Otistik bireylerin genel özelliklerinden biride alıştıkları düzeni koruma,sürekli tekrar ettirme,yani rutine baÄŸlı kalmadır.Bu durumdan eÄŸitim çalışmalarında günlük yaÅŸam becerilerini geliÅŸtirmek,gerekli alışkanlıkları edinerek düzenli sürdürülmesini saÄŸlamak,ve benzer ÅŸekillerde akademik beceriler edinerek kullanımını saÄŸlamak için kullanılır.

           ÖÄŸrenciler ile ilgili çalışmaya baÅŸlamadan önce hedefleri uzun süreli ve kısa süreli olmak üzere,basamaklama yaparak,önceden planlanmış bir rutin içerisinde yapmak,okul içi ve evdeki çalışmalar için çok yararlı olacaktır.Normal ilköÄŸretim okullarında nasıl ki yeni bir üniteye geçmeden önce öÄŸretmen öÄŸrencilerine bir sonraki üniteyle ilgili açıklamalarını yaparak o ünitede neler öÄŸrenileceÄŸini ve bunun öÄŸrenciler ne gibi yarar saÄŸlıyacağını açıklayıp,onları motive edip ,bir  sonraki üniteye hazırlıyorsa ,bizlerde otistik çocuklarımıza bir gün içerisinde baÅŸlangıç ve sonu göstererek; bunuda resimli kartlar ile ilgi çekici hale getirerek onların sürekli görebileceÄŸi mekanda tutarak ilgisini çekip, onları bir sonraki davranışa hazır hale getirebiliriz.

           Otistik bireyler için günlük programa güvenmek ve onu takip etmek çok önemlidir.Bu sayede yetiÅŸkinler gibi bağımsız ve daha organize olmuÅŸ ÅŸekilde hareket edebilirler.Bunu saÄŸlayacak küçük bir örnek;öÄŸrencilerimizin aile ile öÄŸretmenin günlük iletiÅŸimini saÄŸlayan defterlerinin kapağının içine; O gün okulda yapılacak iÅŸleri ve saatini gösteren günlük programını koyarak,öÄŸrencinin bu direktifleri bağımsız olarak takip etmesini,öÄŸrenmesini SaÄŸlayabiliriz.(yazı ve resim bir arada olmalı)

Örnek tablo:
7:00  : Uyanış,el – yüz yıkama
7:10  : Kahvaltı ,el yıkama
7:30  : Servise biniÅŸ
8:30  : Okula varış
9:00  : Sıraya girme(Ä°stiklal Marşı,Andımız)
9:10  : Sınıfa giriÅŸ
9:15  : Bireysel EÄŸitim+Grup eÄŸitimi

           Günlük yaÅŸam becerileri ve akademik yaÅŸam becerileri derslerinde öÄŸrenciye kazandırmak istediÄŸimiz davranışı ,bir gün önceden tablo haline getirerek öÄŸrenci velisine verirsek öÄŸrenci bir sonraki günde o tablo yardımı ile ne yapacağını,bunu nasıl yapacağını sırayla görüp belli rutin içerisinde çalışma imkanını hem evde hem de okulda yürütebilme ÅŸansına sahip olacaktır.

Örnek1: “ Bardaktan su içebilme.”

* Kullandığı eline bardağı alır.
* DiÄŸer eliyle musluÄŸu açar.
* Bardağı yeteri kadar su doldurur.
* Bardağın ağzını alt dudağın koyar.
* Bardağı yukarı doğru kaldırarak ağzına su alıp yutar.
* Bardağı yerine koyar  

Örnek 2 : “Kaşık kullanarak yemek yeme”

·         Kaşığı yiyeceÄŸe götürür.
·         Kaşığa bir miktar yiyecek alır.
·         Kaşığın alt kısmına tabağın kenarına siler.
·         Kaşıktaki yiyeceÄŸi aÄŸzına götürür.
·         Kaşıktaki yiyeceÄŸi aÄŸzından çeker.
·         Kaşığı yerine koyar.

Yukarıdaki becerileri basamaklayarak ve karşılarına resimli kartlar koyarak öÄŸrenciye belli bir rutin içerisinde hangi davranıştan sonra neyi yapabileceÄŸini göstermiÅŸ ve öÄŸretmiÅŸ oluruz.

        ÖÄŸrencilerimizden Ayda Canlı saat 12:00 ye yaklaşınca “ yemek”,”dede çorba piÅŸiriyo” sözleri ile kapıya yanaşıp dışarıya çıkmak için kapıya olaÄŸanca gücü ile tekme atıyordu.Biz Ayda’ya “yemek 12:00 de ,ÅŸimdi tahtaya bakıyorsun,yemeÄŸe gitmeden önce 3. ve 4. aÅŸamaları yani dersimizi bitirip,sınıfımızı topladıktan sonra gidiyoruz” diyerek ders bitiminde sınıfı toplamasını saÄŸlıyorduk.Saat 12:00 olunca  zil sesi ile beraber yemeÄŸe götürdük.Yapılan çalışmaların 3 ay sonrasında Ayda karnı acıkıp yemeÄŸe gidileceÄŸini anlayınca hiçbir ÅŸey söylemeden ve kendisine komut verilmeksizin sınıfı toplayıp daha sonra bizim yanımıza gelerek “yemek 12:00 de” sözleri ile tahtadaki resimleri göstererek bu durumu kavradığını bizlere net bir ÅŸekilde ortaya koydu.Resimli kartlar ile rutine baÄŸlı kalınarak yapılan bu çalışma sonunda Ayda da var olan sınıf kapısını tekmeleme (karnı acıkınca kapıya sert tekmeler atma) davranışı ortadan kalktı.

       Bir diÄŸer öÄŸrencilerimizden Fatma Erarslan ise her sabah geldiÄŸi gibi sınıfta soyunarak çırılçıplak havuz saatini bekliyordu.Havuza gidemeyince de öfke nöbetine girerek bağırıp kendisini yere atıyordu.Evde hazırlanan büyük ve renkli (fosforlu) kartlar sınıf tahtsına asıldı.Fatma’ya her sabah resimdeki öÄŸrencinin kendisi olduÄŸu,okula gelince dersini yaptığı,dans saatine çıktıktan sonra onun havuza gittiÄŸi kendisine anlatıldı.Bu çalışma uzun bir müddet yapıldı.Fatma’nın bu davranışı sınıfa girip tahtadaki resimleri incelemesinden sonra sönmeye baÅŸladı.Artık havuza giden arkadaşının arkasından aÄŸlayarak havuza gitmeye,kaçmaya çalışmıyor.Onun daha sonra gideceÄŸi söylenince yüzümüze bakarak verilen komuta uyuyor.

Hazırlayan:
 
YEŞİM MUK TAŞMAN