hd porno porno hd porno porno

─░SLAMDA E─×─░T─░M

3.249 okundu

─░SLAMDA E─×─░T─░M Yazar : Bayraktar BAYRAKLIYay─▒nevi : M.├ť. ─░lahiyat Fak├╝ltesiBask─▒ : ─░stanbul / 1989 / 304 shf. Milli E─čitimimiz, bir bunal─▒m devri ge├žirmekte; ilkokuldan ├╝niversiteye kadar b├╝t├╝n e─čitim kurumlar─▒nda bir dejene-rasyon havas─▒ esmektedir. B├╝t├╝n m├╝esseselerde e─čitim iyice gev┼čemi┼č, ├Â─čretmenlerle ├Â─črenciler ├žok yerde birbi-rinden kopmu┼č, hatta birbirine d├╝┼čman olmu┼č, baz─▒ okullarda e─čitim g├Ârevi hi├ž yap─▒lmaz hale gelmi┼čtir. Tarihimizin hi├žbir devrinde e─čitimin bu kadar yozla┼čmaya y├╝z tuttu─ču g├Âr├╝lmemi┼čtir. Bu durumdan kurtulmam─▒z─▒n ├žaresi nedir? E─čitimcilerimizin ├žo─ču ├žareyi Bat─▒ e─čitim sistemlerinde aramakta; AvrupaÔÇÖl─▒, AmerikaÔÇÖl─▒ pedagoglar─▒n fikirlerini savun maktad─▒rlar. Yak─▒n tarihimizde Bat─▒ e─čitim sistemi istikametinde ge├žirdi─čimiz tecr├╝belerden, giri┼čti─čimiz uygulama-lardan bekledi─čimiz m├╝sbet sonu├ž elde edilememi┼čtir. Aksine, ├Â─čretmen-├Â─črenci ├žat─▒┼čmalar─▒, gen├ž nesillerin birbiri-ne d├╝┼čman olmalar─▒ gibi e─čitim tarihimizde hi├ž g├Âr├╝lmemi┼č felaketler ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. O halde, nazariyeyi de─či┼čtir-mek, tarihimizi yapan fikir ve k├╝lt├╝r sistemine, kendi eserimize, kendi benli─čimize d├Ânmek mecburiyetindeyiz.Bizim k├╝lt├╝r├╝m├╝z├╝n, terbiye sistemimizin mayas─▒ ─░slamiyetÔÇÖtir, ─░slamiyetÔÇÖin getirdi─či de─čerlerdir. B├╝t├╝n d├╝nyay─▒ etkileyen e─čitim sistemlerinde, e─čitim nazariyelerinde ve e─čitim felsefelerinde fazilet nam─▒na ne kadar m├╝sbet ilke, fikir ve iddia varsa hepsi ─░slamiyetin e─čitimimize getirdi─či de─čerlerde mevcuttur.─░slam terbiyesi rasyonel bir i┼čleyi┼čtir. Bu terbiye d├╝nya e─čitimcilerini bir noktada toplayacak, birle┼čtirecek ilmi ger├žeklerle doludur. Terbiyede, hareket noktas─▒n─▒ ve geli┼čme s├╝recini; terbiye ilminin stratejisini, mekanizmas─▒n─▒, ahlaki boyutlar─▒n─▒ ─░s-lam e─čitimcileri ortaya koymu┼člard─▒r. Gazali, Farabi, Burhaneddin Zernuci, ─░bn Sina, ─░bn R├╝┼čd, Yusuf Has Hacib, Muhammed Kutub gibi filozof ve bilginler ─░slam terbiye sistemi i├žinde yeti┼čmi┼čler, h├╝r d├╝┼č├╝nceyi ve ilmi m├╝dafaa etmi┼člerdir.D├╝nya e─čitimcileri terbiyenin nihai amac─▒n─▒ ÔÇťiyi vatanda┼č yeti┼čtirmekÔÇŁ ┼čeklinde ifade ederler. ─░slamÔÇÖda terbiyenin nihai amac─▒ iyi insan yeti┼čtirmektir. ─░slami e─čitim ilkelerinde ki┼čiyi b├╝t├╝n├╝yle ve her y├Ân├╝yle ele almak ve ├žo─čunun f─▒trat─▒na uygun bir e─čitim usul├╝ uygula-mak ├Âng├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. ├ça─čda┼č psikolojinin g├Âr├╝┼č├╝ ve modern pedagojinin iddias─▒ da bu istikamettedir. ─░slam terbiye-cilerinin g├Âr├╝┼člerine g├Âre ruhi hayat zaman i├žinde de─či┼čken ve esnek bir ├Âzellik g├Âsterir. ─░┼čte ruhun bu ├Âzelli─čidir ki; e─čitime imkan kazand─▒r─▒r. E─čitim d├╝nyas─▒nda bu fikri benimsemeyen yoktur.─░nsan─▒ yaln─▒z maddi yap─▒s─▒, fizyolojik ├Âzellikleri ile niteleyenler e─čitimin yar─▒m kalmas─▒na sebep olmu┼člard─▒r. Maddeci idealizmde de e─čitim a├ž─▒s─▒ndan yar─▒m kalm─▒┼č bir uygulama egemendir. ÔÇť├╝retim i├žin e─čitimÔÇŁ,ÔÇŁ├ťretim i├žinde e─čitimÔÇŁ,ÔÇŁZihni m├╝kemmeliyet yerine ekonomik verimÔÇŁ ilkelerini ileri s├╝renler ayn─▒ ┼čekilde hataya d├╝┼čm├╝┼čler, e─čitimin k├╝lt├╝rel ve ahlaki boyutlar─▒n─▒ ├ži─čnemi┼člerdir. ─░slam terbiyesi, b├╝t├╝n teferruat─▒ ile m├╝sbet bir b├╝t├╝nl├╝k arzeder. ─░slam terbiyesinde bo┼č zaman yoktur. ─░slam terbiye usul├╝, zaman─▒ bedenin ve ruhun ihtiya├žlar─▒na g├Âre doldurmu┼č ve de─čerlendirmi┼čtir. ─░slamiyet insan─▒ yaln─▒z ibadetle g├Ârevlendirmez; insan hayat─▒nda ibadet kadar i┼čin, i┼č kadar dinlenmenin ve e─členmenin de yeri vard─▒r. ─░slam terbiyesindeki hedeflere g├Âre, Allah ad─▒ ile yap─▒lan her me┼čru i┼č, Allah yoluna g├Ât├╝ren her hareket ve ahlaki davran─▒┼č ibadettir. AllahÔÇÖla, dinle ilgisi kesilmi┼č kimselerin ruhunda ├Âyle bir a─č─▒rla┼čma, so─čuma ve ta┼čla┼čma olur ki, bu hal giderek ki┼čiyi adi bir yarat─▒k haline getirir ve intihar psikolojisinin i├žine sokar. ─░nsan ruh ve beden unsurlar─▒ndan olu┼čan bir terkiptir. Bu terkip, kainat─▒ temsil eden bir ├Âzelli─če ve d├╝nyay─▒ etkileyecek bir g├╝ce sahiptir.ÔÇŁ─░nsan kainat─▒n en m├╝kemmel sentezidir.ÔÇŁ Zira: ÔÇť─░nsan en g├╝zel surette yarat─▒lm─▒┼čt─▒r.ÔÇŁE┼čref-i mahlukatt─▒r. ─░slam, insana en y├╝ksek de─čeri vermi┼čtir ve insan sevgisini e─čitimde prensip olarak vermi┼čtir.─░slam terbiyesinde faaliyet (aktiflik) esas al─▒nm─▒┼čt─▒r. Hayat─▒n devam─▒, geli┼čmesi ve y├╝kselmesi faaliyet ve m├╝cadele ile m├╝mk├╝nd├╝r. ÔÇťHayat m├╝cadeleden ibarettir.ÔÇŁ─░nsan i├žinde ya┼čad─▒─č─▒ d├╝nyay─▒ ve kainat─▒ tan─▒yacak, ├Â─črenecektir. Nimet ve hikmetlerden istifade edecektir. E─čitimin en muteber hedeflerinden biri de budur. Tembellik, uyu┼čukluk, zaman─▒ bo┼č ge├žirmek AllahÔÇÖ─▒n nimetlerine s─▒rt ├ževirmektir. Kainat─▒n kanunlar─▒n─▒ ve s─▒rlar─▒n─▒ ara┼čt─▒ran, tan─▒tan, hayat ┼čartlar─▒n─▒ kolayla┼čt─▒ran ve y├╝kselten ki┼čiler, AllahÔÇÖ─▒n nimetlerini insanl─▒─č─▒n istifadesine arzetmi┼č olman─▒n bahtiyarl─▒─č─▒ i├žinde mesutturlar.AllahÔÇÖ─▒n insana verdi─či ruh ve beden g├╝c├╝ ├Âyle bir nimettir ki, insan bu nimet ve himmetle d├╝nyay─▒ idare etme ve y├╝kselme payesini kazanm─▒┼čt─▒r.─░slam e─čitiminde itidal, ahenk ve denge hakimdir. Ki┼činin birbirine z─▒t ├že┼čitli arzular─▒yla sosyal talep ve idealler aras─▒nda ilgiler bulmas─▒, yeti┼čen nesillerin, yeti┼čmekte olan nesillerle ve b├╝t├╝n devirlerle ili┼čki kurmas─▒, ahenk, itidal ve denge nizam─▒n─▒n gere─čidir.Toplum i├žinde birbiriyle ├žat─▒┼čan fertler, gruplar ve nesiller, ahenk, itidal ve denge nizam─▒ndan uzakla┼čman─▒n huzursuzlu─ču i├žinde peri┼čan olmaya mahkumdurlar. ─░slam terbiyesinde hareket noktas─▒ ger├žeklerdir. Var─▒┼č noktas─▒, yani gaye ideallerdir. Ger├žeklerden ideallerle y├╝r├╝yen ve b├Âylece hayat─▒ s├╝rd├╝rerek y├╝kseli┼če haz─▒rlayan ├žok ileri ve ┼č├╝mull├╝ bir sistemdir ─░slam terbiyesiÔÇŽ─░slam terbiyesinde mahalli hususiyetlerin ├╝st├╝ne ├ž─▒k─▒lm─▒┼č evrensel de─čerler ├Âng├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. ─░slam terbiyesi ile yeti┼čen insan, d├╝nyan─▒n her yerinde fazilet, ┼čeref ve onurunu koruyacak bir ┼čahsiyete, ├╝st├╝n bir davran─▒┼č ├Âzelli─čine sahiptir. ─░slam terbiyesinde insan─▒ sonsuz ger├že─če, AllahÔÇÖa ba─člayan, y├╝celten ebedile┼čtiren, fanilik hissinin karamsarl─▒─č─▒n─▒ izale eden bir huzur motifi hakimdir. ─░slam terbiyesi, insan─▒ tabiat─▒n ve kainat─▒n esrar─▒n─▒ sezmeye ├ža─č─▒rarak ve al─▒┼čt─▒rarak muammalar kar┼č─▒s─▒nda akl─▒ tedirginlikten kurtar─▒r.─░slam terbiyesinin de─či┼čmez ilkeleri ve temel felsefesi; sevgi, ┼čefkat, do─čruluk, iyilik ve iyimserliktir. Af ve be┼čarettir. AllahÔÇÖa, Resul├╝ÔÇÖne ve emir sahiplerine itaattir.1.TAR─░F─░Toplumlar─▒n ve insan zekas─▒n─▒n geli┼čmesi ile ilimler de say─▒ ve hacim bak─▒m─▒ndan geli┼čmi┼čtir. Sosyal ilimler, toplumlar─▒n geli┼čmesi m├╝sbet ilimler ise zeka geli┼čmesinin ├╝r├╝nleridir. B├╝t├╝n bunlar─▒n kaynakland─▒─č─▒ bir nokta vard─▒r. Oda e─čitimdir. Yirminci as─▒rda, insan─▒ ge├žmi┼čteki gibi tesad├╝fi bir e─čitime terketmek imkans─▒zd─▒r. Belli sistemler ve belli kurallar do─črultusunda onu, zaman─▒n icaplar─▒na g├Âre yeniden e─čitmek gereklidir. Din bir e─čitim istemi oldu─čuna g├Âre o bile toplumun ve insan ┼čahsiyetinin geli┼čimine paralel olarak yenilenmi┼čtir. ─░slamÔÇÖa kadar b├╝t├╝n dinler, insan─▒n ├žocukluk d├Ânemindeki e─čitimi and─▒r─▒r. ─░nsan olgunla┼č─▒nca art─▒k kendi kendini e─čitebilir. ─░nsan zekas─▒ ve akl─▒, gerideki ─░slamÔÇÖ─▒n ilkelerinden faydalanacak olgunlu─ča gelmi┼čtir. Bunun i├žin yeni bir dine ihtiya├ž yoktur. E─čitim belli kurallar ve ebediyen de─či┼čmeyecek prensiplere ula┼čm─▒┼čt─▒r. Ama, insan her zaman, biyolojik ve psikolojik yap─▒s─▒ gere─či e─čitime muhta├žt─▒r. E─čer insan, hayvan gibi do─ču┼čtan b├╝t├╝n organ ve kabiliyetlerini kullanabilseydi, e─čitime ihtiya├ž olmayacakt─▒. Oysa ki; insan, do─ču┼čtan ne bedeni ne de manevi g├╝├žlerini kullanmaya m├╝sait de─čildir. E─čitim, onun bu eksikli─čini tamamlamaktad─▒r.Bu bak─▒mdan e─čitim, ba─č─▒ms─▒z bir ilim olma yolunda b├╝y├╝k mesafeler alm─▒┼čt─▒r. ├ç├╝nk├╝ o, yerini insan hayat─▒nda bulmu┼č, hammadde olarak insan─▒ ele alm─▒┼č ve genel prensiplerine kavu┼čmu┼č durumdad─▒r. Yani, art─▒k e─čitim kendi konu ve kanunlar─▒n─▒ koyarak, ilimler aras─▒nda yerini almakta yeterince mesafe kaydetti.ÔÇť─░nsan haz─▒r olmayan ham kabiliyetlerle d├╝nyaya geldi─či i├žin, hayat─▒n sonuna kadar bir ├Â─črenci, bir ├ž─▒rak olarak kal─▒yor. Bunun i├žin insan─▒n e─čitime, e─čilmeye ihtiyac─▒ vard─▒r.ÔÇŁ─░nsan ancak e─čitim sayesinde insan olabilir; insan e─čitimin meydana getirdi─činden ba┼čka bir┼čey de─čildir. ─░nsan kendi kabiliyetlerini kendi kendine geli┼čtirme yetene─čine sahip de─čildir. Onlar─▒n geli┼čmesi i├žin e─čitime muhta├žt─▒r. ├ç├╝nk├╝ kabiliyetler ├Â─črenimle geli┼čir. ─░nsan bu y├Ân├╝ ile ba┼čkalar─▒n─▒n yard─▒m─▒na her zaman muhta├žt─▒r. ─░┼čte e─čitim bu ihtiya├žta temelini kurar. ÔÇťO, ├Â─črenmesinde daima bir ├ž─▒rak olarak kal─▒r. Bunun i├žin insan, hayat─▒n─▒n sonuna kadar ├Â─črenmek, kendisinin ve ba┼čkas─▒n─▒n tecr├╝belerini toplamak, onlar─▒ de─čerlendirmek onlardan faydalanmak zorunda olan bir varl─▒kt─▒r.ÔÇŁOysa ki hayvan─▒n; kendisinden ya┼čl─▒ olanlar─▒ndan bir┼čeyler ├Â─črenmeye ihtiyac─▒ yoktur. Kendisine has faaliyetleri yapmak i├žin do─ču┼čtan yeteneklidir. Onun bir ├Ânceki neslinden alaca─č─▒ bir k├╝lt├╝r hazinesi olmad─▒─č─▒ gibi kendinden sonrakine b─▒rakaca─č─▒ bir┼čeyi de yoktur.─░nsan─▒n, yarat─▒l─▒┼č gayesini ├Â─črenmesi, bu gayenin u─čruna yola ├ž─▒kmas─▒ ve ona ula┼čmas─▒ i├žin e─čitime ihtiyac─▒ vard─▒r. Onun i├žin, ─░mam Azam e─čitimi, ÔÇŁ─░nsan ┼čahsiyetini y─▒kan ve yapan ┼čeylerin bilinmesidir.ÔÇŁ diye tan─▒mlamaktad─▒r.E─čitim, s├╝re├ž bak─▒m─▒ndan da tan─▒mlan─▒r. Zira, e─čitim bir anda ger├žekle┼čemez. ─░nsan tabiat─▒ buna m├╝sait de─čildir. ├ľyle ise, e─čitim, insan a├ž─▒s─▒ndan bak─▒p tan─▒mlan─▒nca; ÔÇŁBir ┼čeyi kademe kademe, tedric ile kemaline eri┼čmektir.ÔÇŁE─čitim, kar┼č─▒l─▒kl─▒ etkile┼čim a├ž─▒s─▒ndan da tan─▒mlanabilir. E─čer cemiyetle insan, insanla insan, tabiatla insan aras─▒nda etkile┼čim olmasayd─▒ e─čitimden bahsedilemezdi.Adem(AS)ÔÇÖ─▒n yarat─▒l─▒┼č vakas─▒nda, AllahÔÇÖa ┼čeytan aras─▒nda ge├žen konu┼čmaya ÔÇťe─čitim etkile┼čimiÔÇŁ y├Ân├╝nden bakarsak, dinlerin insanlar─▒ k├Ât├╝ etkilerden kurtarmak i├žin geldi─čini g├Âr├╝r├╝z: ÔÇŁEy Rabbim! O halde dirilecekleri g├╝ne kadar beni geri b─▒rakÔÇŁ(Sad, 38/79) ÔÇťBuyurdu: Haydi geri b─▒rak─▒lanlardans─▒n, kat─▒mda belli olan k─▒yamet g├╝n├╝ne kadar.ÔÇŁ(Sad 38/80-81) ÔÇť├ľyle ise, izzet ve kudretine yemin ederim ki, onlar─▒n hepsini azd─▒raca─č─▒m. Ancak i├žlerinden ihlas sahibi kullar─▒n m├╝stesna.ÔÇŁ(Sad,38/82-83)Ger├žekten e─čitilmi┼č, ┼čahsiyeti sa─člam olan ihlasl─▒ ki┼čilere ┼čeytan─▒n bir etkisi olmamaktad─▒r. Din, insan─▒, menfi y├Ânden etkilenmez (veya ├žok az etkilenir) hale getirinceye kadar etkiler. Art─▒k o insan, cemiyetin, di─čer insanlar─▒n ya da ┼čeytan─▒n elinde cans─▒z oyuncak gibi de─čildir. E─čitimin etkileme faaliyetinin nihai gayesi, etkilenmeyen insan─▒ yeti┼čtirmektir. ÔÇťE─čitim ya┼čayan bir organizman─▒n kendi normal ├ževresi ile kar┼č─▒l─▒kl─▒ etkile┼čimi denen tecr├╝beye muadildir.ÔÇŁÔÇťE─čitim hem gaye hem de vas─▒tad─▒r. ─░nsan─▒ geli┼čtirmeyi hedef ald─▒─č─▒ i├žin gaye, bu geli┼čtirmenin bir metodu oldu─ču i├žin de vas─▒tad─▒r.ÔÇť E─čitimin gayesi ameldir.ÔÇŁE─čitim gaye olarak ele al─▒nd─▒─č─▒nda pratik uygulama g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulmal─▒d─▒r.ÔÇŁ E─čitim, nazari neticeleri gaye edinen bir faaliyettir. Kant ise ,ÔÇŁinsan─▒ insan yapan terbiyedir. ─░nsan terbiyenin meydana getirdi─činden ba┼čka bir┼čey de─čildir.ÔÇŁ demektedir.2. PS─░KOLOJ─░ VE E─×─░T─░MPsikoloji bilgisi, hayat─▒n her cephesini, kendimizi, di─čer insanlar─▒, ├žocuklar─▒ daha iyi anlamak ve durmadan de─či┼čen muhit ┼čartlar─▒na daha iyi uymak, di─čer insanlarla olan m├╝nasebetlerimizden do─čan g├╝├ž ve ├že┼čitli problemleri daha iyi ├ž├Âzebilmek i├žin yard─▒m eder.Psikolojik y├Ânden e─čitimin tan─▒m─▒n─▒ yaparsak: ÔÇťKontrol alt─▒na al─▒nm─▒┼č ├ževrede temelli olarak insan─▒n geli┼čmesidir.ÔÇŁ diyebiliriz.3. B─░YOLOJ─░ VE E─×─░T─░M ─░nsan─▒n psikolojik yap─▒s─▒ biyolojik yap─▒s─▒ ile ayn─▒ paralelde geli┼čmektedir. ─░nsan─▒n biyolojik geli┼čimi, insan─▒n psikolojik yap─▒s─▒n─▒n hangi noktas─▒n─▒ etkiliyorsa, e─čitimle biyoloji orada birle┼čmektedir. ÔÇŁMadem ki ruh ve zihin geli┼čmesi esas itibariyle biyolojik kanunlara ba─čl─▒d─▒r, ┼ču halde pedagojinin ilmi temelini, biyoloji te┼čkil edebilir.ÔÇŁ├ľ─črenimin, biyolojik b├╝y├╝me ile yakinen alakas─▒ vard─▒r. ÔÇťYusuf tam kemal ├ža─č─▒na var─▒nca, kendisine hikmet ve ilim verdik.ÔÇŁ(Yusuf,12/22) ÔÇťMusa, tam kemal ├ža─č─▒na erip de dengini bulunca, biz ona peygamberlik ve ilim verdik.ÔÇŁ(Kasas,28/14)─░slam, insan─▒n biyolojik b├╝y├╝mesi ile, zihni e─čitim aras─▒nda menfi y├Ânde bir irtibat da kurar. Ya┼čaman─▒n insan haf─▒zas─▒ndaki gerilemedeki ba─č─▒n─▒ g├Âsterir. ÔÇťBununla beraber, i├žinizden kimi ├Âld├╝r├╝l├╝yor, kimi de ├Ânceki bilgisinden sonra, hi├žbir┼čey bilmemek ├╝zere, kuvvetten d├╝┼č├╝r├╝l├╝p ihtiyarl─▒k haline ├ževriliyor.ÔÇŁ(Hac,22/5),ÔÇŁKimin ├Âmr├╝n├╝ uzat─▒rsak onu yarat─▒l─▒┼č bak─▒m─▒ndan azalt─▒r─▒z.ÔÇŁ(Yasin,36/68)Biyolojik b├╝y├╝me ├Â─čretimi o kadar etkiler ki, belli bir ya┼ča kadar neyin ve nas─▒l ├Â─čretilece─čini tayin eder. Peygamberimiz biyolojik geli┼čme ile e─čitim aras─▒ndaki ili┼čkiyi gayet iyi g├Ârerek ÔÇť├çocuklara yedi ya┼č─▒nda namaz k─▒lmay─▒ ├Â─čretin. On ya┼č─▒nda k─▒lmazlarsa d├Âv├╝n.ÔÇŁ(Ebu Davud) buyurmu┼člard─▒r.Biyolojik b├╝y├╝me ile e─čitim aras─▒ndaki ba─č─▒ ilk te┼čhis eden ─░slamd─▒r. Daha sonralar─▒ Bat─▒ d├╝nyas─▒nda bu alanda ├žal─▒┼čmalar g├Âr├╝ld├╝. AmerikaÔÇÖda Stanly Hall, William James, H.S. Jennigs bu cereyan─▒n m├╝messilidirler, ─░ngiltereÔÇÖde ise Perry NunnÔÇÖun pedagojisi, biyolojik g├Âr├╝┼člerin tamamen tesirleri alt─▒ndad─▒r. AlmanyaÔÇÖda Wilhelm Preyer, Hugo Goring, Ewald Hanfe, Arthur Schulz, A.W. Lay Herman Lietz gibi e─čitimciler buna ├Ârnek olarak g├Âsterilebilir.ÔÇťTerbiyenin bir de m├╝nferit insan ├╝zerinde cereyan eden ┼čekli vard─▒r. Do─čumla ba┼člayan ├Âl├╝mle biten her hayat muayyen geli┼čme ile safhalar─▒na, kanunlar─▒na malik oldu─ču i├žin terbiye, bu geli┼čme ile yak─▒ndan ilgilenmek onun kaide ve kanunlar─▒na uymak zorundad─▒r.ÔÇŁ4. SOSYOLOJ─░ VE E─×─░T─░MSosyoloji bir cemiyet ilmi oldu─čuna g├Âre, e─čitimle ilgilenmemesine imkan yoktur. Cemiyetin kendisi bir e─čitimcidir. Biz fark─▒na varmadan cemiyetin damgas─▒n─▒ ta┼č─▒r─▒z. Do─ču┼čumuzla, ├Ârf, adet, lisan gibi k├╝lt├╝r m├╝esseselerini toplumda haz─▒r buluruz. Konu┼čmam─▒zdaki kelimeleri, toplumun bir h├╝cresi olan aile bize ├Â─čretir. Sosyoloji, e─čitimin ama├žlar─▒nda yerine g├Âre de─či┼čiklik olaca─č─▒n─▒ ortaya koyar. Bununla beraber, sosyoloji e─čitimin de─či┼čmeyen ama├žlar─▒n─▒ da g├Âstermektedir. ÔÇť┼×├╝phesiz e─čitim her yer ve zaman i├žin de─či┼čmeyen amac─▒, toplumsal miras─▒ bir ku┼čaktan di─čerine iletmek olmu┼čtur.ÔÇťE─čitimin bir de eleme g├Ârevi vard─▒r. Emanetin ehline verilmesi i├žin, kabiliyetli ile kabiliyetsiz, bilenle bilmeyen ayr─▒lmal─▒d─▒r. ÔÇťE─čitim sistemi b├╝t├╝n n├╝fus i├žinde, daha yetenekli ki┼čilerin se├žilip ayr─▒lmas─▒n─▒ sa─člayan faaliyetin merkezidir.ÔÇŁAyr─▒ca, e─čitimin ekonomik g├Ârevi de vard─▒r. Vas─▒fl─▒ i┼č├ži yeti┼čtirmek, e─čitilmi┼č insan g├╝c├╝n├╝ temin etmek, g├╝n├╝m├╝z├╝n ekonomik hayat─▒ i├žin ge├žerlidir. E─čitim bu g├Ârevi kar┼č─▒lamal─▒d─▒r.ÔÇťE─čitim genel veya mesleki bir yeti┼čtirme ile bizi hayat─▒m─▒z─▒ kazanacak bir duruma getirmelidir, bizi insanlar─▒ ve kainat─▒ tan─▒tmal─▒d─▒r; tamamen geli┼čmi┼č fertler haline gelmemize bize yard─▒m etmelidir. ÔÇťSosyolojik a├ž─▒dan e─čitimin sakl─▒ g├Ârevlerinden biri de dost edinmektir. ─░nsanlar─▒n manevi karde┼č olmas─▒, toplumun mutlu bir hayat ya┼čamas─▒ i├žin gereklidir. B├╝t├╝n dini meseleler bu karde┼čli─čin ├╝zerine kurulur. ─░slam bir y├Ân├╝ ile e─čitim sistemidir. Onun da en ├Ânemli vazifelerinden biri, e─čitti─či ki┼čileri karde┼č haline getirmektir. Kalplerin kayna┼čmas─▒, kayna┼čan kalplerin karde┼č olmas─▒ ─░slami e─čitimin en ├Ânemli gayesini te┼čkil eder. ÔÇťE─čer sana hile yapmak isterlerse, muhakkak Allah sana kafidir. OÔÇÖdur seni yard─▒m─▒yla ve m├╝ÔÇÖminlerle kuvvetlendiren.ÔÇŁ(Enfal,8/62) ÔÇťVe kalplerin aras─▒n─▒ sevgi ile birle┼čtirdi. Yoksa yery├╝z├╝nde ne varsa harcasayd─▒n, yine onlar─▒n kalplerini birle┼čtiremezdin. Fakat onlar─▒n kalplerini sevgi ile birle┼čtirdi..ÔÇŁ(Enfal,8/63)ÔÇŁM├╝ÔÇÖminler ancak karde┼čtirler. Onun i├žin iki karde┼činizin aras─▒n─▒ d├╝zeltin.ÔÇŁ(Hucurat,49/10)Sosyolojik a├ž─▒dan bak─▒nca e─čitim ┼č├Âyle tarif edilir: ÔÇťTabiat─▒n sosyal m├╝esseselerin ve di─čer insanlar─▒n bizim zeka ve irademiz ├╝zerine icra ettikleri tesirlerden ibarettir.ÔÇŁ5.FENOMENOLOJ─░ VE E─×─░T─░M6. DE─×ERLER ─░LM─░ VE E─×─░T─░M7. AHLAK VE E─×─░T─░MAhlak ilmi neyin iyi neyin k├Ât├╝ oldu─čunu ortaya koyar. ─░yi bize g├Âre mi yoksa bizim d─▒┼č─▒m─▒zdaki bir varl─▒─ča g├Âre mi tesbit edilir? Evrensel ve mutlak bir iyi var m─▒d─▒r? Hareketi y├Âneten nedir?Bu sorulara bakanlar, ├že┼čitli cevaplar aram─▒┼člard─▒r. Ahlak ├╝zerindeki farkl─▒ g├Âr├╝┼čler e─čitime de s─▒├žram─▒┼č, e─čitim alan─▒nda da farkl─▒ uygulamalara sebep olmu┼čtur. Mesela; ahlak─▒n ilahi bir kayna─ča dayanmad─▒─č─▒n─▒ ileri s├╝renler, e─čitimin de ilahi prensiplere g├Âre yap─▒lmas─▒n─▒ kabul etmi┼člerdir.G├Âr├╝l├╝yor ki, e─čitimle ahlak i├ži├žedir. Ahlak, iyiyi ve yap─▒lmas─▒ gerekeni g├Âsterir. E─čitim de bu y├Ânde cereyan etmesine ra─čmen o ayn─▒ zamanda zihin e─čitimi ile de me┼čgul olur. Yani e─čitim daha geni┼č bir alan─▒ i├žine al─▒r. Ahlak bilgi ile u─čra┼čmaz. ├ľ─čretim tamamen e─čitimin bir cephesidir. Zihinle, ahlak de─čil e─čitim u─čra┼č─▒r. Ahlak imanla da u─čra┼čmaz. Kalbin e─čitimi de e─čitimin g├Ârevidir. Demek ki, ahlak, davran─▒┼č, iyi ve k├Ât├╝n├╝n ilmidir.ÔÇťE─čitim geni┼č ├žapta bir ahlaki faaliyet olarak kabul edilir. ├ľ─čretmenler daima ne s├Âylenmesi, ne yap─▒lmas─▒ gerekti─či ve ├Â─črencilerin nas─▒l davranacaklar─▒na dikkat ├žekerler. Ahlak de─čerlerini a┼č─▒lamak, ferdin ve sosyal davran─▒┼č─▒n geli┼čmesi ile ilgilenirler.ÔÇŁFELSEFE VE E─×─░T─░MÔÇťGenel felsefe, en genel ve sistematik tarzda realiteyi bir b├╝t├╝n olarak izah edip anlamaya te┼čebb├╝s etti─či gibi, e─čitim felsefesi de, e─čitimin gaye ve hareket tarzlar─▒n─▒ se├žmemize rehberlik eden genel kavramlar vas─▒tas─▒yla e─čitimin b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ yorumlayarak anlamaya ├žal─▒┼č─▒r. Genel felsefe, farkl─▒ bilimlerin bulu┼člar─▒n─▒ tanzim etti─či gibi e─čitim felsefesi de bu bulu┼člar─▒n e─čitimle alakalar─▒ nisbetinde yorumlar─▒n─▒ yapar. Bilim nazariyelerinin e─čitim istidlalleri ile direkt bir alakas─▒ yoktur. Onlar ilk ├Ânce felsefi bir deneyimden ge├žmeksizin e─čitime uygulanamazlar.ÔÇŁBu izahlardan sonra diyebiliriz ki; bir e─čitim felsefesi vard─▒r. E─čitimle felsefe, e─čitim felsefesinde bulu┼čmakta ve ortak meselelerini ├ž├Âzmektedirler. ÔÇŁE─čitim felsefesi, e─čitim meselelerinin genel felsefi nitelikte oldu─ču nisbette genel felsefeye dayan─▒r. Mevcut e─čitim hareket veya fikirlerini ┼ču genel felsefi meseleleri tetkik etmedi─či m├╝ddet├že, yenileri ile kritize edemeyiz:1.E─čitimin ├Ânderlik etmesi gereken iyi hayat─▒n niteli─či,2.E─čitti─čimiz insan oldu─ču i├žin insan─▒n kendi tabiat─▒,3.E─čitim bir i├žtimai ameliye oldu─ču i├žin, toplumun tabiat─▒,4.B├╝t├╝n ilimlerin anlamaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒, nihai realitenin ├Âzelli─či. 1)Perennialism2)Essentialism3)Realist E─čitim4)Progressivizm5)─░dealist Felsefe ve E─čitimÔÇťFa┼čist e─čitim felsefesinin idealizmle bir alakas─▒ oldu─ču gibi, muhtemelen kom├╝nist felsefenin, realizmle daha yak─▒n bir alakas─▒ vard─▒r.ÔÇť Fakat kom├╝nist felsefenin de temelinde idealizm yatar. Hegel, MarxÔÇÖ─▒ ne kadar etkilemi┼čse kom├╝nist felsefe de idealizme o nisbette dayan─▒r. Fakat biz buna, maddeci idealizm diyoruz. ├ľyle ise, idealizm e─čitiminin iki k─▒sma ayr─▒lmas─▒ gereklidir.1)Maddeci ─░dealizm 2)M├╝cerret ─░dealizm Kom├╝nist e─čitim felsefesi idealizmden ne kadar ka├žarsa, o kadar ona yakla┼č─▒yor. ÔÇťKom├╝nizmin ilk teorisyeni olan Marx, kendi sistemindeki fikir tohumlar─▒ndan dolay─▒, idealisti olan HegelÔÇÖe minnettard─▒r. Fakat kom├╝nizmin baz─▒ doktrinleri kesinlikle realistliktir.ÔÇŁ 6)Kom├╝nist E─čitim FelsefesiKom├╝nizmin felsefesi, nas─▒l ki ekonomiyi merkeze al─▒p, di─čer m├╝esseseleri onun ├╝zerine bina ediyorsa, ba┼čka bir deyimle, ekonomi alt yap─▒y─▒, din ahlak, hukuk, sanat ve e─čitim gibi m├╝esseseler ├╝st yap─▒y─▒ te┼čkil ediyor. Alt yap─▒da meydana gelen de─či┼čmeler ├╝st yap─▒y─▒ da etkiliyor. B├Âylece e─čitim de ekonomiye g├Âre ┼čekil almaktad─▒r.Fiziki ├ževrenin, ├Â─črenciyi etkileyen en ├Ânemli y├Ân├╝ ekonomidir. Kom├╝nist felsefenin ana ilkesi, maddi ├╝retim ┼čekli, sosyal ve siyasi m├╝esseselerin niteli─čini tayin etme meselesidir. E─čer insan, kurdu─ču m├╝esseselerin, saf akl─▒n mahsulleri oldu─čuna inan─▒rsa aldan─▒r. Binaenaleyh, kom├╝nist, ─░yi ┼čeylerin de─čeri onlara harcanan emekle ├Âl├ž├╝lece─čine inand─▒─č─▒ gibi, eme─čin e─čitimde ├Ânemli rol oynamas─▒ gerekti─čine de inan─▒r.7)Maddeci ─░dealist G├Âr├╝┼č├╝n E─čitimdeki Temel ├ľzellikleri8)─░dealist E─čitim9)M├╝cerret ─░dealizm E─čitimi10)Reconstructionism(Yeniden ─░n┼čac─▒ E─čitim)11)Fa┼čizm12)Demokrasi─░SLAMÔÇÖDA E─×─░T─░M ANLAYI┼×IA-─░slamÔÇÖda E─čitimin Hareket Noktas─▒Felsefi sistemlerin anlay─▒┼člar─▒nda temel baz─▒ ayr─▒l─▒klar g├Âr├╝lmektedir. Bu ayr─▒l─▒klar─▒n en keskin nedeni, insan akl─▒n─▒n bir e─čitim g├Âr├╝┼č├╝ kurmakta yetersiz kal─▒┼č─▒, hatta d├╝nyaya ve onun z├╝bdesi olan insana belli bir a├ž─▒dan bak─▒p ba─č─▒ms─▒z bir d├╝┼č├╝nceyle inceleyememi┼č olmas─▒d─▒r. ─░nsan─▒ insanla e─čitiyoruz ama, insan─▒ yine insan─▒n fikirleri do─črultusunda e─čitmek ├žok zor ve tehlikelidir. Bat─▒da bu e─čitim g├Âr├╝┼člerinin do─čmas─▒ normaldir. Zira H─▒ristiyan ve Yahudili─čin esasta bir e─čitim g├Âr├╝┼č├╝ yoktur. Orada dinin dolduramad─▒─č─▒ bu sahay─▒ insanlar─▒n fikirleri dolduracakt─▒. Neticede bu b├Âyle oldu. Baz─▒ e─čitim g├Âr├╝┼čleri merkeze ├žocu─ču, baz─▒s─▒ ├Â─čretmeni, baz─▒s─▒ da ge├žmi┼či alm─▒┼čt─▒r. Manevi de─čerlere kulak asmayanlar─▒ da vard─▒r. Hangi a├ž─▒dan ele al─▒rlarsa als─▒nlar, eksiktirler.Yine onlar, d├╝┼č├╝nd├╝kleri fikirleri insana elbise gibi giydirdikleri takdirde onu e─čiteceklerini sand─▒lar. Yani, e─čitmek demek ba┼čkas─▒n─▒n d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝ tarzda insan─▒ ele almak demektir. ─░nsan─▒, kendi psikolojik yap─▒s─▒na g├Âre de─čil, ba┼čkas─▒n─▒n istedi─či tarzda e─čitmek istediler.Kendi metodlar─▒m─▒zla insan psikolojisini inceledi─čimizde onu baz─▒ ┼čartlar alt─▒nda g├Âzleyebiliyoruz. Bu metodla hi├žbir etki alt─▒nda kalmadan, insan ┼čahsiyetindeki temel ta┼člar─▒ tesbit etmemiz imkans─▒zd─▒r. En iyi tetkik veya g├Âzlem, insan ┼čahsiyeti f─▒trat halinde iken onun ├Âzelliklerini tesbit etmektir. ├çe┼čitli olay ve tutumlara kar┼č─▒ tav─▒rlar─▒yla onun ger├žek bilgisine ula┼čamay─▒z. Onu bizim elimizde de─čil, AllahÔÇÖ─▒n iradesinde tan─▒mal─▒y─▒z. ─░nsan psikolojisini co─črafi, sosyal ve iktisadi ┼čartlar alt─▒nda inceleme yerine, ilahi f─▒trat d├╝zeyinde incelememiz gerekir.En ├╝st e─čitici (ÔÇťRabÔÇŁ e─čitici manas─▒na gelir.) Allah oldu─čuna g├Âre, insan psikolojisini de en iyi bilen OÔÇÖdur. ─░nsan ┼čahsiyetindeki temel ├Âzellikleri en iyi bilen OÔÇÖdur. ─░nsan─▒ neyin nas─▒l motive etti─čini en iyi bilen onu yaratand─▒r. ÔÇŁAndolsun Biz insan─▒ yaratt─▒k ve nefsinin ona ne vermek istedi─čini de biliriz, biz ona ┼čah damar─▒ndan daha yak─▒n─▒z.ÔÇŁ(Kaf,50/16)─░nsan─▒n e─čitilebilmesi i├žin nefsindeki ├Âzelliklerin anla┼č─▒lmas─▒ zaruridir. Madem ki; e─čitim, insan ├╝zerinde bir tasarruftur. ├ľyleyse bu tasarruf, bilmeden yap─▒lmaz. ─░nsan, insan elinde bir oyuncak olmaktan ├ž─▒kmas─▒ i├žin onu iyi tan─▒mal─▒y─▒z. Onun ┼čahsiyetindeki ilahi unsurlar─▒ zedelemeden, birini di─čerine kurban etmeden e─čitebilmemiz i├žin onu iyi bilmeliyiz.G├Âr├╝l├╝yor ki ─░slam, e─čitimi insan f─▒trat─▒ (tabiat─▒) ├╝zerine bina etmektedir. E─čitim ilkelerini o f─▒trat─▒n niteli─čine g├Âre koymaktad─▒r: ÔÇťBir insan─▒n iyisini k├Ât├╝s├╝n├╝ b─▒rak─▒p, onun ┼čahsiyetinin asl─▒na n├╝fuz etmek laz─▒md─▒r ki, bakal─▒m o kimsenin nas─▒l bir cevher ve ├Âz├╝ vard─▒r, anla┼č─▒ls─▒n. ─░┼čte g├Ârmek ve bilmek b├Âyle olur.ÔÇŁ ( Mevl├ón├ó – fihi mafih)─░nsan─▒n insana verece─či ├Âzelliklerin i─čreti oldu─čunu, bu vas─▒flar─▒n asl├« vas─▒flar olmad─▒─č─▒n─▒ ileri s├╝ren Mevl├ón├ó: ÔÇťBirini iyice g├Ârmek ve her insanda i─čreti olarak bulunan iyi ve k├Ât├╝ s─▒fatlardan ge├žerek ├Âz├╝ne varmak ve iyiden iyiye g├Ârmek laz─▒md─▒r. ─░nsanlar─▒n birbirine verdikleri bu vas─▒flar onlar─▒n al├« vas─▒flar─▒ de─čildir.ÔÇŁ 1. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ─░slam E─čitiminin Tarifi: ─░slam├« e─čitim, insan hayat─▒nda takip edece─či yolu, nazari olarak ├žizip hayata uygulamak, nas─▒l hareket edece─čini g├Âstermektir. Bu manada ÔÇśÔÇÖRabÔÇÖÔÇÖ yaratan─▒n, yarat─▒─č─▒na do─čru yolu g├Âstermesi (ir┼čad, ihda) demektir: ÔÇśÔÇÖFiravun ┼č├Âyle dedi: O halde sizin Rabbiniz kimdir; Ey Musa? Musa: Bizim Rabbimiz, her┼čeye suret ve ┼čeklini veren, sonra da yolu g├Âsterendir, dediÔÇÖÔÇÖ (T├óh├ó 20/49-50). E─čitimi, peygamber d├╝zeyinde ele ald─▒─č─▒m─▒zda da, ÔÇÖÔÇÖtebli─čÔÇÖÔÇÖ etmek manas─▒na gelir. B├Âylece ├Â─čretim de e─čitim i├žine girmektedir. Tebli─č, hem e─čitimi hem de ├Â─čretimi i├žine al─▒r.M├óverd├«, e─čitimi ele al─▒nca insan─▒n akl─▒yla ┼čahsiyetini d├╝┼č├╝nmektedir. ÔÇťE─čitim bir direktir. Allah onunla ak─▒llar─▒ kuvvetlendirir. Bir s├╝st├╝r, nesebi kaybolmu┼č olanlar─▒ Allah onunla s├╝sler.ÔÇŁ Bir taraftan insan─▒n istidat ve kabiliyetlerini kuvvetlendiren, bir y├Ânden de insan─▒n pespayeliklerini ├Ârten bir s├╝s olur.2.─░slam E─čitiminin Hareket Noktas─▒: Genel olarak ─░slam insan─▒n do─ču┼čtan iyi oldu─čunu kabul eder. Bozulma sonradand─▒r. ÔÇťBiz, ger├žekten insan─▒ en g├╝zel bi├žimde yaratt─▒k.ÔÇŁ (T├«n – 95/4) Asl─▒ g├╝zel olan, insan─▒ hayrete d├╝┼č├╝ren bir biyolojik yap─▒ ve bu yap─▒n─▒n i├žinde esrarengiz bir manevi ilme sahip insan─▒n e─čitime m├╝sait olmas─▒, f─▒trat─▒n─▒n gere─čidir. Hristiyanlar─▒n belirtti─či gibi, insan do─ču┼čtan g├╝nahkar de─čildir. Bozulma insanda f─▒tri de─čil, ar─▒zidir. ÔÇťSonra onu a┼ča─č─▒lar─▒n a┼ča─č─▒s─▒na ├ževirdik.ÔÇŁ (T├«n – 95/5) insan iyidir ki e─čitilmeye m├╝saittir. Bu e─čitimin ger├žekle┼čmesi, i├žin dinler gelmi┼čtir. E─čer insan e─čitilmeye m├╝sait olmasayd─▒, peygamberler gibi e─čiticilere ihtiya├ž kalmayacakt─▒. ─░nsan yarat─▒l─▒┼č─▒ gere─či fiillerini, huylar─▒n─▒ iyile┼čtirmek, do─čru olan─▒ yanl─▒┼č olandan ay─▒rt etmek veya bunlar─▒ bozmak, yetene─či ve kabiliyeti ├╝zerine yarat─▒lm─▒┼čt─▒r.3.─░NSAN FITRATININ ├ľZELL─░KLER─░:1. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Hakimiyet-bozmak-sava┼čmak 2. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Nank├Ârl├╝k 3. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Cahillik 4. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Zalimlik (yanl─▒┼č yapma) 5. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Azg─▒nl─▒k (tepki g├Âsterme) 6. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á K─▒skan├žl─▒k (h─▒rs, tamah) 7. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Zay─▒fl─▒k (acz) 8. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Cimrilik 9. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Sevgi 10. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬áAcelecilik 11. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬áM├╝cadele 12. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬áKorku 13. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬áCinsel arzu 14. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á─░nanma B-─░slam E─čitiminin Prensipleri1. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ─░rsiyet prensibi 2. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ├çevre prensibi 3. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á H├╝rriyet prensibi 4. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Tekam├╝l prensibi Bat─▒ e─čitim sistemleri, onlar─▒n maddeci felsefelerinden kaynakland─▒─č─▒ i├žin e─čitimi do─čumdan sonra ele al─▒rlar. ─░nsan─▒n yarat─▒l─▒┼č─▒n─▒ dikkate almazlar. ├ç├╝nk├╝ kafalar─▒n─▒ yarat─▒l─▒┼ča ├ževirselerdi ilahi kudreti g├Âreceklerdi. ┼×imdi ─░slam─▒n dinlerin tekam├╝l├╝n├╝ de─čerlendirmesine bir g├Âz atal─▒m. ├ç├╝nk├╝ dinler ayn─▒ zamanda bir e─čitim sistemini kapsarlar. ─░nsan─▒n yarat─▒l─▒┼č─▒ gibi, kurdu─ču toplumlar da tekam├╝l ge├žirmi┼čtir. Toplumlar, k├╝lt├╝r miraslar─▒n─▒ nesilden nesile aktard─▒─č─▒ i├žin bir sonraki nesil bir ├Ânceki nesilden daha b├╝y├╝k imkanlarla kar┼č─▒la┼čt─▒. Bu imkanlar, yeteneklerini olduk├ža metodlu ve verimli kullanmas─▒na yol a├žt─▒. Bir yandan, i├žtimai hayat─▒ peki┼čtiriyor, bir yandan da yeteneklerinin ├╝r├╝n├╝ ├žo─čal─▒yordu. ─░lk dini bir aile e─čitimine sonraki dinlerin bir toplulu─čun e─čitim sistemine, islam─▒n da b├╝t├╝n insanl─▒─č─▒n e─čitim sistemine benzetebiliriz. Demek ki dinler, aile e─čitimi, toplum e─čitimi ve insanl─▒k e─čitimi ┼čeklinde g├Âsterebilirler.ÔÇťBen ve di─čer peygamberler, bir ev yapmaya ba┼člay─▒p, onu tam ve m├╝kemmel olarak tamamlayan adama benzeriz. Ancak o evin bir tu─člas─▒ eksiktir. ─░nsanlar o eve girince hayrete d├╝┼čerek, ÔÇśke┼čke ┼ču eksik tu─čla olmasayd─▒ÔÇÖ derler.ÔÇŁ (Tirmizi) B├╝t├╝n peygamberler, bir binan─▒n tu─člalar─▒ gibidir. Peygamberimiz de o binay─▒ tamamlayan en son tu─člad─▒r.─░nsan─▒n yeteneklerindeki geli┼čme ve bu geli┼čmenin yans─▒d─▒─č─▒ toplum hayat─▒ndaki geli┼čmenin do─čurdu─ču ihtiyaca g├Âre Allah dinleri g├Ândermi┼čtir. Demek ki ilahi e─čitim, insan ve onun toplumunun tekam├╝l├╝n├╝ takip etmi┼čtir. ─░nsan yarat─▒l─▒┼č─▒nda, onun ilahi e─čitimindeki tekam├╝l sistemi insan─▒n hayat─▒nda da dikkate al─▒nmal─▒d─▒r. ─░slam, bir ferdin tekam├╝l├╝n├╝ e─čitim a├ž─▒s─▒ndan ┼ču merhalelerle ay─▒r─▒r: 0-2 ya┼č/2-7 ya┼č/7-10 ya┼č/10-bulu─č ya┼č─▒.E─čitim ve ├Â─čretim bu ya┼č kesimlerine g├Âre ayr─▒l─▒r. ─░ki ya┼č─▒na kadar ├žocuk h├╝rd├╝r. Ya┼č─▒na g├Âre hi├ž kay─▒t alt─▒nda de─čildir. ├ľ─črendiklerini hi├ž ┼čuursuz ├Â─črenir. Mesela; y├╝r├╝me, ilk konu┼čma gibi. Fakat s├╝t kesimi onun ┼čahsiyetinde ├Ânemli bir d├Ânemdir. ├ç├╝nk├╝ d─▒┼čar─▒dan zorla m├╝dahale yap─▒l─▒r.7 ya┼č─▒nda da ├Â─čretim safhas─▒ ba┼člar. Art─▒k zihin tekam├╝l etmi┼čtir. ├ľ─čretime haz─▒rd─▒r. ÔÇť├çocuklara yedi ya┼č─▒nda namaz k─▒lmay─▒ ├Â─čretinÔÇŁ hadisi bunu bize a├ž─▒k├ža belirtmektedir. 10 ya┼č ise ├Â─čretilenlerin uygulanmaya ba┼člat─▒laca─č─▒ ya┼čt─▒r. ÔÇťOn ya┼č─▒nda k─▒lmazlarsa d├Âv├╝n.ÔÇŁ hadisi de bize bu ├žizgiyi belirlemektedir. Bu ya┼ča kadar ├žocuk psikolojisi, tasavvuf a├ž─▒s─▒ndan bakanlar ┼č├Âyle anlatmaktad─▒rlar. Son mutasavv─▒flardan ─░bn Tufeyl, ┼ču ifadeyi kullan─▒yor: ÔÇťVeli olmak istersen, k├╝├ž├╝k ├žocuklar─▒n baz─▒ ├Âzelliklerini benimse. ├çocuklar─▒n be┼č psikolojik ├Âzelli─či vard─▒r. Bunlar bir yeti┼čkinde bulunursa veli olur: a)├çocuklar kendi mai┼četlerini merak etmezler. b)Hastaland─▒klar─▒nda Yarat─▒c─▒ÔÇÖdan ┼čikayette bulunmazlar.c)Yiyeceklerini di─čerleriyle payla┼č─▒rlar.d)M├╝naka┼ča ettiklerinde kin beslemezler. Bar─▒┼čmak i├žin can atarlar.e)Korktuklar─▒nda g├Âzlerinden ya┼člar akar.ÔÇŁ5. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Zaruret prensibi ─░slam e─čitiminin di─čer bir ilkesi de e─čitimde uyulmas─▒ gerekli olan─▒ g├Âstermektedir. E─čitimci ve e─čitilen her an h├╝r de─čillerdir. Her uygulamalar─▒ kendi ba┼člar─▒na yapamazlar. Baz─▒ kay─▒tlar alt─▒ndad─▒rlar. ─░stese de istemese de bu kurallar do─črultusunda hareket etmek mecburiyetindedirler. Asl─▒nda zaruret prensibi di─čer prensipleri i├žine al─▒r. Mesela; e─čitimci, irsiyet, ├ževre, h├╝rriyet, tekam├╝l, dengeleme, hidayet ve ├Ârnekleme ilkelerine uymak mecburiyetindedir. Bizi biz de─čil, f─▒trat s─▒n─▒rland─▒r─▒yor. ÔÇťF─▒trat bize ┼č├Âyle yapmak mecburiyetindesinÔÇŁ diyor. ÔÇťBenim m├╝saade etmedi─čim ┼čeyi yapamazs─▒nÔÇŁ ├ža─čr─▒s─▒nda bulunuyor. Bunu derken, insan kabiliyet ve kapasitesini bilinmesini istiyor. Gerek insan─▒n sosyal d├╝zen i├žinde alaca─č─▒ yer bak─▒m─▒ndan ve gerekse dini g├Ârevlerini yerine getirmek bak─▒m─▒ndan bu ├ža─čr─▒ya uymak mecburidir. ─░nsan ┼čahsiyetinin belli bir kapasite noktas─▒ ve y├Ân├╝ vard─▒r. Ondan fazla y├╝k y├╝klenirse ┼čahsiyet ├ž├Âz├╝l├╝r. ─░yi bir netice almam─▒z beklenirken zararl─▒ neticelere var─▒r─▒z. ─░slam yeteneklerin ve onlar─▒n ├žal─▒┼čma y├Ân├╝n├╝n bilinmesini ister.6. Muvazene (Dengeleme) prensibi1. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ├ľrnekleme prensibi 2. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Ceza prensibi 3. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Sevgi ve merhamet prensibi 4. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Hidayet E─čitim prensibi C-─░slami E─čitim Metodlar─▒─░slami e─čitim metodlar─▒, bir b├╝t├╝n olarak insan ┼čahsiyetine uygundur. Yani metodlar insan yap─▒s─▒na g├Âre vaz edilir. ├ľl├ž├╝, insan─▒n yap─▒s─▒d─▒r. Metod olarak l├╝zumsuz ve y├╝zeyde olan ┼čeylerle u─čra┼čmaz. Metodun esaslar─▒n─▒, insan davran─▒┼č─▒n─▒ idare eden merkezlere g├Âre koyar.─░slam─▒n e─čitim metodlar─▒, yaln─▒z ├Â─čretim metodlar─▒ de─čildir. O yaln─▒z zihni doyurmak istemez. ├ç├╝nk├╝ yaln─▒z zihni ele alarak yap─▒lacak e─čitim tek y├Ânl├╝ ve eksiktir. Bu y├Ân├╝yle bat─▒ e─čitim sisteminden ayr─▒l─▒r. ├ç├╝nk├╝ onlar e─čitimi fayda ve maddeci y├Ânde uygulamaktad─▒rlar. Fayda ile madde aras─▒ndaki m├╝nasebeti dikkate al─▒yorlar. Oysa, faydan─▒n bir de mana ile alakas─▒ vard─▒r. 4-Z─░H─░N E─×─░T─░M─░ VE DAVRANI┼×LAR─░nsan davran─▒┼člar─▒n─▒ y├Âneten merkezleri dikkate al─▒nca, ─░slam e─čitim metodlar─▒n─▒ ilk planda ├╝├že ay─▒raca─č─▒z:I. Zihni E─čitim Metodlar─▒1. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Bilginin kayna─č─▒ 2. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Bilginin s─▒n─▒r─▒ 3. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Metodlar─▒n uygulanmas─▒ 4. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ─░├ž g├Âzlem 5. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á D─▒┼č g├Âzlem 6. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á K─▒ssa ile e─čitme 7. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Sebep-sonu├ž ili┼čkisi 8. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Misal ve benzetmelerle bilgi verme 9. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á D├╝┼č├╝nceyi harekete getirecek zihni e─čitme 10. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬áTedrici e─čitim 11. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á─░sticvab usul├╝ 12. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬áZihni e─čitmede ilahi irade 13. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬áAna lisanla ├Â─čretim II. Kalbin E─čitim Yollar─▒1. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Kalbi bilgiyle e─čitme usul├╝ 2. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Kalpteki inanma duygusunu e─čitme usul├╝ 3. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Korku ve ├╝mit duygusunu e─čiterek kalbi e─čitme usul├╝ 4. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Ekonomik usulde kalbi e─čitme 5. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Kalbi uyan─▒k tutarak e─čitme usul├╝ (Kalp e─čitimi ve davran─▒┼člar)III.Nefsi E─čitme Yollar─▒ 1. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ─░├ž g├Âzlem (nefsi bilme- tan─▒ma) 2. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Kendi kusurlar─▒n─▒ tesbit etmek 3. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Haya duygusunu ├žal─▒┼čt─▒rarak nefsi e─čitme 4. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Ekonomik usulle nefsi e─čitme 5. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á M├╝cadele metoduyla nefsi e─čitme 6. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Nefsin g├╝├žlerini mevcut ideallere y├Âneltme metodu 7. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Tezkiye ile nefsi e─čitme D-─░slam E─čitiminin Gayeleri─░slam e─čitiminin prensip ve usulleri belli hedeflere ula┼čmak i├žin uygulan─▒r. Bu hedefler olmasayd─▒, e─čitimciler planlama ve uygulama zahmetlerine katlanmazlard─▒. E─čitimin ba┼člang─▒c─▒nda bu gayeler beklenti halindedir. E─čitimin tamamlanmas─▒ ile bu hedeflere ula┼č─▒l─▒r. Hedeflere ula┼č─▒lm─▒┼č ise e─čitimin konusu olan insan devaml─▒ ├╝reme halinde oldu─ču i├žin e─čitimde de bir devaml─▒l─▒k vard─▒r. KurÔÇÖan-─▒ KerimÔÇÖe bakarsak, peygamberlerin dini e─čitimlerini ger├žekle┼čtirmek i├žin ├žektikleri zahmetler bu gayelere ula┼čmak i├žindir. Allah, peygamberlerine bu zahmeti onlar─▒n u─čruna ├žektirmi┼čtir. Demek ki, m├╝cadeleler gayeleri ile b├╝y├╝rler. B├╝t├╝n e─čitim faaliyetleri beklentilerini ger├žekle┼čtirmek i├žin b├╝y├╝k zahmetlere katlan─▒rlar.I. ─░slam e─čitiminin k─▒sa vadeli gayeleri: 1. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ─░nsandaki gizli g├╝├žlerin ortaya ├ž─▒kar─▒lmas─▒ 2. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á G├╝nl├╝k ihtiya├žlar─▒n─▒ giderme 3. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ─░yi insan yeti┼čtirmek 4. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ─░nsanlar─▒ istikamette tutmak 5. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Karanl─▒ktan ayd─▒nl─▒─ča ├ž─▒karmak 6. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á S├Âzle davran─▒┼č─▒ birle┼čtirmek 7. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Taklidi kald─▒rmak 8. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Evrensel ahlak 9. ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á ┬á Tevhid II. ─░slam e─čitiminin uzun vadeli gayesi SONU├çE─čitim, mutlak bir de─čerdir. Dini ve milleti ne olursa olsun, b├╝t├╝n insanl─▒k e─čitimin mutlak bir de─čer oldu─čunu kabul etmektedir. Ancak e─čitimde faydalanma yollar─▒ farkl─▒d─▒r. E─čitim hem gaye hem de vas─▒ta oldu─čuna g├Âre, onun gayeleri hususunda insanlar aras─▒nda farkl─▒l─▒klar g├Âr├╝l├╝r. Halbuki, e─čitim insanlar─▒n ├Âmr├╝ kadar uzun olmas─▒na ra─čmen ki┼čiler ona gayeler tayin etmektedirler. ─░nsan e─čitiminin gayelerini anlamakla sorumludur. Hangi gayelerin do─črultusunda e─čitim yap─▒laca─č─▒n─▒ kendisi tesbit etmez. ├ç├╝nk├╝ insan ├žo─ču zaman inan├ž ve fikirlerinin esiridir. Onlara g├Âre ┼čartlanm─▒┼čt─▒r. Zamanla de─či┼čen ge├žici fikirlerle e─čitime gaye tayin edilmez. ├ç├╝nk├╝ e─čitim tarih ve ideal alemine ba─čl─▒ bir vak─▒ad─▒r. Yani bir y├Ân├╝yle ezelden geliyor. Bir y├Ân├╝yle de ebede do─čru akmaktad─▒r. Bu ak─▒nt─▒ i├žerisinde, her devirde insan ondan nasibini almak i├žin olanca gayretini sarfeder. Demek ki, insan─▒n g├Ârevi, e─čitimden nasibini almakt─▒r, ona hedef tayin etmek de─čildir. Felsefi sistemler, e─čitim gayelerini tayin etmeye ├žal─▒┼č─▒rken bu hatan─▒n i├žinde bulunuyorlard─▒. ├ç├╝nk├╝ onlar─▒n g├Ârevi e─čitime gaye tayin etmek de─čil, ondan nas─▒l istifade edilece─čini g├Âstermektir. ─░┼čte bu hatad─▒r ki, insanlar e─čitime ├žok k─▒sa vadeli suni gayeler g├Âsterdiler. K─▒sa ve suni gayelere suni usullerle ula┼čma hatas─▒na da d├╝┼čmekten kendilerini kurtaramad─▒lar. ─░nsan─▒n, suni vas─▒talarla sonsuz gayelere ula┼čmas─▒ m├╝mk├╝n de─čildir. Bat─▒ d├╝nyas─▒ insan─▒n ortaya koydu─ču metodlarla insan─▒ e─čitmek istedi─činden, e─čitimin hareket noktas─▒n─▒ tesbit edememi┼čtir. E─čitimin hareket noktas─▒, insan─▒n d─▒┼č─▒nda de─čildir. Aksine, insan─▒n yarat─▒l─▒┼č─▒ndad─▒r. Yan─▒ insan tabiat─▒ e─čitimin hareket noktas─▒ olarak al─▒n─▒r. ─░nsan tabiat─▒n─▒n ├Âzellikleri dikkate al─▒nmadan e─čitime bir hareket noktas─▒ tayin edilemez. Bundan dolay─▒ metodlar suni olarak tesbit ediliyor, insan tabiat─▒ bu metodlara hapsedilerek e─čitilmek isteniyordu. Halbuki metodlar insan tabiat─▒na bakarak tesbit edilebilirdi.─░slam ÔÇťMuttakiÔÇŁ insan─▒ yeti┼čtirmeyi gaye al─▒rken, iyi ile k├Ât├╝n├╝n tesbit edilmesinde yeterli ┼čahsiyetlerin tesbit edilmesini hedef almak ister.ÔÇŁEy m├╝ÔÇÖminlerÔÇŽAllahÔÇÖtan korkarsan─▒z, O size Hak ile bat─▒l─▒ ay─▒rdedecek bir anlay─▒┼č ve nur verir. ÔÇť(Enfal,8/29)─░slam e─čitimine g├Âre iyi ile k├Ât├╝y├╝ tesbit etmenin bir ucu da ilahi iradeye ba─čl─▒d─▒r. Bu ├Âzellik i├žinde muttaki insan─▒n yeti┼čtirilmesi istenir.─░nsan─▒ ahlakl─▒ yapmak isterken, ahlak─▒n ilkelerine suni ve ge├žici temeller aramaktad─▒rlar. Bir tarafta ahlak─▒ y─▒kan davran─▒┼člar─▒ serbest b─▒rak─▒yor, bir taraftan da ahlakl─▒ insan yeti┼čtirmek istemektedir. ─░nsan sa─čl─▒─č─▒n─▒ gaye al─▒yor, fakat sa─čl─▒─č─▒ y─▒kan k├Ât├╝ al─▒┼čkanl─▒klar─▒n neler oldu─ču meselesini e─čitim de ele almaktad─▒r. Be┼čeri e─čitim sistemleri, insan tabiat─▒n─▒ ihmal ediyor. Onun yaln─▒z zihin y├Ân├╝n├╝ ve toplumdaki ili┼čkilerini ele almaktad─▒rlar. M├╝sbet ilimlerin ilkelerini en ince noktas─▒na kadar ├Â─čretirken akl─▒n manevi alanda h├╝k├╝m y├╝r├╝tmesini engellemektedir.E─čer akla, manevi alanda nas─▒l y├╝r├╝yece─či ├Â─čretilseydi, as─▒rlard─▒r bat─▒ alemi bat─▒l inan├žta kalmayacakt─▒ÔÇŽ ├ç├╝nk├╝ orada inan├ž akla de─čil, hakka kar┼č─▒ nefrete dayanmaktad─▒r. Zihinden manevi ger├žekleri gizlemek i├žin ona daima ilmin bulgular─▒n─▒ nihai ger├žek olarak veriyorlar. Bir nevi uyanmas─▒n─▒ istememektedirler. Bat─▒ e─čitim sistemleri, maddi ilimlerde zihni alabildi─čine serbest b─▒rak─▒rken manevi alanda taklitten ayr─▒lmas─▒n─▒ istememektedir. Zira, inan├žlar─▒n─▒ akl─▒n s├╝zgecinden ge├žirip, tenkidini yapacak ki┼čilerin yeti┼čmesini istememektedir. Akla s─▒n─▒rl─▒ bir alan verdiklerinden, onun tabiat─▒na ayk─▒r─▒ hareket etmektedirler.Zihin faaliyetlerinin baz─▒s─▒na b├Âylesine bir ambargo koyarken, kalp ve nefis e─čitimini de hemen hemen b├╝t├╝n├╝yle ihmal etmektedirler. Manevi alanda gezintisine dahi m├╝saade edilmeyen akl─▒n ├Âtesindeki kalpte iman a─čac─▒ nas─▒l ye┼čerir? ─░hya edilmemi┼č kalbin d├╝┼čman─▒ nefis, nas─▒l temizlenip ar─▒nd─▒r─▒l─▒r? Akl─▒n manevi alandaki radar─▒ndan insan ┼čahsiyetinin merkezleri olan kalp ve nefse bakmad─▒k├ža, ne onun hastal─▒─č─▒n─▒ anlayacak ve ne de onlar─▒n hastal─▒─č─▒n─▒ tedavi edecek ila├žlara sahip olunacakt─▒r. ─░┼čte o zaman e─čitim, insan de─čil ├Âl├╝ yeti┼čtirmektir. ÔÇť┼×├╝phesiz sen, ├Âl├╝ olanlara i┼čittiremezsin ve arkalar─▒n─▒ d├Ânm├╝┼č ka├žarlarken sa─č─▒rlara hak ├ža─čr─▒n─▒ duyuramazs─▒n.ÔÇŁ(Neml,27/80) ÔÇťBunun i├žin sen arkalar─▒n─▒ d├Ânm├╝┼č giderlerken, o daveti ├Âl├╝lere duyuramazs─▒n ve sa─č─▒rlara da i┼čittiremezsin.ÔÇŁ (Rum, 30/52)├ľl├╝ d─▒┼čar─▒dan duyu almaz. Ne i┼čitir ne de ak─▒l y├╝r├╝t├╝r. Ger├žek dine kulak vermeyenleri Allah ├Âl├╝ye benzetmektedir. ─░slam, insan─▒n ya┼čayan ├Âl├╝ olmas─▒n─▒ ├Ânlemek i├žin b├╝t├╝n e─čitim metodlar─▒n─▒ seferber eder. Yola gelmeyenleri de e─čitmek i├žin f─▒rsat tan─▒maz. Zira, yukar─▒daki ayetler ayn─▒ zamanda kimlerin e─čitilmeyece─čini de belirtmektedir.

%d blogcu bunu be─čendi: