hd porno porno hd porno porno

10 Ya┼č─▒na Kadar Beyin Geli┼čimini Destekleme

2.573 okundu

Oktay Ayd─▒n, Marmara ├ťniversitesi Atat├╝rk E─čitim Fak├╝ltesi ─░lk├Â─čretim B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnde ├Â─čretim ├╝yesi. ÔÇťBeyin ve ├Â─črenme ili┼čkileriÔÇŁ, ÔÇťZeka ve zekan─▒n geli┼čtirilmesiÔÇŁ, ÔÇť├ťst├╝n zekal─▒ ├žocuklar─▒n e─čitimiÔÇŁ konular─▒ ihtisas alan─▒ olan Yard. Do├ž. Dr. Oktay Ayd─▒nÔÇÖ─▒n anlatt─▒klar─▒ ├žocuklar─▒n e─čitimi konusunda anne babalara bir rehber niteli─čindeÔÇŽ

─░nsan beyninin 10 ya┼č─▒na kadar s├╝nger k─▒vam─▒nda oldu─čunu ve bu d├Ânemde temel yetenek ve becerilerle ilgili her ┼čeyi emdi─čini s├Âyleyen Yard. Do├ž. Dr. Oktay Ayd─▒n bu d├Ânemin ├žocuklar─▒n i├žindeki potansiyeli a├ž─▒─ča ├ž─▒karma ve y├╝kseltmek i├žin ├žok ├Ânemli oldu─čunu vurguluyor. Yani ├žocu─čun beynini bir santral gibi d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m├╝zde bu santrali 50 hatla kullanmak yerine bin hatl─▒k bir merkeze d├Ân├╝┼čt├╝rmek m├╝mk├╝n. Ancak bunu yaparken beynin nas─▒l i┼čledi─čini ├žok iyi bilmek gerekti─čini belirten Ayd─▒n ÔÇťOkul ├Âncesi s├╝re├žte akl─▒na gelen her davran─▒┼č─▒ yapmaya ├žal─▒┼čan ├žocuk, ilk├Â─čretim d├Âneminde daha mant─▒kl─▒ ve kontroll├╝ davran─▒┼člar geli┼čtirir. Bunu sadece b├╝y├╝me ile a├ž─▒klamak m├╝mk├╝n de─čil. Asl─▒nda buradaki de─či┼čikli─čin sa─č ve sol beyindeki tepkilerden kaynakland─▒─č─▒n─▒ bilmek ebeveynlerin yapaca─č─▒ pek ├žok yanl─▒┼č─▒ da ├Ânleyebilir. ├ç├╝nk├╝ beyni bilmeden ├žocu─čun davran─▒┼člar─▒n─▒ yorumlamak pek ├žok hataya neden oluyor. ├çocu─čun bir├žok davran─▒┼č─▒ ile ilgili ÔÇśvurdumduymaz, sayg─▒s─▒z, sald─▒rgan, tembel vb.ÔÇÖ nitelemeler yap─▒labilir. Oysa bu tepkiler ├žocu─ča ├Âzg├╝ de─čil, bulundu─ču ya┼ča uygun davran─▒┼člarÔÇŁ diyor. ─░┼čte Ayd─▒nÔÇÖ─▒n tavsiyeleriÔÇŽ

1- Ard─▒┼č─▒k rakamlarla i┼člem yapt─▒r─▒n

Okul ├Âncesinden ba┼člay─▒p ilkokulu bitirinceye kadar ├žocuklara oyunla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č ortamlarda dikkat ve bellek ├žal─▒┼čmalar─▒ yapt─▒r─▒lmal─▒. Dikkat ve bellek ├žal─▒┼čmalar─▒ san─▒lan─▒n aksine sadece bu konuda sorun ya┼čayan ├žocuklar i├žin de─čil, bu ya┼čtaki t├╝m ├žocuklar i├žin gerekli. Ard─▒┼č─▒k olarak verilen say─▒ ve s├Âzc├╝k k├╝melerini tekrar etmek. (├ľrne─čin, 3-0-9-8, araba-toprak-masa-deniz gibi. Giderek say─▒ ve s├Âzc├╝k say─▒s─▒ art─▒r─▒larak uygulama devam ettirilebilir.) ─░ki resim aras─▒ndaki farklar─▒ bulmak. Anlams─▒z c├╝mleleri s├Âyleyip tekrarlamas─▒n─▒ istemek gibi uygulamalar yap─▒labilir. (├ľrne─čin, ÔÇťG├Âky├╝z├╝nde y├╝r├╝yen evin yapraklar─▒ mutluydu.ÔÇŁ)

2- Parmaklar─▒yla de─čil ak─▒ldan hesap yapt─▒r─▒n

Ak─▒ldan hesaplama egzersizleri de beyin a├ž─▒s─▒ndan olduk├ža etkili. ├çocu─čun ya┼č─▒na uygun y├Ânergeler verin ve hesaplamay─▒ parmaklar─▒yla de─čil, ak─▒ldan yapmas─▒n─▒ isteyin. Uygulamay─▒, zorluk d├╝zeyini art─▒rarak ve zenginle┼čtirerek tekrarlay─▒n. ÔÇť─░ki elman var, iki elma da ben verirsem, ka├ž elman olur?ÔÇŁ ÔÇť├ť├ž elman var, ikisini ben al─▒p yesem, ka├ž elman kal─▒r?ÔÇŁ ÔÇťD├Ârt elman var, birini ben yedim, birini de arkada┼č─▒n yedi, toplam ka├ž elman kal─▒r?ÔÇŁ ÔÇťBe┼č elman var, iki elma daha verdim, bir elman─▒ da arkada┼č─▒na verdin, ka├ž elman olur?ÔÇŁ ÔÇť28+12+7=?ÔÇŁ ÔÇť33-6+5=?ÔÇŁ

3- Ses ve g├Âr├╝nt├╝s├╝n├╝ kaydedip izletin

├çocu─čun g├╝nl├╝k bir faaliyetini, oyununu, hareketini g├Âr├╝nt├╝l├╝ olarak kaydedip daha sonra izlettirin. Bu ├žocu─čun kendini d─▒┼čar─▒dan g├Ârmesi ve izlemesini sa─člar. ─░zleme s├╝recinde, olumsuz herhangi bir yorumun yap─▒lmamas─▒ son derece ├Ânemlidir. Sadece, ├žocu─čun kendisi ile ilgili s├Âyledi─či ┼čeyler olursa dinleyin ve s├Âylediklerinin ├Âz├╝n├╝ ona tekrar edin. Ya da belirli bir konuyu ├Â─črenme a┼čamas─▒ndayken, konuyu sesli olarak okuyarak veya anlatarak ses kay─▒t cihaz─▒na kaydedin ve dinlemesini sa─člay─▒n. B├Âylece, okurken/anlat─▒rken ve kendi sesinden dinlerken tekrar tekrar ├Â─črenme ger├žekle┼čir. Ayr─▒ca, uygulama ├žocuklara ilgi ├žekici geldi─činden ders ├žal─▒┼čma motivasyonlar─▒n─▒ da art─▒r─▒yor. Kendi sesimizi dinlemenin yarataca─č─▒ sempati de ├Â─črenme s├╝recimizi kolayla┼čt─▒r─▒c─▒ bir ba┼čka etkendir. Uygulaman─▒n bir ba┼čka ┼čekli de, tan─▒d─▒─č─▒, sevdi─či ki┼činin konuyu okurken ya da anlat─▒rken kaydedilmesi ve onun izlenmesi yolu ile olabilir.

4- S├Âzc├╝kleri tersine ├ževirerek okutun

Tersine ├ževirme i┼člemi zorlay─▒c─▒ oldu─ču i├žin beyni geli┼čtirir. S├Âzc├╝kleri, verilen say─▒lar─▒, i┼člemleri, olaylar─▒, hareketleri vb. tersine ├ževirin. Mesala ÔÇťarabaÔÇŁ s├Âzc├╝─č├╝n├╝ ya da ÔÇť8-2-5 say─▒lar─▒n─▒ÔÇŁ tersten okumas─▒n─▒ isteyin. ├çocu─čunuzla ÔÇť20ÔÇÖden geriye do─čru 2ÔÇÖ┼čer sayÔÇŁ ÔÇť56ÔÇÖdan geriye 7ÔÇÖ┼čer sayÔÇŁ ÔÇťLabirenti sondan ba┼ča do─čru ├žizerek tamamlaÔÇŁ gibi al─▒┼čt─▒rmalar yapabilirsiniz.

5- Anlatt─▒klar─▒n─▒n resmini ├žizdirin

Beyin girdi-i┼člem-├ž─▒kt─▒ s├╝reci ile ├žal─▒┼č─▒yor. D─▒┼čar─▒dan gelen bilgiler ├╝zerinde bir dizi i┼člem yapan beyin, onlar─▒ konu┼čma, yazma, okuma, hareket etme vb. ├ž─▒kt─▒lara d├Ân├╝┼čt├╝r├╝yor. Bakt─▒─č─▒ resmi anlatma, anlat─▒lan ├Âyk├╝n├╝n resmini yapma, resimde g├Ârd├╝klerini canland─▒rma, dinledi─či ┼čark─▒n─▒n resmini yapma gibi pratikler beynin kapasitesini art─▒r─▒yor.

6- ─░steklerinizi tekrarlat─▒n

├çocuklar, ├žo─ču zaman kendisinden yap─▒lmas─▒ istenen ┼čeyi ya hat─▒rlayamaz ya da nas─▒l yapacaklar─▒n─▒ ┼ča┼č─▒r─▒rlar. Bu nedenle dinleme, i┼čitsel dikkat, s─▒ralama gibi becerilerinin geli┼čimini sa─člamak i├žin onlara bir ile d├Ârt a┼čamal─▒ isteklerde bulunun ve bu isteklerinizi tekrar etmesini isteyin. ├ľrne─čin: ÔÇť─░stersen ├Ânce kitab─▒n─▒ ├ž─▒kar─▒p resim yapabilir, sonra oyuncaklar─▒nla oynayabilirsinÔÇŁ gibi bir y├Ânerge verdikten sonra ÔÇťHadi tekrar et bakal─▒m senden ne yapman─▒ istedimÔÇŁ deyin.

7- 5N1K kural─▒n─▒ uygulay─▒n

Kitap okuma ├žocuklar─▒n geli┼čimleri a├ž─▒s─▒ndan ├žok ├Ânemli. Ancak, kitab─▒ sadece okumak yeterli de─čil. Okuma, beyne girdi sa─čl─▒yor ama ├ž─▒kt─▒ sa─člam─▒yor. Oysa beyin ├ž─▒kt─▒larla daha fazla geli┼čti─či i├žin okunan metnin anlat─▒lmas─▒ ├žok daha etkili. Okumalarda k─▒sa metinden ba┼člay─▒p a┼čamal─▒ olarak uzun metinlere do─čru gidilmelidir. ├çocu─čunuzdan ├Âncelikli olarak serbest anlatma (├žocu─čun kendi istedi─či gibi anlatmas─▒) de─čil, yap─▒land─▒r─▒lm─▒┼č anlatma (5N1K) yapmas─▒n─▒ isteyin. B├Âylece, ├žocu─čun zihninde belirli bir okuma sistemati─či kodlanm─▒┼č oluyor. Bu okuma ve anlatma sistemati─či yerle┼čti─činde, ├žocu─čunuz g├Ârsel (metni okuyabiliyorsa) ve i┼čitsel dikkati (metin kendisine okunmu┼čsa), okudu─čunu anlama becerileri geli┼čiyor ve k─▒sa s├╝reli haf─▒zas─▒ daha da g├╝├žleniyor.

8- ├ľ─črendiklerini bir arkada┼č─▒na anlats─▒n

├ľ─črenmenin en iyi yolu ├Â─čretmedir. Beynimiz, d─▒┼čar─▒dan gelen bir├žok bilgiye lokal b├Âlgelerle tepki verirken ├Â─čretme eyleminde neredeyse topluca tepki veriyor. Bu nedenle, ├žocu─čunuzla bir arkada┼č─▒n─▒ ÔÇť├Â─črenme/├Â─čretme partneriÔÇŁ olarak tan─▒mlay─▒n. Derslerden sonra ├žocu─čunuz, partneri olan arkada┼č─▒yla ├Â─črendiklerini payla┼čs─▒n ve ona akl─▒nda kalanlar─▒ anlats─▒n. ├ľ─črendiklerini arkada┼č─▒na anlat─▒rken beyni daha yo─čun ┼čekilde harekete ge├žecek ve ├Â─črenme kapasitesi belirgin ┼čekilde artacakt─▒r.

9- Bakt─▒─č─▒ resmi canland─▒rs─▒n

Beynimize gelen uyar─▒c─▒lar─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču g├Ârsel alana (occipital lob) ula┼čt─▒─č─▒ i├žin ├Â─črenmede g├Ârsel unsurlar son derece ├Ânemli. Etkili ├Â─črenme i├žin etkili g├Ârsel canland─▒rmalar yap─▒lmas─▒ gerekiyor. ├çocu─čunuza g├Âzleri kapal─▒yken bir ├Âyk├╝, konu okuyun ya da anlat─▒n. Bu anlat─▒m s├╝resince g├Âzlerini hi├žbir ┼čekilde a├žmamas─▒n─▒ isteyin. Konu bitti─činde, ├Âyk├╝ ya da konu ile ilgili sorular sorun. G├Âzlerini a├žmadan bunlara yan─▒t vermesini isteyin. Bir ba┼čka uygulamada da ├žocu─čunuza belirli bir resim, ┼čekil, tablo, grafik, form├╝l, obje g├Âstererek belli bir s├╝re bakmas─▒n─▒ isteyin. Bakt─▒─č─▒ ┼čeyin zihinsel olarak ÔÇťfoto─čraf─▒n─▒ ├žekmesiniÔÇŁ s├Âyleyin. Daha sonra g├Âzlerini kapatarak az ├Ânce bakt─▒─č─▒ ┼čeyi zihninde g├Âr├╝nt├╝l├╝ olarak canland─▒rmas─▒n─▒ isteyin.

10- Ho┼č kokan odada ders ├žal─▒┼čs─▒n

Koku, beyinde duygular─▒n merkezi olarak tan─▒mlanan limbik sistemi do─črudan etkiledi─či i├žin kendi ba┼č─▒na olumlu ya da olumsuz bir duyguyu harekete ge├žirebilir ve buna ba─čl─▒ olarak tepkilerimizi de etkileyebilir. G├╝zel ve ho┼č kokular olumlu duygular─▒, rahats─▒z edici kokular ise olumsuz duygular─▒ tetikler. Koku ├žocuklar─▒n ders yapt─▒─č─▒ ortamlarda olumlu bir uyar─▒c─▒ olarak kullan─▒labilir. ├çocu─čun kokulara kar┼č─▒ sa─čl─▒─č─▒n─▒ etkileyecek bir hassasiyeti yoksa, ders ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ odaya ├žal─▒┼čmadan ├Ânce ho┼čuna giden bir koku s─▒k─▒larak olumlu duygular─▒ harekete ge├žirilebilir.

Okul ├Âncesi ├žocuklar─▒n sa─č beyni ├žal─▒┼č─▒r

Okul ├Âncesi ve ilkokul d├Ânemi ├žocuklar─▒n─▒n temel farkl─▒l─▒klar─▒ndan biri de d├╝┼č├╝nme ┼čekli. Okul ├Âncesi ├žocuklarda sa─č beyin bask─▒n oldu─ču i├žin, kurallara ba─čl─▒ kalmaks─▒z─▒n d├╝┼č├╝n├╝rler. Ak─▒llar─▒na geleni s├Âylerler. ─░lkokula gelindi─činde ise d├╝┼č├╝nce yap─▒s─▒nda da geli┼čmeler olur ve ├žocuk daha mant─▒kl─▒, kurall─▒ d├╝┼č├╝nme becerisi geli┼čtirir. Bu ├žocuklar genelde daha ak─▒ll─▒ca konu┼čan, dili daha iyi kullanabilen, ger├že─či alg─▒lamada daha ba┼čar─▒l─▒ olan bir performans sergiler. Bu beceri de daha ├žok sol beynin bir fonksiyonudur. E─čitimsel a├ž─▒dan her iki beyni koordineli ┼čekilde kullanmak en iyi olan─▒d─▒r. Ebeveynlerin ve ├Â─čretmenlerin, ├žocuklara, her f─▒rsatta sa─č ve sol beyin yar─▒k├╝relerini birlikte ├žal─▒┼čt─▒racak etkinlikleri yapt─▒rmalar─▒ gerekiyor. ├ľrne─čin, piyano, bateri ├žalmak, sa─č el ile sol kula─č─▒ g├Âsterme, sol el ile sa─č aya─ča dokunma gibi oyunlar, belirli bir hareketi taklit etme, yap─▒lan bir hareketi anlatma vb. ├žal─▒┼čmalar bu anlamda yararl─▒ olacakt─▒r.

Hangi ya┼čta hangi beceriler geli┼čiyor

– 0-1 ya┼č anadil

– 0-2 ya┼č g├Ârme, i┼čitme, tat alma vb. duyular

– 1-4 ya┼č matematik ve mant─▒ksal yetenekler

– 5 ya┼č─▒na kadar genel zeka

– 3-10 ya┼č m├╝zik yetene─či

– 0-10 ya┼č yabanc─▒ dil

Al─▒n b├Âlgesi geli┼čmedi─či i├žin ergenler agresif oluyor

Beyin arkadan ├Âne do─čru geli┼čti─či i├žin en son al─▒n korteksi (prefrontal korteks) geli┼čiyor ve al─▒n korteksinin olgunla┼čmas─▒ 20ÔÇÖli ya┼člara kadar devam ediyor. Ergenlik d├Âneminde duygular─▒ ve hareketleri bask─▒layan ve kontrol eden al─▒n b├Âlgesi tam geli┼čmedi─činden, ergenler ili┼čkilerinde ├žat─▒┼čmac─▒ ve ele┼čtirici bir dil kullan─▒yor. Kayg─▒ d├╝zeyleri de y├╝ksek oldu─ču i├žin agresif davran─▒┼člar sergiliyorlar. Ya┼č ilerledik├že bu davran─▒┼člar yerini sakin ve kontroll├╝ hareketlere b─▒rak─▒yor. Halk aras─▒nda davran─▒┼člardaki olgunla┼čma olarak ifade edilen bu s├╝re├ž asl─▒nda beyindeki olgunla┼čman─▒n bir sonucu. ├çocuklar─▒n da do─čumdan itibaren s├╝rekli hareketli olmas─▒, i├žinden ge├ženi hemen yapmak istemesi, duygular─▒n─▒n g├Ât├╝rd├╝─č├╝ yere gitmesi ve ┼čimdiki zaman─▒ ya┼čamas─▒ gibi bir├žok davran─▒┼č─▒, beynin arkadan ├Âne do─čru geli┼čmesinden dolay─▒ ya┼čanan bir durum.

Kaynak: T├╝rkan H─░├çYILMAZ ÔÇô Vatan

%d blogcu bunu be─čendi: