0-6 ay arası yapılacak etkinlikler
Gün boyunca bebekle iletiÅŸim halinde olunmalıdır.Bebekler bu dönemde konuÅŸmuyor diye yetiÅŸkinlerin de bebekle konuÅŸmayacakları anlamı çıkarılmamalıdır. BebeÄŸi dinleyin ve onunla konuÅŸun.
Çıkardığı seslerin, yaptığı hareketlerin anlamını çıkarmaya çalışın, tekrarlayın.

Bu dönemde iletiÅŸim sözel deÄŸildir. AÄŸlayarak, gülerek de sizle konuÅŸur.Bebekler annenin sesini duymaktan hoÅŸlanırlar. Annenin ses tonu uyaran görevi görmektedir. Bebekler annenin sesindeki duyguları fark ederler. Bu nedenle onlarla sürekli konuÅŸun, ÅŸarkı söyleyin.GülüÅŸlerine ve seslerine istekle cevap verin. Nereye baktığını, ne yaptığını anlatın. DokunduÄŸunuz ve ona getirdiÄŸiniz nesneleri isimlendirin.

Bu dönemde sizi dinlediÄŸi ve duyduÄŸu için ilerde konuÅŸmaya baÅŸladığında dil geliÅŸimi etkilenecektir.BebeÄŸin önünde çıngırağı sallayın. Siz sallarken bebek ses çıkarıyor mu bakın. Ses çıkardıkça siz de sallamaya devam edin. Bunu baÅŸka ses çıkaran oyuncaklarla da yapabilirsiniz.AÄŸlama isteklerini belirttikleri en önemli araçtır. Bazen tüm ihtiyaçları karşılandığı halde bebekler aÄŸlamaya devam edebilirler. Bunun çok çeÅŸitli sebepleri olabilir. ÖrneÄŸin, bazen bebekler aşırı uyarıldıkları ve çok enerjileri oldukları için de aÄŸlayabilirler. Bu aÄŸlamalar 3. ayda azalacaktır. Sabırlı olmak gerekebilir. Bebek aÄŸlarken çeÅŸitli yollar denenebilir. ÖrneÄŸin, odanın içinde ileri geri dolaşılır, sırtı sıvazlanır, veya yumuÅŸak müzikle rahatlatmaya çalışılır. Neyin o bebeÄŸi en iyi rahatlattığını bulmak zaman alabilir.

06 YAÅž ETKÄ°NLÄ°K ÖRNEKLERÄ°
 

1-3 ay arası yapılacak etkinlikler

BebeÄŸin çıkardığı sesleri taklit edin. “ahh”diyorsa siz de “ahh”deyin. Böylece bebekle karşılıklı konuÅŸmuÅŸ olursunuz. Bu bebeÄŸin konuÅŸmayı öÄŸrenmesinin baÅŸlangıcıdır.
Böylece karşılıklı konuÅŸulacağını erkenden öÄŸrenir.Bebekle tane tane, vurgulamalar yaparak konuÅŸun. “Åžimdi bezini deÄŸiÅŸtirelim.”gibi. Basit cümleler kullanın. Basit cümleler gramerini geliÅŸtirmesine yarar. Yüksek ses dikkatlerini çeker. Tekrarlar bebeklerin kelimeleri anlamalarına yarar. Bu nedenle kendinizi tekrarlamaktan korkmayın. Åžarkılar, kafiyeli tekerlemeler söyleyin. Bunlar dildeki sesleri tanımalarına yardımcı olacaktır.YumuÅŸak, hafif müzikler bebeÄŸi rahatlatır. Sık sık müzik dinletin.BebeÄŸin konuÅŸmasını karşılıklı sohbet olarak deÄŸerlendirin. Ses çıkardığını duyduÄŸunuzda siz de tekrar edin, onun tekrarlamasını bekleyin. Bu ÅŸekilde tonlamayı, hızı ve karşılıklı konuÅŸmayı öÄŸrenir. Ayrıca onu dinlemenin çok önemli olduÄŸu mesajını da veriyorsunuz. O konuÅŸurken kesmeyin, ilgili olduÄŸunuzu gösterin ki size güvenebilsin.
Bebeklerle konuÅŸurken tane tane, kelimeleri vurgulayarak konuÅŸuruz. Bu ÅŸekil konuÅŸma bebeÄŸin dil geliÅŸimini geriletmez, aksine sözcükleri daha iyi algılamasına neden olur.Bazen bebekler konuÅŸma havasında olmazlar. EÄŸer gözlerini kaparsa veya başını çevirirse ısrar etmeyin. Tüm uyaranlar fazla geldiÄŸi için ara vermek istiyor olabilir.

3-6 ay arası yapılacak etkinlikler
Yıkarken, giydirirken, beslerken devamlı konuÅŸun. Ona ne olduÄŸunu sizin ne yaptığınızı anlatın. ÖrneÄŸin, “ıslak mısın, AyÅŸe? Bezine bir bakalım. Evet, ıslaksın. Haydi gidip altını deÄŸiÅŸtirelim.“ gibi.Åžarkı ve kafiyeli tekerlemeler söyleyin.Etrafınızda gördükleriniz hakkında konuÅŸun. Bebek farklı sesler çıkararak duygularını gösteriyorsa ne demek istediÄŸi ile ilgili konuÅŸarak ona bunu fark ettirin. ÖrneÄŸin, “bu köpeÄŸi seviyorsun deÄŸil mi? Çok heyecanlandın.” gibi.Bebekle sürekli konuÅŸmaya devam edin. KonuÅŸurken yakınlaşın ki sizin dudaklarınızı görebilsin. Bebekler kopyalamayı çok iyi becerirler. Ses tonunuzu deÄŸiÅŸtirerek (yüksek sesle), seslileri uzatarak ve yakınlaÅŸarak konuÅŸun. Abartılı mimikler de yapın. Bebeklerin normal yetiÅŸkin konuÅŸması yerine bu tür bir konuÅŸmayı tercih ettikleri bilinmektedir. ÇoÄŸunun anlamını bilmeseler de konuÅŸurken ki yüz ifadelerinden hoÅŸlanırlar.

6-9 ay arası yapılacak etkinlikler
Nereye gideceÄŸinizden ve orada ne yapacağınızdan, kimleri göreceÄŸinizden bahsedin. ÖrneÄŸin, “AyÅŸe babaanneye gidecek. Babaannenin kuÅŸu var. KuÅŸu besleyecek.“ Renklerden konuÅŸun. ÖrneÄŸin, “annenin saçı sarı“ gibi. Hayvan seslerini öÄŸretin. Kedi “miyav“, köpek “hav“ gibi.Karşılıklı konuÅŸmanın kuralı olan sırasını bekleyip konuÅŸmayı öÄŸrenmesi için cee ee, alkışlama, bye-bye gibi oyunlar oynayın.
9-12 ay arası yapılacak etkinlikler
Åžaşırdığınızda “ahh, ohh“ gibi tonlamalar gösterin. BebeÄŸin neden bunu dediÄŸinizi fark etmesini saÄŸlayın. ÖrneÄŸin, bebeÄŸin yemek yemesine yardım ederken kaşığı düÅŸürdüÄŸünüzde, “Ohh. Kaşık düÅŸtü.” denilebilir. BebeÄŸin da bu ifadeleri kullanıp kullanmadığını takip edin. Kullanırsa cümleler ilave edin. ÖrneÄŸin, “ohh oh kaşık düÅŸtü. Kirlendi deÄŸil mi?” gibi.El sallama oyunu oynayın. Biri evden ayrılırken onu tutun ve giderken görmesini saÄŸlayın. O kiÅŸi giderken, “hoÅŸçakalın” desin siz de bebeÄŸe yardım ederek, “güle güle“ deyin. Ellerini de sallamasını saÄŸlayın.Bu kim sorusu sorarak bebeÄŸin tanıdıklarına o ÅŸekilde hitap etmesini saÄŸlayın. ÖrneÄŸin, “dede” kelimesini dedesine söylemesini isteyin. “Bak kim buradaymış? Bu kim, Bülent? Evet, senin deden.“ gibi.Kelimelerle nesneleri birleÅŸtirebilmesi için oyun oynayın. ÖrneÄŸin, giydirirken kıyafetlerin isimlerini söyleyin. “Åžimdi ÅŸapkanı ve eldivenini takalım. Åžimdi çoraplarını ve eteÄŸini giyelim.” gibi.

12-15 ay arası yapılacak etkinlikler
BirÅŸeyler yaparken veya yolda giderken konuÅŸun. Gezerken örneÄŸin bilindik nesneleri iÅŸaret edin. (arabalar, aÄŸaçlar, kuÅŸlar) ve isimlerini söyleyin. “Bak bu bir köpek. Köpekler hav hav der.” gibi.ÇocuÄŸun taklit edebileceÄŸi kadar basit ancak gramer kurallarına uygun konuÅŸun.Evde veya odasında ses çıkaran eÅŸyaları tanıtın. ÖrneÄŸin, çalar saati tanıtın. Nasıl ses çıkarttığını taklit edin. Örnekleri çoÄŸaltabilirsiniz.Banyo zamanını sesli oyun zamanına dönüÅŸtürün. Çocukla göz hizasına gelin. Sudaki dalga sesini çıkartın. Veya suda yüzen motorlu oyuncağın sesini taklit edin. “rrr-rrr-rrr” sesini.Komutları takip etmesi için oyun oynayın. ÖrneÄŸin, ÅŸarkı söyleyerek istediÄŸiniz komutu verin. “Buraya gelmeni ve oturmanı istiyorum.” Çocuk oturduÄŸunda, ÅŸarkı ÅŸeklinde “teÅŸekkür ederim oturduÄŸun için” diyebilirsiniz.ÇocuÄŸun tek kelimelik ifadelerini geniÅŸletin. ÖrneÄŸin, çocuk “araba” dediÄŸinde siz de “evet, büyük kırmızı bir araba.”Çocuk bir kelimeyi birçok kelimeyi anlatmak için kullandıklarında ne demek istediÄŸini siz tahmin edin ve söyleyin. ÖrneÄŸin, kahvaltıda “daha” dediÄŸinde, siz “daha fazla süt mü istiyorsun?” gibi cümleleri açabilirsiniz.

12-24 ay arası yapılacak etkinlikler
Sözlü isteklere cevap vermesini desteklemek için bazı nesneleri vermesini isteyebilirsiniz. ÖrneÄŸin, “Ahmet arabayı verir misin? “gibi cümleleri kullanın. Verirse ne kadar gurur duyduÄŸunuzu söyleyin. EÄŸer veremezse yardımcı olun. “Haydi arabayı alalım”gibi.Basit ÅŸarkılar söyleyin.“Burnun nerde” oyunu oynayın. Burnunuza dokunun. “Benim burnum nerde? Ä°ÅŸte burda. Senin burnun nerde?” Burnuna dokunmasını saÄŸlayın. Kendi burnuna dokunacak mı takip edin. DiÄŸer organlar için de oyunu sürdürün.ÇocuÄŸa okumak için hergün zaman ayırın. Büyük resimli, her sayfada 1-2 kelimelik cümleler olan kitaplar bulmaya çalışın. Okurken her sayfadaki resimleri isimlendirin, açıklayın. Sizin isimlendirdiÄŸiniz resimleri çocuÄŸun göstermesini saÄŸlayın. ÇocuÄŸunuza sorun. “Bu nedir?”gibi. BaÅŸlangıçta isimlendiremeyebilir. Siz onun adına söyleyin. Bir gün gelecek sizi ÅŸaşırtıp resimdeki nesnenin ismini söyleyecektir.Etrafındaki her nesnenin bir ismi olduÄŸu için bu isimleri konuÅŸmalarınız sırasında kullanın. Karyola, yastık, ÅŸiÅŸe, bardak gibi.

15-18 ay arası yapılacak etkinlikler
Kelime hazinesini geniÅŸletmek için birlikte bir kitaba bakın. Kitaptan bir nesneyi isimlendirin. Ve nerede olduÄŸunu bulmasını isteyin. Bulursa sarılın gülün onunla gurur duyduÄŸunuzu gösterin. EÄŸer bulamazsa birlikte arayın. “nerde köpek?, Bu köpek mi? Hayır, bu kuÅŸ. Ä°ÅŸte köpek” deyin. Ve resmi gösterin.2 veya 4 kelimelik cümlelerle konuÅŸmaya baÅŸladığında ne kadar heyecanlandığınızı gösterin. Cümlelerini geniÅŸletin. ÖrneÄŸin, “elma“ dediÄŸinde siz de ilaveler yapın. ÖrneÄŸin, “evet önündeki elmayı bitirdin” ve “ÅŸimdi 1 tane daha istiyorsun.“ gibi.

18-24 ay arası yapılacak etkinlikler
Kelime hazinesini geliÅŸtirmek için çok sık konuÅŸun. Kediyi, masayı gösterin. Ne yaptığınızdan bahsedin.
Yeni kelime öÄŸrenirken ilk baÅŸta doÄŸru telaffuz edemeyebilirler. Düzeltmeye çalışmayın, kelimeyi tekrar edin sadece. ÖrneÄŸin, “Evet, yıldız ve ay.” diye siz doÄŸrusunu tekrarlayın. Her geçen gün kelimelerine yeni detaylar ilave edin.Ä°smi bulma oyunu oynayın. ÖrneÄŸin, yaşıtı olan çocukları, (akraba veya arkadaÅŸ) biraraya getirin. Bir çocuÄŸa bakın ve onu anlatın. “Bir kız. Mavi etek giymiÅŸ, uzun saçlı. Bil bakalım kim?“ deyin. Ä°smini söylemesini bekleyin. Söyleyemezse siz söyleyin. “Evet, Aytül.“ gibi.

24-30 ay arası yapılabilecek etkinlikler
Sorularını dinlemeye ve cevaplamaya hazır olun. Soru sorduklarında memnun olduÄŸunuzu gösterin. Cevabını bilmediÄŸinizde bilmiyorum deyin ve bulmaya çalışacağınızı söyleyin.
Taklit edebilmesi için basit,anlaşılır ve gramer kurallarına uygun konuÅŸmaya devam edin.
“Bu kimin?” oyunu oynayın. ÇocuÄŸa ve size ait eÅŸyaları ortaya koyun. Çocuk çorabını seçin. “Bu kimin?“ deyin. ÇocuÄŸun kendine ait olduÄŸunu söylemesini bekleyin.
Resimlerden faydalanarak ÅŸarkı sözlerini öÄŸretin. Åžarkı ve oyunlar çocukları dildeki ritm ve seslerle tanıştıracaktır.

30-36 ay arası yapılabilecek etkinlikler
Eski dergilerden resimler kesin. Ve bilindik nesne resimlerinden kitapçık oluÅŸturun. ÇocuÄŸun resimleri yapıştırmasına yardımcı olun. Resimlerin ne olduÄŸunu söylemesini isteyin. Ne iÅŸe yaradığını sorun. Bu tür oyunlar kelime hazinesinin artmasına yol açar. Aile fotoÄŸraflarına bakın ve kiÅŸilerin isimlerini söyleyin. Resimde ne olduÄŸunu basit cümlelerle anlatmasını saÄŸlayın. ÖrneÄŸin, “yazın ne yaptı Aysel? Evet havuzda yüzdü.“gibi.

36-42 ay arası yapılabilecek etkinlikler
Kelime hazinesini geniÅŸletmeye okuyarak ÅŸarkı, tekerlemeler söyleyerek, yaptıklarınızla ve gideceÄŸiniz yerle ilgili konuÅŸarak devam edin.
Çocuklara basit konusu olan kitaplar okuyun. Konusu ile ilgili sorular sorarak anlama becerilerini geliÅŸtirin. Hikayeyi tekrar anlatmasına veya kıyafetlerle canlandırmasına yardımcı olun. Sizin en beÄŸendiÄŸinizi kısmı söyleyin onun ne beÄŸendiÄŸi kısmın ne olduÄŸunu sorun.

42-48 ay arası yapılabilecek etkinlikler
Aile albümüne bakarak resimde neler olduÄŸunu sorular sorarak anlattırın.Daha önce dinledikleri hikayenin resimlerine bakarak hikayeyi tekrar anlatmalarını teÅŸvik edin.Bir ÅŸeyi nasıl yaptığını anlatmasını teÅŸvik edin. ÖrneÄŸin, legolardan kuleyi nasıl yaptığını anlatmasını isteyin. Doktorculuk oynarken bebeÄŸi nasıl muayene ettiÄŸini anlatmasını isteyin.VerdiÄŸiniz komutları yerine getirmesini saÄŸlayın. ÖrneÄŸin, “Pencerenin yanına git, 1 kere elini çırp.“ gibi.

48-54 ay arası yapılabilecek etkinlikler
KardeÅŸlerinin isim, soyadlarını ve kendi adreslerini öÄŸrenmelerine yardımcı olun. Sorular sorun. Cevapları tekrarlamalarını isteyin.Kelime hazinesini geniÅŸletmek için yeni kelimeler öÄŸrenmelerini saÄŸlayın. Yeni kelimelerin anlamlarını açıklayın ve uygun ortamda kullanın. “Bu taşıt çevreyolunda gidiyor. Bu araba. Otobüs ise bir diÄŸer taşıt aracı. Tren ve uçak da öyle.“ gibi.Yapacakları hakkında konuÅŸabilirsiniz. ÖrneÄŸin, “bugün yemekten sonra ne yapacağımız hakkında konuÅŸmuÅŸtuk hatırladın mı? Evet, bugün yüzmeye gideceÄŸiz. Yüzmek için ne giyeceÄŸiz?“gibi. Daha önce okuduÄŸunuz hikaye ile ilgili sorular sorarak hatırlamasını teÅŸvik edin. Kitabın resimlerine bakmasını saÄŸlayın.

54-60 ay arası yapılabilecek etkinlikler
Yazma ve okumanın günlük hayatta ne kadar önemli olduÄŸunu gösterin. Etraftaki yazılı malzemelere dikkatini çekin. Ne amacı olduÄŸunu söyleyin.
Televizyonu veya video kasetini birlikte seyredin. Gördüklerinizle ilgili konuÅŸun.
Kitaptan zevk almasını saÄŸlayın. Bunun için kitaplara kendi ulaÅŸabileceÄŸi bir kitaplık yapın. Ä°stediÄŸi zaman bakabilsin.
Kitap okuma, ÅŸarkı söyleme, kelime oyunları oynama ve çocukla konuÅŸma kelime hazinesini geliÅŸtirecektir.

60-66 ay arası yapılabilecek etkinlikler

DoÄŸum günü telefon numarası ve anne baba adını öÄŸretin. ÖÄŸrenene kadar tekrar etmesini saÄŸlayın. Kitap okurken karşılaşılan yeni kelimelerin anlamlarını basit bir dille açıklayın. EÅŸ anlamlarını söyleyin. Siz de konuÅŸmalarınızda “ve, fakat, çünkü” gibi kelimeleri kullanın. Kitap okumaya devam edin. Kitapla ilgili sorular sorun. “Neden, niçin, nasıl“ gibi sorular. Çocukların resimlere bakmasını saÄŸlayın. BaÅŸka bir zamanda da bu hikayeyi resimlerine bakarak kendi cümleleriyle anlatmasını isteyin. Olayları sırasıyla anlatması da saÄŸlanmış olur. Aynı sesli harfle baÅŸlayan kelimeler üretmelerini saÄŸlayan oyunlar oynayın. “A sesiyle baÅŸlayan neler var?“ gibi. “Aslan a sesiyle baÅŸlar. BaÅŸka neler var?”Evde bir nesne saklayın ve bulana kadar 3 basamaklı komut verin. ÖrneÄŸin, “Kitaplığa git. Rafın altındaki blokların arkasına bak.” gibi.

66-72 ay arası yapılabilecek etkinlikler
Aynı sessiz harfle baÅŸlayan kelimeler üretmelerini saÄŸlayan oyunlar oynayın. “Åž sesiyle baÅŸlayan neler var?“ gibi. “Åžemsiye ÅŸ sesiyle baÅŸlar. BaÅŸka neler var?“