çocukların temsil edilmesini saÄŸlayacak ÅŸekilde tasarlanmış olasılıklı, çok aÅŸamalı, kendinden tabakalı ve ağırlıklı, kümeli bir örnekleme tasarımıdır. Standardizasyon yapılırken güvenirlik çalışmaları da yapılmıştır.

Amaç: AAT iki amaç için hazırlanmıştır. 1. Amaç tarama amacıdır. Bu amaç için testi çocukların fonolojik geliÅŸim düzeyi hakkında bilgi edinmek isteyen ve  çocuklarla çalışan tüm uzmanlar kullanabilir. 2. Amaç olan ayrıntılı deÄŸerlendirme ise dil ve konuÅŸma bozuklukları uzmanlarının kullanımı içindir. Testin, çocukların dildeki sesleri ediniminin ayrıntılı incelenmesi yönünde kullanılmasına olanak saÄŸlar.

Cevap formu: Renk kodlu iki sayfalık  cevap formunun bir sayfası test uygulanırken cevapların kaydedilmesine olanak tanır. Ardından, çocuÄŸun test edilen seslerdeki hataları sayılır. Cevap kağıdının ikinci sayfası ise ayrıntılı deÄŸerlendirme amaçlı yine renk kodlu olarak hazırlanmıştır. Bu sayfa ayrıca çocuk hakkındaki bilgilerin not edildiÄŸi sayfadır.
Kullanım kılavuzu ve standart puanlar: Testin kullanım kılavuzu testin hazırlanışı, amaçları ve uygulanması hakkında ayrıntılı bilgilerle birlikte tablolar içermektedir. Çocukların ham puanları hesaplandıktan, yani test edilen seslerdeki hataları sayıldıktan sonra, yaÅŸ gruplarına göre hazırlanmış tablolardan çocukların yüzdelik ve yaÅŸ eÅŸdeÄŸeri olarak standart puanları bulunabilir. Bu puanlar çocukların yaşıtlarına göre durumları hakkında bilgi verecek ve uzmanların bu konuda daha sonra izleyecekleri yol hakkında yol gösterecektir.
Çanta: AAT’nin bütün parçaları hafif ve kolay taşınır bir omuz çantası içinde sunulmaktadır.