hd porno porno hd porno porno

Fiziksel engellilerde sa─čl─▒k sorunlar─▒

1- ─░drar bo┼čalt─▒m─▒nda sonda kullanmak zorunda olan ki┼čilerin ka├ž de─či┼čik y├Ântemle sonda yapmas─▒ m├╝mk├╝nd├╝r? (Daimi sonda, prezervatif sonda, Interminant katheterizasyon, Sistomi, Pace maker, ve bir de mesanenin tamamen devre d─▒┼č─▒ b─▒rak─▒larak a├ž─▒lan bir delikle idrar─▒n b├Âbreklerden bo┼čalt─▒lmas─▒) Bu ve varsa di─čer y├Ântemler konusunda k─▒saca bilgi verir misiniz? Bu y├Ântemlerin hangileri ├╝lkemizde sorunsuz kullan─▒labiliyor? Bu y├Ântemlerde kad─▒n-erkek ay─▒r─▒m─▒ var m─▒d─▒r? Ayr─▒m varsa bunlar hangi y├Ântemlerdir?

Cevap: Daimi sonda idrar─▒n ├ž─▒k─▒┼č noktas─▒ndan idrar kesesine iletilen bir katater ┼čeklindedir. Kataterin balon k─▒sm─▒ mesane i├žerisinde ┼či┼čirilerek d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kmas─▒ engellenmi┼č olur.
Prezervatif sonda yaln─▒zca erkeklerde kullan─▒lan ve penis ├╝zerine ge├žirilerek hastan─▒n istemli veya istemsiz idrar─▒n─▒ toplamaya yarayan sonda ├že┼čididir.
─░ntermittant kataterizasyon idrar yap─▒m noktas─▒nda idrar kesesine iletilen ince bir katater vas─▒tas─▒yla kesenin bo┼čalt─▒l─▒p, ├ž─▒kart─▒lmas─▒ ile uygulanan y├Ântemdir.
Sistostomi g├Âbek alt─▒ mesane ├╝zerinden mesane i├žine g├Ânderilen ince bir kataterden olu┼čur.
Pace Maker ise mesanenin sinir mekanizmas─▒n─▒ uyararak kas─▒lmas─▒ ve sonu├ž olarak idrar yap─▒m─▒n─▒ ama├žlayan teknik bir cihazd─▒r.
Bu y├Ântemlerden prezervatif sonda hari├ž hepsi her iki cinse de uygulanabilir ve ├╝lkemizde de her tipi mevcuttur.

2- Sonda kullan─▒m─▒nda en ├žok kar┼č─▒la┼č─▒lan sorun enfeksiyonlard─▒r. Ki┼čilerin enfeksiyondan korunabilmeleri i├žin dikkat etmeleri gereken hususlar nelerdir? Enfeksiyondan korunmak i├žin haricen kullan─▒lan ila├žlar (purinol) var m─▒d─▒r? Varsa bu ila├žlar─▒n mutlak doktor kontrol├╝ ard─▒ndan her hasta i├žin kullan─▒lmas─▒ m├╝mk├╝n m├╝d├╝r? (Burada amac─▒m; ├Âzellikle AnadoluÔÇÖda bulunan ÔÇťdoktorlar─▒n tecr├╝besizleriyle kar┼č─▒la┼čanÔÇŁ hastalar─▒n bilin├žlendirilmesidir). Bu t├╝r ├Ânleyici ila├žlar─▒n kullan─▒m ┼čekli ve dozu nas─▒l olmal─▒d─▒r? T├╝m bu ├Ânleyici y├Ântemler yap─▒ld─▒ktan sonra hastada y─▒lda ka├ž defa enfeksiyon olmas─▒ normal kar┼č─▒lanabilir?

Cevap:Sonda d─▒┼čardan insan v├╝cuduna iletilen bir sistem oldu─ču i├žin d─▒┼čar─▒daki enfekte ortam─▒n i├žeriye ge├ži┼čini sa─člayan bir yol olabilir. Bu nedenle bu tip malzeme kullanan hastalar─▒n hijyene a┼č─▒r─▒ dikkat etmesi gerekir. Sondan─▒n giri┼č noktas─▒n─▒n temizleyici sol├╝syonlar ile bak─▒m─▒, kullan─▒m s├╝resine dikkat edilerek gerekti─činde de─či┼čtirilmesi, belli aral─▒klarla idrar tahlil ve k├╝lt├╝rle idrar─▒n enfekte olup olmad─▒─č─▒n─▒n kontrol edilmesi ve bunlar─▒n doktor kontrol├╝ alt─▒nda yap─▒lmas─▒ ├Ânemlidir. ─░la├ž kullan─▒m─▒ gerekti─činde doktor taraf─▒ndan y├Ânlendirilerek al─▒nmas─▒ uygundur. Ayr─▒ca bu tip hastalar─▒m─▒z mobilizasyon sorunu nedeniyle ├╝riner sistem ta┼č hastal─▒─č─▒ riski de g├Âz ├Ân├╝nde tutularak en az senede bir kez ultrasonografik kontrol ┼čartt─▒r.

3- Hasta idrar yollar─▒nda enfeksiyon olu┼čtu─čunu nas─▒l anlar? Belirtiler nelerdir? Bu belirtiler sonucunda ÔÇťidrar k├╝lt├╝r├╝ÔÇŁ yap─▒larak al─▒nan antibiyotik tedavisinde bu enfeksiyondan kesin kurtulabiliniyor mu?T├╝m ├Ânlemlere ra─čmen y─▒lda 3-4 defa tekrarlanan enfeksiyonlarda ÔÇťidrar k├╝lt├╝r├╝ sonucuna g├ÂreÔÇŁ al─▒nan antibiyotiklerin zamanla v├╝cutta ba─č─▒ml─▒l─▒k yaparak etkisini kaybetmesi s├Âz konusu olabilir mi? Yani 5-6 sene sonra bu hastalara ÔÇťantibiyotik etki etmezÔÇŁ denilebilir mi? B├Âyle bir durum s├Âz konusu ise; bu t├╝r ÔÇťy─▒lda 3-4 defaÔÇŁ antibiyotik kullanmak zorunda kalan hastalar bu konuda neler yapmal─▒d─▒rlar?

Cevap: ─░drar yolu enfeksiyonunun ba┼čl─▒ca belirtisi s─▒k ve a─čr─▒l─▒ idrar yapma iste─čidir. Bunu hissedemeyen hastalarda ise idrar ka├ž─▒rma, idrar─▒n renk, koku de─či┼čikli─či ve i├žerisinde partik├╝ler ihtiva etmesi belirti olabilir. Yukarda da bahsedildi─či gibi fel├žli hastada ├╝riner sistem, korunmas─▒ gereken ├Âzelli─če sahiptir. Bu y├╝zden s─▒k kontrol ve doktor kontroll├╝ antibiyotik kullan─▒m─▒ ila├žlara olan tolerans ihtimalini azalt─▒r.

4- Kad─▒n ve erkek i├žin 4-6 saat aral─▒─č─▒nda yap─▒lan sonda da ka├ž ÔÇťccÔÇŁ idrar ├ž─▒kmas─▒ normaldir? Bu konuda baz─▒ hastalar ÔÇťAman mesaneyi fazla zorlamaÔÇŁ diyerek 500-600 cc al─▒yor baz─▒ hastalarda hi├žbir s─▒n─▒r tan─▒madan 1000-1400 cc ya kadar ├ž─▒kabiliyor.bunlardan hangisi do─čru yakla┼č─▒md─▒r? Yani mesanenin a┼č─▒r─▒ dolmas─▒n─▒n sak─▒ncas─▒ var m─▒d─▒r?

Cevap: Mesanenin normal kapasitesi yakla┼č─▒k 350-400 cc. dir. Bu nedenle mesane bo┼čalt─▒m─▒ 4-6 saatte bir d├╝zenli yap─▒lmal─▒d─▒r.Kapasiteyi zorlay─▒c─▒ davran─▒┼člar uygun de─čil, ├╝stelik zararl─▒d─▒r.

5- Mesane ogmantasyonu denilen mesanede daralman─▒n ba┼čl─▒ca sebepleri nelerdir? Ki┼či kendinde mesane daralmas─▒ oldu─čunu nas─▒l anlayabilir? Bu mesane daralmas─▒ anl─▒k bir geli┼čme midir? Yoksa bir s├╝re├ž sonunda m─▒ olu┼čur? E─čer bir s├╝re├ž sonunda olu┼čuyorsa ki┼činin bu s├╝reci ba┼č─▒ndan kavrayabilmesi m├╝mk├╝n m├╝d├╝r? Yani kendinde neler hissediyorsa bu ÔÇťmesanede daralma ba┼člad─▒ÔÇŁ anlam─▒na gelir? Bu daralman─▒n ki┼činin ya┼čam standard─▒n─▒ d├╝┼č├╝rd├╝─č├╝ g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nd─▒─č─▒nda mesane daralmas─▒ olan ki┼činin bundan kurtulmas─▒ i├žin ├Ân├╝nde ne gibi se├ženekler vard─▒r? Bu se├ženeklerin hangileri ├╝lkemizde ba┼čar─▒yla yap─▒l─▒yor?

Cevap: Uzun s├╝reli sonda kullan─▒m─▒ sonucunda fel├žli hastalarda g├Âzlenen, ÔÇťmesane hacminin k├╝├ž├╝lmesiÔÇŁ bu g├╝n art─▒k aral─▒kl─▒ mesane bo┼čalt─▒m─▒na gidilerek ve hastan─▒n belli aral─▒klarla Ultrasonografi ve hacim, fonksiyon de─čerlendirmeye y├Ânelik ├╝rodinami tetkiki yap─▒larak ├Ânlenebilmektedir. Bu problemin olu┼čtu─ču hastalarda ise ÔÇťMesane AugmentasyonuÔÇŁ denilen ve mesaneyi geni┼čletme amac─▒ g├╝den operasyonlar yap─▒lmaktad─▒r.

6- Baz─▒ doktorlar, mesanede kas─▒lma ya┼čayan hastalara ÔÇť├ťropanÔÇŁ ve benzeri ila├žlar kulland─▒r─▒rken baz─▒ doktorlar bu t├╝r ila├žlardan m├╝mk├╝n oldu─ču kadar uzak durulmas─▒n─▒ s├Âyl├╝yorlar. Bu ikilem biz hastalarda karma┼čaya neden oluyor. Bu karma┼čada da herkes kafas─▒na g├Âre bu ila├žlar─▒ kullanmaya ba┼čl─▒yor. Bu konuda bir ┼čeyler s├Âyleyebilir misiniz?

Cevap: Doktor hastan─▒n ├╝rodinamik de─čerlendirmesine g├Âre gerekli g├Ârd├╝─č├╝ zamanlarda ÔÇôki bu daha ├žok mesane kas─▒n─▒n kontrols├╝z kas─▒lmalar─▒d─▒r- ÔÇť├ťropanÔÇŁ ve benzeri ila├žlar kullanabilir.

7- Katater sondalar; Nelaton(erkek boyu), Female(kad─▒n boyu) , Pediatrik(├çocuk boyu) olarak ├╝├ž ana gruba ayr─▒l─▒yor. Bu kataterlerin uzunluk ve ├žap ├Âl├ž├╝leri a┼ča─č─▒daki ├Âl├ž├╝ler aras─▒nda oluyor.
Erkek boyu:40*08 ile 40*24
Kad─▒n boyu:15-20*08 ile 15-20*18
Çocuk boyu: 20-30*06 ile 20-30*10
Kimin hangi ├Âl├ž├╝deki katateri kullanaca─č─▒na nas─▒l ve kim karar veriyor? Bu kullan─▒mda maksat ÔÇťs├╝rt├╝nmenin ve sonucunda da deformasyonun en aza indirgenece─čiÔÇŁ katateri tercih etmek mi? Yoksa bunun ba┼čka ├Âl├ž├╝t ve kurallar─▒ da var m─▒? ├ľrne─čin yet┼čkin bir erkek hi├žbir ÔÇť├Âl├ž├╝mÔÇŁ olmadan (40*20) katater kullan─▒rsa bu sak─▒nca do─čurur mu? Evetise sak─▒ncalar─▒ nelerdir?

Cevap: Hastaya kal─▒c─▒ veya ge├žici sonda kullan─▒m─▒ s─▒ras─▒nda genellikle ├╝retran─▒n ├žap─▒ dikkate al─▒n─▒r. Bu nedenle ├žocuklarda 6-8 eri┼čkin erkek veya kad─▒nda 12-14 16F sonda uygundur. ├ťretra kalibrasyonundan b├╝y├╝k sondalar genelde travmatize etki yaparlar.

8- Her ne ko┼čulda olursa olsun her hastan─▒n en az ne kadar zaman aral─▒─č─▒nda bir ├╝rologa g├Âz├╝kmesi ┼čartt─▒r? Hastalar─▒ ikna etmek ve ÔÇťsavsaklamalar─▒n─▒ÔÇŁ ├Ânlemek i├žin bu kontrollerin ├Âneminden bahseder misiniz?

Cevap: Yukar─▒daki sorularda bu konu hakk─▒nda bir ├žok kez uyar─▒da bulunulmu┼čtur. En az senede bir kez ├╝rolojik de─čerlendirme ┼čart oldu─ču gibi bu tip hastalar─▒n her zaman dan─▒┼č─▒p bilgi alabilece─či bir ├╝rolo─čun olmas─▒ da ┼čartt─▒r.

9- Bir fel├žlinin ola─čan periyotlarda yapt─▒rd─▒─č─▒ kontrollerde ÔÇťUltrason, ├ťrodinami, IVP…ÔÇŁ gibi cihazlarla muhatap oluyorlar. Bu cihazlar─▒ hi├ž g├Ârmemi┼č ya da yeni g├Ârecek olan hastalara bu cihazlardan bahseder misiniz? Ne i┼če yararlar? Nas─▒l yap─▒l─▒r? Test s├╝releri ne kadard─▒r?….

Cevap: Ultrasonografi; ses dalgalar─▒ ile v├╝cut organlar─▒n─▒n g├Âzlendi─či bir radyoloji tekni─čidir. 20 Dk. Kadar s├╝rer.
IVP; Damar yolu ile verilen ilac─▒n b├Âbreklerden s├╝z├╝l├╝┼č├╝ s─▒ras─▒nda X ─▒┼č─▒n─▒ ile film al─▒n─▒p de─čerlendirildi─či radyoloji y├Ântemidir. 1 saat kadar s├╝rer.
├ťrodinami; Mesane i├ži bas─▒n├ž, kapasite, ├žal─▒┼čma d├╝zeni hakk─▒nda ├Âl├ž├╝mler yap─▒p grafi elde edilen bir y├Ântemdir. 30 Dk. Kadar s├╝rer
Kaynak:

ACIBADEM HASTANES─░ BAKIRK├ľY
├ťROLOJ─░
Dr. Enis Rauf Co┼čkuner

Kas hastalar─▒nda psikolojik sorunlar

Kas Hastalar─▒ ve Psikolojik ├ľzellikleri

Bir ├žocu─ča bakt─▒─č─▒m─▒zda, anne ve babas─▒na hatta b├╝y├╝kanne ve b├╝y├╝kbabas─▒na benzer y├Ânleri oldu─čunu g├Âr├╝r├╝z. Sa├ž rengi, g├Âz rengi, di┼č yap─▒s─▒, fiziksel g├Âr├╝n├╝m├╝, ki┼čili─či ├žocu─ča kal─▒t─▒m yolu ile ge├žen ki┼čisel ├Âzelliklerdir. Fakat ├žocu─ča bu ki┼čisel ├Âzelliklerinin yan─▒ s─▒ra baz─▒ hastal─▒klarda kal─▒t─▒m yoluyla ge├žer. Bunlara ├Ârnek baz─▒ kan, damar, kas ve iskelet hastal─▒klar─▒, diyabet ve ak─▒l hastal─▒klar─▒n─▒n bir k─▒sm─▒n─▒ sayabiliriz.

E┼člerden birisinin ailesinde bir kal─▒tsal hastal─▒k olmas─▒ durumunda, ├žocu─čun bu hastal─▒─ča yakalanma olas─▒l─▒─č─▒ artar. T─▒ptaki geli┼čmeler art─▒k pek ├žok hastal─▒─č─▒n veya sakatl─▒─č─▒n nedenini a├ž─▒klayabilmektedir. Hatta risk grubunda olan yani ├žocuklar─▒na hastal─▒k ta┼č─▒yacak olan anne ve babalar, aileler bile belirlenebilmektedir.

├ľzellikle e┼člerin akraba evlili─či yapmas─▒ durumunda ├žocuklar─▒n kal─▒tsal hastal─▒klara yakalanma olas─▒l─▒─č─▒ ├žok y├╝ksektir.

Birde anne ve baban─▒n hastal─▒klar─▒ ta┼č─▒y─▒c─▒ olma durumu vard─▒r. Genelde
ki┼čiler ta┼č─▒y─▒c─▒ olduklar─▒n─▒ bilmezler, ├žocukta hastal─▒k ortaya ├ž─▒k─▒nca ebeveyn ta┼č─▒y─▒c─▒ oldu─čunu ├Â─črenir. T─▒ptaki geli┼čmeler art─▒k pek ├žok hastal─▒─č─▒n veya sakatl─▒─č─▒n nedenini a├ž─▒klayabilmektedir. Hatta risk grubunda olan, yani ├žocuklar─▒na hastal─▒k ge├žirecek olan anne ve babalar, aileler bile belirlenebilmektedir.

Toplumun davran─▒┼č, duygu, d├╝┼č├╝nce ve ki┼čiler aras─▒ ileti┼čimde belirli beklenti ve normlar─▒ vard─▒r. Ancak ├že┼čitli nedenlerden ve y├Ânlerden farkl─▒l─▒klar─▒ olan bireylerde bu toplumda ya┼čamlar─▒n─▒ s├╝rd├╝rmek durumundad─▒rlar.

Toplumun bu farkl─▒l─▒klara bak─▒┼č─▒, onlar─▒n toplum i├žersinde ya┼čamlar─▒n─▒ s├╝rd├╝rebilmeleri ve potansiyellerini geli┼čtirebilmeleri bak─▒m─▒ndan ├žok ├Ânemlidir.

Buradaki farkl─▒l─▒k bireyin kendine ├Âzg├╝l├╝─č├╝, zay─▒fl─▒klar─▒ ve g├╝├žl├╝ y├Ânleridir.

Bireyin farkl─▒l─▒─č─▒ o ki┼činin ailesini, ileti┼čimde oldu─ču sosyal gruplar─▒n farkl─▒l─▒─č─▒ nas─▒l alg─▒lad─▒klar─▒, nas─▒l tepki g├Âsterdikleri ile anlam kazan─▒r.

Herkes ├žocuklar─▒n─▒n sa─čl─▒kl─▒ olmas─▒n─▒ ister. Baz─▒ ├žocuklar do─čumlar─▒nda ├žok sa─čl─▒kl─▒ g├Âr├╝n├╝rler, daha sonradan hastal─▒klar─▒ ortaya ├ž─▒kabilir.

Genellikle aileler hasta ├žocuklar─▒n─▒n olmas─▒n─▒ kendi i┼čledikleri su├žlara kar┼č─▒ verilmi┼č bir ceza olarak d├╝┼č├╝n├╝rler. Bu durumun bir ├╝z├╝nt├╝den, korkudan, alay ettikleri birisinden ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒na inan─▒rlar. Ailelerin farkl─▒ ├Âzellikleri olan ├žocuklar─▒ oldu─čunu ilk ├Â─črendiklerinde ya┼čad─▒klar─▒ duygular ├žok karma┼č─▒kt─▒r. Ailenin sosyal, ekonomik ve k├╝lt├╝rel yap─▒s─▒, aile bireylerinin ki┼čilik ├Âzellikleri, ailenin ald─▒─č─▒ sosyal destek ailelerin ya┼čad─▒klar─▒n─▒ hem farkl─▒ hem de benzer k─▒lar.

Ailelere ├žocuklar─▒n─▒n durumuna ili┼čkin ilk bilgilerin nas─▒l verildi─či, ne gibi ┼čart ve durumlarda ailenin bilgilendirildi─či ailenin uyum s├╝recini belirleyen ├Ânemli nedenlerden birisidir. Anne ve babalara do─čru bilgiler vererek uygun bir yakla┼č─▒mla ileti┼čim kuruldu─čunda, ailenin bu beklenmedik ve haz─▒r olmad─▒klar─▒ duruma uyum sa─člamada ├žok olumlu bir ba┼člang─▒├ž yapt─▒klar─▒ d├╝┼č├╝n├╝lmektedir. ─░lk anda, ilk g├╝nlerde ve aylarda hatta y─▒llarda ya┼čan─▒lan duygular uzmanlar─▒n ailelerle ilk ileti┼čiminin nas─▒l oldu─ču ile ├žok yak─▒ndan ili┼čkilidir demi┼čtik. Bu etkile┼čime ba─čl─▒ olarak anne baba k─▒zg─▒nl─▒k, yaln─▒zl─▒k, ├žaresizlik duygular─▒n─▒ yo─čun ve s├╝rekli olarak ya┼čayabilir ya da kendini ├žocu─čunu geli┼čtirme y├Ân├╝nde daha g├╝d├╝leyici ve destekleyici bir yakla┼č─▒mla m├╝cadele s├╝recine olumlu bir ba┼člang─▒├ž yapabilir. Bu ilk etkile┼čim asl─▒nda anne ve baban─▒n ├žocu─ča kar┼č─▒ temel tutumlar─▒n─▒n olu┼čmas─▒nda ├žok ├Ânemlidir.

Farkl─▒ Bir ├çocu─ča Sahip Oldu─čunu ├ľ─črendi─činde, Ailelerin Tepkileri Nas─▒l Olmaktad─▒r?

Baz─▒ aileler ├že┼čitli a┼čamalardan ge├žerek kabul ve uyum sa─člayabilirler. Farkl─▒ ├Âzelli─či olan ├žocu─ču oldu─čunu ├Â─črenen anne ve babalar, ilk olarak duygusal bir karma┼č─▒kl─▒k i├žine girerler; davran─▒┼člar, d├╝┼č├╝nceler karma┼č─▒kt─▒r, ya┼čanan yo─čun bir ┼čok, karma┼č─▒kl─▒k ve ┼ča┼čk─▒nl─▒kt─▒r. Daha sonra yas, a┼č─▒r─▒ ├╝z├╝nt├╝, hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒, kayg─▒, red, su├žluluk ve savunma mekanizmalar─▒n─▒n yo─čun ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ tepkisel bir s├╝re├ž ya┼čan─▒r. Bunun ard─▒ndan; “Ne yapabilirim?” sorusunun soruldu─ču duruma uyum a┼čamas─▒ ba┼člar. Bunun ard─▒ndan aileler bilgi ve becerilerini geli┼čtirmeye, ├žocuklar─▒ ve kendileri i├žin planlar yapmaya ve gelece─či d├╝┼č├╝nmeye ba┼člarlar.

Baz─▒ aileler, aile i├ži ya┼čant─▒lar─▒, ├žocu─čun farkl─▒l─▒klar─▒ veya toplumsal tepkilere ba─čl─▒ olarak s├╝rekli ├╝z├╝nt├╝ ve kayg─▒ i├žinde bir ya┼čam─▒ se├žebilirler. ├çocu─čun farkl─▒l─▒klar─▒n─▒n kabul├╝ ve ├╝z├╝nt├╝ bir arada ya┼čan─▒r, anne baba ├žocu─čun durumuna ├╝z├╝l├╝rken bir yandan da ├žocu─čun geli┼čimi i├žin ├žabal─▒yorsa bu patolojik de─čildir. Anne ve babalar hamilelik d├Âneminde ge├žmi┼č ya┼čant─▒lar─▒n─▒n deneyimi, gelecekle ilgili beklentileri do─črultusunda bir bebek modeli olu┼čtururlar. Farkl─▒ ├Âzellikleri olan bir ├žocu─ča sahip olmayla, ideale uymayan bir ┼čeylere sahiplik yo─čun bir kayg─▒ ya┼čanmas─▒na neden olur. Bunun ard─▒ndan aile tekrar yap─▒lanmaya, gelecek i├žin uygun planlar yapmaya kendilerine ve ├žocuklar─▒na ili┼čkin farkl─▒ yap─▒lar olu┼čturmaya ba┼člarlar. Bazen de farkl─▒ bir ├žocu─ča sahip olan anne ve babalar yak─▒n ├ževrenin tepkileriyle durumu olumsuzluk, ├žaresizlik i├žinde alg─▒lamaya ba┼člarlar. K─▒saca, yak─▒n ├ževrenin ├žocu─ča kar┼č─▒ tepkileri anne-baban─▒n tepkilerinin, duygular─▒n─▒n ┼čekillenmesinde temeldir.

Farkl─▒ ├ľzelliklere Sahip Bir ├çocuk Anne ve Baban─▒n Ya┼čant─▒s─▒nda Ne Gibi De─či┼čiklikler Yarat─▒r?

Her ├žocu─čun do─čumu ailede bir ├žok yenili─če ve de─či┼čikli─če yol a├žar. Ailenin geli┼čimsel a┼čamalar─▒, ├žocu─čun geli┼čimsel a┼čamalar─▒yla paralel gider. Ancak, farkl─▒ bir ├žocu─čun do─čumu, geli┼čimi, ailelerde ├žok ├že┼čitli de─či┼čikliklere neden olur. Anne- babalar─▒n, karde┼člerin ki┼čilik ├Âzelikleri, birbirlerinden, ya┼čamdan, mesleklerinden, yak─▒n ├ževreden ve toplumdan beklentileri farkl─▒la┼č─▒r. Bu farkl─▒l─▒klar aileden aileye de─či┼čmekle birlikte, anne-babalar─▒n ki┼čilik ├Âzellikleri, e┼člerin birbirlerine olan yak─▒nl─▒klar─▒ ve destek olu┼člar─▒, yak─▒n ├ževre ile toplum tepkileri ve deste─či bu de─či┼čikliklerin nitelik ve niceli─čini etkilemektedir. Asl─▒nda devletin bu tip ├žocuklara sundu─ču hizmet ailelerde meydana gelen de─či┼čiklikleri etkiler.

Aile ├╝yelerinin kendilerindeki ve ya┼čamlar─▒ndaki t├╝m bu de─či┼čiklikler, bir geli┼čim s├╝recidir. Farkl─▒ ├Âzelli─či olan bir ├žocuk anne-baban─▒n ve karde┼člerin kendilerine bak─▒┼člar─▒n─▒, kendilerini tekrar de─čerlendirme ve ke┼čfetme yollar─▒n─▒ ba┼člat─▒r. Aile ├╝yeleri kendi yeterlilik ve yetersizliklerini, neleri ba┼čar─▒p ba┼čaramad─▒klar─▒n─▒ deneme, g├Ârme ve kan─▒tlama olana─č─▒ bulurlar.

Anne-baba; ebeveyn olmay─▒ ├Â─črenme, sorumluluklar─▒n─▒n fark─▒na varma, karar verme becerilerini geli┼čtirme ve ba┼čkalar─▒n─▒ da d├╝┼č├╝nmeyi ├Â─črenme geli┼čim s├╝recinin ├Ânemli bir b├Âl├╝m├╝n├╝ ya┼čar. Anne-baba ve ├žocuklar birlikte hayal k─▒r─▒kl─▒klar─▒n─▒, kabul g├Ârmemeyi, yanl─▒┼čl─▒klar yapmay─▒, uygun olmayan karar verip soncuna katlanmay─▒ ├Â─črenirler; t├╝m bu deneyimlerden nas─▒l yararlanacaklar─▒na ili┼čkin ├že┼čitli ba┼ča ├ž─▒kma becerilerini geli┼čtirirler.

Aile olarak, “farkl─▒ olduklar─▒n─▒, farkl─▒ m├╝cadele ve geli┼čim s├╝reci i├žinde olduklar─▒n─▒ g├Âr├╝rler.” Zaman zaman yaln─▒zl─▒k duygular─▒n─▒, ├žaresizlik duygular─▒n─▒ ya┼čarlar ve bunlarla nas─▒l ba┼ča ├ž─▒kacaklar─▒n─▒ deneye yan─▒la bularak, kendilerinin ve ├žocuklar─▒n─▒n geli┼čimlerine katk─▒da bulunurlar. Ailelerin ├žocu─čun yetersizlikleri hakk─▒nda bilgi ald─▒klar─▒ ilk kurumlar hastanelerdir. ├çocu─ča hastal─▒─č─▒n tan─▒s─▒ konulan hastanelerde anne ve babalar ├žocuk hakk─▒nda yeterince bilgilendirilememekte ve yard─▒m alabilecekleri kurumlar hakk─▒nda yeterince y├Ânlendirilmemektedirler. Bu da aileleri ├žaresiz b─▒rakmaktad─▒r. Halbuki hasta yak─▒nlar─▒n─▒n duygusal ve maddi y├╝klerini azaltman─▒n ├Ânemli bir boyutu aileleri hastal─▒k ile ilgili bilgilendirmektedir. Hasta ailesi ile i┼čbirli─či kurabilmenin en ├Ânemli noktas─▒ sempati duyabilmek, hastan─▒n tedavisinde ve g├╝├žlerinin geli┼čtirilebilmesinde ailenin yan─▒nda oldu─čumuzun hissettirilmesidir.

Kas Hastalıkları ve Çocuklar

Hastal─▒─č─▒n olmad─▒─č─▒ d├Âneme sa─čl─▒kl─▒ d├Ânem denir. ├çocuklarda sa─čl─▒k ba┼čar─▒l─▒ uyum s├╝recini, b├╝y├╝me ve geli┼čme d├Âneminin g├Âstergesidir. Hastal─▒k ise uyumda yetersizlik veya dengeyi sa─člama ├žabas─▒nda y─▒k─▒lma g├Âstergesi olup bu s├╝rede b├╝y├╝me ve geli┼čmede bozukluklar ve yetersizliklerin g├Âr├╝lebildi─či bir d├Ânem olarak kabul edilebilir. Hastal─▒─č─▒n etkisi ├žocu─ča, aileye, hastal─▒─ča, ├ževreye ba─čl─▒ birbirini etkileyen de─či┼čkenlere ba─čl─▒d─▒r. ├çocu─čun okul ya┼čant─▒s─▒n─▒ etkileyen herhangi bir hastal─▒k ├Ânemli bir stres kayna─č─▒d─▒r. Erkekler atletik yeteneklerini, k─▒zlar ise arkada┼č gruplar─▒ndan farkl─▒ k─▒lan hastal─▒klara daha ├žok tepki g├Âsterirler.

Kas hastal─▒klar─▒nda ├žocuklarda yeti kayb─▒ s├Âz konusudur. Bu yeti kay─▒plar─▒ baz─▒ ├žocuklarda engelleme olu┼čturur. ├ľrne─čin, hareket k─▒s─▒tl─▒l─▒─č─▒ olan bir ├žocuk okul aktivitelerine ve oyunlara kat─▒lamaz. Dolay─▒s─▒yla bu engelleme ├žocu─čun fiziksel ve sosyal ├ževresi ile olan ili┼čkilerini, uyumunu bozucu nitelikte olur.

├ľzellikle duygusal problemlerin olu┼čumunu da ├žocu─čun ki┼čilik yap─▒s─▒ ├Ânemli rol oynar. Kayg─▒s─▒z, d─▒┼čad├Ân├╝k, dert etmeyen ve hemen y─▒k─▒lmayan ├žocuklar i├žekapan─▒k, kendini be─čenen ve narsistik ├žocuklara g├Âre daha az problemle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kal─▒r. ├çocuktaki farkl─▒ yetenek ve beceri zenginli─či sorun olu┼čumunu azalt─▒rken, ├žekici olmamak gibi belirgin ├Âzellikleri art─▒rmaktad─▒r.

Hastal─▒─ča uyum sa─člayamayan ├žocuk ve ad├Âlesanlar da ├╝├ž farkl─▒ davran─▒┼č bi├žimi g├Âzlenebilir.

Birincisi; Korku, durgunluk, d─▒┼č d├╝nyaya ilginin azalmas─▒ ve ├Âzellikle anneye olan a┼č─▒r─▒ ba─č─▒ml─▒l─▒kla karakterizedir. Bu ├žocuklar─▒n anneleri yo─čun ├╝z├╝nt├╝ ve ├žocuklar─▒na kar┼č─▒ a┼č─▒r─▒ koruyucu bir tutum i├žindedirler. Beslenme, v├╝cut bak─▒m─▒, uyku d├╝zeni ve ila├ž kullan─▒m─▒ annesinin kontrol├╝ alt─▒ndad─▒r. Bu tutum ├žocu─čun ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ kazanmas─▒n─▒ engeller.

─░kincisi; Fazlaca ba─č─▒ms─▒z, yasaklara kar┼č─▒ cesur ve riskli aktivitelere giren ├žocuklardan olu┼čur. B├Âyle ├žocuklar ger├žek korku ve tehlikelere kar┼č─▒ inkar mekanizmas─▒n─▒ kullan─▒rlar. O zaman ger├žeklik duygusu bozulur ve adeta meydan okurcas─▒na korkulan durumlar─▒ aramaya ba┼člarlar. Bu ├žocuklar fazlaca merakl─▒ ve su├žu gizleyen anneler taraf─▒ndan yeti┼čtirilmi┼člerdir.

├ť├ž├╝nc├╝s├╝; Konjenital anomaliye sahip ├žocuk ve ad├Âlesanlard─▒r. Bunlar utanga├ž g├Âr├╝n├╝ml├╝, yaln─▒z ├žabuk i├žerleyen ve normal insanlara kar┼č─▒ d├╝┼čmanca tav─▒r sergileyebilen ve uyumsuzlu─čun daha az g├Âr├╝nd├╝─č├╝ ├žocuklard─▒r. Bu ├žocuklar─▒n anneleri genellikle ├Âzr├╝ nedeniyle ├žocu─ču sosyal ├ževreden soyutlama ├žabas─▒nda olan annelerdir.

Kronik hastal─▒klar ├žocu─čun oldu─ču kadar ailesinin de ya┼čam kalitesini etkiler. ├çocu─čun fiziksel hastal─▒─č─▒ aile i├žinde fiziksel, psikolojik ve sosyal sorunlar do─čurur. Bu ├žocuklar da karde┼člerine kar┼č─▒ agresif davran─▒┼člar, depresif tepkiler ve sosyal geri ├žekilme g├Âr├╝lmektedir.

├çocu─čun kronik hastal─▒─ča verece─či psikolojik tepkiler baz─▒ yazarlar taraf─▒ndan depresyon, agresyon, ├Âzellikle erkek ├žocuklarda g├Âr├╝len kar┼č─▒ cins gibi davranma, bunalt─▒, ba─č─▒ml─▒l─▒kta artma, a┼ča─č─▒l─▒k duygusunu ya┼čama ve sosyal geri ├žekilme olarak s─▒n─▒fland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. ├çocuk bu hastal─▒kla birlikte ya┼čamay─▒ ├Â─črenmek zorundad─▒r.

─░nsan davran─▒┼člar─▒ ya┼čam─▒ s├╝rd├╝rme ve kendini ger├žekle┼čtirme e─čiliminden kaynaklan─▒r. Birey yok olmaya ve bozulmaya kar┼č─▒ direnir ve t├╝m kal─▒tsal olanaklar─▒n─▒ kullanma bilme ve geli┼čtirme yolunda ├žaba harcar. Bu ├žaba insanda gerek bedensel ve gerekse psikolojik d├╝zeyde birlikte g├Âr├╝l├╝r. ├ľrne─čin, fizyolojik d├╝zeyde bak─▒ld─▒─č─▒nda kan ┼čekeri ├ž─▒kt─▒─č─▒nda veya d├╝┼čt├╝─č├╝nde bunun normal d├╝zeye getirilebilmesi i├žin ├žabalar. Psikolojik d├╝zeyde bir ├Ârnek vermek gerekirse birey belirli bir dengeyi korumak i├žin ├žaba g├Âsterir. Bedensel de─či┼čim gibi psikolojik dengenin bozulmas─▒ da bireyin i┼člevlerinde ├Ânemli aksakl─▒klar yarat─▒r. Ya┼čam─▒ s├╝rd├╝rme ve kendini ger├žekle┼čtirme ├žabalar─▒ ba┼čar─▒l─▒ olamazsa uyumsuz davran─▒┼člar g├Âr├╝l├╝r.

Sizlerin hastal─▒─č─▒ ilerleyici kas erimesi ve kuvvet azl─▒─č─▒ ile seyreden ve eklem hareketlerinde k─▒s─▒tlama, kas k─▒sal─▒klar─▒, solunum kapasitesinde azalma, omurga ve ekstremitelerde ┼čekil bozukluklar─▒na yol a├žar. T├╝m bunlar aile ve hasta ├╝zerinde ruhsal travmaya neden olur. ─░lerleyici ├Âzellikteki kas hastal─▒klar─▒n ┼čiddeti ve etkiledi─či alanlara g├Âre de─či┼čik tiplerde fonksiyonel yetersizliklere yol a├žmaktad─▒r. Bu yetersizlikler hasta ki┼činin normal bir ya┼čam s├╝rmesini engellemektedir.

Bireyin varolu┼čunu ve geli┼čimini s├╝rd├╝rebilmesi i├žin baz─▒ temel gereksinimlerinin kar┼č─▒lanmas─▒ gerekir. ─░nsan─▒n temel gereksinimleri, bedensel ve psikolojik olarak iki ana grupta toplan─▒r. Bizim konumuz psikolojik gereksinimlerdir. ─░nsan─▒n psikolojik gereksinimlerini tan─▒mlamak bedensel gereksinimlerinde oldu─ču kadar kolay de─čildir. Bir insandan di─čerine de─či┼čebilen psikolojik gereksinimlerin her insanda ortak olan baz─▒ y├Ânleri de vard─▒r.

─░nsan, bir par├žas─▒ oldu─ču evrendeki d├╝zeni kendi ya┼čam─▒nda da arar. Kendi ya┼čam─▒nda denge ve d├╝zeni yaratamam─▒┼čsa, i├žine girdi─či yeni durumlar─▒ ve eylemlerinin sonu├žlar─▒n─▒ de─čerlendirmede g├╝├žl├╝─če d├╝┼čer. ─░nsan kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ sorunlarla ba┼č edebilecek yeterlilikte olmak ister. Yeterlilik duygusu ki┼činin bedensel, zihinsel, duygusal ve toplumsal alanlarda geli┼čtirebildi─či yeteneklerine ba─čl─▒d─▒r. Yeterlilik ve yeteneklilik insana gerekli olan g├╝veni sa─člar.

─░nsan─▒n temel psikolojik gereksinimlerinden biri de, di─čer insanlarla sevgi al─▒┼čveri┼činde bulunmak ve dost├ža ili┼čkiler kurabilmektir. Bunun yan─▒ s─▒ra ki┼či i├žinde ya┼čad─▒─č─▒ grup ├╝yeleri taraf─▒ndan kabul edilme ve onaylanma gereksinimini de duyar. Yeterlik ve toplum taraf─▒ndan onaylanma ki┼čide ├Âz de─čer duygusunu g├╝├žlendirir ve kimlik kavram─▒n─▒n geli┼čmesini sa─člar. ─░nsan bu temel ├╝zerine kendi gizil g├╝├žlerini olumlu bir bi├žimde kullanma ve ger├žekle┼čtirme olana─č─▒n─▒ bulur. Ne var ki, toplumun kendi de─čerlerine g├Âre koymu┼č oldu─ču s─▒n─▒rlar vard─▒r ve baz─▒ alanlarda ├╝yelerini destekleyen toplum, di─čer baz─▒ alanlarda onlar─▒ engeller. Farkl─▒l─▒─č─▒ olan insanlar─▒n kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒ en b├╝y├╝k sorun, kendileri i├žin saptad─▒klar─▒ umut d├╝zeyinin ger├žek d─▒┼č─▒ olmas─▒d─▒r. ─░nsanlar ula┼čmak istedikleri ama├žlar─▒n─▒ kendi gizil g├╝├žlerine g├Âre ya ├žok y├╝ksek veya ├žok al├žak bir d├╝zeyde tasarlarlar. Dolay─▒s─▒yla, geli┼čtirdikleri ve uygulad─▒klar─▒ y├Ântemlerde de ger├žek d─▒┼č─▒ oldu─čundan, geli┼čim d├Ânemlerinden birinde saplan─▒p kal─▒r, umut ettikleri d├╝zeye hi├žbir zaman ula┼čamazlar. Kas hastas─▒nda, tan─▒ a┼čamas─▒ndan ba┼člayarak tedavi a┼čamas─▒n─▒n t├╝m├╝nde de─či┼čik emosyonel ve davran─▒┼čsal tepkiler ortaya ├ž─▒kar. Bu tepkilerin t├╝m├╝n├╝n psikopatolojik olarak de─čerlendirilmesi veya hepsinin normal olarak kabul edilmesi yanl─▒┼čt─▒r.

Toplumun kas hastal─▒klar─▒n─▒ alg─▒lamas─▒, hekimin hastal─▒─č─▒ alg─▒lamas─▒, hastan─▒n kendini ve hastal─▒─č─▒ alg─▒lamas─▒n─▒ etkiler. Hastan─▒n ve ailelerinin hastal─▒k konusunda bilgilendirilmi┼č olmalar─▒, tedavi y├Ântemlerini bilmeleri, sessiz tutumun a┼č─▒lmas─▒nda ve hastan─▒n uyum ├žabas─▒n─▒n geli┼čtirilmesinde katk─▒ sa─člamaktad─▒r.

Hastan─▒n ki┼čilik yap─▒s─▒, emosyonel olgunluk d├╝zeyi, ba┼č etme potansiyeli, hastan─▒n ya┼čam d├Ânemi ├Ânemlidir. Hastal─▒─č─▒n tan─▒s─▒, organ tutumu, hastal─▒─č─▒n geli┼čimi, yap─▒lan tedaviler, tedavilerden al─▒nan sonu├žlar hasta ve hastal─▒─č─▒n prognozu a├ž─▒s─▒ndan de─čerlidir.

Tan─▒y─▒ ├Â─črenmek, sevilen birinin ani kayb─▒ ile ayn─▒ etkiyi yapar.

Hastada yaratt─▒─č─▒ korku odaklar─▒ ┼č├Âyle s─▒ralanabilir:

├ľzsayg─▒n─▒n azalmas─▒
Bedensel ├Âz├╝r
Beden g├Âr├╝nt├╝s├╝nde bozukluk
├çevreye, ki┼čilere ba─č─▒ml─▒l─▒k
─░┼če yaramama duygusu
Ki┼čiler aras─▒ ili┼čkilerde bozukluk
Hareket ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝n k─▒s─▒tlanmas─▒
Ya┼čam─▒n tehdidi
Beden b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝n bozulmas─▒
Gelece─če y├Ânelik planlar─▒n bozulmas─▒
Sosyal rol ve etkinliklerin de─či┼čimi
Yeni ortamlara uyum g├╝├žl├╝─č├╝ ├žekme
Cinsel sorunlar

Kas Hastalar─▒ Tan─▒ Konduktan Sonra Neler Hisseder:

├ľfke
┼×ok
Elem
Hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒
Kendi kendine ac─▒ma

Fiziksel hastal─▒─č─▒n tan─▒s─▒ ne olursa olsun, tan─▒n─▒n ard─▒ndan hasta kendini yetersiz, aciz, beceriksiz biri olarak g├Âr├╝r. Bu bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ “Ben ba┼čkalar─▒n muhta├ž olacak birisi miyim?” t├╝r├╝nden negatif d├╝┼č├╝nceler ortaya ├ž─▒kar. Depresif fiziksel hasta, ├ževresini; onu reddeden, ondan a┼č─▒r─▒ beklentileri olan, onda yoksunluk yaratan negatif d├╝┼č├╝ncelerle de─čerlendirilebilir. “Beni kimse anlam─▒yor?”, “Bana yard─▒mc─▒ olam─▒yorlar.”, “Herkes beni terk etti.”….gibi. Gelece─če ili┼čkin olumsuz beklentiler i├žindedir. Gelece─či ├╝mitsiz, de─čersiz ve anlams─▒z g├Âr├╝r.

Kas hastal─▒klar─▒n─▒n herhangi birisiyle y├╝z y├╝ze kalan birey s─▒kl─▒kla bilinmeyen belirsiz bir gelecekle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya olman─▒n yaratt─▒─č─▒ tehdidin yan─▒ s─▒ra, hastal─▒─ča kar┼č─▒ sava┼čamayaca─č─▒ gibi inan├žlar da ta┼č─▒r. Bu durumdaki pek ├žok insan kendisiyle ilgili bir ├Ân kestirimde bulunarak kendisini adeta kitler ve ├Âl├╝me terk eder.

Hastan─▒n olabildi─čince iyi ya┼čamas─▒na, y├╝z y├╝ze geldi─či ┼čey neyse onunla kar┼č─▒la┼čmas─▒na yard─▒mc─▒ olmak ├Ânemlidir. Bu hastalar i├žin ├╝mit, bak─▒m, destek, sevilmek ve sevmek ├žok ├Ânemlidir.

Zorlanma ÔÇô Stres

─░nsan gereksinimlerini her zaman kolayl─▒kla gideremez. Doyum ararken kendi i├žinden ya da ├ževresinden gelen engellerle kar┼č─▒la┼č─▒r ve zorlan─▒r. Zorlanma ula┼č─▒lmak istenilen amaca do─čru yol al─▒rken bir engellenme ile kar┼č─▒la┼čma sonucu ortaya ├ž─▒kabilir; g├╝nl├╝k ya┼čamda engellerle s├╝rekli olarak kar┼č─▒la┼č─▒r. Zorlanma, bir engellenme ile kar┼č─▒la┼čma yerine, iki ama├ž ya da gereksinim aras─▒nda bir se├žim yapma zorunlulu─čunun yaratt─▒─č─▒ ├žat─▒┼čma ┼čeklinde belirebilir. B├Âyle bir durumda bir amac─▒n se├žilmesi, di─čer amac─▒n engellenmesi ile sonu├žlan─▒r. ├ť├ž├╝nc├╝ bir zorlanma t├╝r├╝, ki┼činin belirli bir amaca ula┼čma ├žabas─▒n─▒n s├╝rekli bir bask─▒ alt─▒nda olmas─▒d─▒r. Bask─▒ ├ževreden geldi─či gibi i├žsel kaynakl─▒da olabilir. Herhangi bir durumda bu ├╝├ž t├╝r zorlanmadan yaln─▒z biri, bazen ikisi ya da ├╝├ž├╝ birden g├Âr├╝n├╝r.

Zorlanma durumlar─▒ insanda baz─▒ duygular yarat─▒r. Bireyin engellenmeye kar┼č─▒
geli┼čtirdi─či duygu k─▒zg─▒nl─▒kt─▒r. K─▒zg─▒nl─▒k duygusu ki┼čiyi at─▒l─▒m yapmaya ya da sald─▒rgan davran─▒┼ča y├Âneltir. E─čer s─▒k s─▒k engellemelerle kar┼č─▒la┼č─▒rsa k─▒zg─▒nl─▒k duygusu d├╝┼čmanl─▒k duygusuna d├Ân├╝┼č├╝r. D├╝┼čmanl─▒k duygusunun i├žinde engelleme yaratan ki┼čiyi ya da ki┼čileri incitme, onlara zarar verme ya da ortadan kald─▒rma iste─či vard─▒r. K─▒zg─▒nl─▒k ve d├╝┼čmanl─▒k duygular─▒ y├Ânetilmesi en g├╝├ž duygulard─▒r.

Ki┼či zorlanma ile kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒nda durumla ba┼č edebilme g├╝c├╝n├╝ kendisinde bulursa ├žabaya y├Ânelik bir davran─▒┼č bi├žimini g├Âsterir ve i├žinde bulundu─ču duruma uyum yapmaya ├žal─▒┼č─▒r. Kendini yetersiz buldu─ču durumlarda ise, savunmaya y├Ânelik tepkiler geli┼čtirir.

├çabaya y├Ânelik tepkiler zorlanma durumunun yaratt─▒─č─▒ ko┼čullarla ba┼ča ├ž─▒kma amac─▒n─▒ g├╝der. Bu tepkiler genellikle at─▒l─▒m, ├žekilme ya da uzla┼čma bi├žimindedir.

At─▒l─▒m; amaca ula┼čabilme yolundaki engelleri ortadan kald─▒rmaya y├Ânelinir ve normal ko┼čullarda ki┼čiye yap─▒c─▒ bir nitelik katar. K─▒zg─▒nl─▒k ve d├╝┼čmanl─▒k duygular─▒ ile birlikte geli┼čtirilen bir at─▒l─▒m genellikle toplumun onaylamad─▒─č─▒ sald─▒rgan ve y─▒k─▒c─▒ davran─▒┼člara yol a├žar.

Bazen b├Âyle zorlanma durumlar─▒ ortaya ├ž─▒kabilir ki bu durumdan ├žekilme en ger├žek├ži ├ž├Âz├╝m yoludur. Zorlanma ile kar┼č─▒la┼č─▒lan alan terk edilir ve yenilgi kabul edilir veya varolan duruma duygusal kat─▒l─▒m oran─▒ azal─▒r. At─▒l─▒m ya da ├žekilme tepkileri ile ├ž├Âz├╝mlenemeyen durumlarda kullan─▒lan bir di─čer tepki bi├žimi uzla┼čmad─▒r. Uzla┼čma yolu se├žildi─činde, zorlanma yaratan duruma yakla┼č─▒m bi├žimi de─či┼čir ya da ilk amac─▒n yerine ge├žecek ba┼čka bir ama├ž bulunur. B├Âylece ilk tasarlanm─▒┼č olan farkl─▒ bir yolda doyum sa─članm─▒┼č olur. Genellikle insanlar uzun s├╝re ortadan kald─▒r─▒lamayan engellerle kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒nda ilk isteklerinden giderek vazge├žer ve onun yerine ge├žecek ama├žlar─▒ kabul etme e─čilimi g├Âsterirler.

Bir zorlanman─▒n a─č─▒rl─▒─č─▒, bireyin yeni duruma uyumu i├žin yapmas─▒ gereken de─či┼čikliklerin niteli─čine ve zorlanman─▒n ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ ├ževrenin ko┼čullar─▒na ba─čl─▒d─▒r. Zorlanman─▒n ├žoklu─ču bireyin uyum yapma yetene─čini k─▒s─▒tlar. ─░nsan bazen ayn─▒ d├Ânemde ├žok say─▒da sorunla birden kar┼č─▒la┼č─▒rsa bu olaylar─▒n her biri ile ayn─▒ zamanda kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒nda ula┼čabilece─činden daha fazla bir zorlanma alt─▒nda kal─▒r.

Anksiyete

Anksiyete, ger├žeklikle ba─člant─▒s─▒ olmayan korku olarak basit├že tan─▒mlan─▒r. ├ľrne─čin, bir anne ├žocu─čunun y├╝z├╝nde ├ž─▒kan bir sivilceden ├Âlece─čini d├╝┼č├╝n├╝rse bu anksiyete, ama y├╝ksek ate┼čli bir hastal─▒ktan bu endi┼čeyi duyarsa korkudur.

Anksiyete ye e┼člik eden di─čer belirtiler genellikler, dikkat toplayamama, karar verme g├╝├žl├╝─č├╝, a┼č─▒r─▒ duyarl─▒l─▒k, umutsuzluk, uyku bozukluklar─▒, a┼č─▒r─▒ terleme ve s├╝rekli kas gerilimidir.

Anksiyete ki┼činin s├╝rekli bir gerilim, ├╝z├╝nt├╝ ve tedirginlik i├žinde ya┼čamas─▒na neden olur. Anksiyeteli ki┼či di─čer ki┼čilerle olan ili┼čkilerinde a┼č─▒r─▒ duyarl─▒d─▒r, kendini yetersiz bulur ve kolayca ├ž├Âk├╝nt├╝ye girer, dikkatini toplayamad─▒─č─▒ ve yanl─▒┼č yapmaktan korktu─ču i├žin karar vermek ona ├žok g├╝├ž gelir. ├ľzellikle boyun ve omuz b├Âlgelerinde daha ├žok duyulan kas geriliminden, s─▒k idrar yapmadan, uyku g├╝├žl├╝─č├╝nden ve k├Ât├╝ r├╝yalardan yak─▒n─▒l─▒r. S├╝rekli terlenir, avu├ž i├žleri ─▒slak ve so─čuktur, g├Âr├╝n├╝r bir neden ortada yokken kan bas─▒nc─▒ ve nab─▒z h─▒z─▒ artabilir, kalp ├žarp─▒nt─▒lar─▒ olabilir.

Ki┼činin i┼čleri yolunda gitse de kayg─▒l─▒d─▒r.

Belirsiz kayg─▒lar ve genel duyarl─▒k onun s├╝rekli s─▒k─▒nt─▒ ve tedirgin olmas─▒na, umudunu kolayca yitirmesine yol a├žar. B├╝y├╝k g├╝├žl├╝kle karar verebilse dahi, bu karar─▒n sonu├žlar─▒, yapm─▒┼č olabilece─či yanl─▒┼člar ve bunlar─▒n do─čuraca─č─▒ olumsuz etkiler ├╝zerinde a┼č─▒r─▒ bir kayg─▒ yarat─▒r.

Bu insanlar─▒n ├╝z├╝nt├╝ konusu yaratmada ki imgelem g├╝├žleri sonsuzdur; bir ├╝z├╝nt├╝ konusu ortadan kalkt─▒─č─▒ an, yeni bir sorun bulunur. ├ťz├╝nt├╝ler gece yata─ča girdikten sonrada bitmez. G├╝nl├╝k olaylar gibi kayg─▒lara, ge├žmi┼čte yap─▒lm─▒┼č yanl─▒┼člara ve gelecekte ortaya ├ž─▒kabilecek g├╝├žl├╝kler eklenir. T├╝m d├╝┼č├╝nceler sona erip de uykuya dal─▒nd─▒─č─▒nda, silahl─▒ adamlar taraf─▒ndan kovalanma, y├╝ksek yerden d├╝┼čme, d├╝┼čmanlardan ka├žarken bacaklar─▒n yava┼č hareket etmesi gibi anksiyete r├╝yalar─▒ g├Âr├╝l├╝r. E─čer ki┼či bu duygularda kurtulabilmek amac─▒yla a┼č─▒r─▒ derecede uyku ilac─▒ al─▒rsa ya da alkol kullan─▒rsa durum daha karma┼č─▒k bir durum al─▒r.

Nevroz

Bir insan ├ževresindeki olaylar─▒ s├╝rekli olarak yanl─▒┼č yorumlamakta ise, ├žo─ču kimsenin ola─čan kar┼č─▒lad─▒─č─▒ durumlarda kayg─▒ya kap─▒l─▒yorsa ve sorunlar─▒ ├ž├Âzmek i├žin ├žaba g├Âsterece─či yerde onlar─▒ g├Ârmezlikten geliyorsa, davran─▒┼člar─▒ nevrotik olarak nitelendirilir. ─░lgin├ž y├Ân, ├žo─ču kez b├Âyle bir ki┼činin kendisinin de davran─▒┼člar─▒n─▒ mant─▒k d─▒┼č─▒ ve uyumsuzlu─čunun fark─▒nda olu┼čudur. Nevrotik davran─▒┼člar uyumsuz niteliklerine kar┼č─▒n, ki┼činin d├╝nyay─▒ alg─▒lamas─▒nda ├Ânemli sapmalar ve ileri derecede bir ki┼čilik bozulmas─▒ yaratmaz. Nevrotikler daha ├žok kayg─▒l─▒, mutsuz ├ževresi ile olan ili┼čkilerinde etkisiz ve genellikle bir hastanede yatmalar─▒n─▒ gerektirecek denli a─č─▒r olmasa da ├žo─ču kez bir hekime ba┼čvurmalar─▒ gerekir.

Nevrotik davran─▒┼člar bireyde yerle┼čmi┼č bir k─▒s─▒r d├Âng├╝ s├╝recinin ├╝r├╝n├╝d├╝r. Bu s├╝recin i├žinde birey, yetersizlik ve a┼ča─č─▒l─▒k duygular─▒ i├žindedir; g├╝nl├╝k, ola─čan sorunlar─▒ ├╝rk├╝t├╝c├╝ buldu─čundan s─▒k s─▒k anksiyete duygular─▒na kap─▒l─▒r, zorlanma durumlar─▒n─▒ yenmek i├žin ├žaba g├Âsterece─či yerde savunma y├Ântemlerini kullanarak onlardan ka├ž─▒nmak ister, kendi ├ž─▒karlar─▒na kar┼č─▒t olan davran─▒┼člar─▒n─▒n ve yedek ├ž├Âz├╝m yollar─▒n─▒ g├Âsterebilmesini engelleyen kat─▒l─▒─č─▒n─▒n fark─▒nda de─čildir. Ben merkezci─či nedeniyle yak─▒n ili┼čkiler kuramaz. Sorunlar─▒n─▒ ├ž├Âzme ├žabas─▒ g├Âsterememesinin yaratt─▒─č─▒ su├žluluk duygular─▒ ya┼čam─▒nda arad─▒─č─▒n─▒ bulamama ve mutsuzluk varl─▒─č─▒na egemendir. Bir insanda t├╝m nevrotik ├Âzellikler birlikte bulunmaya bilir ve nevrotik davran─▒┼člar bir ki┼čiden di─čerine olduk├ža b├╝y├╝k farkl─▒l─▒klar g├Âsterebilir.

Ki┼čilerin ta┼č─▒d─▒─č─▒ ├Âzelliklerinin do─čal bir sonucu olarak, ki┼či s├╝rekli olarak di─čer insanlardan destek aramaya y├Ânelir. Yenilgi gibi ba┼čar─▒da getirdi─či sorumluluktan ├Ât├╝r├╝, ki┼čide yetersizlik duygular─▒na ve yetersizli─čin ortaya ├ž─▒kaca─č─▒ korkular─▒na yol a├žabilir.

Nevrotik ki┼činin temel ya┼čam bi├žimi, g├╝nl├╝k ya┼čam─▒n sorunlar─▒ ile u─čra┼čmaktan ├žok, onlardan ka├ž─▒nmaya y├Âneliktir. ├ço─ču kez bedensel yak─▒nmalar ba┼čar─▒s─▒zl─▒klara neden olarak g├Âsterilir. T├╝m d├╝┼č├╝nce ve davran─▒┼člar, anksiyete ve yetersizlik duygular─▒ ile kar┼č─▒la┼čmay─▒ sa─člayacak bir yap─▒dad─▒rlar. Ne var ki bu ka├ž─▒nma davran─▒┼člar─▒, ├žo─ču kez geli┼čimi engelledi─či gibi, temelde var olan g├╝├žl├╝klerin giderek daha fazla peki┼čtirilmesi ile sonu├žlan─▒r.

Depresyon

Depresif duygu durum ve ilgi kayb─▒ ya da zevk al─▒nan etkinliklerden art─▒k zevk al─▒nam─▒yor olmas─▒, depresyonun anahtar semptomlar─▒d─▒r. Hastalar kendilerini h├╝z├╝nl├╝, kederli, umutsuz ya da de─čersiz hissettiklerini s├Âyleyebilirler. Hasta i├žin depresif duygu durum, ├žok ola─čan kabul edilebilecek ├╝z├╝nt├╝ duygusundan ├žok ayr─▒ bir niteli─či vard─▒r. Hastalar ├žo─ču kez depresif duygu durumu “IZDIRAP VEREN DUYGUSAL B─░R A─×RI” imi┼č gibi tan─▒mlarlar.

Hastalar bazen a─člayamad─▒klar─▒ndan yak─▒n─▒rlar. Di─čer yandan, depresyondaki kimi hastalar bazen depresyonun fark─▒nda de─čillermi┼č gibi g├Âr├╝n├╝rler, ancak bununla birlikte ailelerinden, arkada┼člar─▒ndan ve daha ├Ânce ilgilendikleri etkinliklerinden uzak dururlar. Depresyondaki hastalar─▒n hemen hepsi (%97) g├Ârevlerini yapmada zorluk do─čuran, okulda ve i┼čte ba┼čar─▒s─▒zl─▒kla sonu├žlanan bir enerji azl─▒─č─▒ndan ve yeni tasar─▒lar kurmak i├žin istek azl─▒─č─▒ndan yak─▒n─▒rlar.
Hastalar─▒n %80’i uyku sorunlar─▒ oldu─čundan yak─▒n─▒rlar. Hastalar genellikle erken uyan─▒rlar ve gece s─▒k uyan─▒rlar ve “sorunlar─▒”yla ilgili olarak d├╝┼č├╝ncelere dalarlar. Hastalar─▒n pek ├žo─čunda i┼čtah azalmas─▒ ve kilo kayb─▒ vard─▒r. Ancak baz─▒ hastalarda i┼čtah artmas─▒ ve a┼č─▒r─▒ uyuma g├Âr├╝l├╝r. Hastalar─▒n semptomlar─▒nda sabahlar─▒ bir artma ve ak┼čama do─čru bir azalma g├Âr├╝l├╝r. D├╝┼č├╝ncelerini belirli bir konu ├╝zerinde yo─čunla┼čt─▒rma yetene─činde azalma (hastalar─▒n %84’├╝) ve d├╝┼č├╝nce bozukluklar─▒ (%67’si) gibi kognitif semptomlar g├Âr├╝lebilir.

Depresyondaki hastalar─▒n yakla┼č─▒k ├╝├žte ikisi intihar etmeyi d├╝┼č├╝n├╝r ve %10-15’i intihar giri┼čiminde bulunur. Hastalar genellikle d├╝zelmeye ba┼člad─▒klar─▒ ve intihar─▒ tasarlayabilecek ve bunu uygulayabilecek g├╝c├╝ kendilerinde bulduklar─▒ zaman intihar giri┼čiminde bulunurlar.

Depresyonun genel belirtileri ┼č├Âyle s─▒ralanabilir:

* Depresif duygu durumun varl─▒─č─▒, hastan─▒n kendisini, ├╝zg├╝n, kederli,
h├╝z├╝nl├╝, kasvetli, ne┼česiz, can─▒ s─▒kk─▒n, morali bozuk, mutsuz, ac─▒nacak
halde, peri┼čan, zavall─▒, dertli, ├žaresiz, bo┼čluktaym─▒┼č gibi, sinirli, d├╝┼č
k─▒r─▒kl─▒─č─▒na u─čram─▒┼č, ├ž├Âkk├╝n vb. s├Âzc├╝klerle tan─▒mlan─▒r.
* Hi├ž bir ┼čeyden zevk almama
* Enerji kayb─▒, yorgunluk-bitkinlik
* Konu┼čmada, d├╝┼č├╝ncelerde ve davran─▒┼člarda retardasyon
* ─░┼čtahta de─či┼čme; genellikle kilo kayb─▒ olur
* Uyku bozuklu─ču
* Somatik yak─▒nmalar
* Ajitasyon (huzursuzluk olarak ya┼čan─▒lan artm─▒┼č motor etkinlik)
* Cinsel ilgi ve etkinlikte azalma
* ─░┼če ya da yap─▒lan di─čer etkinliklere kar┼č─▒ ilgi kayb─▒
* De─čersizlik, kendini k├╝├ž├╝k g├Ârme, kendi kendini k─▒nama, utan├ž ya da su├žluluk duygular─▒
* “D├╝┼č├╝nmede yava┼člama” ya da ” D├╝┼č├╝ncelerinin karma┼č─▒k olmas─▒” yak─▒nmalar─▒yla d├╝┼č├╝nme ya da d├╝┼č├╝ncelerini belirli bir konu ├╝zerinde yo─čunla┼čt─▒rma yetisinde azalma
* Anksiyete
* Benlik sayg─▒s─▒nda azalma
* Çaresizlik duyguları
* Karamsarl─▒k ve umutsuzluk
* ├ľl├╝m d├╝┼č├╝nceleri ya da intihar giri┼čimleri

Bu belirtileri kendimizde g├Âzl├╝yorsak, bunlar─▒n kendi ba┼č─▒na ge├žmesini beklemeden veya kendi kendimize sava┼čmaktan vazge├žip bir uzmana ba┼čvurmak en do─čru yoldur.

├ľneriler ÔÇô Neler Yapabiliriz?

Hastal─▒─č─▒n─▒z─▒n tan─▒s─▒ kondu, medikal tedavisi planland─▒, doktorunuz hastal─▒k konusunda size, sizin hastal─▒─č─▒ tan─▒man─▒za yard─▒mc─▒ olacak t├╝m bilgileri verdi. Art─▒k birlikte ya┼čayaca─č─▒n─▒z hastal─▒─č─▒n─▒z─▒, yeni arkada┼č─▒n─▒z─▒ tan─▒yorsunuz. ┼×imdi sizler neler yapacaks─▒n─▒z? Var olan kapasitemizle ya┼čam─▒m─▒z─▒ en kaliteli hale getirmek sizim evimizde, ├Ânce ya┼čam─▒m─▒z─▒ kolayla┼čt─▒racak d├╝zenlemeler yapmal─▒y─▒z:

* Uygun yatak, tekerlikli sandalye se├žimini yapmal─▒y─▒z.
* Ev d├╝zenlenmesi hastan─▒n aktivitelerini ve mobilitesini artt─▒racak ve ba─č─▒ms─▒z k─▒lacak ┼čekilde tekrar g├Âzden ge├žirilmelidir. – Tuvalete tutunma barlar─▒ konulabilir
– Alafranga tuvalet tercih edilmelidir.
– D├╝┼čmeyi engellemek i├žin evin zemini kaygan olmamal─▒d─▒r.
– Ev tak─▒lmay─▒ ├Ânleyecek ┼čekilde d├╝zenlenmelidir.
– D├╝┼čme s├Âz konusu oldu─čunda yaralanmay─▒ engellemek i├žin sivri ve keskin
kenarl─▒ mobilyalar m├╝mk├╝n oldu─čunca kullan─▒lmamal─▒d─▒r.
* Hastan─▒n d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kmas─▒ sorun oldu─ču i├žin g├╝n├╝ daha zevkli ge├žirmesi ev d─▒┼č─▒ ile ili┼čkisini kesmemesi, ayr─▒ca d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kmas─▒n─▒n kolay olmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan oturmak i├žin giri┼č katlar─▒ tercih edilmelidir.
* Kontrollere aksat─▒lmadan gidilmelidir.
* Aile hastas─▒n─▒ a┼č─▒r─▒ koruyucu bir tutum i├žine girmemelidir. Hastan─▒n yapabilece─či t├╝m i┼čleri yapmas─▒ i├žin olanak tan─▒nmal─▒d─▒r. Sorumluluk verilmeli, en ├Ânemli de toplumdan soyutlanmamal─▒d─▒r.
* Psikoterapiler genellikle anksiyete ve depresyonu azaltmada, ya┼čam kalitesini y├╝kseltmede, kendini iyi hissetme halinin artmas─▒nda yararl─▒ olur.
* Ya┼čam─▒ndaki her ┼čeyin kontrol├╝nden ├ž─▒kt─▒─č─▒ duygusu g├╝├žl├╝ olan kas hastalar─▒nda davran─▒┼čsal terapilere aktif kat─▒l─▒m kontrol duygusunu g├╝├žlendirmede yararl─▒d─▒r.
* Hastada g├Âr├╝lme potansiyeli y├╝ksek olan cinsel sorunlar, cinsel g├╝c├╝ ve ├žekicili─či ile ilgili gizli ya da a├ž─▒k korkular konusunda seks├╝el dan─▒┼čmanl─▒k yararl─▒ olur.
* Kas hastalar─▒n─▒n aileleri ikinci dereceden hastalar olarak tan─▒mlamak ve kas hastal─▒klar─▒n─▒ aile hastal─▒─č─▒ olarak d├╝┼č├╝nmek yanl─▒┼č olmaz. ├ç├╝nk├╝ ailelerin depresyon, anksiyete d├╝zeyleri hasta kadar y├╝ksektir. Ayr─▒ca hastal─▒ktan kendini sorumlu tutma, kendini su├žlama, hastan─▒n sorumlulu─čunu ├╝stlenme aileyi s─▒k─▒nt─▒ya sokar. Bu nedenle aile bireylerine terapi yap─▒laca─č─▒ gibi aile terapisi de yararl─▒ olur.

Kaynak:

Uzm. Psk. G├╝lden UMURTAK

engelliler.biz

Yatalak engellilerde yatak yaras─▒

Yatak Yaras─▒ ve Tedavisi 1
{loadposition header}

1- Yatak yaras─▒ olu┼čmas─▒ sonucu doktora m├╝racaat eden hastalara nas─▒l bir tedavi uygulan─▒yor? Yani hangi a┼čamada ila├ž hangi a┼čamada ameliyat tedavisi uygulan─▒yor?

Cevap: Yatak yaralar─▒n─▒n tedavisi; genelde pansuman, gerekirse ameliyatt─▒r ve yaran─▒n yeri, derinli─či, geni┼čli─či vb. ve hastan─▒n ya┼č─▒, ┼čuur ve genel durumu g├Âz ├Ân├╝ne al─▒narak karar verilir. Ameliyat edilebilecek hastalarda (┼čuuru a├ž─▒k, anestezi alabilecek durumda olan ve y├╝z├╝st├╝ yatabilen ..), yara kendili─činden kapanmayacaksa ameliyat gereklidir. di─čer durumlarda hasta pansumanlarla takip edilir. Yatak yaralar─▒nda en do─čru yol olu┼čmas─▒n─▒ engellemektir.Bu nedenle hastan─▒n s─▒k s─▒k pozisyonunu de─či┼čtirmek, alt─▒n─▒n kuru olmas─▒, ├žar┼čaf ve giyeceklerinin alt─▒nda k─▒r─▒┼čmamas─▒, yatakta yar─▒ yatar pozisyonda iken a┼ča─č─▒ do─čru kayd─▒r─▒lmamas─▒, alt─▒nda haval─▒ yatak olmas─▒ vb. gibi ├Ânlemler al─▒nmal─▒d─▒r.

2- Bir defa yara olu┼čmu┼č yerde (tedavi sonras─▒) tekrar yara olu┼čma riski, yara olu┼čmam─▒┼č b├Âlgeye oranla daha fazlad─▒r denilebilir mi? Bu durumda bir defa yara olu┼čmu┼č ve tedavisini de tamamlam─▒┼č olan hastalar i├žin ekstra hassasiyet ve koruyucu y├Ântemler uygulanmal─▒ m─▒d─▒r? Y├Ântemler nelerdir?

Cevap: Tabi ki ├Ânceden hasarlanan b├Âlgeler daha hassas olur. Yaralar en s─▒k hastan─▒n kazan─▒n ┼čokunu atlatamad─▒─č─▒ erken d├Ânemlerde olur. Bu d├Ânemde bak─▒m─▒ yapan ki┼čiler daimi bask─▒ya u─črayan b├Âlgeleri s─▒k s─▒k g├Âzlemelidir. En s─▒k yaralar; kal├žan─▒n arkas─▒ (sakral b├Âlge ), her iki yanda uyluk kemi─činin ba┼člar─▒n─▒n oldu─ču b├Âlgeler (trokanterik b├Âlgeler) ve oturma pozisyonunda ├╝zerinde durulan kemik yap─▒lar─▒n oldu─ču b├Âlgeler (iskial b├Âlgeler) de olur.

3- Yatak yaralar─▒nda genellikle ba┼čvurulan y├Ântem olan ameliyat konusunda biraz bilgi verir misiniz? Tercih sebebi, ameliyat s├╝resi, iyile┼čme s├╝resi, ba┼čar─▒ oran─▒, ayn─▒ yere ikinci bir defa ameliyat yap─▒labiliyor mu?

Cevap: Yap─▒lacak ameliyatlarda bu b├Âlgelerdeki kemik yap─▒lar─▒n ├╝zerini ├Ârtecek kas ve deri flebi denen doku kayd─▒rmalar─▒ ile sa─član─▒r. Hangi kas deri flebinin kullan─▒laca─č─▒ yara b├Âlgesine ve bu b├Âlgelerdeki ├Âncelik s─▒ras─▒na g├Âre de─či┼čir. Ayn─▒ b├Âlgeye birka├ž kez ameliyat yap─▒labilir. Ama kullan─▒lacak se├ženeklerin dikkatli se├žimi se├ženeklerin ├žabuk t├╝ketilmemesini sa─člar.

Kaynak:

Dr. Soner Tatl─▒dede
Plastik ve Rekonstr├╝ktif Cerrahi Uzman─▒
Yatak Yaras─▒ ve Tedavisi 2

Yatak yaras─▒ kemik ├ž─▒k─▒nt─▒s─▒ bulunan b├Âlgelerde, risk grubu ta┼č─▒yan ki┼čilerde g├Âzlenen deri ve derialt─▒ dokusu hasar─▒d─▒r.

Risk grubunu hareket k─▒s─▒tl─▒─č─▒, duyu kusuru olanlar, akut hastal─▒─č─▒ ve ┼čuur kayb─▒ olan ki┼čiler, damar rahats─▒zl─▒─č─▒ ve kronik hastal─▒─č─▒ bulunan ki┼čiler olu┼čturmaktad─▒r. Ya┼č da ayn─▒ zamanda bir risk fakt├Âr├╝ te┼čkil etmektedir. 65 ya┼č ├╝zeri ve 5 ya┼č alt─▒ndaki ki┼čiler de risk ta┼č─▒r.

Yaran─▒n geli┼čmesi bir basamak zinciri takip eder. ├ľnce kemik ├ž─▒k─▒nt─▒s─▒ olan b├Âlgelerde bas─▒n├ž art─▒┼č─▒ olur. Bas─▒n├ž art─▒┼č─▒ k─▒lcal damarlarda t─▒ka├ž olu┼čumuna sebep verir. Bas─▒nc─▒n yo─čunlu─ču ve s├╝resi yatak yaras─▒ i├žin anahtar yol oynar. ─░┼člemi sonucunda doku beslenemez ve yaralar olu┼čur.

S├╝rt├╝nme yatak yaras─▒ olu┼čumu kolayla┼čt─▒ran di─čer bir etmendir. S├╝rt├╝nmeyle beslenemeyen y├╝zeysel deri birbirinden ayr─▒l─▒r. ─░rriton etki yaratan maddelerde yatak yaras─▒n─▒n ilerlemesi sebep verir. ÔÇť─░drar, ter, d─▒┼čk─▒ÔÇŁ irriton ├Âzelli─če sahip salg─▒lard─▒r.

Yatak yaras─▒ ├Ânlenmesinde birincil kural deri g├Âzlemidir. Deri g├Âzlemi hastalara ├Â─čretilmeli, d├╝zenli ve s─▒k olarak yap─▒lmal─▒d─▒r.

Tekerlekli sandalye kullanan ki┼čiler ya ayna yard─▒m─▒yla ya da ba┼čkalar─▒na muayeneyi yapt─▒rmal─▒d─▒rlar.

Hastalar─▒n pozisyonu s─▒k s─▒k de─či┼čtirilmelidir. S├╝rekli ayn─▒ pozisyonda bulunulmas─▒ yatak yaras─▒ndan sorumlu en ├Ânemli etmendir. S├╝rekli oturan ki┼čilerin yatarak yaras─▒na yakalanma riski fazlad─▒r. Oturma koltuklar─▒, cihazlar yaralar─▒n geli┼čimini ├Ânleyecek tarzda olmal─▒d─▒r.

Fizyoterapistlerden yard─▒m al─▒nmal─▒d─▒r. Bir b├Âlgede yatak yaras─▒ olu┼čmu┼čsa, o b├Âlgede ikinci defa yara olu┼čma riski daha y├╝ksektir.

Yatak yaras─▒ olu┼čumunda vitamin ve mineral eksikli─či risk fakt├Âr├╝d├╝r. Vitamin ve mineral takviyesi yap─▒lmal─▒d─▒r.

Cildin ─▒slak kalmamas─▒na ├Ânem verilmelidir. ─░drar ve d─▒┼čk─▒ yarayla temas etmemelidir. Cilt temizli─či tahri┼č etmeyen malzemelerle yap─▒lmal─▒d─▒r. Cilt s─▒cak suyla y─▒kanmal─▒d─▒r, sonra kurulanmal─▒d─▒r.

Yatak yaras─▒ kendini; solmayan k─▒zar─▒kl─▒k, ─▒s─▒ art─▒┼č─▒, sertlik ve ├Âdemle belli eder. Dokuda hasar ba┼člad─▒─č─▒nda ─▒s─▒ art─▒┼č─▒ so─čuklu─ča kendini b─▒rak─▒r. ─░leri durumlarda mavi-mor renk fark─▒, su toplamas─▒ g├Âzlenir.

Yara olu┼čmaya ba┼člad─▒ktan sonra ├Âncelikle nekrotik dokular─▒n uzakla┼čt─▒r─▒lmas─▒ gerekir. Nekrotik dokuyu ortadan kald─▒racak preparatlar ├Âncelikle kullan─▒lmal─▒d─▒r. ─░nfeksiyon geli┼čmi┼čse antibiyotik tedavisi uygulanmal─▒d─▒r. Yara kurutmayan preparatlarla temizlenmelidir.
Yeni yara olu┼čumunu ├Ânlemek i├žin s─▒k pozisyon de─či┼čimi yap─▒lmal─▒d─▒r.

Risk grubu ta┼č─▒yan ki┼čiler( hareket k─▒s─▒tl─▒─č─▒, duyu kusuru, akut hastal─▒─č─▒, ┼čuur kayb─▒, damar hastal─▒─č─▒, kronik rahats─▒zl─▒k) kal├ža, kuyruk sokumu gibi kemik ├ž─▒k─▒nt─▒s─▒ bulunan olanlarda renk de─či┼čikli─či, bulant─▒, ─▒s─▒ art─▒┼č─▒, sertlik hissettikleri zaman hemen hekime ba┼čvurmal─▒d─▒rlar.

Hastalara ├Ânceden bilgi verilmeli, ┼č├╝pheli lezyonlarda hemen ba┼čvurmalar─▒ s├Âylenmelidir. Yatak yaras─▒ multi disipliner bir yakla┼č─▒mla tedavi edilmelidir.
Dermatologlar, plastik cerrahlar, fizyoterapist, hem┼čireler bu tak─▒m─▒ olu┼čturmaktad─▒r.Harici uygulamadan cevap al─▒namayan, derin yatak yaralar─▒nda cerrahi tedavi uygulanmaktad─▒r.

S├╝rekli oturan, hareket etmeyen ki┼čilerde yatak yaralar─▒ d─▒┼č─▒nda, tahri┼č ekzemalar─▒, mantar ingeksiyonlar s─▒k g├Âzlenir.

Kaynak:

Ac─▒badem Hastanesi Bak─▒rk├Ây
Dermatoloji
Dr. G├Âkhan Okan

engelliler.biz

├ľz├╝rl├╝l├╝k ve cinsellik

├ľz├╝rl├╝ler ve Cinsellik

Bedensel ├Âz├╝rl├╝ kimselerin de her insan gibi do─čal bir tak─▒m gereksinimi vard─▒r. Oysa toplumlar, herhangi bir sakatl─▒─č─▒ olan kimseleri cinsellik d─▒┼č─▒ olarak g├Ârmeye ├žok yatk─▒nd─▒r. Dolay─▒s─▒yla bedensel ├Âz├╝rleri olanlar , kendileri hakk─▒ndaki bu olumsuz g├Âr├╝┼č├╝ ├╝stlenerek ger├žekte cinsel istek ve yetileri ba┼čka insanlardan farkl─▒ olmasa bile bu duygular─▒n─▒ bask─▒ alt─▒nda tutarlar. ├ľz├╝rl├╝ kimseler ister istemez cinsel ya┼čamlar─▒nda baz─▒ sorunlarla kar┼č─▒la┼čacaklard─▒r. Fakat bunlar─▒n i├žinde en ├Ânde gelen sorun ba┼čkalar─▒n─▒n ├Ânyarg─▒lar─▒d─▒r. Geri kalan sorunlar─▒n ├ž├Âz├╝m├╝ ancak bu engel a┼č─▒ld─▒ktan sonra giderek kolayla┼čacakt─▒r. Baz─▒ sorunlar ├Âzel istek ve ├žabayla hi├ž olmazsa k─▒smen ├ž├Âz├╝lebilir ve ki┼či, kendine b├╝y├╝k ruhsal sa─čl─▒k kazand─▒racak bir mutluluk kayna─č─▒na kavu┼čabilir.

─░nsan cinselli─či beynin ├Ân k─▒sm─▒ ile merkezi sinir sistemi arac─▒l─▒─č─▒yla y├Ânlendirilir. Cinsel birle┼čmenin hemen ├Âncesinde ba┼člay─▒p birle┼čme s─▒ras─▒nda devam eden de─či┼čiklikler, yani erkekte sertle┼čme ile kad─▒nda klitoris ve d├Âlyolunun b├╝y├╝y├╝p geni┼člemeleri, bu merkezlerden denetlenir. Merkezi sinir sistemi, omurilikte bulunan sinir ip├žiklerinden olu┼čur. Cinsel uyar─▒m mesajlar─▒, omurili─čin kuyruk sokumundaki taban─▒ndan cinsel organlara ba─čl─▒ sinir lifleri taraf─▒ndan ta┼č─▒n─▒r. E─čer yan belden a┼ča─č─▒ fel├žlilerde oldu─ču gibi omurilikte bir kopukluk varsa, omurilik bir zarar g├Ârm├╝┼č ya da geli┼čmemi┼čse, bu durum cinsel mesajlar─▒n iletilmesine engel olur. Sinir sistemindeki kopuklu─čun konumuna, tam ya da k─▒smi olu┼čuna g├Âre cinsel organlar─▒n i┼člevleri de ya t├╝m├╝yle ortadan kalkar ya da d├╝┼čme g├Âsterir. Ayn─▒ bi├žimde, omurilikten cinsel organlara giden sinirlerin t├╝m├╝yle ya da k─▒smen zarar g├Ârmesi de organlar─▒n i┼člevlerinde b├╝t├╝nsel ya da k─▒smi bir olumsuz etki yarat─▒r.

Sakatlarda bazen de do─črudan cinsel organlar─▒n i┼čleviyle ilgili olmay─▒p dolayl─▒ bir bi├žimde ortaya ├ž─▒kan sorunlar olabilir. ├ľrne─čin sakatl─▒ktan ├Ât├╝r├╝ baz─▒ duru┼člar ya da baz─▒ hareketler olanaks─▒zla┼čm─▒┼čt─▒r. Belli hareketler ki┼čiye rahats─▒zl─▒k ve ac─▒ verebilir.

Romatizma ile eklem iltihab─▒ b├Âyle durumlara yol a├žabilen hastal─▒klard─▒r. ├ľte yandan beyin felci ge├žirmi┼č kimselerde denetim alt─▒na al─▒namayan istek d─▒┼č─▒ adale kas─▒lmalar─▒n─▒n neden oldu─ču kol bacak hareketleri de cinsel birle┼čmeyi engelleyici etmenler olarak g├Âr├╝lebilir. Ki┼či, e─čer cinsel birle┼čme s─▒ras─▒nda soluk alamaz oluyor ya da cinsel heyecan y├╝z├╝nden kalp ├žarp─▒nt─▒s─▒ ya┼č─▒yorsa, hatta baz─▒lar─▒nda g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi cinsel birle┼čme sara n├Âbeti ba┼člatabiliyorsa, bunlar ger├žek ya┼čamsal tehlikeler say─▒l─▒rlar ve dolay─▒s─▒yla bireyin cinsel ya┼čam─▒n─▒ olanaks─▒zla┼čt─▒r─▒rlar.

G├Ârme ve i┼čitme ├Âz├╝rl├╝lerin sorunlar─▒ ise ├žok ba┼čka bir y├Ândedir. Bu gibi ├Âz├╝rleri olan kimseler i├žin sorun, daha ├žok ki┼čisel ileti┼čimin olanaks─▒zl─▒─č─▒nda yatar. ─░┼čitme engelliler i├žin ba┼čkalar─▒yla anla┼čmak, haliyle g├╝├žt├╝r. Kulland─▒klar─▒ i┼čaret dilinde hen├╝z cinsellikle ilgili kavramlar i├žin resmen belirlenmi┼č i┼čaretler de yoktur. G├Ârme ├Âz├╝rl├╝ler ise d─▒┼č d├╝nyayla olan temaslar─▒nda genellikle arac─▒l─▒k eden kimselere gereksinim duyarlar. Ayr─▒ca kar┼č─▒lar─▒ndaki ki┼činin y├╝z ifadesini g├Ârememek, bu gibi ├Âz├╝rl├╝lerde cinsel ileti┼čim a├ž─▒s─▒ndan olduk├ža b├╝y├╝k eksiklik yarat─▒r. G├Ârme ve i┼čitme ├Âz├╝rl├╝lerin e─čitiminde cinsellik ├╝zerinde fazla durulmaz. Bu gibi eksikler ancak g├╝n├╝m├╝zde Bat─▒ ├╝lkelerinde yeni yeni fark edilmeye, bunlar─▒ giderici ├Ânlemler al─▒nmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r.

Sakatlar─▒n bedensel sorunlar─▒na bir tak─▒m ruhsal sorunlar─▒n e┼člik etmesi de g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulmas─▒ gereken bir ba┼čka ger├žektir. Bedensel ├Âz├╝rleri y├╝z├╝nden kendilerine g├╝venemeyen kimseler dolay─▒s─▒yla cinsel ili┼čki kurma konusunda ba┼čar─▒s─▒z olabileceklerdir. Ne var ki toplumumuzda hen├╝z varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝ren kom┼čuluk, h─▒s─▒ml─▒k gibi ili┼čkiler ve k├Âkl├╝ aile kurumu, ├Âz├╝rl├╝ gen├ž kimselerin kendileri gibi sorunlu kar┼č─▒ cinsten insanlarla tan─▒┼č─▒p evlenmesinde bug├╝n de bir rol oynamaktad─▒r. Bu durum yine de ge├žimini sa─člayacak bir kazan├ž yolunu elde edebilmi┼č ├Âz├╝rl├╝ler i├žin s├Âz konusu olmaktad─▒r. ├ľte yandan bir aile ge├žindirecek kazan├ž, ki┼čiye kar┼č─▒ cinsel yakla┼čmada da gerekli olan belli bir ├Âzg├╝veni sa─člar. Sonu├ž olarak bedensel ├Âz├╝rl├╝ kimselerin kendilerine toplum i├žinde ├Âzg├╝ven sa─člayacak bir konuma kavu┼čabilmeleri, bu kimselerin cinsel sorunlar─▒n─▒n ├ž├Âz├╝m├╝ i├žin bir ├Ân ko┼čul olarak belirmektedir. Bunun yan─▒ s─▒ra ├Âz├╝rl├╝lerin e─čitiminde cinsel konular ├╝zerinde durulmas─▒, gereken konularda etrafl─▒ca ayd─▒nlat─▒lmalar─▒ da son derece ├Ânemlidir.

Bedensel bir ├Âzr├╝ olan kimselerin ├Âz├╝rlerinin t├╝m cinsel birle┼čme duru┼člar─▒n─▒ olanaks─▒zla┼čt─▒rd─▒─č─▒na pek ender olarak rastlan─▒r. Genellikle s├Âz konusu duru┼člardan biri ya da baz─▒lar─▒ ki┼činin ├Âzel durumuna uygundur. Yatarak, oturarak, ayakta durarak ya da diz ├ž├Âkerek cinsel birle┼čmede bulunmak olanakl─▒d─▒r. Kad─▒n erke─čin ├Ân├╝nde ya da erkek kad─▒n─▒n ├Ân├╝nde; kad─▒n erke─čin ├╝st├╝nde ya da erkek kad─▒n─▒n ├╝st├╝nde farkl─▒ farkl─▒ duru┼člarda birle┼čmede bulunulabilir. Bu duru┼člardan biri ya da di─čeri ki┼činin sakatl─▒─č─▒na g├Âre en uygun bulunabilir. Hatta sakatl─▒─č─▒ olan kimselerin fark─▒nda olmad─▒klar─▒ teknikler de vard─▒r. ├ľrne─čin penisin tam sertle┼čmesi ger├žekle┼čmeden de cinsel birle┼čmeyi olanakl─▒ hale getiren y├Ântemler ile penis ve klitorisin fazladan uyar─▒lmas─▒n─▒ sa─člayan gere├žler s├Âz konusudur. Bu gibi y├Ântemler konusunda bilgi edinmek, bedensel ├Âzr├╝ olan pek ├žok insan─▒n ya┼čam─▒n─▒ de─či┼čtirebilir. Bat─▒daki ├Âz├╝rl├╝ler ├Ârg├╝tleri bu konularda bilgi al─▒┼čveri┼čini geli┼čtirmeye ├žal─▒┼čmaktad─▒rlar. Bir tak─▒m basit gere├žler kullan─▒larak ├Âz├╝rl├╝ organlar rahatlat─▒labilir. ├ľrne─čin yumu┼čak bir yast─▒k bedenin duru┼člar─▒n─▒ kolayla┼čt─▒rabilir. Bunun yan─▒ s─▒ra sertle┼čme i├žin masaj ayg─▒tlar─▒ndan, yapay penis ya da d├Âlyoluna var─▒ncaya kadar ├že┼čitli yapay gere├žlerin kullan─▒m─▒ da yard─▒mc─▒ olabilir. Cinsel birle┼čme t├╝m├╝yle olanaks─▒zsa e┼člerin birbirlerinin cinsel organlar─▒n─▒ elle ok┼čamalar─▒ da zevkli bir doyum yolu olabilir. A─č─▒z yoluyla da denenebilecek bu gibi sevi┼čme yollar─▒n─▒n kolayl─▒kla ├Â─črenilip uygulanabilecek teknikleri vard─▒r. Sakatl─▒klar─▒ y├╝z├╝nden cinsel organlar─▒ tam bir duyarl─▒ktan yoksun kalm─▒┼č olan pek ├žok insan, bedenlerinin ba┼čka y├Ârelerinde cinsel uyar─▒mlara kar┼č─▒ daha b├╝y├╝k bir duyarl─▒─č─▒n geli┼čti─čine tan─▒k olurlar. Bu farkl─▒ uyar─▒m b├Âlgelerinin ok┼čanmas─▒ ve buralara yumu┼čak├ža dokunulmas─▒, ki┼čiye yo─čun bir haz kayna─č─▒d─▒r. T├╝m bedenlerinin duyarl─▒─č─▒ k─▒s─▒tlanm─▒┼č, t├╝m├╝yle hareketsiz kalm─▒┼č kimseler bile e┼čleriyle birbirlerine dokunmaktan, kucakla┼čmaktan b├╝y├╝k cinsel haz ald─▒klar─▒n─▒ bildirmektedir.

├ľz├╝rl├╝lerin cinsellik konusunda tek gereksinim duyduklar─▒ ┼čey, bu konuda ayd─▒nlat─▒lmakt─▒r. Bu ba─člamda kar┼č─▒lar─▒na ├ž─▒kan en b├╝y├╝k engel de ku┼čkusuz toplumun sakatlar konusundaki ├Ânyarg─▒lar─▒ olmaktad─▒r. Bedensel ├Âz├╝rl├╝ kimseler de sevgi, a┼čk, evlilik ve cinsel beraberlik gereksinimi duyan insanlard─▒r. Baz─▒ konularda yard─▒m isteyebilirler. Bu yard─▒m her ┼čeye de─čer, ├ž├╝nk├╝ sonu├žta iki insan─▒n mutlulu─čunu yaratacakt─▒r.

Kaynak:

www.hastarehberi.com

├ľz├╝rl├╝lere sa─čl─▒kta kolayl─▒k

├ľz├╝rl├╝ vatanda┼člardan, ├Âz├╝rl├╝ sa─čl─▒k kurulu raporu i├žin muayene, tetkik, ve rapor ├╝creti al─▒nmayacak.

Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒, ├Âz├╝rl├╝lerin, ├Âzel kanunlar uyar─▒nca kendilerine tan─▒nan haklardan yararlanabilmeleri maksad─▒yla almalar─▒ gereken ├Âz├╝rl├╝ sa─čl─▒k kurulu raporlar─▒ i├žin muayene, tetkik ve rapor ├╝creti al─▒n─▒p al─▒nmayaca─č─▒ konusunda uygulamada do─čan teredd├╝tlerin giderilebilmesi i├žin bir genelge yay─▒mlad─▒.

 

Tedavi Hizmetleri Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝
├ľz├╝rl├╝ Sa─čl─▒k Kurulu Raporu Hakk─▒nda Genelge
Tarihi:03.03.2004 Say─▒s─▒:3539 Genelge No:2004/30
├ľz├╝rl├╝lerin, ├Âzel kanunlar uyar─▒nca kendilerine tan─▒nan haklardan yararlanabilmeleri maksad─▒yla almalar─▒ gereken ├Âz├╝rl├╝ sa─čl─▒k kurulu raporlar─▒ i├žin muayene, tetkik ve rapor ├╝creti al─▒n─▒p al─▒nmayaca─č─▒ konusunda uygulamada do─čan teredd├╝tlerin giderilebilmesi i├žin ilgili mevzuat ├žer├ževesinde konunun a├ž─▒kl─▒─ča kavu┼čturulmas─▒ gerekli g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

Bilindi─či ├╝zere, 08.01.2002 tarih ve 4736 say─▒l─▒ Kanunun 1 inci maddesinin 1 inci f─▒kras─▒nda ├Âzetle; genel b├╝t├žeye dahil daireler ile katma b├╝t├želi idareler, bunlara ba─čl─▒ d├Âner sermayeli kurulu┼člar, ve di─čer kamu kurum ve kurulu┼člar─▒nca ├╝retilen mal ve hizmet bedellerinde i┼čletmecilik gere─či yap─▒lmas─▒ gereken ticari indirimler hari├ž herhangi bir ki┼či veya kuruma ├╝cretsiz veya indirimli tarife uygulanmayaca─č─▒ h├╝kme ba─članm─▒┼čt─▒r. Bahsedilen 1 inci f─▒kra h├╝km├╝nden muaf tutulacak ki┼či veya kurumlar─▒ tespit etmeye ayn─▒ kanunun 1 inci maddesi 4 ├╝nc├╝ f─▒kras─▒nda Bakanlar Kurulu yetkili k─▒l─▒nm─▒┼čt─▒r.

Bu ├žer├ževede, 08.02.2002 tarihli ve 24665 say─▒l─▒ Resmi GazeteÔÇÖde yay─▒mlanan 28.01.2002/3654 say─▒l─▒ kararnameÔÇÖnin eki karar ile gaziler, ┼čehit ve gazi dul ve yetimleri, ├Âz├╝rl├╝ler, ├Â─črenciler ve 2022 say─▒l─▒, 65 Ya┼č─▒n─▒ Doldurmu┼č Muhta├ž, G├╝├žs├╝z ve Kimsesiz T├╝rk Vatanda┼člar─▒na Ayl─▒k Ba─članmas─▒ Hakk─▒nda Kanun kapsam─▒ndaki ki┼čiler 4736 say─▒l─▒ Kanunun 1 inci maddesi 1 inci f─▒kras─▒ h├╝km├╝nden muaf tutulmu┼čtur. Di─čer bir ifade ile, verilen hizmetler kar┼č─▒l─▒─č─▒nda ├╝cret al─▒nmamas─▒ veya indirimli uygulama yap─▒labilmesi imkan─▒ getirilmi┼čtir.

Konuyla ilgili 03.12.2002 tarih ve 2002/58 NoÔÇÖlu Ba┼čbakanl─▒k Genelgesinin 6 nc─▒ maddesinde ve Sa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒n─▒n 10.05.2000 tarih ve 2000/48 NoÔÇÖlu Genelgesinin 3 ├╝nc├╝ maddesinde ÔÇťHerhangi bir sosyal g├╝vencesi olmayan ├Âz├╝rl├╝ vatanda┼člar─▒m─▒z─▒n alm─▒┼č olduklar─▒ sa─čl─▒k kurulu raporlar─▒ndan ba─č─▒┼č ve evrak paras─▒ ad─▒ alt─▒nda para talep edilmemesiÔÇŁ gerekti─či belirtilmi┼čtir.

Ancak, gerek ├Âz├╝rl├╝ vatanda┼člar─▒m─▒zdan gerek resmi sa─čl─▒k kurum ve kurulu┼člar─▒ndan Bakanl─▒─č─▒m─▒za intikal eden m├╝racaatlardan; uygulamada teredd├╝t ve sorunlar olu┼čtu─ču ve bu durumun ├Âz├╝rl├╝ vatanda┼člar─▒m─▒z─▒n ma─čduriyetine yol a├žt─▒─č─▒, tespit edilmi┼čtir.

Bu itibarla mezkur genelgelerde belirtildi─či ├╝zere;06.02.1998 tarihli ve 98/10746 say─▒l─▒ Bakanlar Kurulu Karar─▒ ile y├╝r├╝rl├╝─če konulan , ├ľz├╝rl├╝lere Verilecek Sa─čl─▒k Kurulu

Raporlar─▒ Hakk─▒nda Y├ÂnetmelikÔÇÖte de belirtilen yetkili sa─čl─▒k kurulu┼člar─▒na ├Âz├╝rl├╝ sa─čl─▒k kurulu raporu almak i├žin ba┼čvuran vatanda┼člar─▒n raporlar─▒ndan ba─č─▒┼č veya evrak paras─▒ ad─▒ alt─▒nda herhangi bir ├╝cret talep edilmemesi, muayene, tetkik ve sa─čl─▒k kurulu raporu i┼člemleri neticesinde do─čan hizmet bedellerinin;

a) ─░lgilinin herhangi bir kamu kurum veya kurulu┼čunda ├žal─▒┼čmas─▒ halinde bu kurum veya kurulu┼č├ža,

b) SSK,Ba─č-Kur, Emekli Sand─▒─č─▒ mensubu olmalar─▒ veya emekli, ya┼čl─▒l─▒k veya malull├╝k ayl─▒─č─▒ almalar─▒ halinde ba─čl─▒ bulunduklar─▒ sosyal g├╝venlik kurumunca kar┼č─▒lanmas─▒,

c) Ye┼čil kart─▒ bulunan ├Âz├╝rl├╝lerin 3816 say─▒l─▒ Kanun uyar─▒nca ├Âz├╝rl├╝ sa─čl─▒k kurulu raporu ile ilgili i┼č ve i┼člemlerine ait giderlerinin (poliklinik muayene ├╝creti hari├ž) ise, ba─čl─▒ bulunduklar─▒ Kaymakaml─▒klar b├╝nyesindeki Sosyal Yard─▒mla┼čma ve Dayan─▒┼čmay─▒ Te┼čvik Fonundan Bakanl─▒─č─▒m─▒za aktar─▒lan avans sisteminden kar┼č─▒lanmak ├╝zere Tedavi Hizmetleri Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝nden talep edilmesi,

d) Bunlar─▒n d─▒┼č─▒nda kalan ve herhangi bir sosyal g├╝venlik ┼čemsiyesi alt─▒nda olmay─▒p ├Âdeme g├╝c├╝ bulunmayan ├Âz├╝rl├╝ vatanda┼člar─▒m─▒zdan 28.01.2002/3654 say─▒l─▒ Bakanlar Kurulu Karar─▒ ve 03.12.2002/58 say─▒l─▒ Ba┼čbakanl─▒k Genelgesi uyar─▒nca muayene, tetkik, ve rapor ├╝creti al─▒nmamas─▒ gerekmektedir.

Down Sendromunu Ana Rahmindeyken ─░kili Test (11-14 Testi) ve Fetal Ense Kal─▒nl─▒─č─▒yla Tespit

Down Sendromunu Ana Rahmindeyken ─░kili Test (11-14 Testi) ve Fetal Ense Kal─▒nl─▒─č─▒yla Tespit Edilebilniyor
─░kili Test (11-14 testi) ve fetal ense kal─▒nl─▒─č─▒

Her hamile kad─▒n karn─▒nda kromozomal bozukluk ta┼č─▒yan bir bebek ta┼č─▒ma riski ile kar┼č─▒ kar┼č─▒yad─▒r. Herhangi bir inceleme yapmadan bu riski kabaca tahmin etmeye ├žal─▒┼č─▒rken baz─▒ parametreler g├Âz ├Ân├╝ne al─▒n─▒r.
Anne ya┼č─▒ ┬á┬á ┬áAnne aday─▒n─▒n ya┼č─▒ artt─▒k├ža bebekte kromozom bozuklu─ču g├Âr├╝lme riski artar.
Gebelik ya┼č─▒ ┬á┬á ┬áBebekte kromozom bozuklu─ču g├Âr├╝lme riski ilerleyen gebelik ya┼č─▒ ile birlikte artar. Anomalili bebeklerin ├žok b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒nda gebeli─čin erken d├Ânemlerinde d├╝┼č├╝k olur.
├ľnceki hamileliklerde anomalili bebek ├Âyk├╝s├╝ ┬á┬á ┬áDaha ├Ânceki hamilelikte kromozom bozuklu─čuna sahip bir bebek olmas─▒ ┼čimdiki gebelikte anne ya┼č─▒na g├Âre hesaplanan riskte art─▒┼ča neden olur.

Kromozomal anomaliye sahip bebekleri daha do─čmadan anne karn─▒nda tespit edebilmek gebelik takibi ile u─čra┼čan jinekologlar─▒n en b├╝y├╝k hayallerinden biridir. Bu hayal tarama testlerinin geli┼čmesi ile k─▒smen ger├žekle┼čmi┼čtir.

Y─▒llar i├žerisinde bu testlerin giderek yayg─▒nla┼čmas─▒ ve yeni testlerin ortaya ├ž─▒kmas─▒ olduk├ža sevindiricidir. 1970’lerin sonlar─▒na do─čru alfa fetoprotein taramas─▒n─▒n n├Âral t├╝p defektlerinin taranmas─▒ amac─▒yla kullan─▒ma girmesini takiben 1980’li y─▒llar─▒n sonunda ayn─▒ testin Down sendromunun taranmas─▒nda da i┼če yarayabilece─či fikri olu┼čtu. Zaman i├žinde alfa fetoproteinle birlikte di─čer baz─▒ testlerin birarada de─čerlendirilmesinin Down sendromunun saptanmas─▒nda daha etkili oldu─ču fark edildi ve ├╝├žl├╝ test fikri ortaya at─▒ld─▒. Dahas─▒ ├╝├žl├╝ testin sadece Down sendromu de─čil Trizomi 18 ad─▒ verilen bir ba┼čka kromozom anomalisi a├ž─▒s─▒ndan da y├╝ksek risk alt─▒ndaki kad─▒nlar─▒ belirledi─či fark edildi. T├╝m d├╝nyada yap─▒lan bir├žok ├žal─▒┼čma ├╝├žl├╝ testin Down Sendromlu bebeklerin %60-70’ini hamileli─čin ortalar─▒nda saptayabildi─čini ortaya koydu. Ancak bilim adamlar─▒ bunlarla yetinmedi. Ama├ž daha erken d├Ânemde anomalili bebekleri tespit etmek ve bu gebelikleri sonland─▒rmak oldu─ču i├žin ├žal─▒┼čmalar, anomali riskini daha erken d├Ânemde ve daha y├╝ksek duyarl─▒l─▒kla saptayabilecek testlerin geli┼čtirilmesine y├Âneltildi. Bu ├žal─▒┼čmalar─▒n sonucunda ikili test ya da ilk trimester tarama testi ad─▒ verilen kavram ortaya at─▒ld─▒.

─░LK TR─░MESTER TARAMA TEST─░ NED─░R?
11-14 testi olarak da bilinen ilk trimester tarama testi Down sendromu ve Trizomi 18 ad─▒ verilen kromozomal anomaliye sahip bebekleri gebeli─čin ├žok erken d├Ânemlerinde saptamaya y├Ânelik bir tarama testidir. T├╝m tarama testlerinde oldu─ču gibi bu test de tan─▒ koydurmaz. Sadece hastal─▒k a├ž─▒s─▒ndan y├╝ksek risk alt─▒ndaki bebekleri i┼čaret eder ve bu bebeklerde kesin tan─▒ya g├Ât├╝ren tan─▒sal testlerin yap─▒lmas─▒n─▒ sa─člar. Bir ba┼čka deyi┼čle testin y├╝ksek risk g├Âstermesi bebekte anomali oldu─čunun kan─▒t─▒ olmad─▒─č─▒ gibi, riskin d├╝┼č├╝k ├ž─▒kmas─▒ da bebe─čin tamamen sa─čl─▒kl─▒ oldu─čunu garanti etmez.

─░lk trimester tarama testinin ├╝├žl├╝ test ile kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda baz─▒ avantajlar─▒ vard─▒r. Bunlardan en ├Ânemlisi testin daha erken d├Ânemde yap─▒lmas─▒ sonucu olas─▒ bir olumsuzluk durumunda gebeli─čin daha erken ve risksiz ┼čekilde sonland─▒r─▒lmas─▒na olanak tan─▒r. Dahas─▒ duyarl─▒l─▒─č─▒ ├╝├žl├╝ teste g├Âre daha y├╝ksektir ve Down sendromu ile trizomi 18 olgular─▒n─▒n %90’─▒n─▒n tan─▒mas─▒na yard─▒mc─▒ olur.

11-14 TEST─░ NASIL YAPILIR?
11-14 testi temel olarak iki ayr─▒ incelemenin birarada de─čerlendirilmesi ile yap─▒l─▒r. Bunlar:

1. Bebe─čin ensesinin arkas─▒nda bulunan s─▒v─▒ k─▒sm─▒n kal─▒nl─▒─č─▒n─▒n ultrason ile ├Âl├ž├╝lmesi (fetal ense kal─▒nl─▒─č─▒)
2. Anneden al─▒nan kan ├Ârne─činde gebelik hormonu olan beta-hCG’nin serbest k─▒sm─▒n─▒n (free beta-hCG) ve PAPP-A (gebeli─če ├Âzg├╝ plazma proteini-A, pregnancy associated plasma protein-A) ad─▒ verilen bir di─čer proteinin ├Âl├ž├╝lmesidir

Bu ├Âl├ž├╝mler tek ba┼člar─▒na yap─▒ld─▒─č─▒nda duyarl─▒l─▒klar─▒ d├╝┼č├╝kken bir arada de─čerlendirildiklerinde ba┼čar─▒ ┼čans─▒ %90’a kadar ├ž─▒kmaktad─▒r.

FETAL ENSE KALINLI─×I
Fetal ense kal─▒nl─▒─č─▒, ultrasonografide bebe─čin boynunun arka k─▒sm─▒nda koyu renkli olarak g├Âr├╝nen k─▒sm─▒ anlatmak i├žin kullan─▒lan bir terimdir. Terimin ingilizcedeki orijinal ┼čekli “nuchal translucency”dir. Gebelik ilerleyip bebek b├╝y├╝d├╝k├že ense kal─▒nl─▒─č─▒ da giderek artar. Bu nedenle ├Âl├ž├╝m 11-14. haftalar aras─▒nda yap─▒labilir ve b├╝y├╝k dikkat gerektirir. ├ľl├ž├╝m yap─▒l─▒rken yap─▒lacak milimetrik bir hata risk oranlar─▒nda b├╝y├╝k de─či┼čikli─če neden olabilir.

Yap─▒lan ├žok say─▒da ara┼čt─▒rmada 11 ile 14. gebelik haftalar─▒ aras─▒ndaki fetal ense kal─▒nl─▒─č─▒ ile Down sendromu ba┼čta olmak ├╝zere baz─▒ kromozom anomalileri aras─▒nda s─▒k─▒ bir ili┼čki oldu─ču ortaya konmu┼čtur. De─či┼čik ara┼čt─▒rmalarda sadece belirtilen zaman diliminde fetal ense kal─▒nl─▒─č─▒n─▒n ├Âl├ž├╝lmesi ile Down sendromlu bebeklerin %40-70’inin saptanabildi─či ortaya konmu┼čtur. Ancak bu bebeklerin annelerinin, ileri ya┼č gebelikleri ya da daha ├Ânceki gebeliklerinde kromozom anomalili bebek do─čurma ├Âyk├╝s├╝ nedeni ile incelemeye al─▒nan zaten y├╝ksek riski gebeler oldu─ču ak─▒lda tutulmal─▒d─▒r.

D├╝┼č├╝k risk grubundaki kad─▒nlarda yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar ise ├želi┼čkili sonu├žlar vermi┼čtir. Bu ├želi┼čkinin alt─▒nda yatan neden ├Âl├ž├╝m├╝ yapan ki┼čiler aras─▒nda, hatta ayn─▒ ki┼činin ├Âl├ž├╝m yapmas─▒ durumunda bile iki ├Âl├ž├╝m aras─▒nda ortaya ├ž─▒kan farkl─▒l─▒klard─▒r. Ek olarak artm─▒┼č fetal kal─▒nl─▒─č─▒n tan─▒m─▒ ile ilgili de fikir birli─či uzunca bir s├╝re sa─članamam─▒┼čt─▒r. Fetal ense kal─▒nl─▒─č─▒ ├Âl├ž├╝l├╝rken ultrasonun hangi kesitinin kullan─▒lmas─▒ gerekti─či de uzunca bir s├╝re tart─▒┼čma konusu olmu┼č, farkl─▒ kesitlerin duyarl─▒l─▒─č─▒n─▒n daha y├╝ksek oldu─ču ileri s├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r.

G├╝n├╝m├╝zde yayg─▒n olarak kabul edilen g├Âr├╝┼če g├Âre gebeli─čin 11-14. haftalar─▒ aras─▒nda bebe─čin ba┼č-popo uzunlu─čunun ├Âl├ž├╝ld├╝─č├╝ kesitte ense kal─▒nl─▒─č─▒n─▒n 3 milimetreden fazla olmas─▒ artm─▒┼č fetal ense kal─▒nl─▒─č─▒ olarak kabul edilmektedir.
Transvajinal ultrasonografide
fetal ense kal─▒nl─▒─č─▒ ├Âl├ž├╝m├╝

Fetal ense kal─▒nl─▒─č─▒ sadece kromozom anomalilerinde artmaz. Ara┼čt─▒rmalarda artm─▒┼č fetal ense kal─▒nl─▒─č─▒n─▒n di─čer baz─▒ genetik bozukluklarla birlikte temel olarak bebe─če ait kalp anomalilerinde de artt─▒─č─▒ g├Âsterilmi┼čtir. Bebe─če ait kalp anomalileri ikinci trimesterda yap─▒lan detayl─▒ ultrasonografi ile saptanmaktad─▒r. Kromozom bozuklu─ču olan bebeklerin %50-90’─▒nda kalp ve b├╝y├╝k damarlarda da anomali olmaktad─▒r. Bu nedenle kromozomal bozukluklarda meydana gelen ense kal─▒nl─▒─č─▒ art─▒┼č─▒n─▒n temel nedeninin asl─▒nda e┼člik eden bir kalp anomalisi oldu─ču d├╝┼č├╝ncesi ileri s├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r.

Fetal ense kal─▒nl─▒─č─▒n─▒n normalden fazla olabildi─či durumlar ┼čunlard─▒r:

* Kromozomal bozukluklar: Trizomi 13, trizomi 18, trizomi 21 (down sendromu), Turner sendromu (45, X0)
* Kalp anomalileri
* Akci─čer anomalileri (diyafram hernisi)
* B├Âbrek anomalileri
* Kar─▒n duvar─▒ anomalileri (omfalosel)
* Baz─▒ genetik hastal─▒klar (Arthrogryposis, Noonan sendromu, Smith-Lemli-Opitz sendromu, Stickler sendromu, Jarco-Levine sendromu ve baz─▒ iskelet anomalileri

Fetal ense kal─▒nl─▒─č─▒ ├Âl├ž├╝m├╝n├╝n kromozomal bozukluklar─▒n erken d├Ânemde saptanmas─▒nda tek ba┼č─▒na kullan─▒lmas─▒n─▒n baz─▒ sak─▒ncalar─▒ vard─▒r. Pek├žok anomalili gebeli─čin d├╝┼č├╝kle sonu├žland─▒─č─▒ g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nd─▒─č─▒nda hatal─▒ pozitif test sonras─▒ yap─▒lacak olan koriyon villus ├Ârneklemesi normal olan bir bebekte d├╝┼č├╝k riskini artt─▒racakt─▒r. ├ľte yandan h├╝crelerin baz─▒lar─▒n─▒n normal baz─▒lar─▒n─▒n da anormal oldu─ču mozaisizm varl─▒─č─▒nda villus ├Ârneklemesinde sadece anormal olan h├╝crelerin g├Âr├╝lmesi hayat─▒n─▒ normal olarak s├╝rd├╝rebilecek bir bebe─čin ya┼čam─▒na son verilmesine neden olacakt─▒r. Bunlara ek olarak erken d├Ânemde yap─▒lan koriyon villus ├Ârneklemesi daha ileriki d├Ânemlerde yap─▒lan amniyosenteze g├Âre hem daha zor hem de daha pahal─▒ bir incelemedir. Bunlardan ├žok daha ├Ânemlisi ├Â├ž├╝m├╝ yapan ki┼činin deneyimidir. ├ľl├ž├╝len de─čerler milimetrenin onda biri d├╝zeyinde oldu─čundan yap─▒lacak en ufak bir hata risk de─čerlerinde ├Ânemli de─či┼čikliklere neden olacakt─▒r. T├╝m bu nedenlerle tek ba┼č─▒na yap─▒lan fetal ense ├Âl├ž├╝m├╝n├╝n maliyet-etkinlik oran─▒ tatminkar de─čildir.

Fetal ense kal─▒nl─▒─č─▒ ile trizomi g├Âr├╝lme riski aras─▒ndaki ili┼čki ┼ču ┼čekildedir.
Fetal ense kal─▒nl─▒─č─▒
Fetal ense kal─▒nl─▒─č─▒
(milimetre)     Trizomi 13, 18 veya 21
g├Âr├╝lme riski
(%)
3     6
4     31
5     49
6     48
7     71
8     54
9     5

PAPP-A ve SERBEST beta-hCG TEST─░
PAPP-A sadece gebeli─če ait olan bir t├╝r proteindir. HCG ise yine sadece gebelikte salg─▒lanan bir hormonudur. Bu kimyasal maddelerin belirli gebelik haftalar─▒nda belirli d├╝zeylerde olmas─▒ gerekir. Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalarda anomaliye sahip bebeklerde PAPP-A d├╝zeyinin normalden daha az, serbest beta-hCG d├╝zeyininin ise daha fazla oldu─ču g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Gebeli─čin 11-14. haftalar─▒nda al─▒nan kan ├Ârne─činde ├Âl├ž├╝len bu iki kimyasal maddenin d├╝zeyleri bir bilgisayar program─▒na girilir ve program bir risk tahmininde bulunur. Parametreler aras─▒na fetal ense kal─▒nl─▒─č─▒ da eklendi─činde tahminin ba┼čar─▒l─▒ olma ┼čans─▒ ├žok daha y├╝ksektir.

Normal bir ikili test raporu

HATALI POZ─░T─░F VE HATALI NEGAT─░F TEST NE DEMEKT─░R?
Tarama testi sonucu saptanan risk o ya┼č grubundaki kad─▒nlar i├žin normal kabul edilen riskten daha az ise test negatif olarak kabul edilir. Riskin daha y├╝ksek ├ž─▒kmas─▒ durumunda ise pozitif testten s├Âz edilir.

Risk y├╝ksek ├ž─▒kt─▒─č─▒ halde yap─▒lan ileri incelemeler sonucu bebe─čin normal olmas─▒ durumunda hatal─▒ pozitif durum s├Âz konusudur. Tam tersi ┼čekilde testin normal risk g├Âsterdi─či ancak bebe─čin anomalili oldu─ču durumlar ise hatal─▒ negatif olarak tan─▒mlan─▒r.

─░lk trimester taramalar─▒nda testin duyarl─▒l─▒─č─▒ ve hatal─▒ pozitif oranlar─▒ tabloda g├Âsterilmi┼čtir.

Anomaliyi yakalama oranı (%)     Hatalı pozitif oranı
(%)
DOWN SENDROMU
serbest hCG + PAPP-A
serbest hCG + PAPP-A+Ense kal─▒nl─▒─č─▒

74
91
5
5
TR─░ZOM─░ 18
serbest hCG + PAPP-A+Ense kal─▒nl─▒─č─▒
96
1.1

Bebe─čin cinsiyetinin test sonu├žlar─▒ ├╝zerindeki etkileri de pek├žok ara┼čt─▒rmaya konu olmu┼čtur. Aral─▒k 2002’de yay─▒nlanan bir ├žal─▒┼čma k─▒z bebeklerde serbest beta-hCG’nin daha y├╝ksek olabildi─čini ortaya koymu┼čtur.

─░lk trimester tarama testi ile elde edilen veriler genelde tek bebe─čin bulundu─ču hamilelikler ile ilgilidir ancak 2003 y─▒l─▒n─▒n ┼čubat ay─▒─▒nda yay─▒nlanan ├žok yeni bir ara┼čt─▒rmada PAPP-A ├Âl├ž├╝mlerinin bebekteki Down Sendromu ve Trizomi 18 varl─▒─č─▒n─▒ g├Âstermede tek gebeliklerde oldu─ču kadar ikiz gebeliklerde de ├žok etkili oldu─ču g├Âsterilmi┼čtir. Ayn─▒ ├žal─▒┼čmada ├Âl├ž├╝m├╝n duyarl─▒l─▒─č─▒n─▒n trizomi 18 olgular─▒nda daha y├╝ksek oldu─ču saptanm─▒┼čt─▒r.

T├╝p bebek ve mikroenjeksiyon tedavileri ile hamile kalan kad─▒nlarda ise hatal─▒ pozitiflik oran─▒ biraz daha y├╝ksektir. Ancak bu konudaki ara┼čt─▒rmalar yeterli olmay─▒p kesin bir kan─▒ya varabilmek i├žin daha fazla ├žal─▒┼čmaya gerek duyulmaktad─▒r.

POZ─░T─░F TEST VARLI─×INDA NE YAPILMALIDIR?
─░kili testin pozitif ├ž─▒kmas─▒ mutlaka bebekte kromozom bozuklu─ču oldu─ču anlam─▒na gelmez. Pozitif test sadece o bebekte riskin y├╝ksek oldu─čunu ve tan─▒ya y├Ânelik ileri tetkikler yap─▒lmas─▒ gerekti─čini belirtir. ─░leri tetkikler ile kastedilen detayl─▒ ultrasonografi, koriyon villus ├Ârneklemesi ve amniyosentezdir. Sizin i├žin hangi testin uygun olaca─č─▒na doktorunuzla birlikte karar vermeniz gerekir.

NEGAT─░F TEST NE ANLAMA GEL─░R?
Testte riskin d├╝┼č├╝k bulunmas─▒ yani negatif olmas─▒ bebekte kromozom bozuklu─ču olmad─▒─č─▒n─▒ garanti etmez. Sadece genel pop├╝lasyonda ayn─▒ ya┼č grubundaki kad─▒nlar ile k─▒yasland─▒─č─▒nda bebekteki riskin daha fazla olmad─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir. Ayr─▒ca ikili test sadece kromozom bozukluklar─▒ a├ž─▒s─▒ndan riski belirler. N├Âral t├╝p defektleri a├ž─▒s─▒ndan bir risk belirlemez. Bu riski belirlemek i├žin 16-20. haftalarda ├╝├žl├╝ test yap─▒labilir. Bununla birlikte n├Âral t├╝p defektlerinin ├Ânemli bir k─▒sm─▒ ultrasonografi ile saptanabildi─činden ikili test yap─▒lan ki┼čilerde ikinci trimesterda ├╝├žl├╝ test yap─▒lmas─▒ yerine sadece detayl─▒ ultrason yap─▒lmas─▒n─▒n yeterli olaca─č─▒n─▒ ├Âne s├╝ren g├Âr├╝┼čler de mevcuttur. Bilimsel ├ževrelerde bu konuda hen├╝z bir fikir birli─či olu┼čmam─▒┼čt─▒r.

Amerikan Obstetrisyenler ve Jinekologlar Birli─či (ACOG) do─čum zaman─▒nda anne ya┼č─▒n─▒n 35 ya da daha ileri olmas─▒ durumunda tarama testleri yerine genetik dan─▒┼čmanl─▒k ile birlikte amniyosentez veya koriyon villus ├Ârneklemesi gibi tan─▒ koydurucu testlerin yap─▒lmas─▒n─▒ ├Ânermektedir. Bunun nedeni tarama testlerinin sadece risk belirlemesi, durumun varl─▒─č─▒ ya da yoklu─čunu kesin olarak ortaya koymamas─▒d─▒r. ├ľte yandan ikili test ya da ├╝├žl├╝ test sadece bir grup kromozom anomalisi a├ž─▒s─▒ndan risk belirlemekte, bu ya┼č grubunda normalden daha fazla g├Âr├╝len di─čer anomaliler hakk─▒nda fikir vermemektedir.

Beyin felci (Amyotrofik lateral skleroz)

//pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js

(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});

Beyin damarlar─▒ rahats─▒zl─▒klar─▒n─▒n (AVC) kanser ile kalp ve damar hastal─▒klar─▒ndan sonra ├Âl├╝m├╝n nedenleri aras─▒nda ├╝├ž├╝n┬şc├╝ s─▒ray─▒ ald─▒─č─▒ ortaya ├ž─▒kar─▒lm─▒┼čt─▒r. FransaÔÇÖda her y─▒l 125 bin in┬şsan bu hastal─▒─č─▒n kurban─▒ olmaktad─▒r ve bunlar─▒n 50 bini ├Âlmek┬ştedir.

 

Di─čer riskler ne yaz─▒k wholesale mlb jerseys ki hastal─▒─č─▒n tekrar─▒ veya buna ba─čl─▒ olarak Girl daha fazla fel├ž olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kmaktad─▒r.

AVC beynin bir b├Âl├╝m├╝nde tahribata yol a├žar. Enfarkt├╝s ta┬şraf─▒ndan tetiklenir, kan p─▒ht─▒s─▒yla t─▒kanan damar % 80 oranda bu nedenle olu┼čur. Y├╝zmenin Bunun yan─▒ s─▒ra daman t─▒kayan bir kanama tor┬ştusu da s├Âzkonusu olabilir. Beyin hastal─▒klar─▒n─▒n yar─▒ya yak─▒n─▒ sadece ├Âncelikli fakt├Ârlere dikkat etmek suretiyle ├Ânleyici bir te┬şdaviyle ├Ânlenebilir. Kardiyolojik rahats─▒zl─▒klar, diyabet, sigara tiryakili─či ve kolesterol, hepsi de ataklardan veya tekrarlanan ra┬şhats─▒zl─▒klar─▒n merkezi ba┼čl─▒ca nedenidir. Bunlardan korunmak a┼č─▒r─▒ dere┬şcede ├Ânemlidir.

Kronik enfeksiyonlara dikkat
Bilim adamlar─▒, bilirki┼čilerin normal olarak a├ž─▒klad─▒─č─▒ kronik beyin enfeksiyonlar─▒n─▒n bir├žok k├Ât├╝ hastal─▒─č─▒n ve fonksiyon bo┬şzukluklar─▒n─▒n ba┼člang─▒├ž noktas─▒ olabilece─čini d├╝┼č├╝n├╝yorlar; ayn─▒ zamanda beyin damar─▒ The rahats─▒zl─▒klar─▒na neden olabilece─činin de alt─▒n─▒ ├žiziyorlar. Kardiyolojiye gelince, kan damarlar─▒ndaki mikroenfeksiyonlar─▒n kardiyolojik rahats─▒zl─▒klara da yol a├žabilece┬ş─čini uzun zamandan beri biliniyor.
{loadposition header}

OkinavvaÔÇÖya gelecek olursak, oradaki beslenme rejimleri en ├žok Omega 3 i├žerir ve bundan daha az da Omega 6. Okinavva re┬şjimi, kesinlikle kalp ve beyni koruyan cheap nba jerseys bir etkiye sahiptir. Evet, bal─▒k ya da kanola ya─č─▒! Bisk├╝vi yerine haz─▒r yiyecekler, ya─čl─▒ et┬şler ya da a┼č─▒r─▒ s├╝t ├╝r├╝nleri de─čil.

Ve OkinavvaÔÇÖda
OkinavvaÔÇÖda beyin ?iir fel├žleri nadirdir; olu┼č riski bizden % 80 da┬şha azd─▒r. ÔÇť├ľnleyici yard─▒mc─▒larÔÇŁ kategorisindeki liste okundu─ču zaman ya┼čl─▒ OkinawaÔÇÖl─▒lar─▒n bu listeye her zaman harfi harfine uydu─ču a├ž─▒k bir ┼čekilde g├Âr├╝l├╝r. Onlar sonucu daha da k├Ât├╝le┬ş┼čen cheap nba jerseys rahats─▒zl─▒klardan korunmay─▒ hi├ž ihmal etmediler. Okinawa rejiminin g├╝c├╝yle beyin damarlar─▒n─▒ korudular, her ┼čeyden ├Ân┬şce de kalpleriniÔÇŽ

Riski cheap nba jerseys artt─▒ranlar
-A┼č─▒r─▒ hayvansal The proteinler (et, peynir, s├╝t ├╝r├╝nleri)
-A┼č─▒r─▒ kahve (g├╝nde 4 fincan─▒n ├╝zerinde)
-Tuz
-End├╝striyel g─▒dalardan olu┼čmu┼č ├╝r├╝nler (haz─▒r yemekler, bisk├╝viler)
-A┼č─▒r─▒ yemek yemek
-Sigara (pasif i├žiciler de bu tabloya dahildir; sigara cheap nfl jerseys i├žilen bir ortamda ya┼čad─▒─č─▒n─▒z zaman beyin damarlar─▒ rahats─▒zl─▒klar─▒ riski iki kat daha fazlad─▒r; siz sigara i├žmeseniz bile..)
├ľnleyici Yard─▒mc─▒lar
-Bitkisel olarak zengin bir beslenme (taze ve kuru meyve ve sebzeler)
-Folik asit ve i├žeren besinler (B9 vitamini) homosisteini durdu┬şran tek madde; kuru sebzeler, ye┼čil yaprakl─▒ sebzeler, portakal, avokado, badem.
-Çay
-G├╝nde 2 bardak k─▒rm─▒z─▒ ┼čarap. ─░ste─če ba─čl─▒.
-Ya─čl─▒ bal─▒klar, bitkisel ya─člar
-Fiziksel etkinlik.

 

saglikbilgisi.gen.tr

Engelliler ve Spor

//pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js

(adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});

Bilindi─či gibi spor, sa─čl─▒kl─▒ ve mutlu bir ya┼čam i├žin gerekli bir u─čra┼čt─▒r ve t├╝m insanlar i├žin ├Ânemlidir. Ancak sporun, engelli bireyler i├žin daha farkl─▒ bir ├Ânemi vard─▒r. ├ç├╝nk├╝ spor, zaten ya┼čamlar─▒nda bir ├žok engelle kar┼č─▒la┼čan ve bu engellerin yaratt─▒─č─▒ stresle birlikte ya┼čayan engelli bireylere, yeni bir pencere a├žabilmektedir.
Engel t├╝r├╝ ve derecesi ne olursa olsun hareket etme, egzersiz yapma, sportif aktivitelere kat─▒lma bireye haz vermekte, hareket etmekten duyulan haz da bireyin ya┼čam motivasyonun artt─▒rmaktad─▒r.

{loadposition header}
Sa─čl─▒k i├žin olumlu katk─▒lar─▒n─▒n Edge yan─▒ s─▒ra, birey spor yaparak yaln─▒zl─▒─č─▒n─▒ di─čer insanlarla payla┼čabilmekte, arkada┼čl─▒k kurabilmekte, dayan─▒┼čmay─▒ ├Â─črenebilmekte, yeteneklerini tan─▒yarak geli┼čme olana─č─▒ yakalayabilmekte kendisine, bedenine ve di─čer insanlara kar┼č─▒ olumlu duygular geli┼čtirebilmektedir. T├╝m bunlar da bireye anlaml─▒ ve doyumlu bir ya┼čam─▒ yakalama ve s├╝rd├╝rme ┼čans─▒n─▒ wholesale nfl jerseys vermektedir.

Hatta engelli bireyler, ├Âzel olarak d├╝zenlenmi┼č yar─▒┼čma sporlar─▒n─▒n e─čitim s├╝recini tamamlayabilmekte, yar─▒┼čmalara kat─▒labilmekte, spor ba┼čar─▒ ve ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒ ya┼čayabilmektedir. Bu anlamda da art─▒k kendilerini engelli bir birey olmaktan ├žok ÔÇťsporcuÔÇŁ olarak alg─▒lamaktad─▒rlar. Bu duygunun verdi─či g├╝venle bireyler engelleri ile ba┼ča ├ž─▒kmas─▒n─▒ ├Â─črenebilmektedirler.

Fiziksel Etkinliklerin Geli┼čime Katk─▒lar─▒

Fiziksel etkinlik, ├Âzellikle 0-21 ya┼č aras─▒ndaki kas b├╝y├╝mesi, kemikle┼čme, kalp ve karaci─čerler gibi i├ž organlar─▒n fonksiyonlar─▒n─▒ yerine getirebilmeleri i├žin gerekli g├Âr├╝lmektedir. Ara┼čt─▒rmalar, egzersizlerin kemik geni┼čli─či ve minerilizasyonunu artt─▒rd─▒─č─▒, buna kar┼č─▒n hareketsizli─čin kemikle┼čme minerilizasyonunu azaltt─▒─č─▒n─▒ ve kemiklerin daha kolay k─▒r─▒ld─▒─č─▒n─▒, daha zay─▒f bir iskelet sisteminin olu┼čtu─čunu ortaya koymaktad─▒r. Engelli olmayan ├žocuklar, normal b├╝y├╝me ve geli┼čimini s├╝rd├╝rmek i├žin g├╝nl├╝k oyun aktivitelerine kat─▒larak yeterli fiziksel aktivite gereksinimini kar┼č─▒lamaktad─▒rlar. Ancak engelli ├žocuklar, yeterli fiziksel egzersizleri yapmamaktad─▒rlar. Bir ├žok engelli bireyin b├╝y├╝mesinin duraklamas─▒, yetersiz fiziksel aktivitelere kat─▒lmas─▒na ba─članabilmektedir (Bruininks 1974).

Engellilerde fiziksel etkinliklere kat─▒lman─▒n yararlar─▒n─▒ felsefi a├ž─▒dan de─čerlendiren yazarlar daha ├žok duyu┼čsal geli┼čim ve psikomotor geli┼čime katk─▒lar─▒n─▒ vurgulamaktad─▒rlar. Brouwer and Ludeke (1995) ve Atay (1995), sporun hem bedensel ve zihinsel y├Ânden sa─čl─▒kl─▒ hem de engelli bireyler i├žin son derece de─čerli oldu─čunu ancak, engelli bireylerin spora olan gereksiniminin daha fazla oldu─čunu, sporun, engelli bireylerin hareket etmekten haz alma, e─členme ve ba┼čarma gereksinimlerinin kar┼č─▒lanmas─▒nda ├Ânemli bir ara├ž oldu─čunu ifade etmektedirler. Yazarlara g├Âre, spor ki┼čilere ├Âz├╝r├╝ ile ba┼ča ├ž─▒kmas─▒n─▒ ve ├Âzr├╝n├╝ hafifletmesini ├Â─čretmekte, keyif vermekte, ileti┼čim ve payla┼č─▒m sa─člamakta, ya┼čam motivasyonunu artt─▒rmakta, d├╝r├╝stl├╝k, ho┼čg├Âr├╝, i┼čbirli─či, gibi olumlu ki┼čilik ├Âzelliklerinin kazan─▒lmas─▒n─▒ sa─člamaktad─▒r.

├çocuklar de─čerli olduklar─▒ ya da olmad─▒klar─▒ fikrini do─čduklar─▒ andan itibaren di─čer insanlar─▒n kendilerine y├Ânelik davran─▒┼člar─▒ndan, kendileri hakk─▒ndaki d├╝┼č├╝ncelerinden ├Â─črenmektedirler. Bir ├žok e─čitimci, psikolog ve terapist fiziksel yeteneklerdeki beceri ve ba┼čar─▒n─▒n olumlu benlik kavram─▒n─▒n geli┼čmesine katk─▒da bulundu─čunu kabul etmektedir (Gallahue and Omzun 1995).

Spor, engelli bireylerin sa─člam ve engelli bireylerle bir araya gelmelerine olanak sa─člayarak ├Âzel e─čitimde ula┼č─▒lmas─▒ hedeflenen ÔÇťentegrasyonÔÇŁ cheap mlb jerseys i├žin son derece ├Ânemli bir i┼člevi yerine getirmektedir. B├Âyle bir ortamda, engelli birey, di─čer engelli ki┼čilerin sorunlar─▒n─▒ g├Âzleyerek kendine kar┼č─▒ olumlu tutum geli┼čtirmekte, yarat─▒c─▒l─▒─č─▒ uyar─▒lmakta, yaln─▒zl─▒k duygular─▒ en aza inmekte, ├ževresi geni┼člemekte ve daha anlaml─▒ bir ya┼čam s├╝rme ┼čans─▒ yakalamaktad─▒r (Atay 1995, Brouwer and and Ludeke 1995).

D├╝nyada Engelli Bireyler i├žin Kurulmu┼č Spor Organizasyonlar─▒

D├╝nyada engelliler i├žin say─▒s─▒ onu bulan uluslararas─▒ spor organizasyonu (CISS: Duymazlar Sporu, ISMWSF: Uluslararas─▒ Stoke Mandeville Tekerlekli Sandalye Spor Federasyonu, IBSA: Uluslararas─▒ G├Ârmezler Birli─či, CP ISRA: Serebral palsi Uluslararas─▒ Spor ve Rekreasyon Birli─či, INAS FMH: Uluslararas─▒ Zihinsel Engelliler Spor Federasyonu, IPC: Uluslararas─▒ Paraolimpik Komitesi, IWTF: Uluslararas─▒ Tekerlekli Sandalye Tenis Federasyonu, IWBF: Uluslararas─▒ Tekerlekli Sandalye Basketbol Federasyonu, Special Olimpics: Uluslararas─▒ Zihinsel Engelliler ├ľzel Olimpiyat Organizasyonu, ISOD: Uluslararas─▒ Engelliler Spor Organizasyonu gibi) ger├žekle┼čtirilmektedir. 1992 y─▒l─▒ndan itibaren uluslararas─▒ olimpiyat komitesi taraf─▒ndan kabul edilen tek federasyon paraolimpiklerÔÇÖdir (Brouwer 1995).

1989 y─▒l─▒nda kurulan IPC (Uluslararas─▒ Paraolimpik Komitesi) engelliler sporlar─▒ tarihinde bir d├Ân├╝m noktas─▒d─▒r. Uluslararas─▒ Olimpiyat Komitesi taraf─▒ndan 1992 y─▒l─▒ndan itibaren engelliler ile ilgili organizasyonlar─▒n tek yetkili Is ├╝st d├╝zey kurulu┼ču olarak tan─▒nmaktad─▒r. Di─čer uluslararas─▒ federasyonlar da IPC ye ba─čl─▒ olarak faaliyetlerini s├╝rd├╝rmektedir (Anonymous 1999)

Zihinsel engelli bireylere y├Ânelik; INAS FMH (Uluslararas─▒ Zihinsel Engelliler Federasyonu) ve ├Âzel olimpiyatlar (Uluslararas─▒ Zihinsel Engelliler Olimpiyat Organizasyonu) olmak ├╝zere iki spor organizasyonu bulunmaktad─▒r.

1968ÔÇÖde Eunice Kennedy Shriver and Josepf P. Kennedy and Jr. Foundation taraf─▒ndan kurulan ├ľzel Olimpiyatlar, yetenekleri ne olursa olsun sekiz ya┼č ve daha b├╝y├╝k zihinsel engelli bireylere a├ž─▒k olan uluslararas─▒ spor e─čitim ve yar─▒┼čma programlar─▒d─▒r. 1988 y─▒l─▒nda Uluslararas─▒ Olimpiyat Komitesi taraf─▒ndan ÔÇť├ľzel OlimpiyatÔÇŁ ad─▒ resmen kabul edilmi┼čtir. ├ľzel Olimpiyatlar─▒n misyonu, zihinsel engelli sekiz ya┼č ve ├╝st├╝ t├╝m ├žocuk ve yeti┼čkinler i├žin belirli d├Ânemlerde, ├že┼čitli olimpik sporlarda spor e─čitimi ve yar─▒┼čma olana─č─▒ vererek fiziksel kondisyonlar─▒n─▒ s├╝rekli geli┼čtirmelerini, ├Âzg├╝ven kazanmalar─▒n─▒, rekabeti ya┼čamalar─▒n─▒ ve ba┼čar─▒ ve arkada┼čl─▒─č─▒ payla┼čmalar─▒n─▒ sa─člamakt─▒r.

├ľzel Olimpiyatlar─▒n felsefesi a┼ča─č─▒da belirtilmektedir (Anonymouse 1990).

  1. Zihinsel engelli bireyler, uygun e─čitim ve destek ile bireysel ya da tak─▒m sporlar─▒n─▒ ├Â─črenebilmekte, zevk alabilmekte ve sa─čl─▒kl─▒ bir bedene sahip olabilmektedirler.

  2. ├ľzel Olimpiyatlar, spor becerilerinin geli┼čtirilmesi i├žin e─čitimde s├╝reklili─če, bu becerileri ├Âl├žmek i├žin e┼čit yetenek gruplar─▒nda yar─▒┼čmalar d├╝zenlenmesine ve her beceri d├╝zeyi i├žin yar─▒┼čma ┼čans─▒ verilmesi gereklili─čine inanmaktad─▒r.

  3. ├ľzel Olimpiyatlar, spor e─čitimi ve yar─▒┼čmalar─▒n─▒n zihinsel engelli bireylerin sosyal ve psikolojik geli┼čimine b├╝y├╝k katk─▒da bulundu─ču d├╝┼č├╝ncesini savunmaktad─▒r.

  4. ├ľzel Olimpiyatlar, en az sekiz ya┼č─▒nda olan her zihinsel engelli bireyin spor e─čitimi ve yar─▒┼čmalar─▒ndan yararlanmas─▒ gereklili─čine inanmaktad─▒r (Anonymouse 1990)

Her d├Ârt y─▒lda bir Uluslararas─▒ Yaz Oyunlar─▒, Uluslararas─▒ K─▒┼č Oyunlar─▒ ve Avrupa ├ľzel Olimpiyat Oyunlar─▒ d├╝zenlenmektedir. Yaz ve k─▒┼č olimpiyatlar─▒ ulusal, b├Âlgesel ya da mahalli yar─▒┼čmalar olarak yap─▒lmaktad─▒r. Uluslararas─▒ Yaz ├ľzel Olimpiyatlar─▒ 1997ÔÇÖ de ba┼člam─▒┼čt─▒r. Belirli bir y─▒lda, (b├Âlgesel, mahalli yar─▒┼čmalardan), daha y├╝ksek d├╝zeydeki i?in yar─▒┼čmaya terfi etmek i├žin bir atlet, y├╝ksek d├╝zeyde yar─▒┼čmaya kat─▒ld─▒─č─▒ spor dal─▒nda, en az 8 haftal─▒k spor e─čitim program─▒na kat─▒lmal─▒d─▒r. Bir atlet terfi etmek i├žin daha d├╝┼č├╝k d├╝zeydeki spor yar─▒┼čmalar─▒nda birinci, ikinci, ya da ├╝├ž├╝nc├╝ olarak yer almal─▒d─▒r. Yar─▒┼čmac─▒lar─▒n gerekli spor becerilerini kazanmalar─▒ i├žin y─▒l boyunca organize edilen ├Âzel yar─▒┼čmalara kat─▒lmalar─▒ gerekmektedir. Bu yar─▒┼čmalar, heyecan verici t├Ârenler, g├Âsteriler, bayraklar─▒n as─▒lmas─▒, korolar, me┼čalelerin yak─▒lmas─▒, oyunlar─▒n a├ž─▒l─▒┼č konu┼čmas─▒, balonlar─▒n sal─▒verilmesi gibi aktiviteleri i├žermektedir. Yar─▒┼čmac─▒lar, becerilerini sergilemelerinin yan─▒s─▒ra politikac─▒larla kar┼č─▒la┼čma, tan─▒┼čma, davetlere kat─▒lma, yeni spor ve rekreasyonel deneyimler, evlerinden uzak gece arkada┼člar─▒ ile e─člencelere kat─▒lma gibi deneyimlerle fiziksel ve sosyal becerilerini geli┼čtirme olana─č─▒ bulmaktad─▒rlar (Anonymouse 1989)

├ľzel Olimpiyatlar Ya┼č Gruplar─▒

Bireysel Sporlar Tak─▒m Sporlar─▒
Y─▒ld─▒zlar 8-11 Ya┼č
Gen├žler 12-15 Ya┼č
├ťmitler 16-21 Ya┼č
B├╝y├╝kler 22-29 Ya┼č
Ya┼čl─▒lar 30 Ya┼č ve ├╝st├╝ Gen├žler 15 Ya┼č ve alt─▒
├ťmitler 16-21 Ya┼č
B├╝y├╝kler 22 Ya┼č ve ├╝st├╝

├ľzel olimpiyatlarda resmi ve g├Âsteri olmak ├╝zere iki data s─▒n─▒flama bulunmaktad─▒r.
Resmi ├ľzel Yaz Spor Olimpiyatlar─▒; su sporlar─▒, atletizm, bowling, basketbol, cimnastik, tekerlekli paten, futbol, softbol, voleybol,
Resmi K─▒┼č Sporlar─▒; alp ve kuzey disiplini kayak, artistik ve s├╝rat patinaj, hokey gibi spor bran┼člar─▒n─▒ i├žermektedir.
├ľzel Olimpiyat g├Âsteri Sporlar─▒ ise; kano, bisiklet, masa tenisi, hentbol, tenis ve halterden olu┼čmaktad─▒r (Anonymouse 1990).

├ľzel Olimpiyatlar, ├Âzellikle ya┼čam boyu sa─čl─▒─ča zararl─▒ etkileri olabilen, y├╝ksek awaken risk ta┼č─▒yan belli spor dallar─▒nda antrenman ve yar─▒┼čmay─▒ yasaklamaktad─▒r. Yasaklanan spor dallar─▒; cirit, wholesale nba jerseys disk ve ├žeki├ž f─▒rlatma, s─▒r─▒kla y├╝ksek atlama, boks, t├╝m m├╝cadele sporlar─▒, eskrim, amerikan futbolu, g├╝re┼č, judo, karete ve trambolinÔÇÖ dir (Anonymouse 1989).

Zihinsel engelli bir ├žok ├žocukta, ├Âzellikle Down sendromlularda, kalp rahats─▒zl─▒klar─▒ olabilece─činden doktordan bu ├žocuklar─▒n sportif faaliyetlere kat─▒lmalar─▒nda bir sak─▒nca olmad─▒─č─▒na dair bir rapor al─▒nmas─▒ gerekmektedir.

T├╝rkiyeÔÇÖde Zihinsel Engelliler i├žin D├╝zenlenmi┼č Spor Organizasyonlar─▒

T├╝rkiye ├ľz├╝rl├╝ler Spor Federasyonu 1990 y─▒l─▒nda kurulmu┼č olup kurulu┼čundan itibaren d├╝nyada zihinsel engelli bireyler i├žin kurulmu┼č iki b├╝y├╝k spor organizasyonunun (INAS_FMH ve Uluslararas─▒ ├ľzel Olimpiyatlar) ├╝yeli─čini devam ettirmektedir. T├╝rkiye ├ľz├╝rl├╝ler Spor Federasyonu, spor e─čitim ve yar─▒┼čmalar─▒n─▒ bir rehabilitasyon arac─▒ olarak de─čerlendirmektedir. Spor e─čitimi ve spor yar─▒┼čmalar─▒n─▒n engelli ki┼činin kendine ve topluma faydal─▒ bir birey haline gelmesine, ya┼čam kalitesinin artmas─▒na ve toplum ile daha yak─▒n bir ileti┼čim kurmas─▒na yard─▒mc─▒ olmas─▒ ama├žlanmaktad─▒r. Federasyon, engelli ki┼čilerin spor yapma ve sportif yar─▒┼čmalara kat─▒lma olanaklar─▒n─▒ artt─▒rma ve geli┼čtirmek i├žin ├žal─▒┼čmaktad─▒r (T├╝rk├Âmer ve Sa─č─▒r 1994)

D├╝nyada mevcut iki spor organizasyonunun d├╝zenledikleri uluslararas─▒ yar─▒┼čmalarda T├╝rkiyeÔÇÖyi temsil edecek sporcular, Federasyon taraf─▒ndan belirlenmektedir. Federasyon zihinsel engelli sporcular i├žin, her iki y─▒lda bir T├╝rkiye ├žap─▒nda ulusal yar─▒┼čmalar, her y─▒l ise, bir veya bir ka├ž spor dal─▒nda b├Âlgesel yar─▒┼čmalar d├╝zenlemektedir. Yar─▒┼čmalara kat─▒lacak atletlerin sekiz ya┼č─▒n ├╝zerinde olmalar─▒ ve en cheap mlb jerseys az sekiz haftal─▒k bir spor e─čitiminden ge├žmi┼č olmalar─▒ gerekmektedir. Zihinsel engelliler i├žin d├╝zenlenen b├Âlgesel, ulusal ve uluslararas─▒ yar─▒┼čmalarda sporcular sadece cinsiyet ve ya┼člar─▒na g├Âre de─čil, performanslar─▒na g├Âre de s─▒n─▒fland─▒r─▒larak yar─▒┼čt─▒r─▒lmaktad─▒rlar. Ama├ž, spordaki performans d├╝zeyi ne olursa olsun b├╝t├╝n zihinsel engellilerin spor e─čitiminden yararland─▒r─▒lmas─▒ ve spor yar─▒┼čmalar─▒na kat─▒lmas─▒d─▒r (T├╝rk├Âmer ve Sa─č─▒r 1994).

2000 y─▒l─▒nda, T├╝rkiye ├ľz├╝rl├╝ler Spor Federasyonu, Zihinsel Engelliler Spor Federasyonu, G├Ârme Engelliler Spor Federasyonu, ─░┼čitme Engelliler Spor Federasyonu ve Bedensel Engelliler Spor Federasyonu cheap jerseys olmak ├╝zere yeni bir yap─▒lanmaya gitmi┼čtir.

Kaynaklar
Yrd. Do├ž. Dr. Dilara Sevimay ├ľzer Akdeniz ├ťniversitesi Beden E─čitimi ve Spor Y├╝ksekokulu
Yazar: Mehmet Acaroglu

Fayfal─▒ Olabilecek Di─čer ????! Linkler
http://algigelisim.com/spor.html

%d blogcu bunu be─čendi: