hd porno porno hd porno porno

Otizmli ├žocuklarda taklit becerisi geli┼čtirme

2.230 okundu

Otistik ├žocuklarda taklit etme becerisine ili┼čkin ┼ču ├žal─▒┼čmalara rastlanm─▒┼čt─▒r.
Hotten, Coron 2005ÔÇÖte yapt─▒klar─▒ ├žal─▒┼čmayla otizmin aileleri nas─▒l etkilediklerini belirlemeye ├žal─▒┼čm─▒┼člar, ingiltereÔÇÖde sosyo-ekonomik durumu d├╝┼č├╝k 21 ailenin g├Âr├╝┼člerini alm─▒┼člard─▒r. 21 ├žocu─čun ya┼člar─▒ 3 ile 16 aras─▒ndad─▒r. ├çocuklar─▒n 17ÔÇÖsi erkek ve 4ÔÇÖ├╝ k─▒zd─▒r. 15 sorudan olu┼čan g├Âr├╝┼čme sorular─▒ haz─▒rlanm─▒┼č ve bu sorular ├╝├ž b├Âl├╝mde toplanm─▒┼čt─▒r. otizm taklitBirinci b├Âl├╝mde ailelerin otizmi fark etme ve tan─▒lama s├╝reci, ikinci b├Âl├╝mde otizme ili┼čkin ne t├╝r destek hizmet ald─▒klar─▒, ├╝├ž├╝nc├╝ b├Âl├╝mde ise ailelerin otizmi kabul ve uyum s├╝recinde ya┼čad─▒klar─▒ incelenmi┼čtir. Ailelerin verdikleri yan─▒tlar incelendi─činde ├žocuklar─▒n─▒n taklit becerisi ile edinebilecekleri becerilerden olan akranlar─▒n─▒ g├Âzleyerek oyun oynayamama cevab─▒ dikkati ├žekmektedir.
Taklit edebilmenin temelinde yatan bir ba┼čkas─▒n─▒ g├Âzlemleyebilmeye dayal─▒ olarak Fickel, Schuster ve Collins (1998) taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝len bir ├žal─▒┼čmada 13 ÔÇô 15 ya┼člar─▒nda 4 zihinsel engelli ├Â─črenciye farkl─▒ uyaran ve farkl─▒ becerilerin ├Â─čretiminde e┼č zamanl─▒ ipucu y├Ântemiyle ├Â─čretimin etkili─či incelenmi┼čtir. Ara┼čt─▒rmada e┼č zamanl─▒ ipucuyla ├Â─čretimin kal─▒c─▒l─▒k ve genelleme ├╝zerindeki etkisi de incelenmi┼č olup ayr─▒ca ├Â─črencilerin, arkada┼člar─▒na ├Â─čretimi yap─▒lan becerileri g├Âzleyerek ne d├╝zeyde edindikleri de incelenmi┼čtir. Arkada┼člar─▒n─▒n davran─▒┼člar─▒n─▒ g├Âzleyen ├Â─črencilerin, ilgili davran─▒┼člar─▒ % 66 ile % 100 aras─▒nda g├Âzleyerek ├Â─črendikleri tespit edilmi┼čtir.
Canay (2003) taraf─▒ndan yap─▒lan ÔÇťotistik ├žocuklara s├Âylenen komutun yerine getirilmesi becerisinin ├Â─čretiminde ipucunun giderek azalt─▒lmas─▒yla ├Â─čretimin etkilili─čiÔÇŁ ├žal─▒┼čmada, otistik ├╝├ž ├žocu─ča (al, ver, koy, g├Âster, otur, gel, tak, ├ž─▒kart, a├ž) komutlar─▒ ipucunun giderek azalt─▒lmas─▒yla ├Â─čretimin etkilili─či ara┼čt─▒r─▒lm─▒┼č ve ├žal─▒┼čmada taklit etme deneklerde aranan ├Ânko┼čul beceriler aras─▒nda belirlenmi┼čtir. Bu ├žal─▒┼čmada motor becerileri taklit etmenin ├Ânko┼čul beceriler aras─▒nda say─▒lmas─▒ ile taklit etmenin ├Â─črenmeye haz─▒rl─▒k becerileri aras─▒nda g├Âsterilmesi ve taklit etmenin di─čer baz─▒ becerilerin ├Â─čreniminde ├Ânko┼čul beceri olabilece─čini g├Âstermesi ve ifade edici dil geli┼čimi a├ž─▒s─▒ndan da g├Âsterilebilece─čine y├Ânelik ara┼čt─▒rmalara ipucu vermesi a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemlidir.
Venn, Wolery, Werts, Morris, DeCesare ve Cuffs (1993) ├Âzel gereksinimleri olan okul├Âncesi e─čitim ├Â─črencilerine akranlar─▒n─▒ taklit etme becerisinin ├Â─čretiminde g├Âm├╝l├╝ ├Â─čretimle sunulan artan bekleme s├╝reli ├Â─čretimin etkilili─čini belirlemek amac─▒yla bir ara┼čt─▒rma y├╝r├╝tm├╝┼člerdir. ├ľ─čretimin sanatsal etkinlikler i├žerisinde ger├žekle┼čtirildi─či belirtilmektedir. Ara┼čt─▒rmada denekler aras─▒ ├žoklu yoklama modeli kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Ara┼čt─▒rman─▒n bulgular─▒na g├Âre, artan bekleme s├╝reli ├Â─čretimin sanatsal etkinlikler i├žinde g├Âm├╝l├╝ ├Â─čretimle kullan─▒lmas─▒ deneklerin akranlar─▒n─▒ neredeyse yanl─▒┼čs─▒z bir bi├žimde taklit edebilmesi ile sonu├žlanm─▒┼čt─▒r. Ayr─▒ca ├žal─▒┼čma sonunda genelleme oturumlar─▒nda da (├Ârn; k├╝├ž├╝k kas becerilerine dayal─▒ etkinliklerde) deneklerin akranlar─▒n─▒ daha fazla taklit etti─či belirtilmektedir.
Woods ve di─č (2004) yapt─▒klar─▒ bir ├žal─▒┼čmada ├žocuklar─▒n birinci derecede bak─▒m─▒ndan sorumlu ki┼čilere ├Â─čretim stratejilerini g├╝nl├╝k rutinler i├žinde uygulamay─▒ ├Â─čretmenin, ├žocuklar─▒n ileti┼čim davran─▒┼člar─▒ ├╝zerindeki etkilerini incelemi┼člerdir. ├çal─▒┼čmada denekleraras─▒ ├žoklu yoklama modeli kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Ara┼čt─▒rmada geli┼čimsel yetersizlik g├Âsteren d├Ârt bebek, bak─▒mlar─▒ndan birinci derecede sorumlu ki┼čiler taraf─▒ndan uygulanan oyun etkinliklerine kat─▒lm─▒┼čt─▒r. ├çal─▒┼čma sonunda ara┼čt─▒rmaya kat─▒lan d├Ârt bebe─čin de ileti┼čim becerilerine ili┼čkin ama├žlar─▒nda ilerleme g├Âsterdi─či g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. ─░leti┼čim becerilerindeki ilerlemenin yan─▒ s─▒ra bebeklerin di─čer geli┼čim alanlar─▒nda da ilerleme g├Âsterdi─či belirtilmektedir.
DEM─░R, Abdullah, Otistik ├çocuklar─▒n Psikomotor Becerileri Taklit Edebilmelerinin ─░fade Edici Dil Geli┼čimine Etkisi, Y├╝ksek Lisans Tezi, Anadolu ├ťniversitesi, E─čitim Bilimleri Enstit├╝s├╝, Eski┼čehir, 2008
Kaynaklar:
Canay, T, ÔÇťOtistik ├çocuklara S├Âylenen Komutun Yerine Getirilmesi Becerisinin ├ľ─čretiminde ─░pucunun Giderek Azalt─▒lmas─▒yla ├ľ─čretimin Etkilili─čiÔÇŁ, Y├╝ksek Lisans Tezi, Anadolu ├ťniversitesi, E─čitim Bilimleri Enstit├╝s├╝, Eski┼čehir, 2003.
Fickel, K., M. Ve di─č, ÔÇťTeaching Different Tasks Using Different Stimuli in a Heterogeneus Small GroupÔÇŁ, Journal of Behevioral Education. 8 ÔÇô 2, 214 ÔÇô 244, 1998.
Hutton, A., M., ve Caron, S., L., ÔÇť Experiences of Families with Children with Autism in Rural New EnglandÔÇŁ, Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 20, 3: 180 ÔÇô 189, fall, 2005.
Wenn, M., L., ve di─č., ÔÇťEmbeding Instruction in art Activites to Teach Proschoolers with Disabilities to Imitate Their Pers. Early Childhood Research Quarterly, 8, 277 ÔÇô 294, 1993.
Wood, J., ve di─č, ÔÇťEffects of Embeding Caregiver, Implemented Teaching Strategies in Daily Routines on ChildirenÔÇÖs Communication Outcomes. Journal of Early Internention, 26, 175 ÔÇô 193, 2004.

Otizmli ├žocuklar─▒n ├žo─čunun taklit konusunda usta oldu─čunu biliyoruz. De─či┼čik sesleri, kahkahalar─▒, m├╝zik par├žalar─▒n─▒ ve ki┼čilerin c├╝mlelerini ayn─▒ ses tonlar─▒yla papa─čan konu┼čmas─▒ da yaparak verebilirler. Ancak biz onlar─▒n bir┼čeyi taklit etmeleri i├žin talepte bulundu─čumuz zaman bir sonuca ula┼čamay─▒z. Taklit etmek, ├Â─črenmenin temellerinÔÇŽden biridir. Konu┼čulan dili taklit ile ├Â─čreniriz. G├╝nl├╝k beceriler taklit ile ├Â─črenilir. Taklit sadece ├žocuklukta de─čil yeti┼čkinlikte de ge├žerlidir. Bir ba┼čka ├╝lkeye ta┼č─▒nan bir yeti┼čkin d├╝┼č├╝nelim. Bu ki┼či ta┼č─▒nd─▒─č─▒ ├╝lkenin dilini ├Â─črenirken taklit yetene─čini kullanacakt─▒r.

Yeni k├╝lt├╝rdeki davran─▒┼člar dahi taklit yoluyla yerle┼čir. Otizmli ├žocuk taklidi ├Â─črenmede kullanamad─▒─č─▒ i├žin, ge├žen yaz─▒m─▒zda belirtti─čim gibi (─▒smarlama taklit) yapamaz. G├╝d├╝ ile birbirine ├žok ba─člant─▒l─▒ olan taklidi ├žocuklar─▒m─▒za ├Â─čretmek zaman almas─▒na kar┼č─▒n zorunlu olarak e─čitimin i├žinde olmal─▒d─▒r. Taklit etmesi i├žin kendili─činden gelen bir g├╝d├╝s├╝ yoktur. E─čitim ne kadar erken ba┼člarsa o kadar verimli olacakt─▒r. Hi├ž e─čitim almam─▒┼č ve ya┼č─▒ b├╝y├╝k bir ├žocukla bu al─▒┼čt─▒rmalar─▒ yapmak zordur, diren├žle kar┼č─▒la┼č─▒r─▒z ve ├žok da zaman isteyecektir. Ancak gene de bug├╝nk├╝ ko┼čullarda elimizdeki tek ge├žerli yol e─čitim oldu─ču i├žin e─čitim g├Ârmemi┼č ya┼č─▒ b├╝y├╝k ├žocuklar da bu al─▒┼čt─▒rmalar─▒ yapmal─▒d─▒r. Belki ├Ânceleri bir haftada ancak bir ├žizelge tutabileceksiniz ancak zamanla ve yava┼č da olsa rutin haline getirebilece─činizi g├Âreceksiniz. ├ľrne─čin g├╝nde 3 kez ├Ânce birer dakika masada oturulur, oturma s├╝resi 2 dakikaya, 3 dakikaya ├ž─▒kar─▒l─▒r. Belki birinci ├žizelgeye tek bir al─▒┼čt─▒rma yap─▒larak i┼členir. ─░kinci g├╝n 2 tane daha yap─▒l─▒r. Bir ay sonra hi├ž bu ama├žla masada oturmayan ├žocu─čun g├╝nde 3 kez be┼čer dakika oturdu─čunu g├Ârmek ilerledi─čimizi g├Âsterir. Taklit do─črudan kullanarak ┼č├Âyle ├žal─▒┼č─▒l─▒r: ├çal─▒┼čma disiplini olan ├žocukla masada kar┼č─▒ kar┼č─▒ya otururum. ├çal─▒┼čma disiplini olmayan ├žocukla ilk ├Ânce disiplin ├žal─▒┼č─▒lmal─▒d─▒r. ├çal─▒┼čma disiplinine (d├╝zg├╝n otur!) komutuyla ba┼člar─▒m.

E─čer ├žocu─čun dikkati ├žok ├žabuk da─č─▒l─▒yorsa masay─▒ duvara dayar ve ├žocu─čun bo┼č duvara bakmas─▒n─▒ sa─člar─▒m. Yan taraflara paravana koymak da ├žocu─čun dikkatini toplamas─▒na yard─▒mc─▒ olur. ├çocu─čun dikkati ├╝zerimde olmal─▒d─▒r. ├çal─▒┼čmam─▒z─▒n (Kollar─▒n─▒ kald─▒r!) oldu─čunu varsayal─▒m. ├çizelgeye tarihi ve al─▒┼čt─▒rman─▒n ad─▒n─▒ yazar─▒m. ├çocukla g├Âz konta─č─▒ kurup (b├Âyle yap!) der, kollar─▒m─▒ kald─▒r─▒r ve onun da kollar─▒n─▒ kald─▒rmas─▒n─▒ beklerim. Cevab─▒ ├žizelgeye i┼člerim. Verebilece─čim en az yard─▒m s─▒n─▒r─▒n─▒ vermeye gayret ederim. ├çocuk bu ├žal─▒┼čmay─▒ % 90 yapana kadar (belki 2 hafta) s├╝rd├╝r├╝r├╝m. Belki 5 belki 10 adet ├žizelge kullanm─▒┼č olabilirim. Bu ├žocu─čun durumuna ba─čl─▒d─▒r. Bundan sonra burnuma dokundu─čumu varsayal─▒m. (B├Âyle yap!) komutunu verip burnuma dokunurum.

├çocu─čun taklit etmesini burnuna dokunmas─▒n─▒ beklerim. ├çocu─čun cevaplar─▒n─▒ (burnuna dokun!) ├žizelgesine i┼člerim. %90 cevap al─▒nca bu kez yeni ├žizelgeye (kollar─▒n─▒ kald─▒r-burnuna dokun!) yazar ve bu iki komutu kar─▒┼č─▒k olarak veririm. (B├Âyle yap!) der kollar─▒m─▒ kald─▒r─▒r─▒m ve yapmas─▒n─▒ beklerim. Tekrar komut verip bu kez burnuma dokunurum. Bu iki komutu kar─▒┼č─▒k olarak alabilen ve %90 cevap verebilen ├žocuk ile yeni bir ├žizelge alarak yeni bir al─▒┼čt─▒rmaya ba┼člar─▒m. Bu kez de (b├Âyle yap!) komutunu verir el sallar─▒m. El sallamas─▒n─▒ bekler ve cevaplar─▒ ├žizelgeye i┼člerim. Bu al─▒┼čt─▒rmada da %90 cevap al─▒nca her ├╝├ž komut i├žin yeni bir ├žizelge tutar─▒m. ├ť├ž komutu kar─▒┼č─▒k olarak verir ve %90 cevap al─▒ncaya kadar ├žal─▒┼č─▒r─▒m. Bu arada ba┼čka al─▒┼čt─▒rmalar da yapar─▒m. ├ľrne─čin a┼ča─č─▒da verece─čim ├Ârneklerden bir veya bir ka├ž─▒n─▒ ayn─▒ g├╝n yapabilirim. Ya da (b├Âyle s├Âyle!) der ve sonra (dondurma) diyebilirim.

├çocuk bir al─▒┼čt─▒rmay─▒ %90 ├Â─črendi diye gelecek al─▒┼čt─▒rmay─▒ kendili─činden ├ž├Âzecek diye bir beklentide bulunmam. (dondurma) dedikten sonra hi├ž cevap alam─▒yorsam (g├Âsteri) yapar─▒m. Bunun i├žin de bir asistan─▒mdan yard─▒m isterim ve abart─▒l─▒ bir ┼čekilde ├žocu─ča g├Âsteri yapar─▒z. Bu komutlar─▒n herbiri i├žin ├žizelge tutar─▒m. ├çizelgeleri dosyalar ve ara s─▒ra g├Âzden ge├žirir b├Âylece ├žocu─čun ne kadar yol alm─▒┼č oldu─čunu g├Âr├╝r├╝m. Taklit yoluyla ├žal─▒┼čmada hayalg├╝c├╝ kullan─▒larak ├žocu─ča pek ├žok beceriler kazand─▒r─▒labilir. Y├╝z ifadeleri ├╝zerinde ├žal─▒┼č─▒l─▒r. (B├Âyle yap!)├Ľ komutuyla kazak, ├žorap vb giydirilir. Sofra kurdurulur. Sizin yapt─▒─č─▒n─▒z her┼čeyi taklit etmesi i├žin komut verebilirsiniz. (B├Âyle yap!) diyerek ├žocu─čun burnuna dokunur ve ondan sizin burnunuza dokunmas─▒n─▒ bekleyebilirsiniz. Bu al─▒┼čt─▒rmalar bir oyun havas─▒nda olabilir. ├ľnemli olan ├žocu─čun dikkatinin sizin ├╝st├╝n├╝zde olmas─▒d─▒r. Dikkati da─č─▒l─▒rsa k├╝├ž├╝k bir ara ve belki oyunla birlikte g─▒d─▒klama ile s─▒k─▒c─▒ ortam da─č─▒t─▒l─▒p ├žocu─čun dikkati toplan─▒r. (Al─▒┼čt─▒rmalar─▒n a┼č─▒r─▒ aktif ├žocuklarla yap─▒l─▒rken fiziksel bir etkinlik sonras─▒ yap─▒lmas─▒ ├žocu─čun dikkatini toplayaca─č─▒ndan ├Â─črenmede iyi sonu├ž al─▒n─▒r.)

Birisiyle tokala┼č─▒p ├žocu─ča (b├Âyle yap!) diyerek taklit etmesini isteyebilirsiniz. Di┼č f─▒r├žalamada, ├žatal-b─▒├žak kullanmada sizi taklit etmesi i├žin komutlar verebilirsiniz. Sosyal i├žerikli olan al─▒┼čt─▒rmalar─▒ do─čal ko┼čullarda uygularken daha sonra (b├Âyle yap!) s├Âz├╝ yerine jest kullan─▒labilir. ├çocuk birinin elini ├Âpecekse ├žocu─ča bakarak elinizi dudaklar─▒n─▒za g├Ât├╝rmeniz yetebilir. (Bu ┼čekilde komut alabilen ├žocuk daha sonra sadece g├Âz ile i┼čaretle daha da sonra sizin sadece ayn─▒ odada olman─▒z─▒ komut olarak alabilir. Siz yan─▒nda olmadan evde veya d─▒┼čar─▒da yapt─▒─č─▒ zaman otomatikle┼čmi┼č beceri olur ki ├žocuk bu beceriyi genelle┼čtirmi┼čtir.) ├çocu─ču ne ile ├Âd├╝llendirece─čimizi biliyoruz. Her do─čru cevapta (Aferin!) diyoruz ve bu abart─▒l─▒ bir aferin oluyor. ├ľd├╝l├╝ yiyecek ya da bir polet ise (poletleri biriktirip belki ├žok istedi─či bir ┼čeyi sat─▒n alacaks─▒n─▒z) ├Ânce her do─čru cevapta veriyoruz. Ancak sonra her 2 do─čruda bir, daha da sonra her 3 do─čruda bir veriyoruz. Giderek aras─▒n─▒ a├ž─▒yoruz. Aferin ├Âd├╝l├╝n├╝n aras─▒n─▒ ise daha ileride a├ž─▒yoruz. Tamamen kazan─▒lm─▒┼č beceriler haline gelen davran─▒┼člar i├žin aferin ├Âd├╝l├╝n├╝ de vermiyoruz. Kazan─▒lma yolunda beceriler i├žin bu ┼čekilde ├žal─▒┼č─▒rken ayn─▒ g├╝n paralel olarak hen├╝z ba┼člad─▒─č─▒m─▒z al─▒┼čt─▒rmalarda ├Âd├╝l├╝ her seferinde veriyoruz.

B─░RE B─░R E─×─░T─░M ├çocu─čun seviyesine g├Âre bireysel e─čitim program─▒ haz─▒rlad─▒k, diyelim. Bu da ├žocu─čumuz i├žin uzun-k─▒sa vadeli ve ├Âzel hedefler d├╝┼č├╝n├╝p programa almam─▒z anlam─▒na geliyor. ├çocu─ča ├žal─▒┼čma disiplini de kazand─▒rd─▒k. Ders ya da al─▒┼čt─▒rmalar─▒n nerede yap─▒laca─č─▒n─▒ biliyor. Nas─▒l oturaca─č─▒n─▒ biliyor. Komut alabiliyor. ├çocu─čun hangi becerilere ve bu becerileri kazanabilmek i├žin gerekli olan al─▒┼čt─▒rmalara ihtiyac─▒ var?

G├ťNL├ťK BECER─░LER: Giyinmek, soyunmak,y─▒kanabilmek, tuvalet ihtiyac─▒n─▒ giderebilmek, ├žatal-b─▒├žak kullanabilmek vb. SOSYAL BECER─░LER: S─▒ras─▒n─▒ beklemek, selamla┼čmak, oyuna kat─▒lmak vb.

KABA-MOTOR HAREKETLER─░: Ko┼čmak, atlamak, dans, y├╝zme, bisiklete binmek vb.

─░NCE-MOTOR HAREKETLER─░: Yap─▒┼čt─▒rmak, boyamak, diki┼č dikmek, yap-boz vb.

YAZI: ├çizgi, say─▒, harf vb. E┼×LE┼×T─░RME: Ayn─▒n─▒ bulmak, bi├žim, renk, cins, boy vb.

OKUMA: Kelime, kelime-resim, resim, sembol vb. MATEMAT─░K: Say─▒ D─░L: Konu┼čmak, konu┼čmay─▒ anlamak (isim-fiil-s─▒fat vb.) Anababa-├Â─čretmen bireysel olarak haz─▒rlad─▒─č─▒ al─▒┼čt─▒rmalar─▒ ├žok y├Ânl├╝ d├╝┼č├╝nmelidir. Sosyal beceri olarak ├žocu─čun ┼čark─▒l─▒ bir oyuna kat─▒lmas─▒ ince ve kaba-motor hareketlerini de i├žerir. (┼×ark─▒n─▒n i├žinde el ├ž─▒rpmak ve elleri havaya kald─▒rmak olmas─▒ gibi.) Herg├╝n bu b├Âlgelerde al─▒┼čt─▒rma yap─▒lmas─▒ gerekir. ├çocuk i├žin ula┼č─▒lmas─▒ istenen hedefler g├Âz ├Ân├╝nde tutularak al─▒┼čt─▒rmalar haz─▒rlanmal─▒d─▒r. Al─▒┼čt─▒rmalar da ├žocu─čun (ne fazla ne de az) gereken yard─▒m─▒ alaca─č─▒ s─▒n─▒rda verilmelidir. Her al─▒┼čt─▒rman─▒n sonucu ├žizelgelere i┼členmelidir. Ayn─▒ al─▒┼čt─▒rma g├╝nde 3 ayr─▒ f─▒rsatta (├Âzel durumlar d─▒┼č─▒nda) en az 10 kez yap─▒lacakt─▒r. Bu da her g├╝n i├žin 1 ├žizelge anlam─▒na gelir. Ayn─▒ beceri i├žin her g├╝n yeni bir ├žizelge tutularak % 90 sonu├ž al─▒nana kadar ├žal─▒┼č─▒lmal─▒d─▒r. % 90 sonu├žtan sonra yeni bir beceri i├žin ├žizelge tutulmaya ba┼član─▒r ve eski becerileri unutmamas─▒ i├žin de onlar─▒n toplam─▒ ├╝zerine yeni ├žizelgeler tutularak gene 3 ayr─▒ f─▒rsatta en az 10 kez ├žal─▒┼č─▒l─▒r. ÔÇó ├çocu─ču g├╝d├╝le. ÔÇó ├çocu─čun yeteneklerini bul. ÔÇó Ad─▒m ad─▒m (analiz) yoluyla, ├žocu─čun hareketlerini takip ederek zorluk ├žekti─či b├Âl├╝mleri bul ve onlar ├╝zerinde al─▒┼čt─▒rmalar haz─▒rla. ÔÇó Verilmesi gerekti─či kadar yard─▒m s─▒n─▒r─▒n─▒ bul. Fazla yard─▒m ilgisini azalt─▒r, pasifle┼čir. Az─▒ ise zor geldi─či i├žin al─▒┼čt─▒rmalar ilgisini ├žekmez. ÔÇó ├çocu─ču m├╝kafatland─▒r. ÔÇó Bir sonraki ad─▒ma ancak ├žocuk haz─▒r olduktan sonra ge├ž. ÔÇó Son kazan─▒lm─▒┼č becerileri tekrarlarken eski becerileri de aralar─▒na serpi┼čtirip tekrarlamay─▒ hat─▒rla. En uzun vadeli hedefimiz ├žocu─čun bilgilerini ileti┼čimde kullanabilmeyi ├Â─črenmesi. Otizmli ki┼čilerin bilgilerini denizin ortas─▒ndaki k├╝├ž├╝k adalar olarak d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m├╝z├╝ varsayal─▒m. Bu adalar aras─▒nda herhangi bir k├Âpr├╝ ile ileti┼čim kurulmazsa ada halk─▒ tamamen kendi d├╝nyas─▒nda ya┼čar. Otizmli ki┼čilerin bilgisi var oldu─ču halde birbirleriyle ili┼čkide bulunamad─▒klar─▒ i├žin ki┼či bunlar─▒ kullanam─▒yor. Bilgileri birle┼čtirici g├╝c├╝ zay─▒f ya da yok. Bizim g├Ârevimiz birle┼čtirmek bir anlamda k├Âpr├╝ olmak. ├çocuk o zaman bilgilerini ileti┼čimde kullanabilecek hale gelir. Bu k├Âpr├╝y├╝ genelleme yapmay─▒ ├Â─čreterek kuruyoruz. ├çocu─ču ba─č─▒ms─▒zl─▒─ča g├Ât├╝recek tek yol genellemedir.

GENELLEME Diyelim ki hayvanlar alemine ait bir film izlerken birden kar┼č─▒m─▒za hi├ž g├Ârmedi─čimiz bir hayvan ├ž─▒k─▒yor. Birden bildi─čimiz t├╝m hayvanlar─▒ zihnimizden ge├žiriyoruz ve birka├ž─▒na benzedi─čini d├╝┼č├╝n├╝yoruz ama bunun tamamen ba┼čka bir hayvan oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yoruz. Biz kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kan her ┼čeyi tek tek al─▒p, akl─▒m─▒zda daha ├Ânceden haz─▒rlam─▒┼č oldu─čumuz s─▒n─▒flara ve bunlar─▒ bir nevi raflara yerle┼čtiriyoruz. Her ne olursa olsun her kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒m─▒z ┼čey akl─▒m─▒zda yerini buluyor, bulamayanlara ise yeni bir s─▒n─▒f a├ž─▒yor ve raf─▒n bir ba┼čka yerine yerle┼čtiriyoruz. B├╝t├╝n bunlar bizler i├žin otomatik ve hatta bilin├ž d─▒┼č─▒ olarak ger├žekle┼čiyor. Otizmli ├žocuk i├žin durum farkl─▒. Otizmli ├žocu─čun g├Ârd├╝─č├╝ her kedi kendi ba┼č─▒na bir s─▒n─▒f oluyor. Her kedi denizin ortas─▒nda yeni bir ada olu┼čturuyor ve kedilerin aras─▒nda k├Âpr├╝ kurma yetene─či zay─▒f oldu─ču i├žin t├╝m kedileri, t├╝m k├Âpekleri daha ileride de t├╝m hayvanlar─▒ ayn─▒ s─▒n─▒fa koyabilmesine yani genelleme yapmas─▒na biz yard─▒mc─▒ olmak zorunday─▒z. Otizmli ├žocuklarda g├Ârd├╝─č├╝m├╝z a┼č─▒r─▒ se├žicilik de ├žal─▒┼čmalar─▒m─▒z─▒ zorla┼čt─▒ran bir nokta oluyor. ├çocuk kendini ├Âdevine y├Ânlendirece─čine, ki┼či ya da o ┼čey hakk─▒ndaki bir detaya tak─▒l─▒p kal─▒yor ki bu da ├Ânemli bir engel oluyor.

GENELLEME YAPARKEN D─░KKAT ED─░LMES─░ GEREKEN NOKTALAR ÔÇó ─░pucu verilmemelidir. (Pencereyi g├Âster!) derken pencereye bak─▒lmaz. (─░lk al─▒┼čt─▒rmalarda tabii ki yard─▒m olarak ipucu verilir. Ancak bu yard─▒m azalt─▒larak ├žizelgede %90 sonu├ž al─▒nd─▒ktan sonra ve de─či┼čik odalarda de─či┼čik evhalk─▒/├Â─čretmenlerle genellemeye ba┼čland─▒ktan sonra kesinlikle ipucu verilmez.) ÔÇó Ayn─▒ beceriler de─či┼čik evhalk─▒/├Â─čretmenlerle ba┼čka odalarda ├žal─▒┼č─▒l─▒r. (├ľ─črenci ├žizelgesinde %90 sonuca ula┼čt─▒ktan sonra ayn─▒ al─▒┼čt─▒rmay─▒ yeni ├žizelge, ba┼čka ├Â─čretmen ve mekan al─▒┼čt─▒rmalar─▒ ├žocu─čun d├╝nyas─▒n─▒ geni┼čletecek ve ayn─▒ beceriyi ba┼čka durumlarda da kullanabilece─čini ├Â─črenecek.) ÔÇó Genelleme yapabilmesi yani okulda ├Â─črendi─či beceriyi evde, evde ├Â─črendi─či beceriyi okulda da kullanabilmesi i├žin ├žal─▒┼čmalar paralel yap─▒lmal─▒d─▒r. ÔÇó Bir beceri kazand─▒r─▒lmas─▒ i├žin yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar ayn─▒ yap─▒da devam etmelidir. Sabahleyin okulda ├Â─črencilerin (toplanm)├Ľ ile g├╝ne ba┼člamas─▒ uygundur. (Evde de b├Âyle bir toplanma an─▒ yararl─▒d─▒r.) ├ľzellikle her┼čeye diren├ž g├Âsteren ├žocuklar i├žin yap─▒lacak etkinlikler hakk─▒nda k─▒saca bilgi vermek yararl─▒ olur. Programda s├╝rprizler varsa, bu da konu┼čulur ve ├žocu─ča (beklemeyi ├Â─čretmek) olarak al─▒┼čt─▒rma niteli─či ta┼č─▒r. ÔÇó Anababa evde ├žocu─čuyla genelleme yaparken karde┼člerden ve yak─▒n akrabalardan (g├Ân├╝ll├╝ terapistler) olarak yard─▒m almal─▒d─▒r.

3 BOYUTTAN 2 BOYUTA G─░DEN ALI┼×TIRMALAR ÔÇó Al─▒┼čt─▒rmalar somut olmal─▒. ÔÇó Do─črudan e┼čya ile ├žal─▒┼č─▒lmal─▒. ÔÇó Filler ├žal─▒┼č─▒l─▒rken etkinlik g├Âsterilmeli. ÔÇó Al─▒┼čt─▒rma yapt─▒─č─▒m─▒z e┼čyalar─▒n foto─čraf ve resimleri ile de ├žal─▒┼č─▒lmal─▒. ├çocu─čunuz ├žal─▒┼čma disiplini kazand─▒. Oturmas─▒n─▒, beklemesini biliyor. Komut alabiliyor. Dinliyor. G├╝d├╝lendirmek i├žin ne m├╝kafat verece─činizi biliyorsunuz. Nas─▒l harekete ge├žirilece─čini ve ne kadar yard─▒m verilece─čini de biliyorsunuz. Bunlar─▒ akl─▒n─▒zda tutarak e─čitime ba┼čl─▒yorsunuz. ├çocu─čunuzun e┼čyalar─▒n─▒ ├Ârne─čin: Pantolon, ├žorap ve kaza─č─▒n─▒ masan─▒n ├╝zerine koyun. (├çocuk bunlar─▒ rahat bir ┼čekilde g├Ârmelidir.) Komut verin: (Kaza─č─▒ g├Âster!) G├Âzlemleyin ve sonucu ├žizelgeye i┼čleyin.

Hi├ž yard─▒ms─▒z m─▒ yapt─▒? Az yard─▒mla m─▒? Belki de yapamad─▒. Al─▒┼čt─▒rma 10 kez yap─▒lmal─▒. (E─čer yapam─▒yorsa, fiziksel yard─▒m verilir ya da g├Âsteri yap─▒l─▒r ve ├žocu─čun taklit etmesi beklenir.) Kaza─č─▒n─▒ g├Âstermeyi ├Â─črenince (├žizelgede %90 sonuca ula┼č─▒l─▒nca) ayn─▒ al─▒┼čt─▒rma bir ba┼čka ki┼čiyle yap─▒l─▒r. Bundan da %90 sonu├ž al─▒n─▒nca ayn─▒ al─▒┼čt─▒rma bir ba┼čka odada yap─▒l─▒r. Genellemeye gidilmesi i├žin ki┼čilerin ve mekan─▒n de─či┼čik olmas─▒ gerekir. Bundan sonraki ad─▒mda kaza─č─▒n masadaki yerini de─či┼čtirerek (kaza─č─▒ g├Âster!) deyin . ├çizelgede %90 sonu├ž al─▒nca ki┼či ve oda de─či┼čtirmek gerekir. Gelecek al─▒┼čt─▒rma ise (pantolonu g├Âster!) olabilir.

├çizelgede %90 sonu├ž al─▒nca de─či┼čik ki┼čilerle ve de─či┼čik odada ├žal─▒┼č─▒l─▒r. Pantolonun masadaki yeri de─či┼čtirilerek ├žal─▒┼čmalar s├╝rer. Daha sonra her defas─▒nda kazak ile pantolonun yerleri de─či┼čtirilerek sorulur ve cevap ├žizelgeye i┼členir. Ba┼čkalar─▒yla ve ba┼čka odalarda da %90 sonu├ž al─▒n─▒rsa (├žorab─▒ g├Âster!) denir. Bu al─▒┼čt─▒rma ├žocu─čunuzun b├╝t├╝n e┼čyalar─▒yla tek tek ├žal─▒┼č─▒labilir. Hayal g├╝c├╝n├╝z├╝ kullan─▒p al─▒┼čt─▒rmalar─▒ ├žocu─čunuzun eksik g├Ârd├╝─č├╝n├╝z yanlar─▒n─▒ kuvvetlendirmek i├žin istedi─činiz oranda geni┼čletebilirsiniz. E─čer ├žocu─čunuz konu┼čuyorsa siz e┼čyay─▒ g├Âsterip (bu nedir?) diye sorabilir ve bu al─▒┼čt─▒rmalar i├žin de ayr─▒ ├žizelge tutabilirsiniz. ├çocu─čunuz oda ve ki┼či de─či┼čikli─čine ve de e┼čyalar─▒n masan─▒n ├╝zerindeki yerlerinin de─či┼čikli─čine ra─čmen %90├Ľl─▒k bir sonuca ula┼č─▒yorsa bu kez de ba┼čka renk ve model kazak, pantolan ve ├žorap ile ├žal─▒┼č─▒l─▒r. Al─▒┼čt─▒rmalar gene ayn─▒ d├╝zen ile devam eder. Konu┼čan ├žocukla (bu nedir?) al─▒┼čt─▒rmalar─▒ hat─▒rlanmal─▒d─▒r.

─░K─░ BOYUTTA ├çALI┼×MAK Yapt─▒─č─▒n─▒z al─▒┼čt─▒rmalarda kulland─▒─č─▒n─▒z he e┼čyan─▒n (pantolon, kazak, ├žorap vb.) foto─čraf─▒n─▒ ├žekmeniz gerekiyor. Belki de foto─čraflarla uzun s├╝re al─▒┼čt─▒rma yapman─▒za gerek kalmayabilir. O zaman gazete ve mecmualardan kesti─činiz pantolon, kazak ve ├žorap resimleri ile al─▒┼čt─▒rmalar─▒n─▒za devam edersiniz. Bu al─▒┼čt─▒rmalardan da ├žizelgede %90 sonu├ž al─▒nca kalemle ├žizilen basit e┼čya resimleri ile al─▒┼čt─▒rmalara devam edilmesi uygun olur. ├çizgi resimlerle ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒z─▒ varsayal─▒m. Ayn─▒ resmi (fotokopisini) kartonun iki taraf─▒na yap─▒┼čt─▒rman─▒z─▒ ├Âneririm.

Resimleri ├žocu─čunuza g├Âsterin, isimlerini s├Âyleyin ve masan─▒n ├╝zerine yerle┼čtirin. ┼×imdi ├ökaza─č─▒ g├Âster!├Ľ diyebilirsiniz. Al─▒┼čt─▒rmay─▒ 10 kez yap─▒p cevab─▒ ├žizelgeye i┼čleyin. %90 sonu├ž al─▒nca ayn─▒ al─▒┼čt─▒rmay─▒ de─či┼čik ki┼čilerle ayn─▒ odada ├žal─▒┼č─▒n. Bu al─▒┼čt─▒rmalardan da %90 sonu├ž al─▒nca al─▒┼čt─▒rmalar─▒ ba┼čka odada tekrarlay─▒n. Bundan sonra gene ayn─▒ ┼čekilde ├Âteki resim ile al─▒┼čt─▒rmalara devam edin. E┼čya resimlerinin hepsi ├╝zerinde al─▒┼čt─▒rmalar yapt─▒n─▒z ve hatta %100 sonu├ž ald─▒n─▒z diyelim.

├çocuktan ┼čimdi kar─▒┼č─▒k s─▒rayla pantolonu ve kaza─č─▒ g├Âstermesini isteyebilirsiniz. Resimlerin yerlerini her defas─▒nda de─či┼čtirmeniz gerekir ve genelleme yaparken hi├ž ipucu verilmemesini de hat─▒r─▒n─▒zda tutman─▒z gerekir. Al─▒┼čt─▒rmalara ki┼či ve oda de─či┼čikli─či ile devam edin. Pantolon, kazak ve ├žorap ├╝├žl├╝s├╝ ile de ayn─▒ ┼čekilde ├žal─▒┼čarak %90 sonu├ž al─▒nca ├žocu─čunuz konu┼čuyorsa, resimlerden birini g├Âsterin ve (bu nedir?) diye sorun. Cevaplar─▒ ├žizelgeye i┼člemeyi ve %90 sonu├ž alana kadar al─▒┼čt─▒rmalar─▒n yap─▒lmas─▒n─▒n gerekti─čini hat─▒rlay─▒n. Genelleme al─▒┼čt─▒rmalar─▒nda %90 sonu├ž alan ├žocukla g├╝nl├╝k beceriler ├╝zerinde ├žal─▒┼č─▒lmas─▒ gerekir. M├╝mk├╝n oldu─čunca do─čal ┼čartlarla ├žal─▒┼čmak ├žocu─ča genellemeyi do─čal ┼čartlar alt─▒nda da kullanmas─▒n─▒ ├Â─čretir.

Bunun i├žin de ┼č├Âyle yapabilirsiniz: ├çocu─čunuzun ┼čemas─▒na (3 boyut ├žal─▒┼čmalar─▒) koyabilirsiniz. (Kaza─č─▒ getir!), (Pantolonu getir!), (├çorab─▒ getir!) diye komutlar vererek ├žocu─čunuzun e┼čyalar─▒ aras─▒ndan bunlar─▒ bulmas─▒n─▒ ve yan─▒n─▒za getirmesini sa─člayabilirsiniz. Sonra da (pantolonunu ├ž─▒kar!) diyerek ├╝zerindekini ├ž─▒karmas─▒n─▒ ister ve getirdi─či pantolonu giymesi i├žin bir komut verebilirsiniz. Ayn─▒ ┼čekilde ├žoraplar─▒ ve di─čer giysileri ile ├žal─▒┼čmak m├╝mk├╝n. G├Ârd├╝─č├╝n├╝z gibi genellemeye giden yol olduk├ža uzun. Ancak yolun uzunlu─ču sizin cesaretinizi k─▒rmamal─▒. Bu al─▒┼čt─▒rmalar─▒ yapt─▒r─▒rken e─čer sab─▒rs─▒z davran─▒l─▒r ve ├žocu─ču siz giydirirseniz, al─▒┼čt─▒rmalar─▒ yapabilecek ├žocuklar pasifli─če itilebilir. ├çocu─čunuzla e─čitimi aceleniz olmad─▒─č─▒ zamanlarda yapman─▒z ve sab─▒rl─▒ olman─▒z gerekti─čini tekrar hat─▒rlatmak istiyorum. ├çocu─čunuz konu┼čuyor veya az konu┼čuyor ya da konu┼čmuyor ve diyelim ki istedi─či bir ┼čeyi i┼čaret ediyor. ─░stedi─či ┼čeyi bilseniz bile soru ile kar┼č─▒lay─▒n. (Ne istiyorsun?) Konu┼čmuyorsa dahi onun istedi─či ┼čeyi elinizde tutup (dondurma m─▒ istiyorsun?) diye sorun ve cevap bekleyin. (Evet!) diyebilen ya da evet anlam─▒nda bir i┼čaret veren (ba┼č─▒yla tasdik etme gibi) ├žocu─ča istedi─či ┼čeyi uzat─▒n. Bu al─▒┼čt─▒rma her an yap─▒labilecek ve genellemeyi ileti┼čimde kulland─▒racak bir al─▒┼čt─▒rmad─▒r. Sabahlar─▒ okul haz─▒rl─▒klar─▒ s─▒ras─▒nda (ÔÇŽ.. getir!), (ÔÇŽ.. g├Âster!), (ÔÇŽ. bana ver!), (o kim!), (bu nedir?) gibi sorularla ├╝zerinde ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒z al─▒┼čt─▒rmalarla kazan─▒lm─▒┼č becerileri tekrarlay─▒n ve do─čal ko┼čullarda kullan─▒n.

Bu ├žal─▒┼čmalar ayn─▒ ┼čekilde ├Â─čretmenler i├žin de ge├žerlidir. ├ľ─čretmen ve anababa paralel olarak ├žal─▒┼čaca─č─▒ndan genelleme okul ortam─▒nda ve de─či┼čik ├Â─čretmenlerle de s├╝rd├╝r├╝l├╝r. Her olay, her saniye ├žocuklar─▒m─▒z i├žin ├Â─črenmeye giden bir al─▒┼čt─▒rmad─▒r. Her f─▒rsat ├Â─čretmen ve anababa taraf─▒ndan de─čerlendirilmek zorundad─▒r. Otizmli ├žocu─čun e─čitimi her an s├╝rd├╝r├╝lmelidir. Onlar─▒n tenef├╝s veya serbest zamanlar─▒ndaki etkinlikleri bile verece─čimiz e─čitime dahil oldu─ču i├žin otizmli ├žocu─čun e─čitimini anababa bir ya┼čam stili├Ľ olarak al─▒rsa, iki taraf da karl─▒ ├ž─▒kacakt─▒r. Ayn─▒ ┼čekilde ├Â─čretmen de ders saati bitince dersin bitti─čini ama e─čitimin bitmedi─činin bilincinde olmal─▒d─▒r. Amac─▒m─▒z ├Â─črencimizi, ├žocu─čumuzu ba─č─▒ms─▒z k─▒lmak oldu─čuna g├Âre, yap─▒lan al─▒┼čt─▒rmalar─▒ ├žocu─čun serbest zaman─▒nda ve g├╝nl├╝k hayat─▒nda kullanabilmesi i├žin en az s─▒n─▒rda yard─▒m─▒ vermeyi beklemek ve onu yetenekleri elverdi─či oranda ba─č─▒ms─▒z olabilmesi i├žin destek olmakt─▒r. Okulda ├Â─čretmenin evde anababan─▒n ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒n, ├žocu─čun g├╝nl├╝k hayata uygulad─▒─č─▒n─▒ ve genelleme yapt─▒─č─▒n─▒, k─▒saca: ├žocuklar─▒m─▒z─▒n ba─č─▒ms─▒z bir ya┼čam─▒ oldu─čunu g├Ârmek anababa-├Â─čretmen i├žin d├╝┼č├╝n├╝lebilecek en b├╝y├╝k ├Âd├╝ld├╝r. ─░┼čte biz e─čitimcilerin siz anababalar─▒n g├╝d├╝s├╝ de bu ├Âd├╝l├╝ alabilmek de─čil midir?

Kaynak Linki : http://www.beyazegitim.com/otizmli-cocuklarda-taklit-becerisi.htm

%d blogcu bunu be─čendi: