hd porno porno hd porno porno

Otizm Hakk─▒nda bilmemiz gerekenler

1.381 okundu

1) Ben ÔÇťotizmÔÇŁi olan bir ├žocu─čum. ÔÇťOtistikÔÇŁ de─čilim. Otizm karakterimin sadece bir b├Âl├╝m├╝. Beni tek ba┼č─▒na tan─▒mlayacak bir kavram de─čil. Siz d├╝┼č├╝nceleri, duygular─▒, yetenekleri olan bir birey misiniz yoksa sadece ┼či┼čman, g├Âzl├╝kl├╝ ya da sakar bir ki┼či mi?

2) Duyusal alg─▒lar─▒m bozuktur. G├╝ndelik ya┼čam i├žerisinde sizin ├žo─čunlukla fark etmedi─činiz kokular, sesler, tatlar, g├Âr├╝nt├╝ler, temaslar benim i├žin ├žok rahats─▒z edici olabilir. Ya┼čad─▒─č─▒m ├ževre benim i├žin genellikle tehdit edici bir ortamd─▒r. ─░├žine kapal─▒ ya da kavgac─▒ g├Âr├╝nebilir ama asl─▒nda bu kendimi korudu─čum anlam─▒na gelir.

S─▒radan bir market al─▒┼čveri┼či benim i├žin tam bir kabus olabilir. Seslere kar┼č─▒ a┼č─▒r─▒ hassas oldu─čumu bir d├╝┼č├╝n├╝n. Ayn─▒ anda konu┼čan onlarca insan, g├╝n├╝n indirimli ├╝r├╝n├╝n├╝ tekrar tekrar anons eden mekanik bir ses, kasadaki i┼člem sesleri, al─▒┼čveri┼č arabalar─▒n─▒n tekerleklerinin ├ž─▒kard─▒─č─▒ g─▒c─▒rt─▒l─▒ ses vb. Bu uyaranlar─▒ beynim filtre edebilir ama bu ciddi anlamda a┼č─▒r─▒ y├╝klenmedir benim i├žin.

Koku alma duyum da a┼č─▒r─▒ hassas olabilir. Kasap reyonundaki etler taze olmayabilir, yan─▒m─▒zdan ge├žen adam o g├╝n du┼č alamam─▒┼č olabilir, kasa s─▒ras─▒nda ├Ân├╝m├╝zde duran bebe─čin bezi kirlenmi┼č olabilirÔÇŽ Bunlar benim i├žin olduk├ža tiksindiricidir.

En yo─čun kulland─▒─č─▒m g├Ârme duyum a┼č─▒r─▒ uyarana maruz kalm─▒┼č olabilir. ├ľrne─čin a┼č─▒r─▒ parlak floresan ─▒┼č─▒klar─▒ mekan─▒ s├╝rekli titre┼čiyor gibi g├Âstererek g├Âzlerimi rahats─▒z edebilir. Camlar─▒n yans─▒tt─▒─č─▒ parlak ─▒┼č─▒k, tavanda d├Ânen fan, etraf─▒mda s├╝rekli hareket eden insanlar odaklanmam ve ba┼č etmem gereken ┼čeylerdir. T├╝m bunlar denge duyumu etkiler ve v├╝cudumun konumunu bile alg─▒layamaz hale gelebilirim.

3) ÔÇťYapmamÔÇŁ ( Yapmamay─▒ se├žiyorum ) ve ÔÇť YapamamÔÇŁ ( Yapmay─▒ beceremiyorum ) aras─▒ndaki fark─▒ dikkate almay─▒ unutmay─▒n. Komutlar─▒n─▒z─▒ dinlemedi─čimi sanmay─▒n. Sizi anlam─▒yor olabilirim. Bana di─čer odadan seslendi─činizde duydu─čum sadece ÔÇť^/^ÔÇÖ(/(%&ÔÇÖ(+&ÔÇÖ((ÔÇśÔÇŁ olabilir. Bunun yerine yan─▒ma gelin ve basit kelimeler se├žerek benimle direkt konu┼čun. ÔÇťL├╝tfen kitab─▒n─▒ masana b─▒rak. ┼×imdi ├Â─čle yeme─či yeme zaman─▒.ÔÇŁ gibi. Bu ┼čekilde benden ne istedi─činizi ve sonras─▒nda ne olaca─č─▒n─▒ bana net bir ┼čekilde s├Âylemi┼č olursunuz. B├Âylece uyum g├Âstermek benim i├žin daha kolayla┼č─▒r.

4) Somut d├╝┼č├╝n├╝r├╝m. Dili sadece s├Âzc├╝klerin anlam─▒na g├Âre yorumlar─▒m. ÔÇťKo┼čturmay─▒ b─▒rakÔÇŁ yerine ÔÇťArkandan atl─▒ m─▒ koval─▒yorÔÇŁ derseniz akl─▒m kar─▒┼č─▒r. ÔÇť├çantada keklikÔÇŁ demek yerine ÔÇťBunu yapmak senin i├žin ├žok kolayÔÇŁ demelisiniz. Deyimler, kinayeler, imalar benim i├žin anlams─▒z ve ak─▒l kar─▒┼čt─▒r─▒c─▒d─▒r.

5) S─▒n─▒rl─▒ s├Âzc├╝k da─čarc─▒─č─▒ma kar┼č─▒ anlay─▒┼čl─▒ olun. Duygular─▒m─▒ tarif etmek i├žin do─čru kelimeleri bilmiyorsam ihtiya├ž duydu─čum ┼čeyi size anlatmak benim i├žin olduk├ža zorla┼čabilir. Ac─▒km─▒┼č, incinmi┼č, korkmu┼č, akl─▒ kar─▒┼čm─▒┼č olabilirim ve bu duygular─▒m─▒ size aktaracak kelimeleri bilmiyor olabilirim. V├╝cut dilime ve rahats─▒zl─▒k duydu─čumda g├Âsterdi─čim tepkilere dikkat edin.

Bir de bunun tam tersini d├╝┼č├╝nelim. Ya┼č─▒m─▒n ├žok ilerisinde bir d├╝zeyde adeta k├╝├ž├╝k bir profes├Âr gibi konu┼čuyor olabilirim. Bu t├╝rde konu┼čmalar dildeki eksi─čimi telafi edebilmek i├žin ├ževremde ya┼čananlarda, izlediklerimden, okuduklar─▒mdan ezberledi─čim replikler olabilir. Buna ÔÇťekolaliÔÇŁ denir. Kulland─▒─č─▒m kelimeleri ya da i├žeriklerini anlam─▒yor olsam da size yan─▒t vermek zorunda oldu─čumda buna ba┼čvurabilirim.
Dil benim i├žin ├žok zor oldu─čundan g├Ârsel odakl─▒y─▒md─▒r. Bana s├Âylemek yerine yapmam gereken bir ┼čeyi bana g├Âsterin. Ve bunu defalarca tekrarlamaya da haz─▒rl─▒kl─▒ olun. Ayn─▒ ┼čeyi s├╝rekli tekrarlamak ├Â─črenmemi sa─člar.

6) Otizmin benim t├╝m y├Ânlerimi alg─▒laman─▒za engel olmas─▒na izin vermeyin. Yapamad─▒klar─▒m yerine yapabildiklerime odaklan─▒n ve bunlar ├╝zerinde bir ┼čeyler in┼ča etmeye ├žal─▒┼č─▒n. Di─čer t├╝m insanlar gibi yeterli olmad─▒─č─▒m─▒ ve s├╝rekli d├╝zeltildi─čim ortamlarda ├Â─črenemem. Ne kadar ÔÇťyap─▒c─▒ÔÇŁ olsa da bir ele┼čtiriyle kar┼č─▒la┼čaca─č─▒m─▒ bilmek beni yeni bir ┼čey denemekten al─▒ koyar. G├╝├žl├╝ y├Ânlerimi ke┼čfedin. Bir ┼čeyi yapmak i├žin bir ├žok farkl─▒ y├Ântem oldu─čunu da unutmay─▒n.

7) Sosyalle┼čme konusunda bana yard─▒m edin. D─▒┼čardan bak─▒ld─▒─č─▒nda parktaki ├žocuklarla oynamak istemedi─čimi d├╝┼č├╝nebilirsiniz. Oysa bazen bunu nas─▒l yapaca─č─▒m─▒ ÔÇôyani onlarla nas─▒l konu┼čmaya ba┼člay─▒p oyunlar─▒na kat─▒labilece─čimi- bilmiyor olabilirim. Di─čer ├žocuklar─▒ beni oyunlar─▒na davet etme konusunda cesaretlendirmek i┼če yarayabilir.

8) ├ľfke n├Âbetlerimi tetikleyen ┼čeyleri bulmaya ├žal─▒┼č─▒n. ├ľnceli─či buna verin. Kriz, patlama, ├Âfke n├ÂbetiÔÇŽ Bunu nas─▒l adland─▒r─▒rsan─▒z adland─▒r─▒n unutmay─▒n ki bunu ya┼čamak benim i├žin ├žok daha korkutucudur. Duyular─▒mdan biri a┼č─▒r─▒ y├╝klendi─činde b├Âyle durumlar ortaya ├ž─▒kar. E─čer ├Âfke n├Âbetlerimin sebebini bulursan─▒z onlar─▒ ├Ânleyebilirsiniz.

9) L├╝tfen beni ko┼čulsuzca sevin. ÔÇťKe┼čke ┼č├Âyle olsayd─▒ÔÇŽÔÇŁ ÔÇťKe┼čke bunu yapabilseydiÔÇŽÔÇŁ t├╝r├╝nde d├╝┼č├╝nceleri kafan─▒zdan uzakla┼čt─▒r─▒n. Siz ailenizin t├╝m beklentilerini kar┼č─▒layabildiniz mi? Otizm benim se├žimim de─čil. Unutmay─▒n bu durumu ben ya┼č─▒yorum, siz de─čil. Sizin deste─činiz olmadan ba┼čar─▒l─▒ ve ba─č─▒ms─▒z bir hayat s├╝rmem uzak bir ihtimal. Deste─činiz ve rehberli─činizle olas─▒l─▒k o kadar y├╝ksek kiÔÇŽ S├Âz veriyorum, ben buna de─čerim!

10) Sab─▒r, sab─▒r, sab─▒rÔÇŽ Otizme bir eksiklik olarak de─čil, farkl─▒ bir yetenek olarak bakmaya ├žal─▒┼č─▒n. Evet sohbet s─▒ras─▒nda g├Âzlerinize bakm─▒yor olabilirim. Ama yalan s├Âylemedi─čimi, oyunlarda hile yapmad─▒─č─▒m─▒, arkada┼člar─▒mla dalga ge├žmedi─čimi, insanlara ├Ânyarg─▒larla yakla┼čmad─▒─č─▒m─▒ hi├ž fark etmediniz mi? Evet belki bir sonraki Michael Jordan olamayabilirim ama detayc─▒ bak─▒┼č a├ž─▒m ve ola─čan├╝st├╝ odaklanma kapasitemle bir sonraki Einstein, Mozart ya da Van Gogh olabilirim. G├╝n├╝m├╝zde bu ki┼čilerin de otizmli oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝l├╝yor.

Siz dayana─č─▒m olmazsan─▒z bunu ba┼čaramam. Benim arkada┼č─▒m, ├Â─čretmenim, avukat─▒m olun. Ne kadar yol alabildi─čimi g├Âreceksiniz.

Kaynak├ža: Ellen Notbohm (2004). ChildrenÔÇÖs Voice Article, November / December

├çeviren ve Derleyen: Kut┼č─▒n Sancakl─▒

%d blogcu bunu be─čendi: