hd porno porno hd porno porno

Otizmin Tarihi

1.612 okundu

Giri┼č: Leo Kanner(1943) g├Âzlemledi─či k├╝├ž├╝k ya┼člardaki bir grup ├žocu─čun davran─▒┼č ├Âr├╝nt├╝s├╝n├╝ tan─▒mlayarak ÔÇťerken ├žocukluk otizmiÔÇŁ s─▒fat─▒n─▒ kullanan ilk ki┼čiydi. KannerÔÇÖden 1 y─▒l sonra Hans AspergerÔÇÖin (1944)┬á yazd─▒─č─▒ makalede daha b├╝y├╝k ya┼čtaki ├žocuklar ve ergenlerdeki davran─▒┼č ├Âr├╝nt├╝s├╝┬á KannerÔÇÖin otizm tan─▒m─▒yla (ayr─▒nt─▒larda farkl─▒l─▒klar olsa da) ├Ârt├╝┼čmektedir. Ayr─▒ca Asperger de g├Âzlemledi─či davran─▒┼ča ili┼čkin olarakÔÇŁotistikÔÇŁ terimini kullanm─▒┼čt─▒r.

S├Âylenceler ve Ger├žek: Aziz FrancisÔÇÖin takip├žilerine y├Ânelik s├Âylencelerden biri saf masum sosyal sezgileri veya sa─č duyusu eksik birader JuniperÔÇÖle ilgilidir(Frith,1989). Di─čer karde┼čleri k─▒zd─▒rsa da┬á o zamanlar JuniperÔÇÖin tuhafl─▒─č─▒ onun aziz olmas─▒na yorulmu┼čtur. Bug├╝n ise ona Asperger Sendromu tan─▒s─▒ koyulacakt─▒r. Yaz─▒l─▒ Tarihe bak─▒nca otistik semptomlara sahip oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lecek bir ├žok ├Ârnek bulmak m├╝mk├╝nd├╝r.Bunlardan bir tanesi 18. y├╝zy─▒l─▒n sonunda orta-g├╝ney FransaÔÇÖda Aveyron ormanlar─▒nda vah┼či bir ┼čekilde ya┼čarken bulunan VictorÔÇÖdur. VictorÔÇÖu┬á e─čitmek ├╝zere metodlar geli┼čtiren hekim J.M.G. Itard, VictorÔÇÖun davran─▒┼člar─▒n─▒ ayr─▒nt─▒l─▒ bir bi├žimde tan─▒mlam─▒┼čt─▒r. VictorÔÇÖun otistik oldu─čuna ve Kanner sendromu ta┼č─▒d─▒─č─▒na dair en k├╝├ž├╝k bir ┼č├╝phe yoktur.

Erken D├Ânem Psikiyatri Literat├╝r├╝: Baz─▒ eski d├Ânem yazarlar─▒n─▒n otistik davran─▒┼ča y├Ânelik ├žok berrak tan─▒mlamalar─▒na ra─čmen (├Ârn:Haslam, 1809), 19.y├╝zy─▒l─▒n son yar─▒s─▒na kadar hi├ž kimse┬á bireysel vakalar aras─▒nda bir ba─člant─▒ kurmad─▒. ─░lk olarak, Maudsley(1867) ├žok tuhaf davran─▒┼člar─▒ olan baz─▒ ├žocuklar─▒ ÔÇťdeliÔÇŁ olarak tan─▒mlad─▒. Ba┼člang─▒├žta ┼čok edici bulunsa da daha sonralar─▒ MausleyÔÇÖnin fikirleri-ak─▒l sa─čl─▒─č─▒ ile ilgili- kabul g├Ârd├╝. 20.y├╝zy─▒l─▒n ilk yar─▒s─▒nda ÔÇť├žocukluk psikozuÔÇŁ terimi kullan─▒ma girdi ve anormal ├žocuk geli┼čimi alan─▒nda ├žal─▒┼čanlar alt-gruplar─▒ tan─▒mlamaya ba┼člad─▒. ├ľrne─čin; Margaret Mahler(1952) ger├žekten bir ┼čey hissetmeksizin bak─▒c─▒lar─▒na s─▒k─▒ca sar─▒l─▒ kalmakta ─▒srar eden ve ba┼čka anormal davran─▒┼člar─▒ da olan ├žocuklar─▒ tan─▒mlad─▒. Potter(1933) ├žocukluk formunda bir ┼čizofrenisi oldu─čunu s├Âyledi─či ├žocuklarla ilgili yazd─▒.

Leo Kanner ve Hans Asperger: KannerÔÇÖin k├╝├ž├╝k ya┼č grubundaki ├žocuklarla ilgili klasik tan─▒m─▒ ┼ču ┼čekilde olu┼čmu┼čtu: sosyal uzakl─▒k, konu┼čma eksikli─či veya ekolalik konu┼čma ya da kendine ├Âzg├╝ bir konu┼čma bi├žimi, kendi ayr─▒nt─▒ odakl─▒ tekrar edici rutinlerini s├╝rd├╝rerek herhangi bir de─či┼čikli─če yo─čun diren├ž g├Âsterme, g├Ârsel-mekansal veya ezber haf─▒zas─▒nda ayr─▒ks─▒ bir yetenek, ama buna kar┼č─▒n ├Â─črenmede genel bir gecikme. Kanner, bu ├žocuklar─▒n ├žekici, atik ve zeki g├Âr├╝n├╝ml├╝ hallerini ├Âzellikle vurgulad─▒. Ad─▒n─▒ ÔÇťerken ├žocukluk otizmiÔÇŁ olarak koydu─ču bu davran─▒┼č ├Âr├╝nt├╝s├╝n├╝n benzersiz ve ├žocukluktaki di─čer b├╝t├╝n┬á bozukluklardan farkl─▒ oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yordu.┬áAsperger┬áise ViyanaÔÇÖda almanca yay─▒nlanan makalesinde daha b├╝y├╝k ya┼čtaki ├žocuklarda ve ergenlerde g├Ârd├╝─č├╝ ├Âzellikleri┬á ┼ču ┼čekilde tan─▒ml─▒yordu; naif, sosyal etkile┼čimde uygunsuzluk, iyi bir dil becerisi ama bu beceriyi┬á kendi ├Âzel ilgi alanlar─▒na y├Ânelik olarak monolog bi├žiminde kullanma, monoton bir ses tonuyla konu┼čma ve beden dilini kullanmama, kendi k─▒s─▒tl─▒ ilgi alanlar─▒nda yo─čun me┼čguliyet ve ├žo─čunlukla zay─▒f motor koordinasyon, zeka d├╝zeyleri, s─▒n─▒r, normal ve ├╝st├╝n zeka olarak g├Âr├╝lmekle birlikte s─▒kl─▒kla ├Âzel ├Â─črenme g├╝├žl├╝kleri mevcuttu. Bug├╝n halen Kanner ve AspergerÔÇÖin makalelerinin ├žok ilgi ├žekiyor olmas─▒n─▒n nedeni muhtemelen g├Ârd├╝kleri ├žocuklar─▒ ├žok kuvvetli detaylarla tan─▒mlayabilmeleridir. ├çocuklar onlar─▒n makalelerinin sayfalar─▒nda canland─▒lar. Kanner ve Asperger her ikisi de kendi sendromlar─▒n─▒n ├Âzel ve benzersiz oldu─čunu d├╝┼č├╝nm├╝┼člerse de art─▒k biliyoruz ki bu tan─▒mlad─▒klar─▒ sendromlar birbirleriyle ├Ârt├╝┼čmektedir ve bir├žok ├žocuk her iki duruma ait ├Âzelliklerin bir kar─▒┼č─▒m─▒na sahiptir.
.
Psikoanalizin Etkisi: FreudÔÇÖun teorisi┬á ve di─čer psikoanalatik yakla┼č─▒mlar 20. y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda AvrupaÔÇÖda geli┼čti ve 2.d├╝nya sava┼č─▒ y─▒llar─▒nda ve devam─▒nda AmerikaÔÇÖda ├žok etkili oldu. Kanner genetik fakt├Ârlerin otizmde rol oynad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nse de psikonalatik teorilerden de etkilenmi┼čtir. ├çocuklar─▒n durumunun so─čuk, ilgisiz, kay─▒ts─▒z ve kat─▒, ├žocuklar─▒na bir makineyle ilgilenen g├Ârevliler gibi davranan m├╝kemmellliyet├ži┬á anne-babalardan kaynakland─▒─č─▒n─▒ ├Âne s├╝r├╝yordu. G├Ârd├╝─č├╝ ├žocuklar─▒n anne-babalar─▒n─▒n hemen hemen hepsinin meslek sahibi ├╝niversite mezunlar─▒ndan olu┼čtu─čunu ifade ediyordu. Bu ├žocuklar─▒n potansiyel olarak normal ve iyi bir zekaya sahip olduklar─▒n─▒ ama duygusal bak─▒mdan hasarl─▒ olduklar─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yordu ve beyinde fiziksel bir pataloji olmad─▒─č─▒na kuvvetli bir bi├žimde inan─▒yordu. KannerÔÇÖin fikirleri profesyoneller ve hatta ebeveynler taraf─▒ndan geni┼č kabul g├Ârd├╝. Sonu├žlar ├╝rk├╝t├╝c├╝yd├╝. Ebeveynler su├žluluk duygusundan bunalarak birbirlerini su├žluyor ve bo┼čan─▒yorlard─▒. Baz─▒ ailelerse ├žocuklar─▒ i├žin uzun s├╝reli bir psikoanalitik tedaviye b├╝y├╝k paralar d├Âkt├╝ler. B├╝t├╝n bunlardan ├žocuklar ├žok zarar g├Ârd├╝ler ├ž├╝nk├╝ ihtiya├žlar─▒ olan ┼čekilde e─čitim ve yard─▒m g├Âremediler.

Fiziksel Nedenlere Dayal─▒ Teorilerin Tekrar G├╝ndeme Gelmesi: ├çok ┼č├╝k├╝r ki herkes otizmin duygusal nedenlere dayal─▒ teorisine prim vermiyordu. Bu alanda ├žal─▒┼čanlardan baz─▒lar─▒ zihinsel gerilikle(├Â─črenme bozuklu─ču) b├╝y├╝k bir ├Ârt├╝┼čmeden bahsediyordu. Baz─▒lar─▒ ise dil geli┼čimindeki anormalliklerle ilgileniyorldu. Di─čerleri n├Âropatolojinin ara┼čt─▒r─▒lmas─▒ gerekti─čini d├╝┼č├╝n├╝yorlard─▒.

Yeni A├ž─▒l─▒mlar Yeni Fikirlere Yol A├žar: 1960ÔÇÖl─▒ y─▒llarda i┼čler yoluna girmeye ba┼člad─▒. Bunun b├Âyle olmas─▒n─▒n ba┼čl─▒ca iki nedeni vard─▒. Birincisi, psikoanalitik yakla┼č─▒ma kar┼č─▒ ├ž─▒kan aileler biraraya gelerek aile dernekleri kurmaya ba┼člad─▒lar. Bu kurumlar yayg─▒nla┼čt─▒ ve otizm hakk─▒ndaki d├╝┼č├╝ncelerin de─či┼čmesinde, ailelerin ve ├žocuklar─▒n ihtiya├žlar─▒n─▒n belirlenmesinde ├Ânemli bir rol oynad─▒. ─░kincisi, daha ├Âzenli bilimsel ├žal─▒┼čmalar─▒n ortaya konmas─▒yd─▒. 1960 ├Âncesi┬áotizm┬áhakk─▒ndaki makaleler ├žo─čunlukla klinik vaka analizlerine dayanmaktayd─▒. Otistik bozukluklarla ilgili bilimsel ├žal─▒┼čmalara en b├╝y├╝k katk─▒lardan birini Victor Lotter(1966) yapm─▒┼čt─▒r. ─░ngiltereÔÇÖde Kanner otizmine y├Ânelik ilk epidemiyolojik ├žal─▒┼čmay─▒ ba┼člatm─▒┼čt─▒r. En can al─▒c─▒ tan─▒mlay─▒c─▒ ├Âzellikler(en ├Ânemli olanlar─▒)olarak kulland─▒klar─▒; sosyallikten uzakl─▒k, ba┼čkalar─▒na kay─▒ts─▒zl─▒k ve kendi tekrarlay─▒c─▒ rutinlerinin de─či┼čmesine kar┼č─▒ diren├žtir. Michael Rutter tipik otizm ├žal─▒┼čmalar─▒na 1960ÔÇÖlarda ba┼člam─▒┼čt─▒r. O ve arkada┼člar─▒ ├žocuklar─▒n klinik ├Âzelliklerini detayl─▒ bir bi├žimde tan─▒mlam─▒┼č, zeka testlerindeki profillerini ara┼čt─▒rm─▒┼č ve ergenlik ve yeti┼čkinlik d├Ânemlerini takip etmi┼čtir.

Otistik Yelpaze Teorisi: Victor lotterÔÇÖin ├žal─▒┼čmas─▒n─▒ takiben otizmin yayg─▒nl─▒─č─▒n─▒ de─či┼čik ┼čekillerde tan─▒mlayan ├žal─▒┼čmalar yap─▒lm─▒┼čt─▒r. ├çal─▒┼čma arkada┼č─▒m Judith Gould ve ben┬á LondraÔÇÖn─▒n bir b├Âl├╝m├╝nde de─či┼čik bozukluklara sahip ├žocuklarla bir ├žal─▒┼čma y├╝r├╝tt├╝k(Wing&Gold,1979). Otistik ├Âzelliklerin herhangi birini g├Âsteren ├žocuklara ula┼čt─▒k(sadece tipik Kanner otizmine sahip olanlarla s─▒n─▒rl─▒ kalmad─▒k). Bunun sonucunda, otistik durumlar─▒ i├žeren geni┼č bir yelpaze(Kanner sendromu bunun sadece k├╝├ž├╝k bir k─▒sm─▒yd─▒) hipotezini geli┼čtirdik. Zihinsel gerilikle birlikte(70 alt─▒nda IQ) otistik yelpaze bozuklu─ču┬á g├Âsteren ├žocuklar─▒n da─č─▒l─▒m─▒ 10.000’de 20 olarak tespit edildi. 1980ÔÇÖlerde Christopher Gillberg┬á otistik yelpazenin empati eksikli─činin oldu─ču bozukluklardan sadece biri oldu─ču hipotezini ortaya att─▒.

Bug├╝n ve Gelecek: 1990ÔÇÖl─▒ y─▒llarda otizmin nedenlerini ve buna ba─čl─▒ n├Âropatolojiyi anlamada geli┼čmeler kaydedildi. Michael Rutter ve arkada┼člar─▒ otizmde genetik fakt├Ârlerin ├Ânemine i┼čaret etmi┼čtir. Bunun yan─▒s─▒ra otistik bozukluklar─▒n psikolojik yanlar─▒-ileti┼čim ve dildeki anormallikleri de i├žeren- incelendi. Uta Frith ve arkada┼člar─▒ ├žocuklar─▒n di─čer ki┼čilerin zihinlerini anlamada g├╝├žl├╝kler ya┼čad─▒─č─▒n─▒ g├Âstermi┼čtir. Simon-Baron Cohen ve arkada┼člar─▒(1996)18 ayl─▒k ├žocuklarda otizmi tespit eden k─▒sa bir tetkik geli┼čtirmi┼čtir. Bu incelemenin temeli ortak ilgi ve sembolik oyuna kat─▒lmadaki beceriye yaslanmaktad─▒r. Masallar ve s├Âylenceler ├ža─č─▒ndan, psikoanalize ve sonunda bug├╝n├╝n pratik ger├žek├žili─čine vard─▒k. Art─▒k Kanner ve Asperger sendromunu da i├žeren geni┼č bir otistik yelpazenin varl─▒─č─▒ kabul edilmektedir. B├╝t├╝n yelpaze ├╝├ž psikolojik i┼člevdeki bozuklu─čun(sosyal etkile┼čim, ileti┼čim ve hayal g├╝c├╝) mevcut olmas─▒nda birle┼čmi┼čtir. Bu ÔÇť├╝├žl├╝ bozuklukÔÇŁun mevcudiyetinde ki┼činin faaliyet ├Âr├╝nt├╝s├╝ kat─▒, dar ve tekrarlay─▒c─▒d─▒r. Ara┼čt─▒rmalar ve klinik ├žal─▒┼čmalar bu ├╝├žl├╝n├╝n temelinde ÔÇťsosyal bozuklu─čunÔÇŁ oldu─čunu g├Âstermektedir. ┼×u anda ihtiya├ž duyulan otizmde ve normal geli┼čimde sosyal i├žg├╝d├╝n├╝n n├Ârolojik temeline y├Ânelik ara┼čt─▒rmalard─▒r. Otistik sosyal bozukluk tekba┼č─▒na veya di─če fiziksel ve psikolojik bozukluklurla bir arada olabilir. Yelpaze i├žinde zeka d├╝zeyi , d├╝┼č├╝k zekadan ├╝zt├╝n zekaya farkl─▒l─▒klar g├Âstermektedir. Yeti┼čkin d├Ânemdeki durum ├žocukluk d├Ânemimdeki beceri d├╝zeyi ile yak─▒ndan ilgilidir. Sadece normal ve ├╝st├╝n zeka d├╝zeyine sahip olanlar─▒n ilerki ya┼čamlar─▒n─▒ ba─č─▒ms─▒z olarak s├╝rd├╝rme ihtimali mevcuttur. Bununla birlikte, beceri d├╝zeyleri ne olursa olsun bu rahats─▒zl─▒ktan muzdarip olanlar─▒n ya┼čam kalitesini artt─▒rmak i├žin e─čitim gereklidir. Bu bozuklu─čun tedavisi ┼ču ana kadar m├╝mk├╝n olmasa da, e─čitim metodlar─▒na, ortam─▒n yap─▒land─▒r─▒lmas─▒na, becerilerin artt─▒r─▒lmas─▒na ve olumsuz davran─▒┼člar─▒n azalt─▒lmas─▒na y├Ânelik yeterince bilgiye sahibiz. Gelecekte ├╝midimiz a─č─▒r seyreden otistik bozukluklar─▒n ├Ânlenmesinde ve tedavisinde etkili y├Ântemlerin bulunmas─▒ ve kesin sebeplerin tespit edilebilmesidir. Y├╝ksek becerilere sahip olanlar i├žinse umudumuz onlar─▒n ├Âzel yeteneklerinin geli┼čtirilmesi ve hayatlar─▒n─▒ tatmin edici bir bi├žimde ya┼čayabilmelerinin sa─članmas─▒d─▒r.
*Lorna WingÔÇÖin Galler Uluslararas─▒ Otizm Konferans─▒ 2007ÔÇÖde sundu─ču ÔÇťThe History of┬á Ideas on Autism: Legends, Myths and RealityÔÇŁ adl─▒ makalesinin Psikolog Metin Karakol taraf─▒ndan ├ževrilmi┼č ├Âzetidir.

%d blogcu bunu be─čendi: