FEBRÄ°L KONVÜLSÄ°YONLAR

         6 ay - 5 yaÅŸ arası çocuklarda görülen, merkezi sinir sistemi dışındaki bir nedenden kaynaklanan ateÅŸ sırasında ortaya çıkan nöbetlere " FEBRÄ°L KONVÜLSÄ°YON " denir. Bu yaÅŸ grubunda görülen epileptik nöbetlerin yaklaşık yarısını oluÅŸturur. Prevalansı % 3 - 4 kadardır ve en sık 18 - 22 ay arasında ortaya çıkmaktadır. Erkek çocuklarda kızlardan daha fazla görülür.
        Febril konvülsiyonların etyopatogenezi halen tam açıklık kazanmamıştır. Her çocuk ateÅŸlendiÄŸi halde neden bazıları nöbet geçirip, diÄŸerleri geçirmez sorusu hala tam olarak cevaplanamamaktadır. Nöbet geçirenlerde beyindeki nöronal hücrelerde ateÅŸe karşı konvülsif eÅŸiÄŸin düÅŸük olduÄŸu düÅŸünülmektedir. Genetik yatkınlık, ateÅŸin yükselme hızı, sıvı-elektrolit imbalansı, bakteriyel toksinler, antihistaminikler vb bazı ilaçlar predispozisyon yaratan nedenler olarak suçlanmaktadır. 5 yaÅŸa kadar beyin olgunlaÅŸmasının henüz tamamlanmamış, nöronlar arası ileti geçiÅŸini baskılayan ve kolaylaÅŸtıran mekanizmalar arasındaki dengenin henüz olgunlaÅŸmamış olması kolaylaÅŸtırıcı sebeptir.

        Febril konvülsiyonların en sık görüldüÄŸü hastalıklar; çeÅŸitli viral enfeksiyonlar, ÜSYE, barsak enfeksiyonları, akut orta kulak iltihabı, kızamık ve 6. hastalıktır. Aşı, ÅŸigella enfeksiyonu ve bazı ilaçlar nöbet eÅŸiÄŸini düÅŸürmektedir. Nöbetler, ateÅŸli hastalıklar sırasında, ateÅŸliyken ortaya çıkmaktadır. Nöbetin ortaya çıkmasına neden olan ateÅŸ deÄŸeri konusunda kesin bir rakam verilemez.

        Febril konvülsiyonlar, genellikle 5 - 15 dk süren tonik-klonik ( kasılma-geniÅŸ atımlı titreme ) generalize ( tüm vücuda yayılan ) konvülsiyonlar ÅŸeklinde görülmektedir. Yalnızca tonik veya yalnızca klonik görünümde de olabilirler. Çocuk aynı gün içinde 2 - 3 defa konvülsiyon geçirebilir. Yalnız kolda veya vücudun bir yarısında hemikonvülsiyonlar veya yalnızca baÅŸta saÄŸa veya sola dönme ÅŸeklinde de olabilir. Bazen nöbet sonrası tek taraflı kuvvetsizlik veya felçler görülebilir. Bunlar kendiliÄŸinden geçerler ama bazen günlerce, hatta haftalarca sürebilir.

        Febril konvülsiyonlar çeÅŸitli faktörler ele alınarak 2 guruba ayrılabilir. Bu guruplama takip ve tedaviye karar verme açısından da yol gösterici olacaktır. Hasta nöbet geçirmekte iken; nöbetin süresi, nöbetin ÅŸekli ve katılan vücut bölümleri ( tüm vücut eÅŸit katılıyormu, tek taraflımı ), gözlerin ve başın durumu ( saÄŸa sola dönükmü, ortadamı ), nöbet sonrası tek tarflı kuvvetsizlik veya felç geliÅŸtimi, ateÅŸin derecesi vb gibi faktörler dikkatle izlenmelidir. Çünkü bunlar hangi guruba ait olduÄŸu konusunda karar vermede hekime yol gösterecektir. Guruplama, hastaya yapılacak tetkikler, izleme planı ve tedavi baÅŸlanıp baÅŸlanmıyacağı konusunda önem kazanmaktadır.

1- Basit febril konvülsiyonlar

Nöbetler generalizedir ( tüm vücut katılmaktadır )
Nöbet sırasında fokal ( tek tarafta veya belli bir bölgeye ait ) bulgu yoktur
Nöbet süresi 15 dakikadan kısadır
Aynı gün içinde tekrarlamaz
Nöbet bittikten sonrada nörolojik defisit görülmez
Ailede febril konvülsiyon öyküsünün varlığı
Nöbet sırasında teÅŸin 390 C üzerinde olması
2- Riskli febril konvülsiyonlar

Konvülsiyonun ateÅŸ hafif yüksekken ortaya çıkması
Nöbetin 15 - 20 dakikadan uzun sürmesi
ÇocuÄŸun 6 aydan küçük 6 yaÅŸtan büyük olması
24 saat içinde birden fazla, aynı enfeksiyon sırasında 2-3 ten fazla nöbet geçirme
Nöbet sırasında fokal bulgular bulunması
Nöbet bittikten sonra nörolojik defisit varlığı
Ailede epilepsi bulunması
3' ten fazla konvülsiyon öyküsü
Kalıcı EEG bulguları
        Febril konvülsiyon geçirmiÅŸ bir çocukta epilepsi geliÅŸme riski önemli bir konudur ve yapılan çalışmalarda bazı faktörlerin bunda rol oynadığı saptanmıştır. Bu konuda yukarıda sıralanan faktörler ele alınarak bazı rakamlar verilebilir.

Risk faktörü taşımayan ( basit febril konvülsiyon ) gurupta epilepsi riski % 2' den azdır.
Riskli febril konvülsiyon gurubunda tek risk faktörü varsa % 6 - 8 , iki veya daha fazla risk faktörü varsa % 10 civarında epilepsi geliÅŸtiÄŸi bulunmuÅŸtur.
        Febril konvülsiyonda EEG hastanın beyninde bir odak olup olmadığının tespiti için çekilir. Yanlış bulgu vermemesi için nöbetten 2 - 3 hafta sonra çekilmelidir. Daha erken çekildiÄŸinde geçirilmiÅŸ nöbete baÄŸlı artmış geçici elektrik aktivite yanıltıcı bulgular verebilir.

        Febril konvülsiyonlarda takip ve tedavi : Evde ateÅŸli konvülsiyon geçirmekte olan bir çocuÄŸa ilk yapılacak olan solunum yolunum açık kalmasını saÄŸlamaktır. Bunun için çocuk yüzü aÅŸağıda kalacak ÅŸekilde başı hafifçe geriye alınarak yan tutulmalıdır. Sırtüstü yatırmak, aÄŸzını açmak için parmak veya herhangi bir cisimle müdahale etmek, dilini çekmeye çalışmak, ağızdan ağıza solunum yardımı ve kalp masajı yapmak kontraendikedir ve kesinlikle yapılmamalıdır. Evde nöbet geçirmekte olan bir çocuk tarif edildiÄŸi pozisyonda tutulup solunum yollarının açık kalmasına dikkat edilerek en yakın saÄŸlık kuruluÅŸuna götürülmelidir. EÄŸer durum uygunsa ateÅŸini düÅŸürmek için evden çıkarken veya yolda uygun dozda paracetamol içeren ateÅŸ düÅŸürücü fitil kullanılabilir. ÇeÅŸme altında veya küvette soÄŸuk su ile yapılan uygulama yüzeyel damarların daha çok büzülüp, gövde iç ısısının daha da yükselmesine ve ayrıca da zaman kaybına sebep olur. Hekimi tarafından bilgilendirilmiÅŸ ve deneyimli aileler çocuÄŸun yaşı ve kilosuna uygun diazepam rektal tüp veya fitil uygulayabilirler.

        Febril konvülsiyonla saÄŸlık kuruluÅŸuna götürülen hastaya yapılacaklar sırasıyla ;

Solunum yolunun açık tutulması, gerekirse aspirasyonla temizlenmesi ve oksijen verme
Konvülsiyon uygun ilaçlarla durdurulmaya çalışılır ( ilaç damar yolu veya rektal yolla verilebilir )
AteÅŸ sebebi olan enfeksiyonun, tanısına yönelik muayene ve tetkikler sonrası tedavi planlanacaktır
Hasta gözlem ve tedavi açıssından yatırılabilir veya risk taşımayan uygun vakalar ayaktan tedavi ile takibe alınırlar.
        Febril konvulsiyonlarda proflaksi ( nöbet tekrarını önleme ) : Febril konvülsiyon geçiren hastalarda nöbet tekrarını önlemek için 2 yol izlenebilir.

Ä°ntermittan profilaksi : Basit febril konvülsiyonlarda uzun süreli düzenli ilaç kullanma ÅŸeklinde profilaksi genellikle gerekmez. Bu uygulama çocuk ateÅŸli bir hastalık durumunda ateÅŸ düÅŸürücü önlemler yanında rektal ( makattan ) diazepam verilmesi ÅŸeklinde yapılmaktadır. Hangi vakalara önerileceÄŸi ve dozu müdavim hekim tarafından kararlaÅŸtırılacaktır.
Devamlı ilaç kullanarak proflaksi : Riskli febril konvülsiyon gurubunda kullanılır. Ayrıca basit gurupta olsa ddhi ailede panik derecesinde aşırı korku ve yaÅŸamlarını altüst edecek derecede stres geliÅŸmiÅŸse önerilir. Bu amaçla feneobarbital veya valproat kullanılmaktadır. Dozu ve ilacın kullanım süresi müdavim hekim tarafından belirlenecektir