Çocuk beslenmesi / Günlük yaÅŸantımızı sürdürebilmemiz ve hareketlerimizi koordine edebilmemiz de vazgeçilmez role sahip olan sinir sistemimizinde, besinler ile saÄŸlanacak besin öÄŸelerine ihtiyacı olduÄŸu ve bazı mineral, vitamin veya diÄŸer besin öÄŸeleri yetersizliklerinde sinir sisteminin ve biliÅŸsel performansın olumsuz etkilendiÄŸi bilinmektedir.

Beslenmemizde yer alan bazı öÄŸelerin, sinir sistemi geliÅŸiminde önemli rolleri olduÄŸu bilinmektedir. Bu besin öÄŸeleri ise, özellikle büyüme ve geliÅŸme çağındaki çocuklar açısından önemlidir. Zekâ üzerinde etkisi olan ilk besin öÄŸesi, proteinlerdir. Proteinler, doku yapım ve onarımında kullanılmasının yanı sıra, proteinlerin yapıtaÅŸları da sinir iletimi için gerekli olan maddelerin sentezinde kullanılırlar. Bu nedenlerle, proteinler sinir sistemi ve beyin geliÅŸimi açısından son derece önemli rol oynarlar. DoÄŸal protein kaynakları; et ve et ürünleri, yumurta, süt ürünleri, kuru baklagiller ve tahıl ürünleridir.

Zekâ üzerinde etkili olan ikinci önemli grup ise yaÄŸlardır. YaÄŸlar içinde yer alan yaÄŸ asitleri birbirinden farklı iÅŸlevlere sahiptir. Sıkça adını duyduÄŸunuz omega-3 yaÄŸ asitlerinin göz ve beyin geliÅŸimi açısından önemi büyüktür. Bunun yanı sıra, yetiÅŸkin beslenmesinde sınırlı tüketimi önerilen doymuÅŸ yaÄŸ asitleri de, çocuÄŸun biliÅŸsel geliÅŸimi açısından önemlidir. Bu nedenle, bireyler geliÅŸimini tamamlayana kadar yağı azaltılmış süt ürünleri yerine, tam yaÄŸlı süt ürünlerini tercih etmelidirler.

DiÄŸer önemli bir grupsa, vitamin ve minerallerdir. A vitamini, tiamin, riboflavin, B6, B12 gibi vitaminlerin ve demir, çinko, iyot gibi minerallerin zekâ geliÅŸiminde ve sinir sistemi üzerinde önemli rollere sahip olduÄŸu bilinmektedir.

A vitamini, omurilik oluÅŸumunda görev almaktadır. YetersizliÄŸi sonucunda, bebeklik çağında omurilik ile ilgili sorunlar oluÅŸabilir. A vitamininin en iyi kaynakları, karaciÄŸer, balık ve süttür. Bebeklik döneminde ise en iyi A vitamini kaynağı anne sütüdür. Tiamin, B kompleks vitaminleri arasında yer alan ve B1 vitamini olarak bilinen vitamindir. Enerji metabolizması açısından sahip olduÄŸu önemli iÅŸlevler göz önüne alınırsa, sinir sistemi açısından da çok önemli olduÄŸu görülebilir. YetersizliÄŸinde, doÄŸumsal büyüme geriliÄŸi ve sakatlıklar meydana gelebilir. Tiaminin en iyi kaynakları, tam tahıl ürünleridir. Bebekler içinse, anne sütü en iyi kaynaktır. Riboflavin de B kompleks vitaminlerinden olup, omurilik oluÅŸumunda ve sinir hücrelerini koruyan yaÄŸlı yapının –miyelin- oluÅŸumu için gereklidir ve en iyi doÄŸal riboflavin kaynakları, süt ve süt ürünleridir. B6 vitamini, beyinde sinir iletimini saÄŸlayan maddelerin sentezinde rol alan bir vitamindir ve yetersizliÄŸinde bu maddelerde eksiklikler oluÅŸabilir. B12 vitamini eksikliÄŸinde ise, omurilikte ağır sakatlıklar oluÅŸabilir. Bu vitaminin kaynakları, hayvansal besinlerdir ve hiçbir bitkisel besin B12 vitamini içermemektedir.

Demir minerali, beyin ve sinir sistemi açısından çok önemlidir. Çünkü bu mineral, beyinde yer alan beyaz maddede yüksek yoÄŸunlukta bulunmaktadır. Demir yetersizliÄŸinde, bireylerde konsantrasyon bozukluÄŸu ve dikkatsizlik görülür. En iyi kaynağı kırmızı ettir. DiÄŸer kaynakları ise, etler, kuru baklagil, pekmez, koyu yeÅŸil yapraklı sebzelerdir. Portakal ve çilekte demir kaynağı sayılmaktadır.

Ä°yot minerali, sinir sistemi açısından çok önemlidir. Çünkü iyot yetersizliÄŸi olan gebelerin çocuklarında zekâ geriliÄŸi görülme riski çok yüksektir. BebeÄŸin beyin geliÅŸiminin, gebeliÄŸin ilk üç ayında büyük bir kısmı tamamlandığından dolayı da, bu süreden sonra uygulanan tedavinin veya yanlış beslenme alışkanlıklarının düzeltilmesinin bir anlamı yoktur. Zekâ geriliÄŸinin yanı sıra, iyot yetersizliÄŸi düÅŸük ve ölü doÄŸumlarla da iliÅŸkilidir. Ä°yodun en iyi kaynakları, deniz ürünleri ve iyotlu tuzdur. Ä°yotlu tuzun iyot içeriÄŸinin zarar görmemesi için, karanlık ve serin bir ortamda ışık geçirmez ÅŸiÅŸelerde veya kutularda saklanması gerekir.

Çinko, beyinde yer alan beyaz ve gri maddede bulunduÄŸundan ötürü sinir sistemi için önemlidir. YetersizliÄŸinde, beyin geliÅŸiminde gerilik oluÅŸabilir. Çinkonun en iyi kaynakları, et ürünleri ve deniz ürünleridir. Anne sütünün çinko içeriÄŸi yüksek olduÄŸundan dolayı bebekler için iyi bir kaynaktır.

Dyt. Gizem Åžeber