hd porno porno hd porno porno

Category: Sa─čl─▒k

Dengeli Beslenme ├ľnerileri

 

Doymu┼č ya─č (tere ya─č, kuyruk ya─č─▒) oran─▒ y├╝ksek besinleri daha az t├╝ketin.Yeterli miktarda doymam─▒┼č ya─č (ay ├ži├žek, m─▒s─▒r├Âz├╝, soya, f─▒nd─▒k, zeytin ya─č─▒) almaya dikkat edin. Yar─▒m ya─čl─▒ s├╝t, ya─čs─▒z yo─čurt t├╝ketin.Ya─čl─▒ k─▒rm─▒z─▒ et yerine ya─čs─▒z et, kuru baklagiller (nohut, mercimek, fasulye gibi) bal─▒k ve tavuk tercih edin. S├╝t ve s├╝t ├╝r├╝nleri de (yo─čurt, peynir vb.) t├╝ketilmeli fakat bunlar─▒nda az ya─čl─▒ olmalar─▒na dikkat edilmeli.Yemeklerinizi ha┼člama, f─▒r─▒nda pi┼čirme veya ─▒zgarada pi┼čirme y├Ântemleriyle pi┼čirirseniz yeme─če eklenecek ya─č─▒da azaltm─▒┼č olursunuz.

A┼č─▒r─▒ ┼čekerli g─▒dalardan ka├ž─▒nmal─▒ ve hatta ├žay, kahve gibi i├žecekler ┼čekersiz i├žilmeli veya ┼čeker miktar─▒ azalt─▒lmal─▒d─▒r.

G─▒dalardan ald─▒─č─▒m─▒z g├╝nl├╝k tuz miktar─▒ 6 gr.─▒ (bir tatl─▒ ka┼č─▒─č─▒) ge├žmemelidir. Bu miktara yemeklerden, ekmekten, i├žeceklerden ald─▒─č─▒m─▒z tuz miktar─▒ dahildir. Tuz t├╝ketimi ile y├╝ksek tansiyon aras─▒nda ili┼čki bulunmaktad─▒r. Y├╝ksek tansiyonu olanlar doktorlar─▒n─▒n tavsiyesine g├Âre ya hi├ž tuz kullanmamal─▒ yada miktar─▒n─▒ azaltmal─▒d─▒r.

G├╝ne kahvalt─▒n─▒z─▒ yaparak ba┼člay─▒n. Gece boyu g─▒da al─▒m─▒ olmad─▒─č─▒ndan beyninizin sabah kalk─▒nca enerjiye ihtiyac─▒ vard─▒r. Daha sonra g─▒da al─▒m─▒n─▒z─▒ kahvalt─▒dan ba┼člayarak g├╝n i├žine yayman─▒z daha etkin kalori yakman─▒za neden olur.├ľ─č├╝nlerinizi ├Ânceden belirleyiniz.M├╝mk├╝nse yediklerinizi 3 ana ├Â─č├╝n, 3ara ├Â─č├╝ne b├Âl├╝n az ve s─▒k beslenin.Bol su i├žin, yiyecekleri iyice ├ži─čneyin. Her yemek yedi─činizde midenin 1/3ÔÇÖ├╝n├╝ bo┼č b─▒rak─▒n. Tam olarak dolu mide sa─čl─▒─č─▒m─▒z─▒n zaman i├žinde bozulmas─▒na ,erken ya┼članmaya neden olur.Midenizi kat─▒ g─▒dalarla doldurmay─▒n .Kat─▒ g─▒dalarla dolu mide i├žeri─činin gerekli ├Âz suyu her tarafa dengeli ula┼čt─▒rmas─▒ g├╝├žle┼čir ve sindirim zorla┼č─▒r. D├╝zenli yemek yiyenler daha dengeli ve sa─čl─▒kl─▒ beslenmekte ve ideal kilolar─▒n─▒ korumaktad─▒rlar.

Zihinsel faaliyetlerin gerektirdi─či enerji kaynaklar─▒n─▒n en ├Ânemlilerinden biride meyvelerdir. Beynin oksijen d─▒┼č─▒ndaki tek enerjisi glikozdur. Glikoz meyvelerde haz─▒r halde bulunur. Di─čer g─▒dalarla al─▒nan ┼čeker midede yak─▒larak glikoza ├ževrilir. Bu nedenle meyveleri a├ž karn─▒na yemeliyiz.Meyveler yemeklerden 30 dakika ├Ânce veya 3 saat sonra al─▒nmal─▒d─▒r.Mide doluyken al─▒nan meyveler midede kal─▒p besin de─čeri kaybolup orada mayalanaca─č─▒ i├žin b├╝t├╝n sindirim sistemimizi yorar.

V├╝cudumuzda dakikada 10 milyon h├╝cre ├Âl├╝r ve bir o kadar─▒ da yenilenir. Ortalama 100 g├╝nde (beyin ve sinir h├╝creleri hari├ž) b├╝t├╝n v├╝cudumuz yenilenir.D├╝zensiz k├Ât├╝ beslenme yenileme sistemini aksat─▒r. Cildiniz canl─▒l─▒─č─▒n─▒, tazeli─čini kaybeder ve en ├Ânemlisi hastal─▒klara a├ž─▒k olursunuz. Yorgunluk, ├žabuk yorulma, ba┼č a─čr─▒s─▒ olabilir. D├╝┼č├╝nce ve haf─▒za sistemi bulan─▒kla┼č─▒r.Bu nedenlerden dolay─▒ d├╝zenli ve sa─čl─▒kl─▒ beslenmeye dikkat etmeli ve yemek i├žin ya┼čamamal─▒ sadece ya┼čamak i├žin yemeli g├Âr├╝┼č├╝n├╝ benimsemeliyiz.
www.bilkent.edu.tr

Gebelikte diyabet, hem anne hem de bebek i├žin tehlikeli

Anadolu Sa─čl─▒k Merkezi Endokrinoloji Uzman─▒ Dr. Erdem T├╝remen, gebelik ├Âncesinden diyabeti olan ve bu nedenle ins├╝lin ya da di─čer antidiyabetik ila├žlar─▒ kullanan gebeler ve mevcut gebeli─či s─▒ras─▒nda diyabet tan─▒s─▒ konulan gebelerde anne aday─▒ ve ├Âzellikle de bebek a├ž─▒s─▒ndan tehlikeli durumlar ortaya ├ž─▒kabilece─čine dikkat ├žekti.Dr. T├╝remen’in verdi─či bilgiye g├Âre, ┼čeker hastal─▒─č─▒ bazen ilk kez gebelikte ortaya ├ž─▒kabilir. Buna da gestasyonel (gebeli─če ba─čl─▒) diyabet ad─▒ veriliyor. Gebelikte i┼čleyen hormonal mekanizmalar sonucu geli┼čen bu durum ├žo─čunlukla, gebeli─čin sonlanmas─▒ ile s─▒kl─▒kla gerileyen bir di─čer ├Âzel diyabet tipi. ─░ns├╝lin ihtiyac─▒ gebelikle birlikte ├Ânemli derecede artar. Diyabetli gebelerde ├Âzellikle gebeli─čin son 3 ay─▒nda bu ├žok daha belirgin olur ve ins├╝lin doz ayarlamas─▒ yap─▒lmazsa kan ┼čekeri ├žok y├╝kselebilir ve ‘┼čeker komas─▒’ olarak da bilinen ciddi klinik durum ortaya ├ž─▒kabilir. Ciddi idrar yolu enfeksiyonlar─▒, vajinal kandidiyazis gibi enfeksiyonlara yakalanma ihtimali, ├Âzellikle k├Ât├╝ kontrol edilen olgularda artmaktad─▒r. Diyabetik gebelerde gebeli─če ba─čl─▒ ciddi hipertansiyon ortaya ├ž─▒kma itimali de s├Âz konusudur.
NE GİBİ SONUÇLARI OLABİLİR?

Gebeli─čin erken d├Âneminde, bebe─čin organlar─▒n─▒n olu┼čumu a┼čamas─▒nda (gebeli─čin ilk 3 ay─▒) kan ┼čekerinin y├╝ksek seyretmesi bebekte ciddi baz─▒ geli┼čim bozukluklar─▒na ve d├╝┼č├╝klere neden olabilir.

├ľzellikle kan ┼čekeri kontrol edilmemi┼č bir ┼čekilde gebeli─če ba┼člayanlarda anomalili ├žocuk (ba┼čta kalp olmak ├╝zere, santral sinir sistemi, iskelet sistemi, genito├╝riner sistem ve sindirim sisteminde ├že┼čitli anormallikler) do─čurma riski 3-4 kat artar.

Kan ┼čekerinin y├╝ksek seyretmesi gebeli─čin t├╝m d├Ânemlerinde bebe─čin anne karn─▒nda aniden ├Âlme riskini art─▒r─▒r. Kontrols├╝z diyabet, bebe─čin normalden iri olmas─▒na, do─čum sonras─▒ solunum s─▒k─▒nt─▒s─▒ ya┼čamas─▒na yol a├žabilir.

http://www.zaman.com.tr/

├ľmr├╝ uzatan on besin

Amerikan Kanser Ara┼čt─▒rmalar─▒ Enstit├╝s├╝ (AICR),
v├╝cudu kanser, kalp krizi, Alzheimer ve diyabet gibi ciddi rahats─▒zl─▒klara kar┼č─▒
koruyan besinlerin listesini a├ž─▒klad─▒.

BADEM
Her
g├╝n, bir ├žay fincan─▒n yar─▒s─▒n─▒ dolduracak miktarda, yani 30 gram badem yemeyi
ihmal etmeyin. Omega-3 asitli ya─člar─▒ a├ž─▒s─▒ndan olduk├ža zengin bir besin olan
badem, kandaki k├Ât├╝ kolesterol (LDL) oran─▒n─▒ y├╝zde 4.4 oran─▒nda d├╝┼č├╝r├╝yor. Badem
b├Âylece damar t─▒kan─▒kl─▒klar─▒n─▒ ├Ânleyerek, dola┼č─▒m sisteminin d├╝zenli olarak
├žal─▒┼čmas─▒n─▒ sa─čl─▒yor; kalbi koruyor.
{loadposition header}
KAHVE
G├╝nde iki fincan
kahve, ├Âzellikle orta ya┼člardan sonra g├Âr├╝len Parkinson ve Tip-2 diyabete kar┼č─▒
v├╝cudu koruyor. Kahvede bulunan kafein maddesi, diyabete yakalanma riskini y├╝zde
35 azalt─▒yor. Ayr─▒ca a─čr─▒ kesici ├Âzelli─či de bulunuyor. Ancak kahveyi mutlaka
kalsiyum deposu olan s├╝tle i├žin. B├Âylece kafeinin kemikleri zay─▒flatmas─▒n─▒
engellemi┼č olursunuz.

TAR├žIN
Her yemekten sonra i├žinde bir
miktar tar├ž─▒n bulunan bir tatl─▒ yemeyi unutmay─▒n. Tatl─▒ yemek istemiyorsan─▒z,k├╝├ž├╝k┬á bir ├žay ka┼č─▒─č─▒
dolusu tar├ž─▒n─▒ do─črudan suya ekleyerek i├žebilirsiniz. Tar├ž─▒n kan ┼čekerini
d├╝zenliyor, ayr─▒ca sinir sistemini rahatlat─▒yor. ├Âte yandan k├Âri baharat─▒n─▒n
i├žinde bulunan Tumerik adl─▒ maddenin eklem iltihab─▒n─▒ ve romatizmay─▒ ├Ânledi─čini
unutmay─▒n.

PATATES
Antioksidanlar y├Ân├╝nden ├žok zengin.
Amerikan Tar─▒m Dairesi’ne g├Âre en yararl─▒ 100 besinler aras─▒nda 17. s─▒rada yer al─▒yor. Akci─čer
kanseri, diyabet ve kalp krizine kar┼č─▒ koruyor. Ancak patatesi k─▒zartmak yerine,
ya─čs─▒z bir ┼čekilde ha┼člad─▒ktan veya f─▒r─▒nda pi┼čirdikten sonra yemeyi tercih
edin.

SEBZE ├žORBASI
Doyurucu ancak kalorisiz bir yiyecek
oldu─ču i├žin ├Âzellikle kilo vermek isteyenlerin bir numaral─▒ tercihi. Ayr─▒ca,
├Âzellikle sebze ├žorbas─▒ sodyum bak─▒m─▒ndan zengin. Bir kase sebze ├žorbas─▒nda 500
miligram sodyum bulunuyor. Sodyum, sinir sistemi ve kaslar─▒n d├╝zenli olarak
├žal─▒┼čmas─▒n─▒ sa─čl─▒yor. Ayr─▒ca v├╝cuttaki s─▒v─▒ miktar─▒n─▒n dengesini d├╝zenliyor.
Ancak g├╝nde 1500 miligramdan fazla sodyum tansiyon ve kalp rahats─▒zl─▒klar─▒
konusunda tam bir ters etki yarat─▒yor.

ZEYT─░NYA─×I
Zeytinya─č─▒
kanser riskini azalt─▒yor. G├╝nde 25 ml. zeytinya─č─▒ alanlar─▒n idrarlar─▒nda,
h├╝crelere zarar veren “;8oxodG”; adl─▒ maddenin seviyesinin azald─▒─č─▒n─▒ ortaya
├ž─▒kard─▒. Zeytinya─č─▒ kanserin yan─▒ s─▒ra iyi kolesterol (HDL) oran─▒n artmas─▒n─▒
sa─člayarak kalbi koruyor, 1 ├žorba ka┼č─▒─č─▒ zeytin ya─č─▒nda 120 kalori bulunuyor. Bu
nedenle g├╝nde 6 ├žorba ka┼č─▒─č─▒n─▒ ge├žmeyin.

├žAY
Siyah veya ye┼čil
olsun, ├žay─▒n her t├╝r├╝ kanser riskinin azalt─▒lmas─▒nda etkili bir rol oynuyor.
├žay, kad─▒nlarda rahim kanserine yakalanma riskini y├╝zde 50 azalt─▒yor. G├Â─č├╝s
kanseri i├žinse bu oran y├╝zde 60’a kadar ├ž─▒k─▒yor. ├žay ayr─▒ca Alzheimer ve kalp
krizine kar┼č─▒ v├╝cudu koruyor.

{loadposition header}

Genetik hastal─▒klar ├Ânlenebilir mi

Genetik hastal─▒klar ya da daha geni┼č anlamda genetik ├Âzellikler, nesilden nesile aktar─▒labilen, kimi zaman ise soya─čac─▒ i├žinde ailenin tek bir ├╝yesini ilgilendiren ├Âzelliklerdir. Bebeklerin yakla┼č─▒k %4ÔÇÖ├╝ genetik bir nedenle olu┼čan bozukluklar ile do─čar. ─░leriki ya┼člarda ortaya ├ž─▒kan sorunlarla bu oran %8-15ÔÇÖlere ula┼čmaktad─▒r. Bug├╝n ├žocuk hastal─▒klar─▒ merkezlerine ba┼čvuran hastalar─▒n yakla┼č─▒k %30ÔÇÖu genetik bir hastal─▒k nedeni ile incelemeye al─▒nmaktad─▒r.

 

Genetik hastal─▒klar─▒n bir k─▒sm─▒ ciddi zihinsel ve bedensel ├Âz├╝rlere yol a├žt─▒─č─▒ndan, ki┼čiler, aileler ve t├╝m toplum i├žin ├Ânemli sosyal ve ekonomik sorunlar getirmektedir. Geli┼čmi┼č ├╝lkelerde, yeni do─čan ├Âl├╝mleri i├žinde,do─ču┼čtan bedensel ve zihinsel ├Âz├╝rler ilk s─▒ray─▒ al─▒r. ├ťlkemizde akraba evlili─čine ├žok rastlanmas─▒, kimi genetik hastal─▒klar─▒n g├Âr├╝lme s─▒kl─▒─č─▒n─▒n geli┼čmi┼č ├╝lkelere oranla daha y├╝ksek olmas─▒na neden olmaktad─▒r. T├╝m bunlar, genetik hastal─▒klar─▒n ve genetik testlerin daha iyi tan─▒nmas─▒n─▒ gerektirmi┼čtir.

 

{loadposition header}

Genetik testler, hastal─▒k tan─▒s─▒ i├žin kullan─▒lan testler i├žinde do─čruluk de─čeri en y├╝ksek olan ve en h─▒zl─▒ geli┼čen testlerdendir, Amerika Birle┼či Devletleri Teknolojik Deneyim OfisiÔÇÖni kay─▒tlar─▒na g├Âre, gelecek 10 y─▒lda kullan─▒l─▒┼č─▒ genetik test say─▒s─▒ bug├╝nk├╝n├╝n 10 kat─▒ kadar art─▒┼č g├Âsterecektir. Halen her y─▒l binlerce bebe─če, anne karn─▒nda iken ÔÇťamniyosentezÔÇŁ ya da ÔÇťkoryonik doku biyopsisi ad─▒ verilen teknikler arac─▒l─▒─č─▒ ile pek ├žok genetik test uygulanmaktad─▒r. Genetik testler tek bir teknolojiyle ger├žekle┼čtirilmez. Daha ├žok, h├╝crelerde varolan genle rin aktivitesi, varl─▒─č─▒ ya da yoklu─čunu ortaya koyan bir dizi testi i├žerir. Genetik testleri ilgili yakla┼č─▒mlar─▒n ├Ânemli bir basama─č─▒n─▒ ÔÇťkromozomlar─▒n incelenmesi, di─čer deyi┼čle sitogenetikÔÇŁ olu┼čturmaktad─▒r.

Molek├╝ler d├╝zeyde kromozomlar de oksiribon├╝kleik asit (DNA) ad─▒ verilen ┼čeker, fosfat ve baz kompleksinden olu┼čur. 23 ├žift kromozom i├žerisinde 6 x 10~ baz ├žifti mevcuttur. Bug├╝nk├╝ verilerin teme1li─▒─▒de DNA yap─▒s─▒nda yakla┼č─▒k 100 000 gen oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. H├╝crelerin b├╝y├╝me, geli┼čme ve farkl─▒la┼čmas─▒ ve t├╝m metabolik aktiviteleri, genlerin kontrol├╝ndedir.

Kromozomlar canl─▒ h├╝crelerden elde edilerek ─▒┼č─▒k mikroskobu alt─▒nda incelenebilirler. Mikroskop alt─▒nda kromozomlar, sentromerde birle┼čmi┼č 2 kromatid yap─▒s─▒ yans─▒t─▒rlar. Her bjr kromatid, ├žift sarmall─▒ DNA i├žermektedir. Scntromer, kromo~omlan k─▒sa kol (p) ve uzun kol (q) olar,~k ikiye b├Âlen b├Âlgedir. Kromozomlar sentromer lokalizasyonlar─▒na g├Âre MmetasentkÔÇťsubmetasentr─▒k ve makrosentrikÔÇŁ olarak isimlendirilirler. Kromozomlan─▒n, DNAÔÇÖn─▒n ve genlerin yap─▒lar─▒, say─▒lar─▒n─▒n b├╝t├╝nl├╝─č├╝ son derece ├Ânemlidir. Bu b├╝t├╝nl├╝─č├╝n bozulmas─▒ÔÇŁmutasyonlar─▒ÔÇŁ simgeler ve insano─člunda ciddi hastal─▒klara yol a├žabilir. Do─ču┼čtan bedensel ve zihinsel ├Âz├╝rler, ailevi kas ve kan hastal─▒klar─▒, kanser, ┼čeker hastal─▒─č─▒, aileyi hipertansiyon gibi pek ├žok hastal─▒─č─▒n k├Âkeninde genomdaki bir bozukluk yatmaktad─▒r. Kromozomlarda yap─▒sal ya da say─▒sal olarak ortaya ├ž─▒kan de─či┼čiklikler ÔÇťkromozomal mutasyonlarÔÇŁ ya da ÔÇťkromozom anomalileriÔÇŁ olarak tan─▒mlanmaktad─▒r. Cinsiyet kromozomlar─▒ d─▒┼č─▒nda, hemen t├╝m kromozomal anomalilerin %95ÔÇÖinden fazlas─▒ ÔÇťan├ÂploidiÔÇŁ ┼čeklinde, yani kromozom say─▒s─▒n─▒n fazlal─▒─č─▒ veya kayb─▒ olarak ortaya ├ž─▒karlar. Daha az oranda ise yap─▒sal kromozomal bozukluklar g├Âr├╝lebilir. Gebelikleri tekrarlayan d├╝┼č├╝kle sonlanan ailelerde, d├╝┼čen ÔÇťfetusÔÇŁda kromozomal anomali oran─▒ %60-70ÔÇÖdir. Zihin-sel ve bedensel ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar─▒n %20-25ÔÇÖinde, ├Âl├╝ do─čan bebeklerin ise %6ÔÇÖs─▒nda etken, yine kromozomal anomalilerdir. Tekrarlayan d├╝┼č├╝kleri olan e┼člerde bu oran %5-7, ├žocuklar─▒ olmayan ailelerde ise %2ÔÇÖdir. T├╝m yenido─čan bebeklerin %60ÔÇÖ─▒ kromozomal bir anormallik ile do─čmaktad─▒r. Down sendromu olarak bilinen mongol bebeklerin do─čumuna neden olan hastal─▒k, say─▒sal bir kromozom bozuklu─čudur. 46 yerine, toplam 47 adet kromozomu olan bu bebeklerde, 21. kromozom 3 adettir; oysa normal bir bedende kromozomlar ├žiftler halinde (2 adet) bulunur, Down sendromlu bebekler zihinsel ve bedensel a├ž─▒dan sorunludurlar. Hastal─▒─č─▒n ortaya ├ž─▒kma s─▒kl─▒─č─▒, genel toplumda 1/700-800 olmakla birlikte, 35 ya┼č─▒n ├╝zerindeki gebeliklerde bu s─▒kl─▒k artar. 21. kromozom d─▒┼č─▒nda, hemen t├╝m kromozomlarla ilgili say─▒ ve yap─▒ bozukluklar─▒ olu┼čabilir.

Halen pek ├žok genetik hastal─▒kta, kromozom bozuklu─ču ya da gen de─či┼čikli─či tan─▒mlanm─▒┼č durumdad─▒r. ├ľnceden belirlenmi┼č genetik bir riskin oldu─ču t├╝m gebeliklerde, prenatal tan─▒ protokol├╝ uyguIanmal─▒d─▒r. Prenatal tan─▒, genetik bir hastal─▒k riskinin olmas─▒ durumunda anne karn─▒ndaki bebe─če, gebelik d├Ânemi i├žinde uygulanan k├╝├ž├╝k cerrahi giri┼čimleri, genetik testleri ve genetik dan─▒┼čmay─▒ i├žeren bir programd─▒r. Prenatal tan─▒alan─▒ndaki ilk geli┼čme, bebe─čin anne karn─▒ndaki geli┼čiminin g├Âr├╝nt├╝lenmesini sa─člayan ÔÇťultrasonograf─▒ÔÇŁ (US) y├Ântemi olmu┼čtur. Fetal Ultrasonograf─▒, gebelik s─▒ras─▒nda fetusta pek ├žok bedensel kusurun g├Âr├╝nt├╝lenmesine olanak sa─člayan bir y├Ântemdir. Halen pek ├žok ├╝lkede, t├╝m gebeliklerde rutin olarak uygulan─▒r. Prenatal ultrasonografik incelemeler, i┼čitebilece─čimizin ├Âtesinde ses dalgalari arac─▒l─▒─č─▒ ile anne rahmindeki bebe─čin g├Âr├╝nt├╝lenmesini ama├žlar. Yakla┼č─▒m ÔÇťsonarÔÇŁ, ÔÇťskenÔÇŁ, ÔÇťsonar-skenÔÇŁ ya da ÔÇťultrasound-skenÔÇŁ olarak da adland─▒r─▒l─▒r, Gebelik-teki US ile ilgili ilk uygulamalar 1948ÔÇÖler-de yap─▒lm─▒┼č ve ilk fetus g├Âr├╝nt├╝leri de ayn─▒ tarihlerde al─▒nm─▒┼čt─▒r. Ultrasonogratinin klinikte yayg─▒n kullan─▒m─▒ ise 1970ÔÇÖlerdedir. Fetal tiltrasonograf─▒, pek ├žok fetal anomali tan─▒s─▒na yard─▒mc─▒ oldu─ču gibi, prenatal tan─▒ giri┼čimlerinin uygulanmas─▒na ve hatta fetal tedavilere de olanak sa─člar. G├╝n├╝m├╝ze dek, gebelik s─▒ras─▒nda, te┼čhis amac─▒ ile ultrasonograf─▒ uygulamas─▒n─▒n fetusa ya da anneye y├Ânelik zarar─▒na ait anlaml─▒ bir bulgu yoktur. Ulltrasonografik incelemeler s─▒ras─▒nda. X-─▒┼č─▒nlar─▒ kullan─▒lmaz; test sadece ses dalgalar─▒ ile ilgilidir. Halen pek ├žok ├╝lkede g├╝venilir bir y├Ântem olarak uygulanmaktad─▒r.

Genetik ama├žl─▒ prenatal tan─▒ yakla┼č─▒mlar─▒n─▒n bir di─čeri, geli┼čmi┼č ├╝lkelerde yakla┼č─▒k 25 y─▒1 ├Ânce uygulamaya giren ÔÇťamniyosentez i┼člemidir. Giri┼čim, kromozomlar, genler veya enzimlerin incelenebilmesi ve genetik te┼čhise gidilmesi i├žin, fetustan h├╝cre elde edilmesi amac─▒n─▒ g├╝der. Bu ama├žta, gebelikte yakla┼č─▒k 15-16. haftalarda, rahim i├žindeki bebe─či ├ževreleyen amniyotik kese i├žindeki s─▒v─▒dan yakla┼č─▒k 15-20 mlÔÇÖlik ├Ârnek al─▒n─▒r. ─░┼člem annelerin ultrasonografi ile bizzat izleyebildi─či, anestezi gerektirmeyen bir dururndur. S─▒v─▒, ├Âzel bir i─čne arac─▒l─▒─č─▒ ile anne karn─▒ndan (g├Âbek ├ževresinden) amniyotik s─▒v─▒ bo┼člu─čuna girilerek elde edilir. Amniyotik s─▒v─▒ i├žinde, fetusun bedeninden d├Âk├╝len h├╝creler bulunmaktad─▒r. Bt─▒ h├╝creler, pek ├žok genetik hastal─▒─č─▒n tan─▒s─▒na olanak sa─člar. Testin tipine g├Âre yakla┼č─▒k 10 g├╝n – 3 hafta s├╝ren ├žal─▒┼čmalar, ailelere ÔÇťgenetik hastal─▒k riskiÔÇŁ artm─▒┼č bulunan bebekler hakk─▒nda ├žok de─čerli bilgiler verir. ├ľrne─čin gebelikte, annenin ta┼č─▒d─▒─č─▒ bebekte Down ─▒endromu olup olmad─▒─č─▒n─▒n kesin te┼čhisi, amniyosentez sonucu elde edilecek bebek h├╝icrelerinin kromozomal analizi arac─▒l─▒─č─▒ ─▒le konulabilir, Behekteki kromozom ya da gen analizi d─▒┼č─▒nda, anneye Down sendromu riski y├Ân├╝nden uygulanan di─čer testler, ├Ârne─čin ÔÇťU├žl├╝ Tarama TestiÔÇŁ ad─▒ verilen hormon testleri ya da ultrasonografi, tarama testleridir; s├Âz konusu gebeli─če prenatal tan─▒ uygulanmas─▒ gere─čini belirten sinyaller verir. Ancak Down sendromunun varl─▒─č─▒ ya da yoklu─ču konusunda kesin yorum getirmez. Kesin tan─▒ ancak kromozom ve gen analizleri arac─▒l─▒─č─▒ ile ger├žekle┼čebilir.

Amniyosentez giri┼čiminin ciddi bir ac─▒ vermedi─či pek ├žok anne taraf─▒ndan s─▒kl─▒kla (% 86) ifade edilmektedir. Hekimini izleyebilen ve olaya konsantre olabilen bir anne i├žin bu giri┼čim b├╝y├╝leyici bile olabilmektedir. Hekim uygun g├Ârd├╝─č├╝ takdirde e┼čler de giri┼čimi izleyebilir. Son y─▒llarda amnivosentez i┼čleminin gebeli─čin daha erken d├Ânemlerinde, 12-14. haftalar aras─▒nda uygulanmas─▒n─▒ hedefleyen ve ÔÇťerken amniyosentezÔÇŁ ad─▒n─▒ alan ├žal─▒┼čmalar geli┼čtirilmi┼čtir.

Hi├žbir cerrahi giri┼čim risksiz de─čildir, Amniyosentez sonucunda da %0.5 oran─▒nda fetusun kaybedilmesi riski s├Âz konusudur; ancak bu i┼člemin yap─▒lmad─▒─č─▒ 16. hafta gebelikleri de %0.5-0.7 oran─▒nda kendiIi─činden d├╝┼č├╝k ile sonlanabilir; bu nedenle i┼čleme ba─čl─▒ artm─▒┼č bir d├╝┼č├╝k riski oldu─ču s├Âylenemez. Komplikasvon olarak g├Âr├╝lebilen amniyotik s─▒v─▒ s─▒zmas─▒, genelde ciddi bir problem yaratmarnaktad─▒r, enfeksiyon ise son derece enderdir.

ÔÇťKoryonik doku biyopsisiÔÇŁ (CVS) ad─▒ verilen giri┼čim, gebeli─čin 10-11. haftalar─▒nda uygulanan bir di─čer prenatal tan─▒ y├Ântemidir. Bu yakla┼č─▒mla elde edilen h├╝creler plasenta kaynakl─▒d─▒r. ─░┼člem, anestezi gerektirmez, kar─▒n ├╝zerinden ya da do─čum kanal─▒ arac─▒l─▒─č─▒ ile uygulanabilir. Koryonik doku biyopsisi, gebeli─čin ├žok erken d├Âneminde uygulanabilme avantaj─▒na sahiptir; b├Âylece aileler erken gebelik d├Ânemlerinde te┼čhis hakk─▒nda bilgi edinebilirler. ─░┼člemden kaynaklanan d├╝┼č├╝k riski amniyosenteze g├Âre daha y├╝ksektir (%2-5).

T├╝m bunlar─▒n d─▒┼č─▒nda fetustan kan elde edilebilmesini sa─člayan ve gebelikte g├Âbek kordonundan kan al─▒nmas─▒ anlam─▒na gelen ÔÇťkordosentezÔÇŁ ve rahim i├žindeki bebe─čin do─črudan g├Âr├╝lebilmesini sa─člayan ÔÇťfetoskopiÔÇŁ, daha s─▒n─▒rl─▒ kullan─▒m alanlar─▒ olan di─čer prenatal tan─▒ yakla┼č─▒mlar─▒ndand─▒r. Prenatal tan─▒ uygulamalar─▒nda halen var─▒lan en u├ž nokta, gebe annenin kanundan, fetusa ait h├╝crelerin toplanmas─▒ ve genetik testlerin bu h├╝creler ├╝zerinde ger├žekle┼čtirilmesidir. Hen├╝z deneme a┼čamas─▒nda olan bu ├žal─▒┼čmalarda hareket noktas─▒, gebe olan bir annenin kan─▒nda az say─▒da da olsa bebe─če ait h├╝crelerin olabilece─či ger├že─čidir. Halen uygulanan y├Ântemlerle k─▒yasland─▒─č─▒nda yan etkileri yok denecek kadar az olan bu giri┼čimle ilgili sorunlar, elde edilen h├╝crelerin hepsinin fetusa ait olmad─▒─č─▒, anneye ait h├╝crelerin teste kar─▒┼č─▒p yanl─▒┼č sonu├žlara yol a├žabilece─či, fetusa ait h├╝cre say─▒s─▒n─▒n ├žok k─▒s─▒tl─▒ olaca─č─▒ paralelindedir. ├çabalar bu sorunlar─▒n as─▒lmas─▒ ve testin yayg─▒nla┼čmas─▒ y├Ân├╝ndedir.

Genetik prenatal tan─▒n─▒n uyguland─▒─č─▒ aileler, bebeklerinin sa─čl─▒kl─▒ oldu─čunu ├Â─črendiklerinde o d├Âneme dek zihinlerini kurcalayan sorulara yan─▒t bulduklar─▒ndan bir anlamda kabuslar─▒ sona erer ve huzurlu bir gebelik d├Ânemi ge├žirirler. Kimi gebeliklerde ise fetusun genetik y├Ânden hasta oldu─ču anla┼č─▒l─▒r. A─č─▒r bedensel ve zihinsel ├Âz├╝rlere yol a├žan genetik bir hastal─▒k s├Âz konusu ise, aile istedi─či takdirde, gebelik sonland─▒r─▒l─▒r. Genetik hastal─▒klar─▒n pek ├žo─čunun do─čum sonras─▒ tedavisi, bug├╝nk├╝ ko┼čullarda ne yaz─▒k ki olanakl─▒ de─čildir. Prenatal tan─▒n─▒n ├Ânemli yararlar─▒ndan biri, ├Ânceki ├žocuklar─▒nda genetik hastal─▒k olan ailelere sa─čl─▒kl─▒ ├žocuk sahibi olma olana─č─▒ vermesidir. Kimi aileler ├Ânceki ├žocuklar─▒nda ya da aile yak─▒nlar─▒nda ya┼čad─▒klar─▒ sorunlar─▒ yeniden ya┼čayacaklar─▒ ku┼čkusu ile tekrar gebe kalmay─▒ reddetmektedirler. O\sa gen veya kromozom bozuklu─čunun oldu─ču tahmin edilen durumlarda, gebelik s─▒ras─▒nda fetusun bu hastal─▒─č─▒ ta┼č─▒y─▒p ta┼č─▒mad─▒─č─▒n─▒n ├Â─črenilmesi olanakl─▒d─▒r. Bu konuda ├Ânemli olan nokta, ailede genetik hastal─▒─č─▒ olan ki┼činin genetik incelemelerinin zaman yitirilmeden yap─▒lmas─▒d─▒r. Genetik hastal─▒klar ├Âl├╝mle sonland─▒klar─▒nda, ki┼činin genetik inceleme ┼čans─▒ da bulunmad─▒─č─▒ndan ailenin di─čer ├╝yelerine ÔÇťs├Âz konusu genetik hastal─▒kÔÇŁ a├ž─▒s─▒ndan yard─▒mc─▒ olabilmek ve gebelikte genetik tan─▒ ┼čans─▒n─▒ sa─člamak, bug├╝n├╝n ko┼čullar─▒nda ├žok g├╝├žt├╝r. Bu g├╝├žl├╝─č├╝ a┼čmak i├žin Human Genome Project (HUGO) ad─▒ verilen kapsaml─▒ bir proje ba┼člat─▒lm─▒┼čt─▒r. HUGO, 1987 y─▒l─▒nda ba┼člat─▒lan ve insan genomunda bulunan yakla┼č─▒k 100 bin genin DNA yap─▒s─▒n─▒ ve kromozomlar ├╝zerindeki yerini belirlemeyi hedefleyen bir projedir. Projenin tamamlanmas─▒ halinde, halen t├╝m teknolojik geli┼čime kar┼č─▒n ├žok k─▒s─▒tl─▒ veriler getiren genetik testler bir├žok farkl─▒ boyut kazanacak, bunun yan─▒nda gen tedavisi aktif olarak ya┼čam─▒m─▒za kat─▒lacakt─▒r.

Prenatal tan─▒ giri┼čimleri ve daha sonraki genetik ├žal─▒┼čmalar, bu konuda uzmanla┼čm─▒┼č ki┼čiler taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝lmelidir; aksi takdirde ├╝z├╝c├╝ sonu├žlar do─čabilir. Aileler ├Âncelikle genetik merkezlerinde ÔÇťgenetik dan─▒┼čmaÔÇŁ alarak bilgilendirilmelidir. Genetik dan─▒┼čma s├╝reci i├žinde ailelerin soy a─čac─▒ ├ž─▒kar─▒l─▒r ve bilinen t├╝m ├╝yeler ile ilgili sa─čl─▒k durumlar─▒ belirlenir; eldeki t├╝m t─▒bbi veriler incelenir; tan─▒y─▒ koymak ya da do─črulamak i├žin gerekli genetik testler ger├žekle┼čtirilir. Sonu├žta aile veya ki┼čide s├Âz konusu genetik hastal─▒─č─▒n olup olmad─▒─č─▒, varsa hastal─▒─č─▒n ne oldu─ču, uzun s├╝rede nas─▒l seyredece─či, yaratabilece─či problemler, sonu├žlar─▒ ve al─▒nabilecek ├Ânlemler, varsa tedavisi hakk─▒nda bilgi verilebilir. Ailedeki di─čer ki┼čilerin veya do─čacak ├žocuklar─▒n s├Âz konusu genetik hastal─▒klar a├ž─▒s─▒ndan ta┼č─▒yabilecekleri risk belirlenir. Hastal─▒─č─▒n gebelik s─▒ras─▒nda te┼čhis (prenatal tan─▒) olana─č─▒n─▒n olup olmad─▒─č─▒ saptan─▒r; prenatal tan─▒ yakla┼č─▒mlar─▒ anlat─▒l─▒r; testleri kabul eden ailelerde, uygun ko┼čullarda bu yakla┼č─▒mlar ger├žekle┼čtirilerek, gebelik s─▒ras─▒nda s├Âz konusu genetik hastal─▒─č─▒n tan─▒nmas─▒ sa─član─▒r ya da alternatif yakla┼č─▒mlar ger├žekle┼čtirilir.

Genetik Dan─▒┼čma Kimler ─░├žin Gereklidir?

Genetik hastal─▒klar a├ž─▒s─▒ndan ÔÇťY├╝ksek-Risk GrubuÔÇŁnu olu┼čturan ve Prenatal Tan─▒ Programlar─▒na al─▒nmas─▒ gereken ki┼či ya da aileleri ┼ču ┼čekilde grupland─▒rabiliriz:

ÔÇóGebeli─či s─▒ras─▒nda 35 ya┼č veya daha ├╝zerinde olan anneIer,

ÔÇóDaha ├Ânceki bir ├žocuklar─▒nda, kromozom bozuklu─ču (Down sendromu) saptanan

ÔÇóE┼či veya kendisi kromozomal de─či┼čiklikler a├ž─▒s─▒ndan ta┼č─▒y─▒c─▒ olan aileler,

ÔÇóGebeli─či s─▒ras─▒nda ultmonovafide, fetusta bedensel bozukluk, anmiyotik s─▒v─▒ azl─▒─č─▒ veya fazlal─▒─č─▒ ve intrauterin geli┼čme gerili─či g├Âr├╝len gebeÔÇśGebelik s─▒ras─▒nda anne anmdu, genetik hastal─▒klarla ilgili tarama testleri y├╝ksek risk g├Âsteren aileler (├╝├žl├╝ tarana testleri, alfa feto-protein d├╝zey testleri),

ÔÇóAilede bilinen ve biyokimyasal veya DNA analiz y├Ântemleri ile tan─▒ konabilecek bir hastal─▒─č─▒n varl─▒─č─▒n─▒n s├Âz konusu oldu─ču aileler,

ÔÇóSe├žici olarak erkek ├žocuklar─▒nda g├Âr├╝len kimi genetik hastal─▒klar (Duchenne M├╝sk├╝ler Distrofisi, Hemofili A ve B) a├ž─▒s─▒ndan riskli aileler,

ÔÇó├ľnceki gebeliklerinde nedeni a├ž─▒klanamayan d├╝┼č├╝kler ve ├Âl├╝ do─čumlar─▒ olan aileler,

ÔÇó├ľnceki ├žocuklar─▒nda omurilik veya sinir sistemi kapanma defekti olan aileler,

ÔÇó├ľnceki ├žocuklar─▒nda genetik k├Âkenli zihinsel ya da bedensel ├Âz├╝r olan aileler,

ÔÇóAkraba evlili─či yapan ve soy a─ča├žlar─▒nda genetik bir hastal─▒k saptanan e┼čler,

ÔÇóÔÇťAr─▒ksiyeteÔÇŁ grubu; klasik anlamda genetik hastal─▒klar a├ž─▒s─▒ndan y├╝ksek riski olmad─▒─č─▒ halde ta┼č─▒d─▒─č─▒ bebek konusunda ciddi endi┼če duyan gebeler.

Bunlar─▒n d─▒┼č─▒nda genetik dan─▒┼čma ve inceleme gerektiren di─čer ki┼či veya aileler

ÔÇóNedeni bilinmeyen zihin-sel ve/veya bedensel ├Âz├╝r├╝ olan ├žocuklar,

ÔÇóDo─čduklar─▒ zaman cinsiyeti belirsiz olan bebekler,

ÔÇóAdet g├Ârmeyen ve cinsiyet karakterleri geli┼čmemi┼č gen├ž k─▒zlar,

ÔÇóSterilite sorunu olan ve cinsiyet karakterleri geli┼čmemi┼č erkekler,

ÔÇóSterilite sorunu olan (├žocuk sahibi olamayan) e┼čler,

ÔÇó Genetik k├Âkenli boy k─▒sal─▒klar─▒ ve geli┼čme gerilikleri olan ki┼či ve aileler,

ÔÇóKromozom analizleri ve molek├╝ler genetik y├Ântemlerle tan─▒s─▒na ve tedavisine katk─▒da bulunabilecek kimi kan hastal─▒klar─▒ (kanser) olan aileler.

G├Ân├╝l O─čur
GATA T─▒bbi Genetik Bilim Dal─▒

 

Sa─čl─▒─č─▒m─▒za en ├žok zarar veren teknolojiler.Al─▒nmas─▒ gereken 12 ├Ânlem

1- Bu konuda en ├žok bilin├žlendirmesi gerekenler hamile kad─▒nlar ve ├žocuklar.
Elektromanyetik dalgalar─▒n insan sa─čl─▒─č─▒na etkileri ve korunma yollar─▒yla ilgili e─čitilmeleri ┼čart.

2- Bilgisayar kullan─▒rken, hem x-─▒┼č─▒nlar─▒ndan hem de elektromanyetik radyasyondan korunmak i├žin ekrandan en az bir kol boyu uzakl─▒kta ├žal─▒┼čmak gerekiyor.

3- ─░ki y─▒l kadar sonra binalarda en az─▒ndan birka├ž dakika kal─▒p, ar─▒nabilece─činiz elektromanyetik radyasyon bar─▒nd─▒rmayan odalar yap─▒lmaya ba┼članacak.

4- Manyetik alanlar─▒n duvarlardan (metal dahil) ge├žebilece─či de g├Âz ├Ân├╝ne al─▒narak, yatak odalar─▒n─▒z veya uzun s├╝re oturdu─čunuz yerlerin yak─▒n─▒nda ├žok ak─▒m ├žeken aletleri bulundurmay─▒n.
{loadposition header}

5- Elektrikli t─▒ra┼č makinesi veya sa├ž kurutma makinesi gibi aletlerin, ├žok k─▒sa s├╝reli kullan─▒lmalar─▒na kar┼č─▒n, yayd─▒klar─▒ elektromanyetik radyasyon y├╝ksek oluyor.

Elektrikli t─▒ra┼č makinesini m├╝mk├╝nse ┼čarjl─▒ kullan─▒n. Sa├ž kurutma makinesini uzun s├╝reli kullanmak yerine aral─▒klarla kullan─▒n. Uyku d├╝zeninizin bozulmamas─▒ i├žin sa├ž kurutma makinesini yatmadan ├Ânce kullanmay─▒n.

6- Yata─č─▒n ba┼čucuna koyulan elektrikli saatler ve elektrikli battaniyeler ├žok y├╝ksek ve uzun s├╝re maruz kal─▒nan elektromanyetik alanlar olu┼čturur. Yata─č─▒n─▒z─▒ m├╝mk├╝n oldu─ču kadar elektromanyetik alanlardan uza─ča koymal─▒s─▒n─▒z.
Elektrikle ├žal─▒┼čan radyolu ├žalar saatleri ba┼č─▒n─▒zdan m├╝mk├╝n oldu─čunca uzak tutmal─▒ ve m├╝mk├╝nse pille ├žal─▒┼čanlar─▒ tercih etmelisiniz. Elektrikli battaniye kullan─▒yorsan─▒z, yata─ča girmeden ├Ânce elektri─čini kapatmal─▒s─▒n─▒z.

7- Dinlendirici bir uyku i├žin yatak odas─▒nda televizyon ile bilgisayar bulundurmay─▒n.E─čer varsa yatarken bu cihazlar─▒ tamamen kapat─▒n.

8- Yata─č─▒n─▒z─▒n ba┼čucunu kom┼čunuzla payla┼čt─▒─č─▒n─▒z duvara yaslamamaya ├žal─▒┼č─▒n.
Kom┼čunuz duvar arkas─▒nda bir elektronik alet kullan─▒yor olabilir.

9- A├žma-kapama d├╝─čmelerinden tam olarak kapat─▒lan aletler elektromanyetik alan yaymaz, ancak fi┼čleri tak─▒l─▒ oldu─ču s├╝rece elektrik alan─▒ olu┼čturmaya devam edebilir.

Bu sebeple mutlaka elektrikli cihazlar─▒n─▒z─▒ ya a├žma kapama d├╝─čmesinden kapat─▒n ya da fi┼čini ├žekin.

10- Geleneksel ampullerin alanlar─▒ d├╝┼č├╝kt├╝r ancak floresan gibi lambalar i├žin ayn─▒ ┼čeyi s├Âylemek m├╝mk├╝n de─čil.

Floresan lambalar, en ├žok elektromanyetik radyasyon yayan aletler listesinde ├Ân s─▒ralarda yer al─▒yor.

Ayd─▒nlanma ┼čeklinizi bir de bu a├ž─▒dan g├Âzden ge├žirin.
Halojen, floresan gibi ekonomik lambalar─▒, okurken kullanmamaya ├žal─▒┼č─▒n.

11- Telefon ile konu┼čurken ba┼čparma─č─▒n─▒z─▒ cep telefonu ile kula─č─▒n─▒z─▒n aras─▒na koyarak, telefonunuzun kula─č─▒n─▒za yap─▒┼čmas─▒na engel olmal─▒s─▒n─▒z.

12- E─čer telefonunuz ├žekmiyor ya da d├╝┼č├╝k anten seviyesinde g├Âsteriyorsa, arama yapmakta ─▒srar etmeyin. E─čer ─▒srar ederseniz, telefonunuz ┼čebekeyi aramak i├žin ├žok daha g├╝├žl├╝ bir elektromanyetik alan yayacak, v├╝cudunuz her aramada elektrik y├╝klemesine maruz kalacakt─▒r.

{loadposition header}

Sabah-Pazar

Erken sa─čl─▒k taramas─▒, 4 bin 600 ├žocu─ču zek├ó gerili─činden kurtard─▒

Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒’n─▒n ba┼člatt─▒─č─▒ ‘yeni do─čan sa─čl─▒k taramas─▒’, 4 bin 600 ├žocu─čun hayat─▒n─▒ kurtard─▒. Erken te┼čhis sayesinde zek├ó gerili─či riski ortadan kald─▒r─▒lan ├žocuklar, ya┼č─▒tlar─▒yla oynama ve okuma imk├ón─▒na sahip oldu. Yine bu ├žocuklar aras─▒ndan bin 700’├╝n├╝n rahats─▒zl─▒─č─▒ ├Ânceden tespit edilerek sa─č─▒rl─▒k tehlikesinden uzak bir gelece─če kavu┼čturuldu.
Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒’n─▒n ba┼člatt─▒─č─▒ uygulama ge├žti─čimiz y─▒l yeni do─čan 1 milyon 300 bin bebek sa─čl─▒k taramas─▒ndan ge├žirildi. Bu sayede 4 bin 600 bebek, zek├ó gerili─čine kar┼č─▒ ├Ânceden tedbir al─▒narak sa─čl─▒─č─▒na kavu┼čturuldu. Ana ├çocuk Sa─čl─▒─č─▒ ve Aile Planlamas─▒ (A├çSAP) Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ taraf─▒ndan yeni do─čan fenilketon├╝ri taramas─▒yla 190, biyotinidaz taramas─▒yla 200, hipotiroidi taramas─▒yla 2 bin 500 ├žocuk ve i┼čitme taramas─▒yla bin 700 bebek tespit edildi. Ba┼članan erken tedavi ile bebeklerde ├Âm├╝r boyu s├╝recek a─č─▒r zek├ó ve n├Ârolojik geli┼čim gerili─či, c├╝celik, konu┼čma ve sonradan ├Â─črenme yetisini kaybetme gibi rahats─▒zl─▒klar ├Ânlendi.

{loadposition header}

Bakanl─▒k 2006 y─▒l─▒nda yurt genelinde bebekleri ‘fenilketon├╝ri’, ‘hipotiroidi’ ve ‘biyotinidaz’ y├Ân├╝nden tarama kapsam─▒na ald─▒. 2011 y─▒l─▒ i├žin t├╝m do─čan ├žocuklar─▒n ortalama y├╝zde 98’ine bu testler uyguland─▒. Bebeklerin topuklar─▒ndan ilk 48-72 saat i├žinde al─▒nan kan belirli merkezlerde incelendi. Gerekli durumlarda ikinci kez ailelerden kan istenerek ilgili analizler tekrarland─▒. Y─▒l i├žinde yakla┼č─▒k 2 bin 900 bebekte rahats─▒zl─▒k g├Âr├╝ld├╝. Aileler sa─čl─▒k m├╝d├╝rl├╝kleri taraf─▒ndan zaman kaybetmeden merkezlere y├Ânlendirildi. Burada ba┼članan tedavi, bebeklerin ya┼č─▒tlar─▒ ile ayn─▒ noktaya gelmesini sa─članacak. A├çSAP Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝, “Bu testler yap─▒lmazsa ├žocukta rahats─▒zl─▒─č─▒n bulundu─ču uzun s├╝re tespit edilemiyor ve tedaviye ge├ž kal─▒n─▒yor. Fakat ilk aydan itibaren ba┼članacak tedavi ile sa─čl─▒klar─▒na kavu┼čuyor.” diyor.

Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒, topuk kan─▒ al─▒nmas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra yeni do─čan i┼čitme taramas─▒ ile 2011 y─▒l─▒nda bin 700 bebekte i┼čitme sorunu tespit edildi. Ge├žti─čimiz y─▒l do─čan t├╝m bebeklerin y├╝zde 75’ine bu tarama ger├žekle┼čtirilirken bu bebeklerin her iki kula─č─▒nda da i┼čitme problemi ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ g├Âr├╝ld├╝. Uzmanlara g├Âre, test yap─▒lmaz ise ailelerin bu rahats─▒zl─▒─č─▒ fark etmesi iki y─▒l ge├ž oluyor. Duyamayan ├žocuk ├Ânce konu┼čma, sonra da ├Â─črenme yetisini kaybediyor. Bu ├žocuklara erken d├Ânemde i┼čitme cihazlar─▒ tak─▒l─▒yor.

Bebekler i├žin basit ama hayat├Ä testler

Fenilketon├╝ri: “Fenilalanin” isimli aminoasitin enzim eksikli─či sonucunda ortaya ├ž─▒kan kal─▒tsal bir metabolik hastal─▒k. Tedavi edilmeyen vakalarda 4 ayl─▒ktan itibaren sinir sistemi belirtileri ortaya ├ž─▒kmaya ba┼čl─▒yor ve zamanla art─▒yor. ├ço─čunda a─č─▒r zek├ó ve n├Ârolojik geli┼čim gerili─či saptan─▒yor. Tek tedavi ya┼čam boyu uygun g─▒dalarla beslenme.

Konjenital hipotiroidi: ‘Yeni do─čan’da en s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒lan endokrinolojik sorun. Hastal─▒k, bebeklerde tiroit bezinin bulunmamas─▒ndan ortaya ├ž─▒k─▒yor. Tiroid hormonlar─▒ kemik veya beyin geli┼čiminde ├žok ├Ânemli oldu─ču i├žin tedavi edilmeyen bebeklerde ileri d├╝zeyde zek├ó gerili─či ve c├╝celik ortaya ├ž─▒k─▒yor. Do─čumdan sonra ilk 3 ayda tiroittedavisine ba┼člamak riski ├Ânemli ├Âl├žede azalt─▒yor.

Biyotinidaz eksikli─či: Biyotin vitamininin i┼členmesindeki bir bozukluk sonucunda ortaya ├ž─▒k─▒yor. Duyma ve g├Ârme problemleri, geli┼čme gerili─či, epilepsi ┼čeklinde n├Âbetlere sebep oluyor. Bu bebeklerin ilk 1 y─▒l i├žinde hayat─▒n─▒ kaybetme riski bulunabiliyor. Tan─▒ konulan bebe─če biyotin vitamini verilmesiyle hayat─▒ kurtuluyor.
├çA─×LAR AVCI – Zaman

Kansere ├Ânlem

D├╝nya Sa─čl─▒k ├Ârg├╝t├╝ verilerine g├Âre 2030 y─▒l─▒nda insan ├Âl├╝mlerinin ├žo─ču kanser sebebiyle ger├žekle┼čecek. Uzmanlar kanserin ├Ân├╝ne ge├žebilecek 10 ├Âneriyi b├Âyle s─▒ral─▒yor:

{loadposition header}

Uz. Dr. ─░smail Ya─č─▒z’─▒n yaz─▒s─▒

Veriler kansere yakalanan insan say─▒s─▒n─▒ 24 milyon, kanser nedeniyle ├Âlen insan say─▒s─▒n─▒ 17 milyon, kanserle ya┼čayan insan say─▒s─▒n─▒ ise 75 milyon olarak ├Âng├Âr├╝yor.

Ge├žmi┼č verilere bak─▒ld─▒─č─▒nda kanser s─▒kl─▒─č─▒nda y├╝zde 100 art─▒┼č bekleniyor. Bu art─▒┼čtan en ├žok da ├╝lkemiz gibi geli┼čmekte olan ├╝lkeler etkilenecek. ├╝lkemizde 1-7 Nisan aras─▒ Kanser Haftas─▒ olarak belirlendi. Bu vesileyle kanserin erken te┼čhisi ve kanserden korunma yollar─▒ hakk─▒nda bilgilerinizi peki┼čtirmenizde yarar var.

1. Sigaray─▒ b─▒rak─▒n

“Dumans─▒z Hava Projesi”ni destekleyin. Sadece sigaray─▒ b─▒rakarak ya┼čam─▒n─▒za 10 y─▒l katabilirsiniz. Bu y─▒l kendiniz i├žin bir ad─▒m at─▒n, sigaray─▒ b─▒rakmak i├žin ├žaba g├Âsterin, profesyonel bir yard─▒m al─▒n ve dumans─▒z bir hava sahas─▒ olu┼čturun.

2. Sa─čl─▒k taraman─▒z─▒ aksatmay─▒n

Y─▒ll─▒k check-up programlar─▒n─▒z─▒ ertelemeyin. Kad─▒n ve erke─če y├Ânelik tarama testlerinizi mutlaka yapt─▒r─▒n. Unutmay─▒n ki; baz─▒ kanser t├╝rleri erken saptand─▒─č─▒nda y├╝zde 90 ve ├╝zerinde oranla tamamen yok edilebiliyor. Ailesinde kanser hastas─▒ olan, belli bir ya┼č─▒n ├╝st├╝ndeki bireylerin belirlenerek daha titiz incelemelerin yap─▒lmas─▒ gerekiyor.

3. Fazla kilolardan kurtulun

Fazla kilo rahim, kolon, g├Â─č├╝s, yemek borusu ve b├Âbrek kanseri riskini art─▒r─▒yor. Y├╝zde 10 kilo kayb─▒ ise ki┼čiyi y├╝zde 50’lere varan oranda kanser riskinden koruyor. Akdeniz tipi diyetin sa─čl─▒kl─▒ oldu─ču giderek daha iyi anla┼č─▒l─▒yor. Zeytinya─č─▒, ye┼čil g─▒dalar, taze ve i┼člemden ge├žirilmemi┼č ├╝r├╝nler, bol lifli beslenme her tip kanseri engelleyebilir. Y├╝ksek kalorili, ya─č i├žeri─či zengin, lifi d├╝┼č├╝k beslenme, ├Âzellikle mide ve ba─č─▒rsak kanseri a├ž─▒s─▒ndan risk olu┼čturuyor.

4. Aktif olun

Kanserden korunman─▒n en iyi yollar─▒ndan biri de aktif bir ya┼čam tarz─▒d─▒r. G├╝nde 10 bin ad─▒m felsefesi hareketli bir ya┼čam i├žin ├Âneriliyor. 5 g├╝n boyunca 30 dakika yap─▒lan egzersizle ciddi anlamda kanserden korunabilirsiniz.

5. Ye┼čil g─▒dalar─▒ art─▒r─▒n

Yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar haftada 3 veya 4 kez salata yenmesinin sigaraya ba─čl─▒ akci─čer kanseri riskini azaltt─▒─č─▒n─▒ g├Âsteriyor. ├ž├╝nk├╝ ye┼čil sebzelerde h├╝cre tamirinde g├Ârev alan antioksidan molek├╝ller bol miktarda var.

6. Alkolden uzak durun

7. Yiyeceklerinizi renklendirin

Son y─▒llarda yap─▒lan bir ├žal─▒┼čma sebzelere ve meyvelere k─▒rm─▒z─▒, mor ve mavi rengini veren antosiyanin ad─▒ verilen maddenin kolon kanseri riskini azalt─▒yor.

8. K─▒rm─▒z─▒ eti azalt─▒p, beyaz ete y├Ânelin

K─▒rm─▒z─▒ et, i├žerdi─či y├╝ksek ya─č oran─▒yla damar sertli─či ve bir├žok kronik hastal─▒─ča neden olur. Beyaz et t├╝ketimi sa─čl─▒kl─▒ bir tercihtir. Y├╝ksek hayvansal ya─č t├╝ketimi kansere yol a├žar.

9. G├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒ndan korunun

Cilt kanseri en s─▒k g├Âr├╝len, ama bunun yan─▒nda en s─▒k ├Ânlenebilen kanser t├╝rleri aras─▒ndad─▒r. G├╝ne┼č ─▒┼č─▒─č─▒ i├žerdi─či ultraviyole ─▒┼č─▒nlarla cilde zararl─▒ oldu─čundan ├žok g├╝ne┼č alan b├Âlgelerin ├Âzellikle ba┼č ve boyun b├Âlgesinin ciddi ┼čekilde korunmas─▒ gerekiyor. Kremler, g├Âzl├╝kler ve ┼čapkalarla UV ─▒┼č─▒nlar─▒ndan korunabilirsiniz.

10. Emzirin

B├╝t├╝n anne adaylar─▒na duyurulur! Bebe─činizi ne kadar uzun s├╝re emzirirseniz, o kadar daha az meme kanserine yakalan─▒rs─▒n─▒z.

{loadposition header}

Zaman

Bebeklerin fiziksel ve zihinsel sa─čl─▒k geli┼čimleri i├žin dikkat edilmesi gerekenler

Bebeklere bir ya┼č─▒ndan ├Ânce baz─▒ g─▒dalar verilmemeli.Onlar ┼čunlar:
Bal: Kab─▒zl─▒k, emme ve yutma g├╝├žl├╝─č├╝, solunum durmas─▒, kas zay─▒fl─▒─č─▒ gibi belirtilerle ortaya ├ž─▒kan ve ├Âl├╝me neden olabilen botulizm hastal─▒─č─▒na yol a├žabiliyor.
{loadposition header}

Yumurta ak─▒: Alerjiye neden olabiliyor.

─░nek s├╝t├╝: Alerji, kab─▒zl─▒k ve demir eksikli─čine yol a├žabiliyor.

Kakao, ├žikolata ve ├žilek: Alerjik reaksiyon olu┼čturabiliyor.

┼×ark├╝teri ├╝r├╝nleri: A┼č─▒r─▒ tuz ve nitrat i├žerdikleri i├žin kalp damar ve b├Âbrek hastal─▒klar─▒na zemin haz─▒rlayabiliyor.

Kuruyemi┼č gibi sert taneli ├╝r├╝nler: Nefes borusuna ka├žma riski var
ZAMAN-Aile Sa─čl─▒k

%d blogcu bunu be─čendi: