hd porno porno hd porno porno

Otizm Duyu Entegrasyonu

1.823 okundu

G├╝lser Vardarc─▒ Fen-Edebiyat Fak├╝ltesi Psikoloji B├Âl├╝m├╝ 3.s─▒n─▒f 07014450 OT─░ZM ve DUYUSAL ENTEGRASYON BOZUKLU─×U Duyu organlar─▒m─▒zla gelen bilgilerle, ├ževremizi ve kendimizi alg─▒lar─▒z. Dokunma,tat alma, koku, g├Ârme, i┼čitme, proprioseptif (kas eklemler ve ba─č doksu ile alg─▒lanan pozisyon duyusu) ve vestib├╝ler (i├ž kulaktaki duyu organlar─▒ ile alg─▒lanan, hareket, denge ve yer├žekimi ile mesajlar─▒ alan) duyular arac─▒l─▒─č─▒yla al─▒nan uyaranlar ile merkezi sinir sistemine pek ├žok bilgi iletilir. Merkezi sinir sistemimiz, beyin ve beynimizin v├╝cudumuz ile ili┼čkisini sa─člayan omurilikten olu┼čur. G├Ârevi, iletilen bilgileri organize etmek, gelen bilgiler aras─▒nda ba─člant─▒ kurmak ve par├žalardan bir b├╝t├╝n olu┼čturmakt─▒r. Bir tek duyudan al─▒nan mesajlar ├Â─črenmemiz i├žin yeterli de─čildir. ├çe┼čitli duyular─▒n sa─člad─▒─č─▒ bilgiler aras─▒nda ili┼čkili olmal─▒d─▒r.

├ľrne─čin, dokunma duyusu ile al─▒nan mesajlar g├Ârmeye, g├Ârme duyusu ile al─▒nan mesajlar dengeye ve v├╝cudun fark─▒nda olunmas─▒na, bu da ├Â─črenmenin ger├žekle┼čtirilmesine yard─▒mc─▒ olur. Mesajlar aras─▒nda ba─člant─▒ kurulmas─▒, yani duyu b├╝t├╝nlemesi sayesinde beynimiz bizim ├že┼čitli beceriler kazanmam─▒z─▒ ve ├Â─črenmemizi sa─člar. ├çocu─čun ayakkab─▒s─▒n─▒ ba─člamay─▒ ├Â─črenmesi i├žin ayakkab─▒ ba─č─▒n─▒ g├Ârmesi, ona dokunmas─▒, kendi parmak hareketlerini kontrol edebilmesi, kendine anlat─▒lanlar─▒ dinlemesi, dengesini bozmadan ├ž├Âmelerek belli bir pozisyonda ayakkab─▒s─▒n─▒ ba─člamas─▒ gerekmektedir. Bu say─▒lan duyular─▒n ├žo─čundan gelen mesajlar─▒n birbiriyle ba─člant─▒s─▒n─▒n yani duyu b├╝t├╝nlemesinin olmas─▒ gereklidir.

T├╝m bu kapasiteler insanda bilin├žd─▒┼č─▒ bir ┼čekilde olu┼čmaktad─▒r. Bunun yan─▒ s─▒ra, yine bilin├žd─▒┼č─▒ ┼čekilde sinir sistemimize s├╝rekli olarak kaslar─▒m─▒zdan bilgiler aktarmaktad─▒r. Bu alg─▒lar ise bas─▒n├ž, hareket, v├╝cut pozisyonu ve yer├žekimi kuvvetidir. Bu da bizim v├╝cudumuzu alg─▒lay─▒┼č─▒m─▒z─▒, uzay i├žindeki duru┼čunu, v├╝cudumuzun ald─▒─č─▒ pozisyonlar─▒ ve ba┼čka objelerle ili┼čkisini de─čerlendirmemizi sa─člar. T├╝m bu alg─▒lar─▒n normal olarak i┼člemesi, bizim makasla kesme i┼či yaparken veya sa├ž─▒m─▒z─▒ tararken her hareketimizi tek tek d├╝┼č├╝nmeden zorunda kalmadan yapmam─▒z─▒ sa─člar. Duyu B├╝t├╝nlemesi Bozuklu─ču: Duyu b├╝t├╝nlemesi bozuklu─ču olan ├žocuklar alg─▒lad─▒klar─▒n─▒ b├╝t├╝nle┼čtiremezler ve par├žalardan bir b├╝t├╝n olu┼čturamazlar. Otistik ├Âzellikleri olan ├žocuklar─▒n ├žo─čunda duyu b├╝t├╝nlemesi bozukluklar─▒ g├Âr├╝l├╝r. Vestib├╝ler uyaranlar─▒ b├╝t├╝nleme g├╝├žl├╝─č├╝ ya┼čayan ├žocuklar─▒n, g├╝nl├╝k ya┼čamda yer├žekimine g├╝vensiz ve savunmac─▒ davran─▒┼člar geli┼čtirdi─či g├Âr├╝l├╝r. ├ľrne─čin, merdivenin son basama─č─▒na atlayamamas─▒, kald─▒r─▒m ta┼č─▒ ├╝zerinde y├╝r├╝yememesi, merdiven korkulu─čuna s─▒k─▒ca tutunmadan inip ├ž─▒kamamas─▒, oturdu─ču sandalyenin ba┼čkas─▒ taraf─▒ndan hareket ettirildi─činde a┼č─▒r─▒ derecede korkmas─▒ gibi. 1960´┐Żlar─▒n ba┼č─▒nda, Dr. Jean Ayres baz─▒ ├žocuklarda, duyular yolu ile gelen bilgilerin sinir sistemi taraf─▒ndan de─čerlendirilmesinde problem ya┼čand─▒─č─▒ teorisini ortaya atm─▒┼čt─▒r. Duyu entegrasyonu bozuklu─ču ya┼čayan ├žocuklar─▒n belirtileri s─▒raland─▒─č─▒nda, bunlar─▒n otistik ├žocuklarda da g├Âr├╝ld├╝─č├╝ bu nedenle bu bozuklu─čun otistik ├žocuklarda da bulundu─ču fikri desteklenmektedir. (Ayres, A. J. 1979)

Otizmde g├Âr├╝len duyusal entegrasyon bozuklu─ču belirtileri ┼č├Âyle s─▒ralanabilinir,
├ś Dokunma, hareket, ses ve g├Âr├╝nt├╝ye a┼č─▒r─▒ duyarl─▒l─▒k: Kat─▒ g─▒da yeme problemi, baz─▒ seslerde kulak t─▒kama, genelde ├žocuklar─▒n ho┼čuna giden havaya at─▒lma gibi fiziksel oyunlardan korkma bu alanla ilgili ve ayn─▒ zamanda otistik ├žocuklarda g├Âr├╝lebilen davran─▒┼člard─▒r.
├ś Duyusal uyaranlara kar┼č─▒ duyars─▒zl─▒k: yukar─▒daki ├Ârneklerin aksine baz─▒ ├žocuklar─▒n ac─▒, ─▒s─▒ gibi ┼čiddetli uyaranlara duyars─▒z kalmas─▒ gibi durumlar buna ├Ârnek verilebilir. Baz─▒ ├žocuklar bu iki u├ž durum aras─▒nda gidip gelebilirler.
├ś Aktivite seviyesinin normalden ├žok daha az ya da fazla olmas─▒: Otistik ├žocuklar─▒n baz─▒lar─▒nda g├Âr├╝len s├╝rekli bir yorgunluk, zor harekete ge├žebilme hali ile di─čer u├žta s├╝rekli hareket halinde olup bir t├╝rl├╝ oturtulamayan ├žocuklar ├Ârnek olabilir.
├ś Koordinasyon problemleri: Genelde ├žo─ču otistik ├žocuklar ├žok iyi bir dengeye sahip olabildikleri halde basit bir i┼či ├Ârne─čin makas ile kesmeyi ├Â─črenmekte g├╝├žl├╝k ├žekebilirler.
├ś Konu┼čma lisan, motor becerilerde gecikme ve akademik ba┼čar─▒da zay─▒fl─▒k: Erken ├žocukluk d├Âneminde konu┼čma problemi, okul y─▒llar─▒nda da ├Â─črenme ve okul problemleri, en s─▒k rastlanan durumlard─▒r.
├ś Davran─▒┼člar─▒n─▒ organize etmekte g├╝├žl├╝k ├žekme: Baz─▒ otistik ├žocuklar genellikle y─▒k─▒c─▒ ve d├╝rt├╝sel davran─▒┼člara sahip olabilir. Belli bir i┼či yaparken plan kurmakta, yeni bir duruma uyum sa─člamakta g├╝├žl├╝l├╝k ├žeker.

Duyu B├╝t├╝nlemesi Terapisi: Tek ba┼č─▒na bir e─čitim yakla┼č─▒m─▒ de─čildir. Duyu alg─▒lamalar─▒nda farkl─▒l─▒k olan otistik ├žocuklar─▒n, do─čru tepki verebilmeleri, kendilerini tan─▒malar─▒, bulunduklar─▒ mek├ón i├žinde kendileri alg─▒lamalar─▒, ├ževrelerinin fark─▒nda olmalar─▒ ve hareketlerini kontrol edebilmeleri sa─članarak, ├Â─črenme i├žin gerekli ortam haz─▒rlan─▒r. Duyu b├╝t├╝nlemesi terapisi, d├Ârt y─▒ll─▒k bir y├╝ksek ├Â─črenim program─▒n─▒ tamamlad─▒ktan sonra konusunda lisans ├╝st├╝ e─čitim, seminer ve sertifika programlar─▒na kat─▒lm─▒┼č, bu konuda deneyimli u─čra┼č─▒ terapistlerince uygulan─▒r. ├ľzel tekniklerle, otistik ├Âzellikleri olan ├žocu─čun ihtiya├žlar─▒ do─črultusunda duyular─▒ uyar─▒larak beynin mesajlar─▒ organize etmesine yard─▒m edilmektedir. Bunun i├žin geni┼č bir oda i├žinde ├že┼čitli b├╝y├╝kl├╝kte terapi toplar─▒ silindir ┼čeklinde yast─▒klar, tavandan as─▒lan serbest sallanan sal─▒ncaklar, alt─▒na tekerlekler yerle┼čtirilmi┼č platformlar… v.b kullan─▒labilir. ├çocu─čun ya┼č─▒na uygun ve e─členceli ├že┼čitli fiziksel etkinlikleri i├žeren tedavide, terapist ortam─▒ kontrol ederken, ├žocu─čun kendi yapt─▒klar─▒n─▒ kontrol etmesi beklenir. Uygulan─▒lan teknikler aras─▒nda, ├žocu─čun v├╝cut pozisyonunu de─či┼čtirme, sallama, yuvarlama, f─▒rlatma, ├╝st├╝ne binme, d├Ând├╝rme …v.b etkinliklerin yan─▒ s─▒ra, ├žocu─ču pamukla dokunarak uyarma, ovma ve f─▒r├žalama gibi direkt dokunsal uyaranlar verilmesi de vard─▒r. Dr. A. Jean Ayres geli┼čtirdi─či duyusal b├╝t├╝nleme terapisinde 3 asal duyu ├╝zerinde yo─čunla┼čm─▒┼čt─▒r ( Ayres, A. J., 1979): Takdil (dokunma), vestib├╝ler (i┼čitme, denge) ve properioseptif (kaslar ve tendonlar).

Takdil sistemin n├Âronlar─▒ derinin hemen alt─▒nda bulunur ve beyne mesajlar g├Ânderirler. Bu mesajlar hafif dokunu┼č, ─▒s─▒, ac─▒ ve s─▒k─▒┼čt─▒rma gibi hislerdir. Bunlar ki┼čiye ├ževre hakk─▒nda bilgi verirler. Bu sistemdeki sorunlar ki┼činin dokunulmaya kar┼č─▒ diren├ž g├Âstermesini, baz─▒ yemekleri yememesini, baz─▒ k─▒yafetleri giymemesini, ellerini y─▒kamamas─▒n─▒ ellerini hi├žbir ┼čeye s├╝rmemesini (yap─▒┼čkan, kir, toz , boya, ─▒slak bez) ve ellerini kullanmamas─▒n─▒ ac─▒ya kar┼č─▒ hissizmi┼č gibi davranmas─▒n─▒, i├že d├Ân├╝k ya┼čamas─▒n─▒ (izole olmu┼č bir ┼čekilde), genel irrite halini ve hiperaktif olmas─▒n─▒ sa─člar. Vestib├╝ler sistem i├ž kulaktaki yar─▒m daire kanallar─▒yla ilgilidir ve ba┼č─▒n d├Ânme ve e─čilme hareketlerini kontrol eder. Proprioseptif sistem kaslar─▒n ve tendonlar─▒n kullan─▒m─▒d─▒r. Bu sistem insan─▒n nerde (├Âr: sandalyede mi?) oldu─čunu s├Âyler. ─░nce motor hareketlerinin yap─▒lmas─▒n─▒ sa─člar, kalem tutup yazmak, ka┼č─▒kla ├žorba i├žmek, d├╝─čme iliklemek bu sistemin do─čru ├žal─▒┼čmas─▒yla lur. Bu sistemde problem olursa, ki┼či d├╝┼čer, bo┼člukta v├╝cuduna do─čru pozisyonu veremez, bebeklikte do─čru emekleyemez, ├ž─▒t ├ž─▒tlar─▒ yapamaz ve yemek yemesi d├╝zg├╝n olmaz.

Di─čer bir ba┼čka sorun ise motor plan yapamazlar. Duyusal b├╝t├╝nleme problemi olan insanlar, ├žabuk yorulurlar, ince ve b├╝y├╝k motor koordinasyon sorunlar─▒ olur, planlama yapamazlar, konu┼čma/lisan problemleri olur ve okul sorunlar─▒ 8akademik e─čitim) olur. Ara┼čt─▒rman─▒n amac─▒: Amerika´┐Żda Ayres klini─či 1979 y─▒l─▒nda Jean A. Ayres taraf─▒ndan kurulmu┼čtur ve Sensory Integration International ile duyusal entegrasyon bozuklu─čunun terapisine ├Ânc├╝l├╝k etmektedir. Ayr─▒ca yine Amerika´┐Ż da bulunan Therapeutic Associates , ─░srail´┐Żde ELEM Enstit├╝s├╝, terapilerinde duyusal b├╝t├╝nleme tedavi y├Ântemlerine b├╝y├╝k ├Ânem vermektedirler. Ara┼čt─▒rma, T├╝rkiye´┐Żde hen├╝z yeni yayg─▒nla┼čmaya ba┼člayan bu tedavi yakla┼č─▒m─▒n─▒n otistik ├žocuklardaki etkisini, bu bozuklu─čun otistik ├žocuklar─▒n g├╝ndelik hayattaki problemlerini, duyusal terapi alan ├žocuklar ile duyusal terapi almayan ├žocuklar aras─▒ndaki farklar─▒ ara┼čt─▒rma ama├žlanmaktad─▒r.

Kaynak├ža:
├ś Otizmde Tedavi ve E─čitim Yakla┼č─▒mlar─▒ TOHUM T├╝rkiye Otizm Erken Tan─▒ ve E─čitim Vakf─▒ E─čitim Kitap├ž─▒─č─▒-2 www.tohumotizm.org.tr
├ś Kayaalp V. ─░., SOS! Otizm ve ─░leti┼čim Problemi Olan ├çocuklar─▒n E─čitimi , Evrim Yay─▒nevi (2000)
├ś Ayres, A. J., Sensory Integration and The Child , WPS, California (1979)
├ś Sensory Integration International web site, www.sensoryint.com Grandin, T. Thinking in Pictures and Other Reports from My Life With Autism Vintage Books (1996), New York
http://www.ozelegitimsitesi.com
http://www.ozelegitimforumu.com

%d blogcu bunu be─čendi: