hd porno porno hd porno porno

Category: Psikolojik Sorunlar

manik depresif psikoz..

manik depresif psikoz..
Bu hastal─▒k mani ve depresyon ataklar─▒ ile karakterizedir. Hastan─▒n─▒ duygulan─▒m─▒ mani d├Ânemlerinde ne┼če, depresyon d├Ânemlerinde umutsuzluk ve ├ž├Âkk├╝nl├╝kle karakterizedir. Ara d├Ânemlerde ki┼či normale d├Âner. Baz─▒ hastalarda mani ve depresyon belirtileri bir arada g├Âr├╝l├╝rken, baz─▒ hastalarda belirtiler hafif d├╝zeydedir (hipomani).

HASTALIK NEDEN ORTAYA ÇIKAR?
Pek ├žok rahats─▒zl─▒kta oldu─ču gibi bu hastal─▒─č─▒n nedeni de tam olarak bilinememektedir. Di─čer psikiyatrik hastal─▒klar i├žinde genetik ge├ži┼či en fazla olan rahats─▒zl─▒k manidir. Hastalar─▒n %50ÔÇÖsinin anne veya babas─▒nda ayn─▒ hastal─▒k oldu─ču─▒ tespit edilmi┼čtir. Tek yumurta ikizlerinden birinde mani oldu─čunda di─čerinde mani g├Âr├╝lme oran─▒ %70 tir. Bu hastalar─▒n birinci derece yak─▒nlar─▒nda mani ve depresyon g├Âr├╝lme oran─▒ normal topluma g├Âre daha s─▒kt─▒r. Akrabal─▒k derecesi azald─▒k├ža risk azalmaktad─▒r.
MAN─░ BEL─░RT─░LER─░ NELERD─░R?

Mani belirtileri ┼č├Âyle ├Âzetlenebilir:

Enerji art─▒┼č─▒, kolay yorulmama,
A┼č─▒r─▒ ne┼čelenme veya a┼č─▒r─▒ sinirlilik
Dikkatin ├žabuk da─č─▒lmas─▒
Uyku ihtiyac─▒nda azalma
Muhakeme yetene─činde bozulma, d├╝┼č├╝ncelerde a┼č─▒r─▒ artma
Cinsel istek ve aktivitede artma
Hastal─▒─č─▒ kabul etmeme
A┼č─▒r─▒ para harcama
Riskli davran─▒┼člar i├žine girme
Konu┼čmada a┼č─▒r─▒ artma, konu┼čman─▒n b├Âl├╝nememesi, h─▒zl─▒ konu┼čma
Kendine a┼č─▒r─▒ g├╝ven, kendini b├╝y├╝k ve ├Ânemli biri olarak g├Ârme
HASTALIKTA G─░D─░┼× VE SONLANI┼× NASILDIR?
Hastal─▒k tedavi edilmedi─či taktirde genelde ├╝├ž ay i├žinde kendili─činden d├╝zelir.

Tedavi ile hastalar─▒n ├žo─ču birka├ž ay i├žinde normal hayatlar─▒na d├Ânerler. Bununla birlikte hastal─▒─č─▒n tekrarlama ┼čans─▒ y├╝ksektir. Ataklar aras─▒ iyilik d├Ânemlerinin s├╝resini kestirmek zordur. Birka├ž ataktan sonra genelde aradaki s├╝re k─▒sal─▒r. Ortalama be┼č ataktan sonra ataklar aras─▒ s├╝re sabitle┼čir ve genelde 6-9 ayd─▒r. Hastal─▒─č─▒n seyrinin nas─▒l olaca─č─▒n─▒ ├Ânceden belirlemek zordur. Hastal─▒k ├žok geni┼č bir yelpazede kendini g├Âsterir. Baz─▒ hastalar tek bir atak ge├žirip bir daha uzun s├╝re hastalanmayabilirler (%7). Baz─▒ hastalar depresyon ve mani ataklar─▒n─▒ arka arkaya ge├žirirler, bazen de h─▒zl─▒ d├Âng├╝l├╝ mani dedi─čimiz durum ortaya ├ž─▒kar ve hastalar g├╝n i├žinde maniden depresyona de─či┼čim g├Âsterirler.

 

HASTALIK NASIL TEDAV─░ ED─░L─░R?
Hastal─▒─č─▒n tedavisi iki a┼čamal─▒d─▒r. Birinci a┼čamada var olan atak tedavi edilir. ─░kinci a┼čamada ise ama├ž tekrar atak ge├žirilmesini ├Ânlemektir. Atak s─▒ras─▒nda hastaneye yat─▒r─▒larak tedavi edilmesi gerekebilir.

alnt─▒d─▒r

├çOCUKLUK DEZ─░NTEGRAT─░F BOZUKLU─×U

Heller sendromu ve dezintegratif psikoz olarak ta bilinir. ├ľncesinde normal i┼člev g├Âren ├žocu─čun 3-4 ya┼člar─▒nda ba┼člayan zeka, dil ve sosyal i┼člevlerinde bir ka├ž ay i├žinde geli┼čen deteryasyondur (y─▒k─▒m). Tahminen otistik bozukluklar─▒n 10’da biri s─▒kl─▒kta g├Âzlenir. Erkek/k─▒z oran─▒ 4-8/1’dir. Sebep bilinmiyor. Konvulzif sendromlar, tuber sklerozis ve ├že┼čitli metabolik hastal─▒klarla birlikte bulunabilmektedir.
DSM-IV tan─▒ ├Âl├ž├╝tleri:
A. Do─čumdan sonraki 2 y─▒l i├žinde ya┼č─▒na uygun s├Âzel ve s├Âzel olmayan ileti┼čim, toplumsal ili┼čkiler, oyunlar ve uyumsal davran─▒┼člar─▒n olmas─▒ ile kendini belli eden g├Âr├╝n├╝┼čte normal bir geli┼čmenin olmas─▒
B. A┼ča─č─▒dakilerden en az iki alanda daha ├Ânce edinilmi┼č olan becerilerin (10 ya┼č─▒ndan ├Ânce) klinik olarak ├Ânemli ├Âl├ž├╝de yitirilmesi:
1. s├Âzel anlat─▒m ya da dili alg─▒lama
2. toplumsal beceriler ya da uyumsal davran─▒┼č
3. ba─č─▒rsak ya da mesane kontrol├╝
4. oyun
5. motor beceriler
C. A┼ča─č─▒dakilerden en az iki alanda ola─čan d─▒┼č─▒ bir i┼člevselli─čin olmas─▒:
1. toplumsal etkile┼čimde nitel bir bozulma (├Ârne─čin s├Âzel olmayan davran─▒┼člarda bozulma, ya┼č─▒tlar─▒yla ili┼čki kuramama, toplumsal ya da duygusal kar┼č─▒l─▒klar verememe)
2. ─░leti┼čimde nitel bozukluklar (├Ârne─čin konu┼čulan dilin geli┼čiminde gecikme olmas─▒ ya da hi├ž geli┼čmemi┼č olmas─▒, bir s├Âyle┼čiyi ba┼člatamama ya da s├╝rd├╝rmede, dilin basmakal─▒p ve yineleyici bir bi├žimde kullan─▒lmas─▒, ├že┼čitli imgesel oyunlar oynamama)
3. Motor basmakal─▒p davran─▒┼člar ve mannerizmler de i├žinde olmak ├╝zere davran─▒┼č, ilgi ve etkinliklerde s─▒n─▒rl─▒, basmakal─▒p ve yineleyici ├Âr├╝nt├╝lerin olmas─▒
D. Bu bozukluk ba┼čka ├Âzg├╝n yayg─▒n geli┼čimsel bozukluk ya da ┼čizofreni ile daha iyi a├ž─▒klanamaz.

KAYNAK :www.gata.edu.tr

┼×izofreni

┼×izofreni en yayg─▒n b├╝y├╝k psikiyatrik bozukluk olup, Birle┼čik Krall─▒kÔÇÖta herhangi bir anda her 1000 ki┼čiden 3ÔÇÖ├╝nde vard─▒r. Her bir ki┼čide farkl─▒ ┼čekilde olu┼čmakla birlikte, genellikle d├╝┼č├╝ncelerde ve hislerde ├žarp─▒c─▒ bozukluklar─▒ i├žerir. Bir├žok ┼čizofreni vakalar─▒n─▒n ortak ├Âzellikleri ┼čunlard─▒r:
ÔÇóSanr─▒lamalar (del├╝zyonlar; ger├že─če dayanmayan anormal inan├žlar)
ÔÇóVarsan─▒lamalar (hal├╝sinasyonlar; ger├žekte meydana gelmemekte olan deneyimlerin hissedilmesi)
ÔÇóSanr─▒lamalara ve varsan─▒lamalara dayanan d├╝┼č├╝nce bozukluklar─▒
ÔÇóDi─čer ├╝├ž ├Âzelli─če yan─▒t olarak anormal davran─▒┼člar. ┼×izofreni ├žo─ču kez aniden ve katastrofik olarak ba┼člar (akut ┼čizofreni) ve kronik (devam eden) hastal─▒─č─▒ ├╝retebilir. ─░lk n├Âbeti ge├žirenlerin hemen hemen %80ÔÇÖi iyile┼čir. Ancak, be┼č ila yedi y─▒l i├žinde bunlar─▒n %70ÔÇÖine ikinci bir n├Âbet gelir.Burada iki noktan─▒n belirtilmesi ├Ânemlidir:
ÔÇó┼×izofreni s─▒k s─▒k ÔÇťki┼čilik b├Âl├╝nmesiÔÇŁ ya da ÔÇť├žo─čul ki┼čilikÔÇŁ olarak yanl─▒┼č anla┼č─▒lmaktad─▒r. Halbuki, ┼čizofrenideki b├Âl├╝nme, ki┼čilik b├Âl├╝nmesi ile ilgili de─čil, d├╝┼č├╝nceler ve hisler aras─▒ndaki tutars─▒zl─▒kla ilgilidir.
ÔÇó┼×izofrenili insanlar─▒n ba┼čkalar─▒ i├žin tehlikeli olmas─▒ ├žok enderdir. Hastalar─▒n ├žo─ču zarar g├Ârmeye maruz ve i├žine kapan─▒k olup, ba┼čkalar─▒ndan ziyade kendilerine zarar vermeleri daha olas─▒d─▒r.

Semptomlar
┼×izofreni semptomlar─▒ pozitif ve negatif olmak ├╝zere ikiye ayr─▒labilir.
Pozitif semptomlar akut ┼čizofreninin bir ├Âzelli─čidir (akut semptomlar). Negatif semptomlar ise kronik sendromun bir ├Âzelli─čidir. Pozitif semptomlar ├žo─ču kez en ├žarp─▒c─▒ ve en az─▒ndan ba┼člang─▒├žta en s─▒k─▒nt─▒ verici olanlard─▒r. Ancak, daha uzun s├╝rd├╝kleri ve daha zor tedavi edildiklerinden, en ├žok probleme yol a├žabilenler negatif semptomlard─▒r. Ba┼čl─▒ca pozitif semptomlar ┼čunlard─▒r:
ÔÇóHuzursuz, g├╝r├╝lt├╝l├╝ ve mant─▒ks─▒z davran─▒┼č
ÔÇóAni duygudurum de─či┼čiklikleri
ÔÇóDuygudurumun uygunsuzlu─ču
ÔÇóD├╝┼č├╝nme bozukluklar─▒
ÔÇóD─▒┼č kuvvetler taraf─▒ndan kumanda edilme ÔÇô ki┼činin d├╝┼č├╝ncelerinin ve hareketlerinin ele ge├žirildi─či hissi
ÔÇóSanr─▒lamalar
ÔÇóVarsan─▒lamalar
ÔÇóDerinlemesine kavrama eksikli─či ÔÇô ki┼činin d├╝┼č├╝nce, deneyim ve davran─▒┼čanormalliklerinin fark─▒nda olmamas─▒
ÔÇóBaz─▒ durumlarda paranoyaya d├Ân├╝┼čebilen ┼č├╝phecilik.

Sanr─▒lama, a├ž─▒k├ža sa├žma ve ger├žek d─▒┼č─▒ bir ┼čeye sabit fikirle inan─▒lmas─▒ olup, mant─▒kla├╝stesinden gelinemez.

Sanr─▒lamalar, kesinlikle savunulan ama genelde ba┼čkalar─▒ taraf─▒ndan reddedilen g├Âr├╝┼člerden, ├Âzellikle bu g├Âr├╝┼čler bir grup taraf─▒ndan payla┼č─▒l─▒yorsa, her zaman kolayca ay─▒rt edilemez. Ancak ├žo─ču esas olarak inan─▒lmazd─▒r veya dayand─▒klar─▒ alg─▒lama ya da muhakemeler o kadar kusurludur ki, ciddi bir ruhsal bozuklu─čun varl─▒─č─▒na i┼čaret eder. Birka├ž kategoriye ayr─▒lan psikotik sanr─▒lamalar─▒n aras─▒nda a┼ča─č─▒dakiler say─▒labilir:
ÔÇóZul├╝m sanr─▒lamalar─▒ (paranoid sanr─▒lamalar)
ÔÇóB├╝y├╝kl├╝k sanr─▒lamalar─▒
ÔÇóHipokondriyak sanr─▒lamalar (ki┼činin as─▒ls─▒z olarak hasta oldu─čuna inanmas─▒)
ÔÇóHastan─▒n v├╝cut ┼čeklinin anormal oldu─čuna dair sanr─▒lamalar
ÔÇóGer├žek d─▒┼č─▒l─▒k ya da duyars─▒zla┼čma (benlik kayb─▒, depersonalizasyon) sanr─▒lamalar─▒
ÔÇóKi┼činin ba┼čkalar─▒ ya da k├Ât├╝ g├╝├žler taraf─▒ndan etkilendi─čine dair sanr─▒lamalar
ÔÇóKi┼činin kendisini k├╝├ž├╝k g├Ârmesini i├žeren lay─▒k olmama sanr─▒lamalar─▒.

Varsan─▒lama (hal├╝sinasyon), d─▒┼č uyar─▒n─▒n yol a├žmad─▒─č─▒ duyu alg─▒lamas─▒d─▒r. Dolay─▒s─▒yla varsan─▒lama, mevcut olmayan ┼čeylerin g├Âr├╝lmesi ya da herhangi bir mevcut ses kayna─č─▒ndan gelmeyen seslerin duyulmas─▒d─▒r. Varsan─▒lamalar, yanl─▒┼č fikirler olan sanr─▒lamalardan ay─▒rt edilmelidir. Varsan─▒lamalar ┼čizofreninin yayg─▒n bir ├Âzelli─čidir. Bunlar, g├Ârme (g├Ârsel varsan─▒lamalar), bazen m├╝ziksel olmak ├╝zere i┼čitme (i┼čitsel varsan─▒lamalar), dokunma (dokunsal varsan─▒lamalar), tat alma (tatsal varsan─▒lamalar) ya da koku alma (kokusal varsan─▒lamalar) duyular─▒ arac─▒l─▒─č─▒ ile gelebilmekte ya da cisimlerin b├╝y├╝kl├╝─č├╝ ile ilgili (Lilliputian varsan─▒lamalar) olabilmektedir. Varsan─▒lamalar, genel n├╝fusta yayg─▒n olarak uykuya dalmak ├╝zereyken (hipnagojik varsan─▒lamalar) ya da uykudan uyanmak ├╝zereyken (hipnopompik varsan─▒lamalar) olu┼čur. Negatif semptomlar aras─▒nda yorgunluk, konsantrasyon kayb─▒ ve enerji ve motivasyon eksikli─či say─▒labilir. Bunlar, pozitif semptomlar─▒n tedavisinde kullan─▒lan ila├žlar─▒n yan etkileriyle daha da k├Ât├╝le┼čebilir. Ki┼či, bu semptomlar nedeniyle g├╝nl├╝k i┼člerle ba┼č edemeyebilir.

Kronik ┼čizofrenide g├Âr├╝len di─čer davran─▒┼č kal─▒plar─▒ aras─▒nda a┼ča─č─▒dakiler say─▒labilir:
ÔÇó─░├že kapanma
ÔÇóFaaliyet azl─▒─č─▒
ÔÇóKar┼č─▒l─▒kl─▒ konu┼čma yap─▒lmamas─▒
ÔÇóHobilerin ya da bo┼č zamanlarda yap─▒lan faaliyetlerin bulunmamas─▒
ÔÇóDuygular─▒n ifadesinde tekd├╝zelik (buna tekd├╝ze duygulan─▒m [flat affect] denir)
ÔÇóFiziksel yava┼čl─▒k
ÔÇóA┼č─▒r─▒ fiziksel faaliyet
ÔÇóKi┼činin kendisini ihmal etmesi
ÔÇóTuhaf fiziksel hareketler ya da duru┼č ┼čekilleri (yayg─▒n de─čildir). Nedenler ┼×izofreniyi a├ž─▒klamak i├žin bir├žok teori ileri s├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r.

Nedeni bilinmemekle birlikte, ┼čizofreni hastalar─▒nda baz─▒ ┼čeylerin farkl─▒ oldu─ču g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Bunlar aras─▒nda a┼ča─č─▒dakiler say─▒labilir:
ÔÇó┼×izofrenisi olan hastalar─▒n beyin yap─▒s─▒ anormal olabilir.
ÔÇóBeynin baz─▒ k─▒s─▒mlar─▒nda kan ak─▒┼č─▒nda hafif de─či┼čiklikler.
ÔÇóBeynin bu k─▒s─▒mlar─▒nda baz─▒ kimyasal resept├Âr molek├╝llerinde eksiklik.
ÔÇóYanal (lateral) kar─▒nc─▒klarda (beyindeki s─▒v─▒ dolu alanlarda) b├╝y├╝me.
ÔÇóBeynin bir k─▒sm─▒nda anormal sinir yolu ba─člant─▒lar─▒.
ÔÇó┼×izofreniye yatk─▒n insanlarda hastal─▒─č─▒n stresli deneyimlerle ve belki de esrar ve kokain gibi uyu┼čturucu maddelerle tetiklendi─čine dair kan─▒t vard─▒r.
ÔÇóYap─▒lan ├žal─▒┼čmalara g├Âre ┼čizofreni irs├« olabilir. Ancak, e─čer ailenizden birinde varsa, sizde de olma olas─▒l─▒─č─▒ nispeten azd─▒r.

Teshis:
B├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de ger├žek bozuklu─čunun birka├ž ay s├╝reyle a┼ča─č─▒daki semptomlar─▒n biri veya birka├ž─▒yla kendini g├Âstermesi halinde psikiyatrist ┼čizofreniyi te┼čhis edecektir.
ÔÇóD├╝┼č├╝nce sokma: ki┼činin kafas─▒na biri taraf─▒ndan d├╝┼č├╝nceler sokuldu─ču inanc─▒.
ÔÇóD├╝┼č├╝nce yay─▒nlama: ki┼činin d├╝┼č├╝ncelerinin ayn─▒ anda ba┼čkalar─▒ taraf─▒ndan i┼čitilebildi─či inanc─▒.
ÔÇóPasiflik hisleri: ki┼činin d├╝┼č├╝nce ve hareketlerinin bir ba┼čkas─▒ taraf─▒ndan kumanda edildi─či inanc─▒.
ÔÇóKi┼činin hareketlerine yorum yapan sesler duyulmas─▒.
ÔÇóAniden olu┼čan di─čer sanr─▒sal (del├╝zyonel, hezeyanl─▒) inan├žlar.
ÔÇóFiziksel varsan─▒lamalar (hal├╝sinasyonlar): ├Ârne─čin, gece ki┼činin ├╝st├╝ne birinin oturmas─▒.

Tedavi:
T─▒bbi tedaviler ┼×izofreni hastalar─▒n─▒n ├žo─čuna, pozitif semptomlar─▒ azaltmak amac─▒yla ila├ž verilir. ┼×izofrenide kullan─▒lan ila├žlar, antipsikotik ya da n├Âroleptik ila├žlard─▒r (ba┼čl─▒ca sakinle┼čtiriciler). Antipsikotik ila├žlar, tipik ve atipik olmak ├╝zere iki ana gruba ayr─▒l─▒r. Antipsikotik ila├žlar─▒n etki g├Âstermesi bir ila ├╝├ž ay─▒ alabilir. Tipik antipsikotikler tablet ya da ┼čurup halinde al─▒n─▒r. Baz─▒lar─▒ise, etkileri daha uzun s├╝ren ÔÇťdepoÔÇŁ enjeksiyonu olarak bulunabilir. Antipsikotik ila├žlar─▒n, hi├ž de ho┼č olmayan ├že┼čitli yan etkileri olabilir. En a─č─▒r etkilerin aras─▒nda kas spazmlar─▒, ola─čan olmayan v├╝cut hareketleri ve akut hareket bozukluklar─▒ say─▒labilir. Atipik antipsikotiklerin yan etkileri, tipik antipsikotiklerin yan etkilerinden daha hafif olmakla birlikte, bu ila├žlar daha pahal─▒d─▒r. Birle┼čik Krall─▒kÔÇÖa yaz─▒lan re├žetelerin sadece y├╝zde 16ÔÇÖs─▒atipik ila├žlar i├žindir. ─░la├žs─▒z tedaviler Dan─▒┼čmanl─▒k ve psikoterapi gibi konu┼čma terapileri, gerek ┼čizofrenili hastalar gerekse onlar─▒n aileleri i├žin faydal─▒ olabilir. ┼×izofrenili hastalar i├žin bu konu┼čmal─▒ tedaviler ├žo─čunlukla ila├ž tedavisi ile birlikte kullan─▒l─▒r. Destek ve kendi kendine yard─▒m gruplar─▒ da faydal─▒ olabilir. Bili┼čsel davran─▒┼č├ž─▒ tedavi (CBT), ┼čizofreninin sanr─▒lama ve varsan─▒lama gibi semptomlar─▒ i├žin ba┼čar─▒yla kullan─▒lmaktad─▒r. Egzersiz, sanat/m├╝zik terapisi, beslenme de─či┼čiklikleri, homeopati ve bitkisel ila├žlar gibi baz─▒alternatif tedavilerin ┼čizofreni hastalar─▒ i├žin faydal─▒ oldu─čuna dair baz─▒ kan─▒tlar vard─▒r.

Bazen, hastal─▒─č─▒n akut evresindeki insanlar─▒n, Ruhsal Sa─čl─▒k Yasas─▒ uyar─▒nca r─▒zas─▒al─▒nmadan de─čerlendirme ve/veya tedavi i├žin hastaneye yat─▒r─▒lmas─▒ gerekebilir. Buna, k─▒s─▒mlama (sectioning) denir. Bir├žok olguda ┼čizofreni hastas─▒ gerekti─činde kendisi hastaneye gider. Ancak, ┼čizofrenisi olan insanlar─▒n ├žo─ču toplum i├žinde ya┼čar ve ├žo─ču da sadece ila├žgerekti─či zaman doktora gider. ┼×izofrenili insanlar─▒n ├žo─ču ┼čimdi hastaneye yat─▒r─▒lmalar─▒ gerekti─činde ne t├╝r tedavi istediklerini bildirmek amac─▒yla kriz kart─▒ (Crisis Card) ta┼č─▒makta ya da ├Ânceden talimat (Advance Directives) haz─▒rlamaktad─▒r. Komplikasyonlar Ba┼čl─▒ca komplikasyonlar─▒ ya┼čam kalitesine ili┼čkindir:
ÔÇóAkut psikotik hastal─▒k, deh┼čet verici bir deneyim olabilir. Varsan─▒lamalar ve sanr─▒lamalar tamamen ger├žek gibi g├Âr├╝n├╝r.
ÔÇóKi┼čisel ili┼čkileri s├╝rd├╝rebilme, ├žal─▒┼čabilme ve g├╝nl├╝k ya┼čam─▒ idare edebilme gibi sosyal i┼člevler ├žo─ču kez ciddi ┼čekilde zarar g├Âr├╝r.
ÔÇó┼×izofreni tan─▒l─▒ insanlar aras─▒nda intihar ve kendi kendine zarar verme yayg─▒nd─▒r. ┼×izofrenisi olan her 10 ki┼čiden yakla┼č─▒k olarak 1ÔÇÖi er ge├ž ya┼čam─▒na son verir.
ÔÇó┼×izofrenisi olan insanlara verilen baz─▒ ila├žlar, hareket bozukluklar─▒, kilo alma ve yat─▒┼čma (sedasyon) gibi s─▒k─▒nt─▒ verici yan etkilere yol a├žar.

ki┼čilik bozuklu─ču


20┬┤li ya┼člarda g├Âzlenen hastal─▒k, ├žocukluk d├Ânemi zor ge├žen insanlarda ortaya ├ž─▒k─▒yor.

Borderline, t─▒p dilinde ┬┤ki┼čilik bozuklu─ču┬┤ olarak tan─▒mlan─▒yor.
20┬┤li ya┼člarda g├Âzlenen bu hastal─▒k, en fazla ├žocukluk d├Ânemi zor ve s─▒k─▒nt─▒l─▒ ge├žen insanlarda ortaya ├ž─▒k─▒yor.

A┼č─▒r─▒ sevgisiz ve sorunlu b├╝y├╝menin kayna─č─▒ da bo┼čanma ve alkol alan ebeveynler olarak g├Âsteriliyor. Anne-bebek ili┼čkisinde, bebe─čin anneyle olu┼čturmas─▒ gereken ba─članma-ayr─▒lma ve kendine ├Âzg├╝ bir insan olma s├╝recini tamamlayamayan ki┼čilerde g├Âr├╝len hastal─▒─č─▒ de─čerlendiren psikolog ─░lknur Peder B─▒y─▒k, hastal─▒─č─▒n genellikle a┼č─▒r─▒ ihmal edilmi┼č ├žocuklarda g├Âr├╝ld├╝─č├╝n├╝ belirtiyor.

Terk edilme korkusu ya┼čarlar

Borderline ki┼čilik bozuklu─ču olanlar, a┼č─▒r─▒ terk edilme korkusu ya┼čar. Bunu engellemek i├žin tehdit etme, intihar giri┼čiminde bulunma gibi yollara ba┼čvurabilir. ─░nsanlara a┼č─▒r─▒ ba─čl─▒yken nefret etmeye ba┼člar. Yani, bir borderline ki┼čilik bozuklu─ču olan ki┼či ile herhangi bir ili┼čkiniz varsa, d├╝nyan─▒n en m├╝kemmel insan─▒, e┼či, doktoru ve arkada┼č─▒ iken, a┼č─▒r─▒ idealize edilmi┼čken, aniden yerin dibine bat─▒r─▒lma riskiyle kar┼č─▒ kar┼č─▒yas─▒n─▒zd─▒r.

Borderline ├Âzelliklerine sahip ki┼čilerin, ├žocukluk d├Ânemlerinde fiziksel, cinsel veya duygusal olarak taciz edildiklerini aktaran psikolog ─░lknur Peder B─▒y─▒k, par├žalanm─▒┼č ailelerde ├žocu─ča anne, teyze, anneanne, babaanne ve bak─▒c─▒lar─▒n s├╝rekli de─či┼čerek bakmas─▒ ya da bu durumdaki ├žocuklar─▒n anne-babalar─▒ taraf─▒ndan duygusal a├ž─▒dan ihmal edilmelerinin hastal─▒─č─▒ tetikledi─čini kaydediyor. ├ľzellikle ayr─▒lma ├Ânce ve sonras─▒nda yeti┼čkinlerin psikiyatrik sorunlar ya┼čad─▒─č─▒n─▒, annelerde karars─▒zl─▒k ve depresyon, babalarda ise eve gelmeme ve s├╝rekli kavga etmenin karakter bozukluklar─▒n─▒ ortaya ├ž─▒kard─▒─č─▒n─▒, s├╝rekli al─▒nan alkolle birlikte ailelerin sald─▒rgan davran─▒┼člar─▒n─▒n en ba┼čta ├žocuklar ├╝zerinde artt─▒─č─▒n─▒ belirtti.

Psikolog B─▒y─▒k, “Duygular─▒ s├╝rekli de─či┼čir, insanlarla olan ili┼čkileri yo─čun ve f─▒rt─▒nal─▒d─▒r. B├╝y├╝k ihtimalle, de─čer verdi─či insanlara tutunmak i├žin ├ž─▒lg─▒nca bir ├žaba sarf ederken bir yandan da kaybetme korkusundan ka├ž─▒nmak i├žin onlar─▒ ├Ânemsizle┼čtirmeye al─▒┼č─▒r. Yaln─▒zl─▒k duygular─▒n─▒ uzakla┼čt─▒rmak i├žin ├ževresini insanlar ile doldurur, hatta sevmedi─či ya da anla┼čamad─▒─č─▒ insanlar─▒ bile kabul eder.” dedi.

Y─▒llar i├žinde bu durumun kendine g├╝ven duygusunu ortadan kald─▒rd─▒─č─▒n─▒, g├╝vensizli─čin kendisini seven ki┼čilere kar┼č─▒ bile d─▒┼članm─▒┼č ve yaln─▒z hissetmesine sebep olaca─č─▒n─▒ anlatan B─▒y─▒k, muhtemel bir ├Âl├╝m, ayr─▒l─▒k ya da terk edilme ihtimali kar┼č─▒s─▒nda kendisini tehdit alt─▒nda hissedip, ├ževresine kar┼č─▒ a┼č─▒r─▒ ├Âfke, a┼ča─č─▒lama ya da s├Âzl├╝ sald─▒r─▒lar ile tepki vermeye ba┼člayaca─č─▒n─▒ s├Âyledi. Borderline ├Âzellikleri olan ki┼čiler kendini a┼č─▒r─▒ ba┼čar─▒l─▒ ve g├╝venli bulurken, bir anda ├žok k├Ât├╝ de hissedebilir.

Borderline ki┼čilik bozuklu─ču olan ki┼čiler ├Âfkelerini kontrol etmekte zorlan─▒r. Ba┼č edemedikleri bir sorun oldu─čunda kontrollerini tamamen kaybedebilirler. A┼č─▒r─▒ ┼č├╝pheler, korkular olu┼čabilir. Depresyon s─▒kl─▒kla g├Âr├╝l├╝r ve riskleri artar. S├Âz konusu davran─▒┼člar─▒ ergenlik y─▒llar─▒nda gen├žlerde g├Âr├╝len davran─▒┼člarla kar─▒┼čt─▒r─▒lmamal─▒d─▒r.

Tedavi i├žin zorlu bir terapi gerekir

Borderline, yani ki┼čilik bozuklu─ču rahats─▒zl─▒─č─▒ olanlar i├žin uzun ve zor bir terapi gerekir. Alkol, uyu┼čturucu ve sigaradan uzak durulmas─▒ sa─članmal─▒d─▒r. ─░nsanlar─▒ iyi ve k├Ât├╝ diye ay─▒rd─▒klar─▒ i├žin, herkese buna uygun rol verir, o rollere girmemek gerekir. Melek ya da ┼čeytan olmad─▒─č─▒n─▒z─▒, hem iyi hem k├Ât├╝ ├Âzellikleri olan bir insan oldu─čunuzu ona g├Âsterin. Hastal─▒─č─▒ iyi anlayarak, olaylar─▒ de─čerlendirmek gerekir. Yak─▒n─▒ndaki ki┼čilerinde zor ve y─▒prat─▒c─▒ bir d├Ânem ge├žirece─či i├žin profesyonel yard─▒m almalar─▒ gerekir. Onlara s├╝rekli dengeli sevgi ve ilgi, sa─čl─▒kl─▒ aile ortam─▒nda verilmelidir.

DUYGUSAL, DAVRANI┼×SAL VE SOSYAL UYUM G├ť├çL├ť─×├ť OLAN B─░REYLER

DUYGUSAL, DAVRANI┼×SAL VE SOSYAL UYUM G├ť├çL├ť─×├ť OLAN B─░REYLER

Duygusal Uyum G├╝├žl├╝─č├╝: Sa─čl─▒k durumu, zihinsel ve duyusal fakt├Ârlerle a├ž─▒klanamayan; bireyin kendisi ve ├ževresiyle dengeli, doyurucu ili┼čki kurma ve s├╝rd├╝rmede g├╝├žl├╝k ├žekme, genel bir mutsuzluk ve depresyon h├óli, bireysel veya okul problemleriyle ilgili korku, t─▒rnak yeme, parmak emme ve benzeri fiziksel belirtilerden bir veya birden fazlas─▒n─▒n uzun s├╝reli olarak ortaya ├ž─▒kmas─▒ nedeniyle e─čitim performans─▒n─▒n ve sosyal uyumunun olumsuz y├Ânde etkilenmesi durumudur.

Sosyal Uyum G├╝├žl├╝─č├╝: Madde ba─č─▒ml─▒l─▒─č─▒, yetersiz beslenme, g├Â├ž, su├ž i┼čleme, su├ža y├Ânelme, ├žal─▒┼čma, ihm├ól, istismar ve terk edilme gibi riskli hayat ┼čartlar─▒ndan dolay─▒ bireyin e─čitim performans─▒n─▒n ve sosyal uyumunun olumsuz y├Ânde etkilenmesine denir.

 

 

├ľzellikleri

 

┬Ě Sosyal, duygusal, ileti┼čimde uyum g├╝├žl├╝kleri g├Âzlenir.
┬Ě Dikkat da─č─▒n─▒kl─▒─č─▒, okul ba┼čar─▒s─▒ ve arkada┼č ili┼čkilerinde problemler s─▒kl─▒kla ortaya ├ž─▒kar.
┬Ě Su├ža y├Ânelme ve a┼č─▒r─▒ risk alma ├Âzellikleri g├Âsterebilirler.
┬Ě ─░├že d├Ân├╝kl├╝k, sosyal ili┼čkilerde zay─▒fl─▒k veya a┼č─▒r─▒l─▒klar g├Âzlenebilir.
Kimi bireylerde yeti┼čme ko┼čullar─▒ndan, olumsuz aile tutumlar─▒ndan (a┼č─▒r─▒ koruyuculuk, ilgisizlik, ┼čiddet v.b.) maddi yetersizliklerden, sosyal, k├╝lt├╝rel olanaks─▒zl─▒klardan dolay─▒ bu farkl─▒l─▒klar daha ileri d├╝zeyde g├Âr├╝lerek, olumsuz davran─▒┼č ├Âr├╝nt├╝leri ┼čeklinde ortaya ├ž─▒kabilmektedir. Bireye bu olumsuz davran─▒┼člar─▒ ├Â─čreten yukar─▒da say─▒lan s├╝re├žler dikkate al─▒nmadan bak─▒ld─▒─č─▒nda ve de─čerlendirildi─činde de bu bireyler duygusal ve davran─▒┼č bozuklu─ču g├Âsteren birey olarak g├Âr├╝lmektedir.

Nedenler:

─░nsan davran─▒┼člar─▒ bir ├žok etmenin sonucu olarak meydana gelmektedir.Duygu ve davran─▒┼č bozuklu─čunun nedenlerini a├ž─▒klamada ya┼čanan sorunlar─▒n ba┼č─▒nda insan davran─▒┼člar─▒n tek bir nedenin sonucu olarak a├ž─▒klanmaya ├žal─▒┼č─▒lmas─▒d─▒r.Yine farkl─▒ kuramsal yakla┼č─▒mlar─▒n farkl─▒ a├ž─▒klamadan bakmalar─▒ konunun daha karma┼č─▒k hal almas─▒na neden olmaktad─▒r.Duygu ve davran─▒┼č bozuklu─čunun nedenleri belirlemede kar┼č─▒la┼č─▒lan g├╝├žl├╝klere ve kuramsal yakla┼č─▒mlar─▒n─▒n farkl─▒ a├ž─▒lardan bakmalar─▒na ra─čmen duygu ve davran─▒┼č bozuklu─čuna neden olan etmenler biyolojik ve ├ževresel olmak ├╝zere iki grupta toplanmaktad─▒r.

Biyolojik Etmenler: G├╝n├╝m├╝zde insan davran─▒┼člar─▒n─▒ biyolojik yap─▒n─▒n etkiledi─či kabul edilmektedir.Bununla birlikte biyolojik ├Âzellikler tek ba┼č─▒na bireylerdeki Duygu ve davran─▒┼č bozuklu─čunun nedeni olarak g├Âr├╝lmemektedir.Her birey biyolojik yap─▒s─▒n─▒n bir sonucu olarak do─ču┼čtan baz─▒ e─čilimlerle d├╝nyaya gelmektedir.Daha sonraki y─▒llarda ya┼čan─▒lan ├ževre ve edinilen deneyimler bu e─čilimleri bi├žimlendirmektedir.├ľrne─čin, do─ču┼čtan zor yarad─▒l─▒┼čta olan bir birey, ya┼čant─▒lar─▒n─▒n sonucunda farkl─▒ bir ki┼čilik sergileyebilmektedir.Bu y├Ân├╝yle biyolojik etmenleri ├ževresel etmenlerden ay─▒rt edebilmek olduk├ža g├╝├ž olmaktad─▒r

├çevresel etmenler: ├çevresel etmenler bireyin davran─▒┼člar─▒nda etkili olan her ├že┼čit olaylard─▒r ve ev ve okul ortamlar─▒yla yak─▒ndan ili┼čkilidir(Eripek,1998).Bu y├Ân├╝yle ├ževresel etmenler okul etmenleri ve aile etmenleri olarak iki grupta ele al─▒nmaktad─▒r.

Aile Etmenleri: Birey, ya┼čam─▒n─▒n ilk y─▒llar─▒n─▒ ev ortamlar─▒nda ailesiyle ge├žirmektedir.Bu y─▒llar ayn─▒ zamanda bireyin ki┼čilik ├Âzelliklerinin bi├žimlendi─či y─▒llard─▒r ve ailenin bireye y├Ânelik davran─▒┼člar─▒, bireyin ki┼čilik yap─▒s─▒n─▒n temelini olu┼čturmaktad─▒r(Eripek,1998).Ailenin olumlu ve yap─▒c─▒ davran─▒┼č ve yakla┼č─▒mlar─▒ bireyin pozitif davran─▒┼člar geli┼čtirmesine yard─▒mc─▒ oldu─ču gibi bunun tersine olumsuz ve y─▒prat─▒c─▒ davran─▒┼č ve yakla┼č─▒mlar bireyin problem say─▒labilecek negatif davran─▒┼člar geli┼čtirmesine neden oldu─ču biline bir ger├žekliktir.

Okul Etmenleri: Bireyin duygusal geli┼čiminde aile ya┼čant─▒s─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra okul ya┼čant─▒s─▒n─▒n ├Ânemli oranda etkili oldu─ču bilinmektedir.Okul ortam─▒ birey i├žin aileden sonra yeni bir psikolojik ortamd─▒r ve okul arkada┼člar─▒ , ├Â─čretmen davran─▒┼č ve yakla┼č─▒mlar─▒,okul kurallar─▒ ve okul ├žal─▒┼čmalar─▒ bireyin duygu ve davran─▒┼člar─▒n─▒n ┼čekillenmesine neden olabilmektedir.Bunun yan─▒nda bireyin okul ba┼čar─▒s─▒ yada ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒n─▒n duygu ve davran─▒┼č geli┼čimini etkiledi─či yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar g├Âstermektedir.

├ľ─čretmenlere ├ľneriler:

1. ├çocuktan beklenen davran─▒┼člar a├ž─▒klanmal─▒d─▒r.
2. ├ľ─čretmen beklentilerini ├žocu─ča iletirken a├ž─▒k ve sakin olmal─▒d─▒r.
3. ├ľ─črenci davran─▒┼člar─▒n uygun ve tutarl─▒ sonu├žlar─▒ olmas─▒ sa─članmal─▒d─▒r.Uygun davran─▒┼člar hemen g├Âr├╝lmeli ve peki┼čtirilmelidir.
4. ├ľ─čretmen ├žocu─čun davran─▒┼č─▒na ve akademik performans─▒na ili┼čkin ger├žek├ži beklentilere sahip olmal─▒d─▒r.├ľ─črenci ba┼čar─▒l─▒ olma duygusunu ya┼čayabilmeli ve ba┼čar─▒s─▒yla ├Âv├╝nmesini bilmelidir.
5. ├ľ─čretmen ├žocu─čun duygular─▒n─▒ ve ondan uyumsuz davran─▒┼člara neden olacak ├ževre ko┼čullar─▒n─▒ iyi bilmelidir.gerekirse de─či┼čtirmeye ├žal─▒┼čmal─▒d─▒r.
6. S─▒n─▒fta sevgi ve g├╝ven ortam─▒ hakim olmal─▒d─▒r.Bu ortamda ├žocuklar─▒n uygun davran─▒┼člar─▒n geli┼čmesi daha kolay olmaktad─▒r.
7. Gerekti─činde s─▒n─▒ftaki ├Â─črencilerin uygunsuz davran─▒┼člar─▒ i├žin uzman g├Âr├╝┼č├╝ne ba┼čvurmal─▒, uzmanla i┼čbirli─činin yollar─▒ aranmal─▒d─▒r.

Yayg─▒n Geli┼čim Bozukluklar─▒

Otizm
Asperger Sendromu
Rett Sendromu
Çocukluk Desintigratif Bozuklugu
Atipik Otizm

 
.
OT─░ZM
Otizm, sosyal ve ileti┼čim becerilerinin olu┼čmas─▒n─▒ etkileyen bir geli┼čim bozuklu─čudur. Otizm genellikle ya┼čam─▒n ilk 3 y─▒l─▒nda ortaya ├ž─▒kar. Otistik ├žocuklar genelde ├Â─črenme zorlu─ču ├žekerler. Otistik ├žocuklar─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒nda farkl─▒ seviyelerde zeka gerili─či g├Âr├╝lse de, zeka seviyeleri normal otistik ├žocuklar da vard─▒r. Ancak genel zeka seviyeleri ne olursa olsun, Otistik ├žocuklar ├ževrelerindeki d├╝nyay─▒ alg─▒lamakta ortak bir zorluk ├žekerler. Otizm erkek ├žocuklarda k─▒z ├žocuklar─▒ndan 4 kat daha fazla g├Âr├╝nmektedir Her ├žocuktaki otistik belirtiler ve bunlar─▒n seviyesi farkl─▒l─▒k g├Âsterebilir, bu nedenle otizmin seviyelerini kategorize etmek g├╝├žt├╝r. Ayr─▒ca, Asperger Sendromu ve Rett Sendromu olarak bilinen otizm formlar─▒ da bulunmaktad─▒r.
Otizmin tipik ├Âzellikleri
Otistik Bir Çocuk;
ÔÇó Ba┼čkalar─▒na kar┼č─▒ ilgisizdir.
ÔÇó G├Âz temas─▒ndan ka├ž─▒n─▒r.
ÔÇó Ba┼čkalar─▒ ile kendili─činden ileti┼čim kurmaz.
ÔÇó ─░steklerini bir yeti┼čkinin ellerini kullanarak belirtir.
ÔÇó Di─čer ├žocuklarla oynamaz.
ÔÇó S├╝rekli bir konu ├╝zerinde konu┼čur. Sebepsiz ┼čekilde a─člar, g├╝ler ve sebepsiz davran─▒┼člarda bulunur.
ÔÇó Anlams─▒z s├Âzleri ├╝st ├╝ste tekrarlar.
ÔÇó Nesneleri tutup s├╝rekli d├Ând├╝rmekten ho┼član─▒r.
ÔÇó De─či┼čikliklerden ho┼članmaz.
ÔÇó Yarat─▒c─▒l─▒k gerektiren oyunlar─▒ oynayamaz.
ÔÇó Baz─▒lar─▒ yarat─▒c─▒l─▒k gerektirmeyen baz─▒ i┼čleri olduk├ža h─▒zl─▒ ve iyi yapar.

Otistik ├çocuklar─▒n E─čitimlerinde Uygulanan Y├Ântemler Nelerdir? Otizmin kesin bir tedavisi yoktur. Ancak uygun bir e─čitim yoluyla birey mevcut potansiyelini en iyi d├╝zeyde kullanabilecek duruma gelir. Otizmin temel sorunlar─▒na y├Ânelik ila├žl─▒ bir tedavi s├Âz konusu de─čildir. Ancak otizme eslik eden pek ├žok davran─▒┼č sorununun (hiperaktivite, agresyon vb.) hafifletilmesinde ve d├╝zeltilmesinde ila├ž kullan─▒m─▒ faydal─▒ olabilmektedir.Otistik ├žocuklar─▒n e─čitimlerinde kullan─▒lan belli ba┼čl─▒ y├Ântemler sunlard─▒r::
Davranis Egitimi
TEACHH Metodu
PECS G├Ârsel Iletisim Sistemi
Lovaas: Uygulamali Davranis Analizi
Duysal B├╝t├╝nsellik Terapisi
Sosyal ├ľyk├╝lerle Sosyal Beceri Egitimi
Sanat Terapisi.
Otistik ├çocuklar─▒n Konu┼čma ─░le ─░lgili Problemleri Nelerdir?
Otizm temelde bir ileti┼čim problemidir. Ya┼čam─▒n erken d├Ânemlerinde ortaya ├ž─▒kan bu problem ├žocuklar─▒m─▒z─▒n t├╝m geli┼čim alanlar─▒nda ya┼č─▒tlar─▒ndan farkl─▒ bir geli┼čim g├Âstermelerine yol a├žar. Otistik ├žocuklar─▒m─▒z, konu┼čma geli┼čiminde de farkl─▒ ├Âzellikler ve zorluklar ya┼čarlar.
a.Konu┼čulanlar─▒ anlamada g├╝├žl├╝k ya┼čarlar.
b.Ekolali (yank─▒ konu┼čmas─▒) geli┼čtirebilirler.
c.Gramer bozukluklar─▒ olabilir.
d.Telaffuz g├╝├žl├╝kleri ya┼čanabilir.
Otizmin Tedavisi Var M─▒d─▒r? Otizm ┼ču andaki bilgi ve y├Ântemlerle, tamamen tedavi edilecek bir problem de─čildir. Ancak uygun bir e─čitim plan─▒ ve baz─▒ durumlarda buna destek olaca─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝len ila├ž tedavisi ile ki┼či kendi kapasitesi i├žinde m├╝mk├╝n olan en ├╝st d├╝zeye gelebilir. Ancak tedaviye ba┼člarken ├žocu─čun hangi noktaya varaca─č─▒n─▒ kestirmek m├╝mk├╝n de─čildir. Bu yine ├žocu─čun kendi probleminin ┼čiddetine ve g├Âsterdi─či semptomlar─▒n ne ┼čekilde bir araya geldi─čine oldu─ču kadar, ald─▒─č─▒ profesyonel deste─čin ve e─čitimin kalitesine ba─čl─▒d─▒r.

Otizm ve Zihinsel Geli┼čim Gerili─či Aras─▒nda Bir Ba─č Var M─▒d─▒r?
Otizm veya yayg─▒n geli┼čimsel bozukluk tan─▒s─▒ alm─▒┼č ki┼čilerin i├žinde %70 gibi bir oranda belirli derecelerde zeka problemi olanlara rastlanmaktad─▒r. Bu tan─▒y─▒ alm─▒┼č ki┼čilerin yakla┼č─▒k %10-15ÔÇÖi normal veya normal ├╝st├╝ bir zekaya sahipken, %25-35ÔÇÖi s─▒n─▒r veya hafif zihinsel gerilik g├Âsteren k─▒s─▒mda yer al─▒r. Bununla beraber, otizm ve yayg─▒n geli┼čimsel bozuklu─čun zeka geli┼čimindeki zay─▒fl─▒ktan ├žok, ki┼činin d├╝nya ile ili┼čki kurma becerilerindeki zay─▒fl─▒─ča ba─članabilece─či d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. Ancak d├╝nya ile ili┼čki kurmamak zaman ile ki┼činin zihinsel becerilerini k├Âreltebilir.
Otizmde Hangi Davran─▒┼č Sorunlar─▒ G├Âr├╝lebilir? Otistik ├žocuklar─▒n g├╝nl├╝k ya┼čamlar─▒n─▒ ve toplumsal uyumlar─▒n─▒ etkileyen baz─▒ davran─▒┼č problemleri olabilir. Her ├žocukta g├Âr├╝lmese de belli ba┼čl─▒ problem davran─▒┼člar ┼ču ┼čekildedir:
1- Hiperaktivite: ├ľzellikle k├╝├ž├╝k ya┼čtaki otistik ├žocuklarda a┼č─▒r─▒ hareketlilik ve dikkat eksikli─či g├Âr├╝l├╝r. E─čitimle birlikte bu hareketlilik ve dikkat eksikli─či zamanla azal─▒r. Ancak baz─▒ ├žocuklarda bu durum uzun s├╝re devam edebilir.
2- ├ľfke N├Âbetleri (Temper Tantrum): ├ľfke n├Âbetleri ├Âzellikle k├╝├ž├╝k ya┼člarda daha s─▒k g├Âr├╝l├╝r. Bir iste─činin yap─▒lmamas─▒, ortamda istemedi─či bir durumun olu┼čmas─▒ veya bir rit├╝elinin bozulmas─▒ ile a├ž─▒─ča ├ž─▒kabilir. Bu ├Âfke n├Âbetleri bazen bir saat s├╝rebilir ve teskin etmekte g├╝├žl├╝kler ya┼čanabilir. Kararl─▒ ve ak─▒lc─▒ davran─▒┼člarla ├Âfke n├Âbetleri ├Ânlenebilir veya s─▒kl─▒─č─▒-┼čiddeti azalt─▒labilir.
3- Agresyon: Baz─▒ otistiklerde agresyon yani sald─▒rganl─▒k, belirgin bir davran─▒┼č bi├žimi olabilir. Bunlar─▒n bir k─▒sm─▒ tekrarlay─▒c─▒ hareketlerle kar─▒┼č─▒r, bir k─▒sm─▒ ise yak─▒nla┼čma ve ilgilenmenin bozuk ifadeleri olarak geli┼čebilir.
4- Oto-m├╝tilasyon: Oto-m├╝tilasyon, kendine zarar verici davran─▒┼čt─▒r ve genellikle a─č─▒r zeka sorunu olan ve/veya d├╝┼č├╝k i┼člevli otistiklerde g├Âr├╝l├╝r. K├╝├ž├╝k ├žocuklarda belirgin olan bu belirti zamanla kaybolur veya azal─▒r; s─▒kl─▒kla ge├žicidir.
5- Stereotipi: Tekrarlay─▒c─▒ hareketlere stereotipi denir. Otistik ├žocuklarda s─▒k g├Âr├╝l├╝r. Zeka d├╝zeyi d├╝┼č├╝k otistiklerde daha s─▒kt─▒r. Bu davran─▒┼člar ├Âzellikle s─▒k─▒nt─▒l─▒ ortamlarda veya ├žocuk ne yapaca─č─▒n─▒ bilemedi─či durumlarda artar. Stereotipler ya┼čla ve e─čitimle ortadan kalkabilir. ├çocu─čun ilgi alan─▒ geni┼čledik├že bu davran─▒┼člar azal─▒r.
6- Psikiyatrik Ek Bozukluklar: Otizm ba┼čka ruh hastal─▒klar─▒na yatk─▒nl─▒k sa─člar. Depresyon, mani, obsesif kompulsif n├Âroz, panik atak s─▒k g├Âr├╝l├╝r. Bu sorunlar ergenlik ├ža─č─▒ ile birlikte daha belirginle┼čmektedir.
7- Obsesif-Kompulsif Belirtiler, Rit├╝eller: Bu tip belirtiler olduk├ža s─▒kt─▒r. Otistikler bir konu ile a┼č─▒r─▒ ilgilenebilirler. Bir s├╝re sonra ilgilendikleri e┼čya, ki┼či, konu ya da eylem de─či┼čebilir. Yerine ba┼čkalar─▒ ge├žer.
8- Duyu Sorunlar─▒: Otizmi olan ├žocuklar bir veya birka├ž duyudan (tat, dokunma, i┼čitme, g├Ârme gibi) gelen uyar─▒lara kar┼č─▒ a┼č─▒r─▒ bir tepki verebilirler veya tepkisiz kalabilirler.
9- Yeme Sorunlar─▒: Kat─▒ yiyecekleri reddedebilirler, ├ži─čnemezler, ├žok se├žici yiyebilirler, nadiren a┼č─▒r─▒ yiyebilirler. Yararl─▒ yiyecekler yerine ├žerez, cips gibi ┼čeylere bay─▒l─▒rlar. Tat konusundaki hassasiyetleri o kadar fazlad─▒r ki i├žtikleri suya veya yedikleri g─▒daya kar─▒┼čt─▒r─▒lacak en k├╝├ž├╝k bir maddeyi bile fark ederek yemekten vazge├žebilirler.
10- Uyku Sorunlar─▒: Otistiklerde uyku sorunlar─▒ ├žok olur. S─▒k uyanma, uyand─▒ktan sonra durdurulamayan a─člama n├Âbetleri, ge├ž yatma veya ge├ž kalkma gibi sorunlarla kar┼č─▒la┼č─▒l─▒r.
11- Cinsel Sorunlar: Otizmde ba┼čl─▒ca sorunlardan biri bulu─č ├ža─č─▒nda cinsellikle ilgili ya┼čanan sorunlard─▒r (Korkmaz, 2003).
Otizme Ne S─▒kl─▒kla Rastlan─▒r?
T├╝rkiyeÔÇÖde bu konuda yap─▒lm─▒┼č herhangi bir ├žal─▒┼čma yoktur. Ancak d├╝nya literat├╝r├╝nde her 10.000 do─čumda % 4 g├Âr├╝ld├╝─č├╝ ve erkeklerde k─▒zlara oranla 4 kat daha fazla rastland─▒─č─▒ bilinmektedir. Erkek ├žocuklarda k─▒zlara oranla 3-4 kat daha s─▒k g├Âr├╝lmektedir.

 

RETT SENDROMU
Rett bozuklu─ču yaln─▒z k─▒zlarda g├Âr├╝l├╝r. En ├Ânemli belirtisi normal bir do─čum ve ilk be┼č ay normal geli┼čimi takiben bebe─čin ba┼č─▒n─▒n b├╝y├╝mesinin giderek yava┼člamas─▒ ve kafa ├žap─▒nda k├╝├ž├╝lmelerin g├Âr├╝lmesidir.

Rett bozuklu─ču olan ├žocuklar, ellerini belli bir amaca y├Ânelik olarak kullanmaktan vazge├žmeleri ve tipik el hareketleri (├žama┼č─▒r y─▒kar gibi) ile ay─▒rt edilir. ─░lk bir y─▒l i├žinde sosyal ileti┼čimleri bozulur, daha ileri ya┼člarda e─čer y├╝r├╝meye ba┼člam─▒┼člarsa y├╝r├╝meleri de bozulur. Konu┼čmalar─▒ geli┼čmez veya gecikir.

5-30 aylar aras─▒nda geli┼čimlerinde farkl─▒la┼čma g├Âr├╝lmeye ba┼člar. Okul ortamlar─▒nda bu bozuklu─ču g├Âzlemleme olas─▒l─▒─č─▒m─▒z d├╝┼č├╝kt├╝r. Bireyde zamanla etkile┼čim, dil ve psiko-motor becerilerinde performans d├╝┼č├╝kl├╝─č├╝ ilerler. ├çevreyle etkile┼čim kuran, duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini ya┼č─▒tlar─▒na g├Âre k─▒smen de olsa s├Âzel olarak ifade eden, emekleme, ayakta durma veya y├╝r├╝me becerileri olan birey, s├╝recin ilerlemesiyle birlikte art─▒k etkile┼čim kurmaz, konu┼čmaz ve y├╝r├╝mez hale gelir.
ASPERGER SENDROMU
Asperger sendromu yayg─▒n geli┼čimsel bozukluklar grubunda yer almas─▒na ra─čmen otizm ve rett sendromundan farkl─▒l─▒k g├Âsterir. Asperger sendromuna n├╝fusta rastlanma olas─▒l─▒─č─▒ binde birdir.

Asperger bozuklu─čunda sosyal ili┼čki ve ileti┼čim sorunlar─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra dar ilgi alanlar─▒ vard─▒r.
├çok s─▒n─▒rl─▒ bir konuda ├žok derin bilgilere sahip olurlar. Otistiklerden farkl─▒ olarak, zaman─▒nda konu┼čmaya ba┼člarlar. A┼č─▒r─▒ bilgi├žlik ve el becerilerinde ├Âzel sorunlar ├žok tipiktir. Bu ├žocuklar normal veya ├╝st├╝n zekaya sahiptirler. Mekanik oyuncaklara ├žok d├╝┼čk├╝nd├╝rler. El-kol hareketleri, mimikler ve v├╝cut dilini kullanma konusunda sorunlar─▒ vard─▒r.

Asperger sendromunda sosyal ileti┼čim ve s─▒n─▒rl─▒ olmakla birlikte derinlemesine ilgi alanlar─▒, yineleyici basmakal─▒p davran─▒┼č ├Âr├╝nt├╝leri dikkatimizi ├žekmektedir. Bu bireylerin konu┼čmalar─▒nda bozukluk yoktur. Ya┼č─▒tlar─▒na g├Âre beklenilen d├╝zeyde s├Âzel ileti┼čim becerilerini g├Âsterirler. Dikkatimizi ├žeken bir di─čer nokta zek├ó ile ili┼čkilidir. Bu ki┼čiler normal ya da normal├╝st├╝ zihin d├╝zeyindedir, zihinsel ├Â─črenme yetersizli─či ya┼čamazlar. Bu durumda do─čal olarak akranlar─▒ aras─▒nda e─čitimlerine devam ederler. Normal s─▒n─▒f ortam─▒ sosyalle┼čmelerine de uygun bir zemin olu┼čmaktad─▒r. Fakat sosyalle┼čmeyle ilgili yap─▒land─▒r─▒lm─▒┼č ├Âzel e─čitim olmalar─▒ gerekmektedir.

Uyum Bozuklu─ču

G├Âr├╝lebilir bir psiko-sosyal stres kayna─č─▒na ( yada bir ├žok stres kayna─č─▒na ) stres kaynak veya kaynaklar─▒n─▒n ba┼člamas─▒ndan sonraki 3 ay i├žinde ortaya ├ž─▒kan bir tepkidir. Uyumsuz ├žocuklarda s─▒k s─▒k g├Âr├╝len davran─▒┼č belirtileri ┼čunlard─▒r:
┬Ě Okuldan ho┼članmazlar.

┬Ě Okula s─▒k s─▒k devam etmezler.

┬Ě Yalan s├Âylerler, ├žalarlar, otoriteye kar┼č─▒ direnirler.

┬Ě T─▒rnaklar─▒n─▒ yer, ─▒s─▒r─▒rlar, s─▒k s─▒k a─č─▒z kavgas─▒ yaparlar.

┬Ě Akademik ├žal─▒┼čmalar─▒nda belirgin ┼čekilde ba┼čar─▒s─▒zl─▒k g├Âsterirler.

┬Ě Enerjilerini belli bir alanda toplayamazlar, ba┼č a─čr─▒s─▒ndan ve yorgun olduklar─▒ndan

s─▒k s─▒k ┼čikayet ederler.

┬Ě Kendi kendine g├╝venmez, kendilerini ├žok de─čersiz bulurlar. Belirgin ┼čekilde a┼ča─č─▒l─▒k

duygusu vard─▒r.

Aileye ├ľneriler

1. ├ľz├╝rden ( k├Ârl├╝k, a─č─▒r i┼čitme v.b. ) ├žok, ├Âz├╝re kar┼č─▒ bireyin ve ├ževresindekilerin

tak─▒nd─▒klar─▒ tav─▒r ve davran─▒┼člar uyumsuzlu─čun nedeni olabilir. ├ľz├╝rl├╝ ├žocu─čunuzu ├Âz├╝r├╝

ile kabul ediniz, ├Âzr├╝nden dolay─▒ onu d─▒┼člamay─▒n─▒z, ba┼čkalar─▒yla k─▒yaslamay─▒n─▒z.

2. S├╝rekli ve kronik hastal─▒klar ( kronik verem, sara, kellik v.b. ) bu hastal─▒klara kar┼č─▒

├ževredekilerin davran─▒┼člar─▒ ├žocuklarda ve gen├žlerde ciddi uyum problemlerine yol a├žmaktad─▒r.

3. ├çocu─čunu istemeyen, keyfine ve diledi─či gibi ya┼čamas─▒na engel oldu─ču i├žin bilin├ž alt─▒

etmenlerle kabul etmeyen, beklenilen sorumluluklar─▒ yerine getirmeyen ebeveynler uyumlu ├žocuk yeti┼čtirmekten uzak olacaklard─▒r.

4. Anne-baban─▒n devaml─▒ ├žocuk ├Ân├╝nde tart─▒┼čmalar─▒, kavgalar─▒, evi terk etmeleri, d├Âvme, s├Âvme

v.b. ├žocukta mutsuz, endi┼čeli ve g├╝vensiz bir ya┼čam─▒n tohumlar─▒n─▒ atarak uyum problemleri ortaya ├ž─▒karabilir. ├çocu─čun ├Ân├╝nde y─▒k─▒c─▒ tart─▒┼čmalar yapmay─▒n─▒z.

5. Ailelerin baz─▒ yanl─▒┼č tutumlar─▒; otoriter, bask─▒c─▒, korumac─▒, a┼č─▒r─▒ sevgi ve s─▒n─▒rs─▒z ho┼čg├Âr├╝ ├žocu─ču pasif, yalanc─▒, karars─▒z, g├╝vensiz, bencil, ┼č─▒mar─▒k v.b. yapabilir. ├çocu─čun b├╝t├╝n isteklerini yerli yersiz, zamanl─▒ zamans─▒z, gerekli ve gereksiz ┼čekilde yerine getirmek ├žocukta telafisi zor uyumsuzluklara yol a├žabilir.

6. ├çocu─čunuzda uyumsuzluk olarak g├Âr├╝lecek davran─▒┼člar tespit edilmi┼čse ├žocu─čunuz devaml─▒ gerilim i├žinde olabilir, kolayca h├╝srana kap─▒labilir ve belirli alanlarda ├ž├Âk├╝nt├╝ duyabilir. BL1 ├žocuklar─▒n gerilimlerini bo┼čaltacaklar─▒ bo┼č zaman faaliyetlerinde bulunmas─▒n─▒ sa─člay─▒n─▒z, ba┼čaramayacaklar─▒ faaliyetlerden dolay─▒ onlardan fazla ba┼čar─▒ beklemeyiniz ├ž├╝nk├╝ bu faaliyet]erden kolayca ├žekilebilir ve devam etmeyebilirler. Uyumsuz ├žocuklar s─▒k s─▒k ├žalarlar, yalan s├Âylerler, otoriteye kar┼č─▒ direnirler. ├çocu─ču bu olumsuz davran─▒┼člar─▒ndan ├Ât├╝r├╝ cezaland─▒r─▒rken ┼čiddete, onur k─▒r─▒c─▒ ve a┼ča─č─▒lay─▒c─▒ s├Âzlere ba┼č vurmay─▒n─▒z.

7. ├çocu─čunuz uyum problemi ├žekiyorsa, okula devam etmeyebilir, okuldan ho┼članmayabilir ve akademik ├žal─▒┼čmalar─▒nda belirgin bir ┼čekilde ba┼čar─▒s─▒zl─▒k g├Âsterebilirler. Bu ├žocuklar─▒ ilgi, yetenekleri do─črultusunda y├Ânlendiriniz. yapamayacaklar─▒ faaliyetleri onlardan istemeyiniz.

8. ├çocuklar davran─▒┼č ve tutumlar─▒nda sevdi─či insanlara benzemeye ├žal─▒┼č─▒rlar. ├çocu─ča iyi model olunuz.

 

├ľ─čretmene ├ľneriler

 

1- ├çocuklar─▒n sosyo-ekonomik, sosyo-k├╝lt├╝rel d├╝zeyleri birbirinden farkl─▒ i├žin hem ├žocuklar─▒n kendi aralar─▒nda, hem de okula kar┼č─▒ uyum problemleri ya┼čanacakt─▒r. Uyum problemi g├Âr├╝len ├Â─črencileri belirleyin, bu ├Â─črencilerle daha ├žok ilgilenin, bu ├Â─črencilere sab─▒r g├Âsterin ve bu ├Â─črencileri kazanmaya ├žal─▒┼č─▒n─▒z. Okuldaki birtak─▒m etkinliklerde onlara g├Ârev veriniz.

2- Uyumsuz ├çocu─čun u─čra┼čaca─č─▒ yapabilece─či, ya┼čam─▒na genelleyebilece─či akademik etkinlikler sa─članmal─▒d─▒r. (0m. S─▒n─▒ftaki uyumsuz ├žocuklara k├╝me ├žal─▒┼čmas─▒ yapt─▒r─▒labilir.) Bu ┼čekilde uyumsuz ├žocu─čun s─▒n─▒fta kendisini ifade etmesi sa─članm─▒┼č olur.

3- G├Âze, kula─ča hitap eden somut materyallerden ├žok yararlan─▒n ve az soyut

materyal kullan─▒n

2. Uyumsuz ├žocuklar okula devam etmezler, okuldan ho┼članmazlar ve akademik

├žal─▒┼čmalarda belirgin bir ┼čekilde ba┼čar─▒s─▒zl─▒k g├Âsterirler. ├çocu─čun okuldan zevk alaca─č─▒ ve kendini ifade edece─či ortamlar─▒ yaratmaya ├žal─▒┼č─▒n─▒z. (├ľrn. Uyumsuz ├çocu─ču e─čitsel kol faaliyetlerinde g├Ârevlendirin.)

3. Uyumsuz ├žocuklar s─▒k s─▒k a─č─▒z kavgas─▒ yapabilirler, kabaday─▒l─▒k ve zorbal─▒k

edebilirler, akranlar─▒ndan ho┼članmayabilirler. Bu durumda ├çocu─ču hemen idareye, disipline sevk etmekten ziyade ├žocuklar─▒n aralar─▒ndaki problemleri ├ž├Âz├╝mlemesi i├žin uzla┼čmac─▒ bir tutum tak─▒n─▒n. Bu davran─▒┼člar─▒ g├Âsteren ├Â─črencilerin davran─▒┼člar─▒n─▒n neden ve sonu├žlar─▒n─▒ a├ž─▒klay─▒n─▒z.

4. Uyumsuz ├žocu─čun anne-babas─▒ ve ├žocu─čun e─čitim, terapi ve tedavisi ile u─čra┼čan di─čer kimselerle i┼čbirli─či i├žinde ├žal─▒┼čma yapmak gerekir

Paranoid ki┼čilik bozuklu─ču

Paranoid ki┼čilik bozuklu─ču
Genel ├Âzellikleri: Ba┼čl─▒ca ├Âzelli─či ba┼čkalar─▒n─▒n davran─▒┼člar─▒n─▒ k├Ât├╝ niyetli olarak yorumlay─▒p s├╝rekli bir g├╝vensizlik ve ku┼čkuculuk g├Âsterme ├Âr├╝nt├╝s├╝d├╝r. Genel toplumda yayg─▒nl─▒─č─▒ %0.5-2.5 aras─▒ndad─▒r. Kronik ┼čizofreni akrabalar─▒nda daha yayg─▒nd─▒r. Strese tepki olarak ├žok k─▒sa s├╝ren psikotik epizodlar ya┼čayabilirler (saatler s├╝ren). ┼×izofreni veya sanr─▒sal bozuklu─čun ├Âncesinde g├Âr├╝lebilir.
Tan─▒:
Paranoid ki┼čilik bozuklu─ču, DSM-IV tan─▒ ├Âl├ž├╝tleri
A. A┼ča─č─▒dakilerden en az d├Ârd├╝n├╝n olmas─▒ ile belirli, gen├ž eri┼čkinlik d├Ânemimde ba┼člayan ve de─či┼čik ko┼čullar alt─▒nda ortaya ├ž─▒kan, ba┼čkalar─▒n─▒n davran─▒┼člar─▒n─▒ k├Ât├╝ niyetli olarak yorumlay─▒p s├╝rekli bir g├╝vensizlik ve ku┼čkuculuk g├Âsterme.
1. Yeterli bir temele dayanmadan ba┼čkalar─▒n─▒n kendisini s├Âm├╝rd├╝─č├╝nden, aldatt─▒─č─▒ndan veya kendine zarar verdi─činden ku┼čkulan─▒r.
2. Dostlar─▒n─▒n veya i┼č arkada┼člar─▒n─▒n kendine olan ba─čl─▒l─▒─č─▒ veya g├╝venirli─či ├╝zerine yersiz ku┼čkular─▒ vard─▒r.
3. S├Âylediklerinin kendisine kar┼č─▒ k├Ât├╝ niyetle kullan─▒laca─č─▒ndan yersiz korkular─▒ oldu─čundan ba┼čkalar─▒na s─▒r vermek istemez.
4. S─▒radan s├Âzlerden, olaylardan a┼ča─č─▒land─▒─č─▒ veya kendisine g├Âzda─č─▒ verildi─či ┼čeklinde anlamlar ├ž─▒kar─▒r.
5. S├╝rekli kin besler.
6. Karakterine ve itibar─▒na sald─▒r─▒ld─▒─č─▒ yarg─▒s─▒n─▒ ta┼č─▒r ve ├Âfke ve kar┼č─▒ sald─▒r─▒da bulunur.
7. Haks─▒z yere e┼činin sadakats─▒zl─▒─č─▒ ile ilgili ku┼čkulara kap─▒l─▒r.
B. ┼×izofreninin, psikotik ├Âzellikler g├Âsteren bir duygudurum bozuklu─čunun veya ba┼čka bir psikotik bozuklu─čun gidi┼či s─▒ras─▒nda ortaya ├ž─▒kmamaktad─▒r ve genel t─▒bbi bir durumun do─črudan fizyolojik etkilerine ba─čl─▒ de─čildir

%d blogcu bunu be─čendi: