Otizm, ilk olarak Amerikalı çocuk psikiyatristi Kanner tarafından “Erken çocukluk otizmi” olarak tanımlanmıştır.Kanner’ın insanlarla iliÅŸki kurmada zorluk çekme, konuÅŸmanın olmaması veya bir iletiÅŸim aracı olarak kullanılmaması, çevresindeki aynılığı koruma isteÄŸi ve bazı özel beceriler gibi özelliklerle belirlediÄŸi otizm, genellikle 3 yaÅŸtan önce ortaya çıkar ve on bin çocuktan dört veya beÅŸinde görülür.

   EÄŸitim her insan için vazgeçilmez bir unsurdur ki,normalden bazı farklılıklar gösteren bireyler için daha fazla önem gerektirmektedir.O halde, eÄŸitimin süresi, yöntemi,  ortamının nasıl düzenlenmesi konusunda düÅŸünmek ve çözüm üretmek eÄŸitimci olmanın bir gereÄŸidir.

    EÄŸitimin amacı, kiÅŸinin zihinsel ve sosyal yönünden yaÅŸam standartını geliÅŸmektir.Özel eÄŸitimin amacı da aynı ÅŸekilde, özel eÄŸitim gerektiren bireyin kendine yeter ÅŸekilde hayatını sürdürebilmesi ve kendince topluma üretken birey olarak katılımını saÄŸlamaktır.Özel eÄŸitim gerektiren birey olan otistik bireylerinde, gereksinimleri doÄŸrultusunda eÄŸitim almaları hedeflenmelidir.

    Otizm bireylerde toplumsal etkileÅŸim ve iletiÅŸimin önemli derecede bozuk ve anormal geliÅŸimi, ilgi ve etkinliklerin belirgin sınırlılığı gibi özelliklerle kendini gösteren yaygın geliÅŸimsel bozukluktur. Otistik çocukların tedavisinde genellikle, oyun terapisi ve psikoterapi uygulamaları kullanılmıştır. Ancak bu konuda yapılan araÅŸtırmalar psikoterapinin otizmin tedavisinde yeterli olmadığını vurgulamaktadır. Son yıllarda öÄŸrenme kuramlarından yararlanılarak otistik çocukların eÄŸitimine ağırlık verilmiÅŸ, eÄŸitim ile birçok beceriyi kazanabilecekleri kabul edilmiÅŸtir. ÇocuÄŸun özelliklerine hazırlanan programın yapılandırılmış bir çevrede, eÄŸitimciler tarafından, uygun araç gereç kullanılarak uygulanması, otistik çocukların eÄŸitimlerinin temelini oluÅŸturmaktadır.

    Otistik çocukların eÄŸitildikleri, otistik çocuklar eÄŸitim merkezimizde amaç; çocuÄŸun yaÅŸadığı toplumun parçası olmak, eÄŸitim almak, oynamak, eÄŸer çalışmak durumundaysa önemli olan onu yaÅŸadığı topluma dahil etmek için yaşıtlarıyla birlikte etkinliklere katılmasını saÄŸlamaktır. Otistik çocuklar otizm merkezinde bulundukları yaÅŸ grubundan arkadaÅŸ edinme fırsatı bularak yarar saÄŸlarlar. Otistik çocuÄŸun yalnızca etrafındaki çocukların sayısını arttırmak yeterli deÄŸildir. Bunun yerine sosyal iliÅŸkinin desteklenmesi gerekmektedir. Bu durum farklı toplumlara karışmasını gerektirir. Bizim merkezimizde öÄŸrenciler kendi yaşıtlarıyla sıkı bir iletiÅŸim içinde öÄŸretmenleriyle birebir eÄŸitim alma ÅŸansına sahiptirler. Fakat otistik çocukların sosyal iletiÅŸimde yetersizlik, rahatsızlıklarının ve bağımlılıklarının sürekli olması nedeni ile verilecek eÄŸitimin de kesintisiz olması gerekmektedir. Kesintisiz eÄŸitim modelinin olumlu ve olumsuz yanları mevcuttur.

Otistik çocukların eÄŸitiminde öÄŸrenmenin kalıcı olması ve bunun içinde eÄŸitimde sürekliliÄŸin gerekli olması esastır. Çocukların yaÅŸ ve seviyelerine göre uygulanan eÄŸitim programı uzun ve tekrar edildiÄŸi taktirde kalıcı olması mümkündür. ÖÄŸrenciler sistemin psikolojisinden koptuklarında okula adaptasyon zorluÄŸu çekmektedirler. ÖÄŸrenmeleri kalıcı olmamaktadır. ÖÄŸrenciler için kesintisiz eÄŸitim ÅŸarttır. Bunun yanı sıra olumsuzlukları da mevcuttur. ÖÄŸrencinin bulunduÄŸu ortamdan daha farklı ortamlarda bulunması onun sosyal iliÅŸkilerinin desteklenmesi açısından faydalıdır. Farklı ortamlarda öÄŸrendiklerini uygulama fırsatı bulmaktadırlar. Bu çocukların tüm yaÅŸamları boyunca bu tür okullara devam edemeyecekleri bilinmektedir. BelirttiÄŸimiz gibi otistik çocuklarda eÄŸitim kesintisiz olmalıdır. Ama eÄŸitim sadece okulda deÄŸil, sosyal yaÅŸamın içerisinde; evde, çarşıda kısacası her yerde olmalıdır. Burada velilere çok büyük görevler düÅŸmektedir. ÖÄŸretmen-veli iÅŸbirliÄŸi ÅŸarttır. Okulda öÄŸrendiklerinin evde mutlaka tekrar etmelidir. Bu durum yaz tatillerinde de geçerlidir. Çocuk ve aile deÄŸiÅŸik topluluklarda yaÅŸama ihtiyacı duyabilirler. Bu deÄŸiÅŸim çocuÄŸa zarar deÄŸil fayda getirici olmalıdır. Velinin de mutlaka omuzlarındaki yükün ağırlığı tartışılamaz. Velinin bıkmadan, usanmadan çocuÄŸunu her gün yeni bir umutla okula getirmesi büyük bir özveridir. DeÄŸiÅŸik ortamlarda bulunma hakkına sahiptirler. Fakat bu durum öÄŸrencinin ortama uyum saÄŸlama becerilerini arttırmalıdır. Veli eÄŸer öÄŸrenimi devam ettiremez ise en kesin çözüm çocuÄŸun okuldan kopmaması ve okulda öÄŸrenimini tüm yıl boyunca devam ettirmesidir.

    Özel eÄŸitimin temel ilkelerinde “Ailenin, özel eÄŸitim sürecinin her boyutunu aktif katılmasının saÄŸlanması esastır.” diye belirtilmiÅŸtir.ÖÄŸretmen arkadaÅŸlara bu konu hakkındaki görüÅŸlerini sorduÄŸumda aÅŸağıdaki düÅŸünceler ortaya çıktı:          Kesintisiz eÄŸitim modelinin eÄŸitimci açısından da olumlu ve olumsuz yanları vardır. EÄŸitimci tüm öÄŸretim yılı boyunca büyük bir özveriyle öÄŸrencilerini sosyal yaÅŸama kazandırabilme, yıllık çalışma programını uygulayabilme, öÄŸrencilerin iletiÅŸim-motor-sosyal becerilerini en üst seviyeye çıkarabilme çabası içindedir. Bu durum eÄŸitimcinin zihnen ve bedenen yorulmasına neden olmaktadır. EÄŸitimcinin bulunduÄŸu psikolojiden kısa süre içinde olsa uzaklaÅŸması, bedenen ve zihnen dinlenmesi faydalı olmaktadır. Birey tatil döneminde sistemin psikolojisinden uzaklaşır. Enerji depolar. Yeni öÄŸretim yılına dinamik ve istekle baÅŸlayabilmek çok önemlidir. Bir diÄŸer açıdan bakacak olursak uygulama yaz döneminde çalışmak isteyen eÄŸitimci açısından daha esnek ve rahatlayıcı hale getirilebilir. ÖÄŸleden sonra çok sıcak olduÄŸundan derslerin verimliliÄŸinin düÅŸmemesi için dersler, öÄŸle saatinde kesilebilir ve eÄŸitimciler için teneffüs saatleri arttırılabilir. Yeni dönem baÅŸladığında öÄŸrencisinde gerileme gören öÄŸretmenin morali bozulmakta, ÅŸevki kırılmaktadır. Bazı hedef ve davranışları geri dönüt almak durumunda kalmakta o zamanda ilerleme kaydetmekte zorlanmaktadır. Bu durumda bir kere daha tekrar etmekte fayda vardır ki eÄŸitimci-veli iÅŸbirliÄŸinin önemi daha iyi anlaşılır. Aile ile daha sık diyalog kurmak gereklidir. Günlük faaliyet raporları geliÅŸtirilmeli çünkü aile ile iletiÅŸimde çok büyük teÅŸkil etmektedir.

   Kesintisiz eÄŸitimin bir olumlu yanı daha ortaya çıkmaktadır. ÖÄŸretmenin öÄŸrenciyle daha fazla vakit geçirmesi öÄŸrenciyi daha iyi tanıması anlamına gelir. ÖÄŸrenci ve öÄŸretmen öÄŸretim yılı içinde uygulanan program çerçevesinde çalışmalar yapmaktadır. Yaz dönemi uygulamasında öÄŸretim yılı içerisinde uygulanan eÄŸitim programından daha farklı bireysel eÄŸitime yönelik ve öÄŸrencinin ilgi alanlarını kapsayan program öÄŸrenciyi ve öÄŸretmeni daha fazla motive edebilir. Verilecek eÄŸitim programı uzmanlar tarafından en ince ayrıntısı düÅŸünülerek hazırlanmalıdır.

 Fırsat eÄŸitimi arttırılmalıdır. ÖÄŸrenciyi ve öÄŸretmeni hoÅŸnut edecek, eÄŸlenirken eÄŸitecek çalışmalar olmalıdır. ÖrneÄŸin; bahçe çalışmaları, hayvanların bakımı, spor aktivitelerinin arttırılması. Okuldaki arkadaÅŸlarımın bu konudaki fikirlerini sorduÄŸumda çok güzel düÅŸünceleri olduÄŸunu gördüm. Okulumuz doÄŸa ile yaÅŸamayı mümkün kılan bir yapıya sahip. Her sınıf için zeytinlikler, aÄŸaçlar altında sıralar konulup, serin ortamda ders yapmaları saÄŸlanabilir. Basketbol sahaları, yazın kullanılamamaktadır, üstleri kapatılabilir. Okuldaki yaz dönemi eÄŸitimi yaz kampları ÅŸeklinde yapılabilir. Okul içerisinde küçük alışveriÅŸ merkezleri kurulabilir yada okulumuzun yanındaki Emiralem Köyü’ne alışveriÅŸ yapmaya gidilebilir. Parmak boyası ve killerle çalışmalar yapılabilir.

    Okulumuzda uygulanan sistem oldukça demokratiktir. Ä°steyen veli çocuÄŸunu yaz döneminde istediÄŸi zaman okula gönderebilir. Aynı ÅŸekilde isteyen eÄŸitimci istediÄŸi süre kadar çalışabilir yada yaz tatili hakkını kullanabilir. Önemli olan bireylerin istekleri doÄŸrultusunda gönülden hareket etmeleridir. Veli-öÄŸrenci-öÄŸretmen iÅŸbirliÄŸi saÄŸlandığı müddetçe öÄŸrenciler için en uygun eÄŸitim verilebilir

KAYNAKLAR:

M.E.B Otistik Çocukların EÄŸitiminde ÖÄŸretmen El Kitabı. (2001, ANKARA)

Bülbin SucuoÄŸlu, Aynur Akıncı, Otistik Çocuklar Ve EÄŸitimleri. (1988, ANKARA)