hd porno porno hd porno porno

├çocuklarda Tik Bozuklu─ču

26.029 okundu

Tikler belirli kas gruplar─▒nda meydana gelen, birden ortaya ├ž─▒kan, yineleyici, basmakal─▒p ve ritmik olmayan, motor hareket ya da ses ├ž─▒karma ┼čeklinde g├Âr├╝len istem d─▒┼č─▒ hareketlerdir. Eklemleri ├ž─▒t─▒rdatmak, parmaklar─▒ ┼č─▒k─▒rdatmak, g├Âz k─▒rpmak gibi pek ├žok ┼čekilde ortaya ├ž─▒kabilen tak─▒nt─▒l─▒ davran─▒┼člar, genellikle ├Ânceden d├╝┼č├╝nmeden yap─▒l─▒rlar. Zamanla davran─▒┼č bi├žiminin bir par├žas─▒ olur ve gerginlik an─▒nda ya da bo┼č kal─▒nd─▒─č─▒nda daha s─▒k yap─▒l─▒rlar.
{loadposition header}
G├Âr├╝lme Bi├žimleri:

1. Gelip ge├žici tik;

En az d├Ârt haftada ortaya ├ž─▒kan ancak bir y─▒ldan uzun s├╝rmeyen, hemen her g├╝n g├Âzlenebilen, artmalar ve azalmalar g├Âsteren basit tiklerdir. Gelip ge├žici tikler motor tiklere oranla daha az g├Âr├╝l├╝r. Olu┼čmas─▒nda daha ├žok ├ževresel fakt├Ârler ve stres etkilidir. Genellikle ├žocu─čun evde ve okulda y├╝ksek gerilimlerine kar┼č─▒ olan bir tepkinin temsilcisidirler. Gerilimler kayboldu─ču zaman bu tiklerden kurtulabilir.

2. Kronik motor ya da vokal tik bozuklu─ču;

Bir y─▒ldan uzun s├╝re devam eden tiklerdir. Tiklerin olmad─▒─č─▒ bir d├Ânem ├╝├ž aydan daha azd─▒r. Vokal tiklerle motor tikleri birbirinden ay─▒ran ├Âzellik vokal tiklerin burun ├žekme, bo─čaz temizleme gibi duyulabilen, motor tiklerin ise ka┼č kald─▒rma, g├Âz k─▒rpma elleri oynatma gibi g├Âr├╝lebilen tikler olmas─▒d─▒r. kafa kol ve ellerde kas─▒lmalar gibi…

3. Tourette Bozuklu─ču;

Zaman i├žinde artma ve azalmalar g├Âsterir. ├çok say─▒da motor ve vokal tiklerle birlikte g├Âr├╝l├╝r. Genellikle tikler say─▒lamayacak kadar s─▒kt─▒r. Ortalama ba┼člama ya┼č─▒ 7-10ÔÇÖdur. G├Âr├╝lme oran─▒ %0.05-0.01 olarak bulunmu┼čtur. Olu┼čmas─▒nda genetik, n├Ârobiyolojik ve ├ževresel etkenler etkilidir.

Tikler, genellikle belli kas gruplar─▒n─▒ etkiler. S─▒kl─▒kla y├╝z, omuz ve/veya boyun kaslar─▒ olabilece─či gibi di─čer kas gruplar─▒nda da g├Âr├╝lebilir. G├Âz k─▒rpma, y├╝z k─▒r─▒┼čt─▒rma, omuz atmas─▒, dudak hareketleri, geniz temizleme tiklere ├Ârnek olabilecek hareketlerdir. Tourette SendromuÔÇÖnda ise tiklere ba┼čka ├Âzellikler de e┼člik eder.

Tikler, hep ayn─▒ ┼čekilde tekrarlan─▒r, belli kas gruplar─▒n─▒ i├žerir, hareketler belli bir amaca hizmet etmez ve ani olarak ortaya ├ž─▒kar. ├çocukta veya gen├žte g├Âr├╝len tikler zaman zaman azalabilir, yok olabilir, sonra tekrar ortaya ├ž─▒kabilir. Stresli durumlar, tiklerde art─▒┼ča neden olabilir. Tourette sendromu ise daha karma┼č─▒k bir tablodur. Bu durumda ├žocukta bedensel ve/veya ses tikleri olur. ├çocukta genzini temizleme, belli sesler ├ž─▒karma gibi g├Âzlenen ses tikleri, kimi zaman k├╝f├╝r etme ┼čeklinde de g├Âr├╝lebilir. Tiklerin yaninda, ├žocukta dikkat eksikli─či, obsesif komp├╝lsif ├Âzellikler ve sosyal ili┼čkilerde zorluk da g├Âzlenebilir.

Tourette Sendromu, kendi kendine azalan bir seyir izler. ├çocukta genellikle 5-6 ya┼člar─▒nda dikkat eksikli─či ile ba┼člayan sorun, basit tiklere d├Ân├╝┼č├╝r ve daha sonra di─čer belirtiler ortaya ├ž─▒kar. Gen├žlik d├Âneminde bu ├Âzellikler azalsa da yeti┼čkinlik d├Âneminde, ge├žirilmi┼č g├╝nlerden kalan duygusal y─▒pranmalar etkisini g├Âsterebilir. Tikleri t├╝m├╝yle kontrol alt─▒na almak olduk├ža zordur. Psikolojik destek ve medikal yard─▒m, belirtilerin azalmas─▒na ve bazen de kaybolmas─▒na yard─▒mc─▒ olabilir.

─░sten d─▒┼č─▒ vokal tikler veya tekrarlay─▒c─▒ h─▒zl─▒ hareketlerle beliren bozukluklara g─▒lles de tourette sendromu denmektedir. Vokal tikler,h─▒r─▒lt─▒,patlar tarzda ├Âks├╝r├╝kler,havlar gibi sesler ve geli┼čig├╝zel ├ž─▒kan s├Âzc├╝klerdir. Bunlar genellikle koprolali ( k├╝f├╝r,beddua ya da ay─▒p s├Âzler) ┼čeklindedir. Vokal ve v├╝cuttaki tikler empulsif niteliktedirler. Gen├ž bir yandan patlay─▒c─▒ bi├žimde k├╝f├╝r ederken,bir yandan eliyle kap─▒y─▒ yumruklar ya da duvar─▒ tekmeler. Bu bozuklukta da hareketler uykuyla kaybolur ve stresle artar.

Tourette bozuklu─ču olan gen├žlerin %15-20ÔÇÖS─░NDE obsesif-kompulsif belirtiler de g├Âzlenir. Gerek tik gerekse Tourette Sendromu, kesinlikle uzmana dan─▒┼č─▒lmas─▒ gereken durumlard─▒r. ├çocuk veya gencin kendini nas─▒l kontrol edebilece─či, bu davran─▒┼čtan dolay─▒ kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ tepkilerle ba┼č etme ve ailelerin bu konuyla ilgili olarak do─čru y├Ânlendirilmesi gerekir.

Bir ├žocu─čun tikleri oldu─čunu fark etmesi ve bunu kabullenmesi i├žin en az 10 ya┼č─▒nda olmas─▒ gerekir. Bu ya┼čtan ├Ânce bu konuyla ilgili fark─▒ndal─▒k kazanmas─▒ zordur. Bu nedenle ailelerin bu konuyu s├╝rekli g├╝ndemde tutmalar─▒, uyar─▒larda bulunmalar─▒ kayg─▒ d├╝zeyini artt─▒rd─▒─č─▒ i├žin tikleri azaltmaktan ziyade art─▒r─▒r.

├ça─čda┼č s─▒n─▒flama sistemlerinden 1994 te yay─▒nlanan DSM IVÔÇÖte tik bozukluklar─▒ Tourette bozuklu─ču, kronik motor veya vokal tik bozuklu─ču, ge├žici tik bozuklu─čuve ba┼čka t├╝rl├╝ s─▒n─▒flanamayan tik bozuklu─čunu kapsamaktad─▒r. A┼ča─č─▒da bu tablolar─▒n tan─▒mlay─▒c─▒ ├Âzellikleri verilmi┼čtir.
{loadposition header}
Tik ┼×ekilleri:

a- G─▒rtlak temizlemek i├žin yap─▒lan hareketler,
b- A─č─▒z ve dudak hareketleri,
c- G├Âz k─▒rpmak, ka┼č oynatmak,
d- Burun ├žekmek,
e- H─▒zl─▒ h─▒zl─▒ nefes almak.
f- Ses ├ž─▒karmak.
g- Boyun adalelelerini kasmak.
h- Burun kanatlar─▒n─▒ oynatmak.
i- Parmak ├ž─▒tlatmak, kollar─▒ germek, omuz silkmek,
j- Ba┼č oynatmak, ba┼č sallamak.
k- Atlamak, s─▒├žramak,
l- Kar─▒n adalelerini gerip b─▒rakmak gibi ┼čekilleri vard─▒r.

├ľZELL─░KLER

* Tiklere 3-4 ya┼člar─▒ndan ├Ânce genellikle rastlanmaz. Ancak nadiren 15 ayl─▒k gibi erken bir d├Ânemde de g├Âr├╝lebilir. En fazla g├Âr├╝ld├╝─č├╝ zamanlar 6-7 ya┼člar ve ilk ergenlik (11-13 ya┼č) d├Ânemidir.
* Toplumda g├Âr├╝lme oran─▒ %1-2ÔÇÖdir. Genellikle erkek ├žocuklar─▒nda daha fazla g├Âr├╝l├╝r. Erkek/k─▒z oran─▒ 2/1ÔÇÖdir.
* Kar┼č─▒ konulmaz bir davran─▒┼č olarak ya┼čan─▒r. Fakat ├žocuk bir i┼če, etkinli─če kendini verdi─činde azal─▒r ya da yok olur.
* Aile bireylerinden birinde varsa, g├Âr├╝lme olas─▒l─▒─č─▒ artar.
* Baz─▒ tikler olduk├ža karma┼č─▒kt─▒r, bir ├žok b├Âl├╝mden olu┼čur (kompleks tikler). Y├╝zde g├Âr├╝len baz─▒ mimikler, ├╝st├╝n├╝ ba┼č─▒n─▒ d├╝zeltme veya ayn─▒ s├Âzleri tekrarlama bu t├╝r tiklerdir.
* Tikler boyunda ve g├Âvde de g├Âr├╝lebilir. Ama en ├žok g├Âr├╝lenleri, g├Âz k─▒rpma, burun k─▒v─▒rma, dudak oynatma, ka┼člar─▒ kald─▒rma gibi y├╝z tikleridir
* Bo─čaz temizleme, burun ├žekme ve ├Âks├╝r├╝k ┼čeklinde de olabilir(vokal tikler).
* Bir ├žocukta birden fazla tik g├Âr├╝lebilir. Bazen biri biter biri ba┼člar.
* Zaman zaman s─▒kl─▒─č─▒ ve ┼čiddeti de─či┼čebilir. ├ľrne─čin yorgunlukla ya da stresle birlikte artar.
* Uyku esnas─▒nda g├Âr├╝lmez.
* Huzursuz, engellenme e┼či─či d├╝┼č├╝k, ├žabuk ├Âfkelenen, yerinde durmakta zorlanan ve dikkat eksikli─či olan ├žocuklarda daha ├žok g├Âr├╝l├╝r.

* Ge├žici bir s├╝re istemli olarak engellenebilir oldu─ču i├žin, klinik de─čerlendirme s─▒ras─▒nda g├Âr├╝lmeyebilir. E─čer ├žocuk g├Âzlem s─▒ras─▒nda tikleri bast─▒r─▒yor veya istemli hareketler g├Âsteriyorsa ├žocu─ču do─čal ortam─▒nda da g├Âzlemek yararl─▒ olur (├Ârn; TV izlerken ya da oyun oynarken).

* Tikler ki┼činin benlik sayg─▒s─▒nda d├╝┼čmeye aile, okul ve sosyal ya┼čamda sorunlar ya┼čanmas─▒na yol a├žabilmektedir.

* Tikleri olan ├žocuklar─▒n bir k─▒sm─▒ ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝, dikkat eksikli─či hiperaktivite bozuklu─ču ve obsessif-kompulsif bozukluklar gibi sorunlar─▒ da olan ├žocuklard─▒r. Bu bozukluklardan herhangi biri genellikle tiklerden daha zararl─▒ olur ve tiklerin ortadan kald─▒r─▒lmas─▒n─▒ zorla┼čt─▒rabilir.

* Tikler ├žocu─čun d─▒┼članmas─▒na ya da alay konusu olmas─▒na neden olabilir. Her iki durumda da ├žocukta b├╝y├╝k stres olu┼čturur ve ├žocu─čun ├Âzg├╝venini tehdit edebilir.

* Hareket, konu┼čma ve d├╝┼č├╝nmeyi engelledi─či i├žin tikler ├žocu─čun g├╝nl├╝k ya┼čant─▒s─▒nda zorluklarla kar┼č─▒la┼čmas─▒na yol a├žabilir. ├ľrne─čin tiklerini bast─▒rmaya konsantre olmu┼č bir ├žocuk ├Â─čretmeninin verdi─či ev ├Âdevini duymayabilir; bazen motor tikler ├žocu─čun ince motor becerileri ile ├žak─▒┼čabilir ve yaz─▒ yazmas─▒n─▒ zorla┼čt─▒rabilir; konu┼čman─▒n ak─▒c─▒l─▒─č─▒n─▒ engelleyerek ├žocu─čun net konu┼čamamas─▒na bu da ├žocu─čun s─▒n─▒f i├ži konu┼čmalara kat─▒lmamas─▒na yol a├žabilir.

* On ya┼č─▒ndan sonra ├žocuklar yapt─▒klar─▒ bu davran─▒┼člar─▒n ├Âncesinde gelen d├╝rt├╝leri fark etmeye ba┼člarlar. D├╝rt├╝ler tiklerin ├ž─▒kt─▒─č─▒ beden b├Âlgesinde bir ka┼č─▒nt─▒ ya da gidi┼čme hissi ┼čeklinde bir alg─▒ olarak fark edilebilir. Bunlar tiklerin istenmeyen b├Âyle bir uyaran─▒ rahatlatmaya y├Ânelik, istemli bir tepki olarak de─čerlendirilmelerine neden olur. Asl─▒nda pek ├žok ergen ve eri┼čkin tiklerini istemli y├Ânleriyle, bazen de hem istemli hem istemsiz y├Ânleri ile tan─▒mlamaktad─▒rlar. Bu durumun tersine ├žo─ču k├╝├ž├╝k ├žocuk, tiklerinden habersiz olup bunlar─▒ istemsiz davran─▒┼č ya da sesler olarak ya┼čamaktad─▒r.

* Tikler arada bir ortaya ├ž─▒kan ge├žici ya da kal─▒c─▒ durumlard─▒r. Ge├žici olarak niteleyebilece─čimiz tikler ├že┼čitli beden b├Âlgelerinde ortaya ├ž─▒kan ve bir y─▒ldan k─▒sa bir s├╝rede kaybolan tiklerdir. Bu tik bozukluklar─▒ ├žocuklar aras─▒nda olduk├ža yayg─▒nd─▒r. Sa─čl─▒kl─▒ ├žocuklar─▒n %12-14ÔÇÖ├╝nde g├Âr├╝lmektedir. Erkek ├žocuklarda k─▒zlardan daha fazla g├Âr├╝lmektedir. ┼×ehirlerde ya┼čayan ├žocuklarda daha s─▒k g├Âr├╝lmektedir. Bu tikler 3-10 ya┼člar─▒ aras─▒ndad─▒r. E─čer bir ├žocukta bu davran─▒┼člar bir y─▒ldan fazla s├╝rerse buna uzun s├╝ren tik bozuklu─ču ismi verilmektedir.

T─░KLER─░N SINIFLANDIRILMASI

Hareket tikleri
Ses tikleri

Basit
1-2 saniyeden k─▒sa s├╝rer
G├Âz k─▒rpma,burun k─▒v─▒rma Dudak yalama,y├╝z buru┼čturma, Ani kafa at─▒mlar─▒,omuz silkme Parmaklar─▒yla oynama,parmaklar─▒ t─▒klatma,ayaklar─▒ sallama,vurma,sekme,ayak bile─činden germe vb.
├ľks├╝rme,burun ├žekme,bo─čaz temizleme,─▒sl─▒k ├žalma,hayvan,ku┼č sesleri ├ž─▒karma

Karma┼č─▒k
Daha uzun s├╝rer,karma┼č─▒kt─▒r
El veya y├╝z├╝n “anlaml─▒” hareketleri veya yava┼č bir ba┼č hareketi,┼ča┼č─▒rm─▒┼č ya da anlamam─▒┼č gibi bakma,e┼čyalara veya insanlara dokunma,parmaklar─▒yla say─▒ sayar gibi yapma Bir ileri bir geri ad─▒mlama,├ž├Âmelme,e─čilme ve b├╝k├╝lme hareketleri
Heceler veya kelimeler s├Âyleme,koprolali,ekolali, Palilali

T─░KLER─░N K─░┼×─░L─░K ├ľZELL─░KLER─░

KannerÔÇÖe g├Âre, tiklerde belirgin ki┼čilik ├Âzellikleri a┼ča─č─▒daki alanlarda belirgin ┼čekillerde g├Âr├╝lmektedir. *Fazla hassas ve duyarl─▒d─▒rlar.*Belirgin ┼čekillerde huzursuzluk g├Âsterirler. * Kendi kendine bilin├žli, kendini olduk├ža bilen. *Al─▒nganl─▒klar─▒ fazlad─▒r. *Bencillikleri Haris ve kaprislilik *┼×─▒mar─▒kl─▒k eden ve kolayca kaynayan *Fazla heyecanl─▒, kolayca k─▒zan, bozulan bir durumdad─▒rlar. *Kolayca fazlad─▒r. *yorgunluk ve y─▒lg─▒nl─▒k g├Âsteren bir durumdad─▒rlar.

Ayr─▒ca bir ba┼čka kayna─ča g├Âre ise tiklerin ortaya ├ž─▒kmas─▒nda rol oynayan etkenlerin ba┼č─▒nda,erken ya┼člarda ba┼člay─▒p s├╝r├╝p giden korku,tedirginlik,kayg─▒ ve gerginlik vard─▒r. Tiklerde belirgin ki┼čilik ├Âzelliklerini ┼č├Âyle s─▒ralayabiliriz:
* Belirgin ┼čekilde huzursuzluk g├Âsteren
* Fazla duyarl─▒, s─▒k─▒lgan ve al─▒ngan olan
* Olduk├ža bencil
* ├çabuk heyecanlanan, kolayca k─▒zan, k─▒r─▒lan ki┼čilerdir.
{loadposition header}
NEDENLER─░

*Aile veya ├ževre i├žinde stres yaratan ├že┼čitli durumlar,
* Aile i├žinde a┼č─▒r─▒ bask─▒l─▒ ve otoriter bir e─čitim (baz─▒ ara┼čt─▒rmalar tiklerin ├žocu─čun her hareketine m├╝dahale eden, a┼č─▒r─▒ kontrolc├╝ ve titiz annelerin ├žocuklar─▒nda daha s─▒k g├Âr├╝ld├╝─č├╝n├╝ g├Âstermektedir),
* ├çocu─ča g├Âsterilen ilginin ve sevginin yetersizli─či ve bu tutumunun yol a├žt─▒─č─▒ olumsuz benlik alg─▒s─▒ ve kendine g├╝vensizlik,
* ├çocu─čun pek ├žok davran─▒┼č─▒n─▒n ele┼čtirilmesi,
* ├çocu─ču yetenekleri ├╝st├╝nde zorlama,
* K─▒yaslama yapma,
* Anne baba aras─▒nda ge├žimsizlik ve aile i├ži ili┼čkilerin bozuk olmas─▒,
* ├çocu─čun ya┼čad─▒─č─▒ ortam─▒n kayg─▒ verici ve g├╝vensiz olmas─▒,
* Karde┼č k─▒skan├žl─▒─č─▒,
* Okulda a┼č─▒r─▒ bask─▒,
* Yetersiz biyolojik geli┼čme ve olumsuz ├ževre etkilerinin bir araya gelmesi,
* Ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ b├Âlgenin ya da organ─▒n uzun s├╝ren rahats─▒zl─▒─č─▒ (├Ârn; uzun s├╝ren burun ak─▒nt─▒s─▒ sonras─▒nda burun ├žekmenin tik haline gelmesi) gibi fakt├Ârler etkili olabilmektedir.

* Tikler de kekemelik gibi, ├žocu─čun dikkati soruna ├žekildik├že artar.

* ├ço─ču ├žocuk tikleri en ┼čiddetli bi├žimde ak┼čam├╝stleri yorgun olduklar─▒nda ya da b├╝t├╝n g├╝n tikleri bast─▒rd─▒klar─▒ i├žin okuldan eve gelir gelmez ya┼čar. Baz─▒ ├žocuklar ise sabah uyand─▒klar─▒nda ya┼čarlar.

* Baz─▒ ara┼čt─▒rmac─▒lar tiklerin ruhsal bir bozuklu─čun belirtisi oldu─čunu, baz─▒ ara┼čt─▒rmac─▒lar ise merkezi sinir sistemindeki bozukluktan ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ ├Âne s├╝rmektedir.

* ├çabuk endi┼čeye kap─▒lan a┼č─▒r─▒ duygusal, s─▒k─▒nt─▒lar─▒ i├žine atan, ├╝rkek ve ├žok titiz olan ├žocuklarda tikler daha uzun s├╝re devam etmektedir. ├ç├╝nk├╝ bu ├žocuklar ne yaparlarsa yaps─▒nlar heyecanlar─▒n─▒ atamamaktad─▒rlar ve ├╝stlerine gidildik├že tiklerinde daha ├žok artma olmaktad─▒r.

*Tik, genellikle erkek ├žocuklarda ve erken ya┼člarda ba┼člar, ruhsal nedenlerle ortaya ├ž─▒kar (

*Tiki olan ├žocuklar─▒n genellikler yetenekleri ├╝st├╝nde zorlanan, s├╝rekli karde┼č ve arkada┼člar─▒yla k─▒yaslanan, yeterli ilgi ve sevgi i├žinde b├╝y├╝meyen, a┼ča─č─▒lan─▒p, hor g├Âr├╝len ├žocuklar olduklar─▒ dikkati ├žeker. Bu t├╝r aile ortamlar─▒nda, aile i├žinde gerginli─čin egemen oldu─ču anne-baba ve ├žocuklar aras─▒nda yeterli bir duygusal ve toplumsal ileti┼čimin bulunmad─▒─č─▒ g├Âr├╝l├╝r (Yavuzer, 1994, s.261).

*Tiklerin en ├Ânemli nedenlerinden biri de taklittir. ├çocu─čun ba┼čka birini s─▒k s─▒k taklit etmesi sonucu tekrarlama yoluyla kendinde bir tik geli┼čebilir (Yavuzer, 1994, s.260).

*Bu nedenler d─▒┼č─▒nda kalan ve genel olarak tiklerin ortaya ├ž─▒kmas─▒nda rol oynayan ruhsal etkenlerin ba┼č─▒nda, erken ya┼člarda ba┼člay─▒p ve s├╝r├╝p giden korku, tedirginlik, kayg─▒, gerginlik vard─▒r. ├çocuklarda g├Âr├╝len di─čer davran─▒┼č bozukluklar─▒ gibi tikler de ├žocu─čun duygusal durumu, ana, baba ili┼čkileriyle yak─▒ndan ilgilidir.

*Ya┼čad─▒─č─▒ ├ževre kavgal─▒, tedirgin ve g├╝vensiz olan ├žocuklarda ba┼čka bir deyi┼čle s├╝rekli olarak ├ževresiyle ├žat─▒┼čma i├žinde bulunanlarda birden olan a┼č─▒r─▒ korku, co┼čkunluk, yorgunluk, ├Âfke, ac─▒ gibi durumlar tik yaratabilir (K├Âknel, 1992, s.169).

*Ba┼čka bir a├ž─▒dan nedenleri ele al─▒rsak; Tiklerin olu┼čmas─▒nda en fazla ruhsal nedenler s├Âz konusudur. Tikler genellikle i├ž gerilimlerin veya ├žat─▒┼čmalar─▒n yans─▒mas─▒d─▒r. Ki┼či tikleri sayesinde bu gerilimlerden kurtulma ├žabas─▒ verir. Tiklere engel olmaya ├žal─▒┼č─▒ld─▒k├ža daha da art─▒┼č g├Âzlenir. Duygulanma, ├╝z├╝nt├╝, yorgunluk artt─▒k├ža tiklerde art─▒┼č g├Âsterir. Tiklere neden olan ruhsal etkenlerin ba┼č─▒nda erken ya┼člarda ba┼člayan ve s├╝ren korku, tedirginlik, kayg─▒, gerginlik vard─▒r.

*├çevresinde kavga, g├╝vensizlik, tedirginlik ya┼čamak. ├çevresiyle ├žat─▒┼čma halinde olmak. Birden a┼č─▒r─▒ korku, co┼čkunluk, yorgunluk ├Âfke, ac─▒ gibi durumlar ya┼čamak ├žocuklarda tiklerin olu┼čmas─▒na sebep olabilir. Ruhsal etkenlerin yaratt─▒─č─▒ tiklere ├Ârnekler: 9 ya┼č─▒ndaki bir k─▒z ├žocu─ču aile i├žinde ya┼čad─▒klar─▒n─▒ psikolo─ča ┼č├Âyle anlatm─▒┼čt─▒r. ÔÇťKarde┼čim beni ├žok rahats─▒z ediyor. Bana vuruyor. Buna kar┼č─▒l─▒k babam beni su├žluyor. Babam eve ge├ž geliyor. Babam─▒n gelmemesinden korkuyorum. Annem babam s─▒k s─▒k kavga ediyorlar.ÔÇŁ├çocu─čun aile i├žinde ya┼čad─▒─č─▒ korku, tedirginlik, kayg─▒ gibi durumlar onda a─č─▒z ve burun tiki onda a─č─▒z ve burun tiki olu┼čmas─▒na sebep olmu┼čtur.

* G├Âz ve boyun tiki olan erken okula ba┼člam─▒┼č 6 ya┼č─▒ndaki ├žocuk 10 ya┼č─▒ndaki Abisini ├Ârnek alm─▒┼čt─▒r. Abisinin oyun grubuyla oynamak istemi┼č, gruba kat─▒lm─▒┼č fakat uyum sa─člayamam─▒┼čt─▒r. Ailede ve okul ├ževresinde ya┼čad─▒─č─▒ bu k─▒r─▒kl─▒k onda g├Âz ve boyun tiki geli┼čtirmesine sebep olmu┼čtur.

*Tiklerin olu┼čmas─▒ndaki bu neden tamamlanmam─▒┼č bir hareketin temsilcisi ┼čeklinde olabilir. ├ľrne─čin ├žocuk vuruculuk , k─▒r─▒c─▒l─▒k, sald─▒rganl─▒k gibi d├╝rt├╝lerini d─▒┼ča vuramaz. Bilin├ž alt─▒ndaki bu istekler ├žocu─čun devaml─▒ el kol hareketleri yapmas─▒ ┼čeklinde temsil edilir.

*Tiklerin nedenlerinden biride istemsiz olarak tekrarlanan hareketlerin zamanla al─▒┼čkanl─▒k olmas─▒ ve daha sonrada otomatik olarak yinelenmesi seklinde olabilir. ├ľrne─čin g├Âz k─▒rpma ba┼člang─▒├žta g├Âz rahats─▒zl─▒─č─▒ veya yorgunlu─ča tepki olabilirken daha sonra otomatikle┼čerek tiki olu┼čturabilir. Boyun silkme kolal─▒ bir g├Âmle─čin rahats─▒zl─▒─č─▒ndan kurtulmaya ├žal─▒┼č─▒rken al─▒┼čkanl─▒k olan ve otomatikle┼čen bir tik olabilir. Omuz silkme, ka┼č kald─▒rma ba┼člang─▒├žta bir ret i┼čareti olurken al─▒┼čkanl─▒k olur ve tike d├Ân├╝┼čebilir.

* Tiklerin nedenlerinden biride taklittir. ├çocuk ├ževresinde bulunan anne babas─▒n─▒, arkada┼člar─▒n─▒, ├Â─čretmenini taklit ederken, onlar─▒n davran─▒┼č kusurlar─▒n─▒ da edinebilir. Zamanla bu hareketleri taklit eden ├žocukta tik geli┼čebilir. ─░stemsiz kas─▒lman─▒n ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ b├Âlgeye ya da organa ili┼čkin uzun s├╝ren fiziksel bir tahri┼čte tike neden olabilir. Bu fiziksel tahri┼čler aras─▒nda uzun s├╝re devam eden d├╝zeltilemeyen g├Ârme bozukluklar─▒, burun ak─▒nt─▒s─▒, boyun a─čr─▒lar─▒ say─▒labilir.

├ľNER─░LER

* ├çocuk 3- 4 ya┼č─▒na kadar bu davran─▒┼č─▒ devam ettiriyorsa anne baba taraf─▒ndan g├Ârmezlikten gelinebilir. Ancak ilerleyen ya┼čla davran─▒┼č ─▒srarl─▒ bir ┼čekilde devam ediyorsa, al─▒┼čkanl─▒k haline gelmeden kurtulmas─▒na ├žaba harcanmal─▒d─▒r. ├ç├╝nk├╝ m├╝dahale ne kadar gecikirse davran─▒┼č o kadar yerle┼čir.
* ├çocu─ča sevildi─či hissettirilerek, olumlu bir benlik alg─▒s─▒ ve kendine g├╝ven duygusu geli┼čtirmesi sa─članmal─▒d─▒r.
* ├çocu─ču yeteneklerinin ├╝st├╝nde zorlamaktan, ba┼čkalar─▒yla k─▒yaslamaktan ve s├╝rekli ele┼čtirmekten ka├ž─▒n─▒lmal─▒d─▒r.
* Korku ve gerginlik kar┼č─▒s─▒nda artt─▒─č─▒ i├žin tike kar┼č─▒ sert tepki g├Âstermek tiklerin giderek artmas─▒na yol a├žabilir.
* ├çocu─ču s├╝rekli ikaz edip bu tiki yapmaktan vazge├žmesini istemek onu duygusal ve fiziksel y├╝k alt─▒na sokmakta, bu da ├žocukta tiklerin devam etmesine ya da yeni tikler olu┼čmas─▒na yol a├žabilmektedir.
* Ailedeki t├╝m bireylerin bu davran─▒┼č─▒ ├Ân plana ├ž─▒kartarak rahats─▒z olduklar─▒n─▒ s─▒k s─▒k hissettirmeleri, tike ba─čl─▒ kayg─▒y─▒ artt─▒rarak davran─▒┼č─▒ s─▒kla┼čt─▒rabilir.
* Ev ortam─▒ndaki ├žat─▒┼čma ve gerginlikleri m├╝mk├╝n oldu─ču kadar azaltarak, ├žocu─čun kendini g├╝vende hissetmesi sa─članmal─▒d─▒r.

* Tiklerin ne oldu─ču anne baba taraf─▒ndan tam olarak ├Â─črenilmeli ve ├žocu─čunda ├Â─črenmesine yard─▒mc─▒ olunmal─▒d─▒r. ├çocuk ne kadar bilgili olursa tikleriyle o kadar kolay ba┼ča ├ž─▒kabilir. Anne baba ne kadar bilgili olursa, ├žocu─ča tikleri konusunda ona o kadar yard─▒mc─▒ olabilir.

* ├çocu─čun arkada┼č ili┼čkilerinde zorlanmas─▒na neden olan sosyal beceri eksikliklerinin giderilmesi i├žin ├žok k├╝├ž├╝k ya┼člardan itibaren farkl─▒ sosyal ├ževrelere sokulmas─▒ ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r (├Ârn; al─▒┼čveri┼če g├Ât├╝rmek, ya┼č─▒tlar─▒yla bir arada bulunmas─▒na, sokakta oyun oynamas─▒na izin vermek, anaokuluna g├Ândermek).

* ├çocuk tikleri bir s├╝re durdursa dahi, bu tiklerin onun kontrol├╝ alt─▒nda olmad─▒─č─▒ bilinmelidir. Anne babalar ├žocuklar─▒n─▒n s─▒k s─▒k okulda b├╝t├╝n g├╝n tiklerini kontrol alt─▒nda tutup eve gelince bunlar─▒ yapt─▒klar─▒n─▒ dile getirirler. ├çocuklar b├╝t├╝n g├╝n okulda tiklerini bast─▒rmak i├žin ├žaba harcay─▒p yorgun d├╝┼čerler. Ayr─▒ca tikleri bast─▒rmak tik d├╝rt├╝s├╝n├╝ art─▒r─▒r ve ├žocuk eve geldi─činde bu d├╝rt├╝y├╝ kontrol edemeyece─či bir hale gelmi┼č olabilir. Bu durum ayn─▒ zamanda evin okula oranla daha g├╝venli bir ortam oldu─ču ve ├žocu─čun bu davran─▒┼č─▒ saklama gere─či duymad─▒─č─▒ anlam─▒na gelebilir. Evde artan tiklerin bir itaatsizlik olmad─▒─č─▒ bilinmeli ve ├žocuk bu y├╝zden cezaland─▒r─▒lmamal─▒d─▒r.

* Tikler ├žocu─čun ├Âzg├╝venini tehdit eder, sosyal uyumunu bozar. Tikleri olan ├žocuklar genellikle sosyalle┼čme konusunda ve arkada┼č edinmede zorlan─▒rlar. ├çocu─čun sosyalle┼čmesi i├žin arkada┼člar─▒yla oyun ortam─▒ yaratmas─▒na ve ili┼čkide oldu─ču ├Â─čretmen, tak─▒m antren├Âr├╝, b├╝y├╝kanne gibi di─čer yeti┼čkinlerinden destek al─▒narak olumlu sosyal ili┼čkilere girmesine yard─▒mc─▒ olunabilir. Bu yeti┼čkinlerin tiklerin do─čas─▒ hakk─▒nda yanl─▒┼č bilgiye sahip olmad─▒─č─▒ndan emin olunmal─▒d─▒r. Gerekirse bu ki┼čilere ├žocu─čun tikleri kar┼č─▒s─▒nda nas─▒l davranmalar─▒ gerekti─či, ├žocu─čun ya┼čayabilece─či gereksiz stres ve maruz kalabilece─či alaydan nas─▒l koruyabilece─či hakk─▒nda bilgi verilmelidir.

* ├çocuklar alay edilmeye kar┼č─▒ korumal─▒d─▒rlar. B├╝t├╝n ├žocuklar evde ve okulda g├╝venli ve tehdit olmayan bir ├ževreyi hak ederler. Tik bozuklu─ču olan bir ├žocuk i├žin bunun anlam─▒ anne baba ve ├Â─čretmenlerinin ├žocu─čun alay konusu olmamas─▒ konusunda aktif rol almas─▒ gerekti─čidir. Tikler genelde di─čer ├žocuklar i├žin alay konusu olup bir e─člence kayna─č─▒ olu┼čturabilir. Kendisine alay edilmesine sinirlenen bir ├žocukta tiklerin s─▒kl─▒─č─▒ artabilir, bu da daha fazla alay konusu olmas─▒na yol a├žabilir. Alaylar e─čitim veya do─črudan m├╝dahale ile engellenebilir. ├çal─▒┼čmalar tikler hakk─▒nda bilgilendirilen ├žocuklardan baz─▒lar─▒n─▒n alay etmeyi kestiklerini hatta ba┼čkalar─▒n─▒n alay etmesini engellediklerini g├Âstermektedir.

* ├çocukta dikkat eksikli─či ve hiperaktivite bozuklu─ču ile ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ olup olmad─▒─č─▒ konusunda inceleme yap─▒lmal─▒d─▒r. ├ç├╝nk├╝ dikkat eksikli─či ve hiperaktivite bozuklu─ču, Tourette bozuklu─ču olan erkek ├žocuklar─▒n %40ÔÇÖ─▒nda, ba┼čka tik bozuklu─ču olanlar─▒n %25ÔÇÖinde g├Âr├╝lmektedir. ├ľ─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ ise bu ├žocuklarda daha s─▒k g├Âr├╝l├╝r. ├çocu─čun ├Â─čretmeniyle ileti┼čimde bulunarak onun okuldaki ba┼čar─▒s─▒ hakk─▒nda bilgi al─▒nmal─▒d─▒r. ├ľ─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ veya dikkat eksikli─či ve hiperaktivite bozuklu─čuna dair i┼čaretler varsa gerekli ├Ânlemler al─▒nmal─▒d─▒r.

* Bunlar─▒n d─▒┼č─▒nda tiklere m├╝dahalede ├žok y├Ânl├╝ yakla┼č─▒m gerekebilir. Aileye dan─▒┼čmanl─▒k, ├žocu─ča psikoterapi ve davran─▒┼č tedavisiyle birlikte ila├ž tedavisi de uygulanabilir.

* Do─črudan davran─▒┼č de─či┼čtirmeye y├Ânelik olarak a┼ča─č─▒daki ad─▒mlar da ├Ânerilmektedir.

Al─▒┼čkanl─▒─č─▒ Tersine ├çevirme Ad─▒mlar─▒

Bu y├Ântemde tak─▒nt─▒l─▒ bir al─▒┼čkanl─▒─č─▒ (tikler, t─▒rnak yeme, parmak emme, vb.) k─▒rmak i├žin ad─▒mlar kullan─▒l─▒r. Olduk├ža basit olmas─▒na ra─čmen, uygulanabilmesi i├žin ├žocu─čun en az 6-7 ya┼č─▒nda olmas─▒ gerekir.
Uygulamay─▒ nas─▒l ger├žekle┼čtirece─činize ├žocukla birlikte karar vermeli, ├žocu─čunuzun bunu yapmaya istekli oldu─čundan emin olmal─▒s─▒n─▒z.

* Rahats─▒zl─▒klar─▒n g├Âzden ge├žirilmesi
├çocu─čunuzla birlikte bu al─▒┼čkanl─▒─č─▒n yol a├žt─▒─č─▒ g├╝├žl├╝kleri s─▒ralay─▒n. ├çocuk ni├žin bundan kurtulmak istiyor?, Hangi durumlarda onun i├žin probleme neden oluyor?.
{loadposition header}
* Fark─▒ndal─▒k e─čitimi-ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ durumlar─▒ saptama
Al─▒┼čkanl─▒─č─▒n ne zaman ve hangi durumlarda meydana geldi─čini fark etmek, onu kontrol etmede ilk ad─▒md─▒r. ─░ki tane ├žizelge haz─▒rlay─▒n. Birine siz, di─čerine ├žocu─čunuz ne zaman ve nerede tak─▒nt─▒l─▒ hareketi tekrarlad─▒─č─▒n─▒ i┼čaretleyin. Bir hafta sonra ├žizelgelerinizi kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒n.

* Alternatif tepki
Bu y├Ântemde anahtar ad─▒m budur. Al─▒┼čkanl─▒─č─▒ durdurmak i├žin ├žocu─čunuzla birlikte tak─▒nt─▒l─▒ hareketi her tekrarlad─▒─č─▒nda yapaca─č─▒ bir ┼čey ├╝zerinde anla┼č─▒n. Bu ├Âyle bir davran─▒┼č olmal─▒ ki dakikalarca yap─▒ld─▒─č─▒ halde ba┼čkalar─▒na garip gelmesin, ├žocu─čunuzun normal etkinli─čini engellemesin ve tak─▒nt─▒l─▒ hareketin fark─▒na varmas─▒n─▒ sa─člas─▒n.

A┼ča─č─▒da Azrin ve Nunn taraf─▒ndan geli┼čtirilen tablo bu konuda size fikir verebilir.

Tak─▒nt─▒l─▒ Hareket Yerine Ne yapmal─▒?

TAKINTILI ALI┼×KANLIK
ALTERNAT─░F ALI┼×TIRMA

Parmak Emme
Yumruk S─▒k

T─▒rnak Yeme
E┼čyay─▒ Tut

Kirpik -Ka┼č Yolma
E┼čyalar─▒ Tut

Kafa Sallama-Boyun k├╝t├╝rdetme
Boynunu Kas

* D├╝zeltici ve ├ľnleyici Tepki: Alternatif tepkiyi ├Â─črendikten sonra, bunu al─▒┼čkanl─▒─č─▒ yar─▒da kesmek ya da ortaya ├ž─▒k─▒┼č─▒n─▒ engellemek i├žin kullanmas─▒n─▒ sa─člay─▒n.

* Ba─člant─▒l─▒ Davran─▒┼č: Tak─▒nt─▒l─▒ hareketten hemen ├Ânce yapt─▒─č─▒ davran─▒┼č─▒ belirlemeye ├žal─▒┼č─▒n ve alternatif tepkiyi bir ├Ânceki ba─člant─▒l─▒ davran─▒┼č─▒ durdurmak i├žin kullanmas─▒n─▒ sa─člay─▒n. ├ľrne─čin ikinizde t─▒rna─č─▒n─▒ yemeye ba┼člamadan ├Ânce ayaklar─▒n─▒ sallamaya ba┼člad─▒─č─▒n─▒ farkettiyseniz bu ba─člant─▒l─▒ davran─▒┼čt─▒r.

* Gev┼čeme ├žal─▒┼čmas─▒: Se├žebilece─činiz bir s├╝r├╝ gev┼čeme tekni─či vard─▒r. Okul rehber ├Â─čretmeninden bilgi alabilirsiniz.

* Toplumsal Destek: Bu destek ├žabalar─▒n─▒ te┼čvik veya ├Âvg├╝ olarak sizden veya yak─▒n arkada┼č─▒ndan gelebilir.

* Deneme: ├çocu─čunuzu, alternatif davran─▒┼č─▒ her g├╝n tekrarlayarak rutin hale getirmeye y├Ânlendirin. Ayr─▒ca tak─▒nt─▒n─▒n ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ durumlar─▒ d├╝┼č├╝n├╝rken de alternatif tepkiyi denemesini ├Ânerin.

* Kay─▒t: Ne kadar ilerleme kaydetti─čini g├Ârmek i├žin g├╝nl├╝k olarak al─▒┼čkanl─▒─č─▒n g├Âr├╝lme s─▒kl─▒─č─▒n─▒ kaydedin.

*Genellikle tiklerin beynin ├žal─▒┼čmas─▒ ile ilgili bir d├╝zensizlikten ya da t├╝m├╝yle ruhsal bir sorundan kaynakland─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝l├╝r. Ancak tiklerin ortaya ├ž─▒kmas─▒ i├žin yetersiz biyolojik geli┼čme ve olumsuz ├ževre etkenlerinin bir araya gelmesi gerekti─či ├╝zerinde durulmaktad─▒r. Tik belirtileri genellikle gerginlik veren bir olay sonras─▒nda artar. Ailenin ya da ├Â─čretmenlerin isteyerek yap─▒yor ┼čeklinde ├žocu─ču yanl─▒┼č anlamalar─▒ ya da belirtileri k─▒s─▒tlamak i├žin cezaland─▒rma, utand─▒rma gibi yollara ba┼čvurmalar─▒ belirtilerin ┼čiddetlenmesine ve ├žocu─čun gerginli─činin artmas─▒na neden olmaktad─▒r.

*G├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi anne babay─▒ ve ├žocu─ču kayg─▒land─▒ran bu ses ve hareketler ki┼činin elinde olmadan ortaya ├ž─▒kmakta ve s├╝rmektedir. ─░lk ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ ├╝├ž ya da be┼č ya┼člar─▒nda ├žocu─čun ├ževresindekileri taklit etmeye ├žal─▒┼čmas─▒n─▒n bir sonucu olarak ├Â─črenme ile ilgilidir. Bir g├Âz iltihab─▒ndan sonra ya da bir ├╝st solunum yolu hastal─▒─č─▒ndan sonra kalan rahats─▒zl─▒k hissi de b├Âyle bir davran─▒┼č─▒ ba┼člatabilmektedir. Bu ya┼člarda ortaya ├ž─▒kan, hatta ilkokul d├Âneminde g├Âr├╝len tikler kendili─činden ge├žebilmekte, ├žocu─čun kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ stres durumlar─▒nda yeniden ba┼člamaktad─▒r.

*B├Âylesi durumlarda tiklerin yerle┼čmesinde anne baba ya da ├Â─čretmen gibi ├žocuklar─▒n ileti┼čimde oldu─ču ki┼čilerin rol├╝ ├Ânemlidir. Yeti┼čkinler ├žocukta ortaya ├ž─▒kan bu davran─▒┼člar nedeniyle kayg─▒lanmakta ve ├žocu─čun bu t├╝r davran─▒┼člar─▒n─▒ g├Ârebilmek i├žin t├╝m davran─▒┼člar─▒na dikkat etmeye ba┼člamaktad─▒rlar. Hatta s├╝rekli uyararak ├žocuktan bu davran─▒┼člar─▒n─▒ kontrol etmesini istemektedirler. Bu ise ┼ču iki ┼čekilde etkili olarak ├žocukta tiklerin yerle┼čmesine neden olacakt─▒r. Birincisi ├žocu─ča anne baban─▒n kayg─▒s─▒ bula┼čacak, ├žocuk bu davran─▒┼člar─▒n─▒ kontrol etmeye ├žal─▒┼čacak, sonu├žta ├žocukta ortaya ├ž─▒kan gerginlik ise tikleri do─čuracakt─▒r. ─░kinci durum ise yine gergin, ├žocu─čuna ay─▒racak zaman─▒ k─▒s─▒tl─▒ olan ve bu k─▒sa s├╝re i├žinde onun davran─▒┼člar─▒n─▒ de─či┼čtirmeye ├žal─▒┼čan anne babalar─▒n tutumudur. Burada ├žocuk anne baban─▒n azalan ilgisini bu belirti ile ├╝zerinde tutmaya ├žal─▒┼č─▒r. ├ç├╝nk├╝ anne baba bu davran─▒┼člar─▒ sergiledi─činde ona zaman ay─▒rmakta ve ilgilenmektedirler. Bu y├╝zden tik sorunu ile bize ba┼čvuran anne baba ve ├žocu─čun tedavisinde ├Âncelikle e─čitimsel ve destekleyici yakla┼č─▒mlar ve gerekti─činde ila├ž tedavisi ├Ânermekteyiz. Bu tedavi ┼čekli ailenin ili┼čkilerini ve beklentilerini d├╝zenlemede olumlu etkiye sahiptir.

*├ľzellikle aile ve ├ževresi ├žocuk ve ergendeki bu davran─▒┼člar─▒ istemli ve kendilerini k─▒zd─▒rmak amac─▒yla yapt─▒─č─▒ ┼čeklinde yanl─▒┼č olarak de─čerlendirmektedirler. Bu nedenle tikleri s├Ând├╝rme ve yok etmede aile ve ├Â─čretmen ile yap─▒lan i┼čbirli─či b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de yarar sa─člar. ├ľ─čretmenin bilgilendirilmesiyle s─▒n─▒fta ├žocuk i├žin daha olumlu ve destekleyici bir ├ževre sa─članabilir. Tersine ├žocu─čun tikleri nedeniyle s├╝rekli azarlanmas─▒ ciddi zararlar verebilir. ├çocuk otorite fig├╝rlerine olumsuz tav─▒rlar geli┼čtirebilir. Okula devam etmek istemeyebilir. ├ľ─čretmenin tik davran─▒┼člar─▒na olumlu yakla┼čmas─▒ ├žok ├Ânemlidir.

*Anne baba ├žocu─čun kar┼č─▒s─▒nda yer alarak, s├╝rekli onu davran─▒┼člar─▒ ile ele┼čtirmek yerine ├žocu─ču anlamal─▒d─▒r. Bu davran─▒┼člar─▒n─▒n onun elinde olmadan ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ belirterek gerginli─čini azaltmal─▒, ├žocu─ča kayg─▒s─▒ bula┼čt─▒rmamal─▒d─▒r. E─čer ├žocuk tikleri ev d─▒┼č─▒ ortamlarda sergilemiyor, belirli durumlarda g├Âsteriyorsa; tiklerin ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ durumlar─▒n de─čerlendirilmesi gerekecektir. Bu durumlar gerginli─čin artt─▒─č─▒, ├žocu─ču huzursuz eden ya da yo─čun ilginin g├Âsterildi─či durumlar m─▒d─▒r? Ancak son durumda ilgi ├žekmek amac─▒yla yap─▒ld─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝lerek ├žocu─ča t├╝m├╝yle kay─▒ts─▒z kalmamak gerekmektedir. Burada da anne baban─▒n birlikte ge├žirilecek kaliteli bir zaman ay─▒rmas─▒ tik belirtilerini s├Ând├╝recektir.

*Burada say─▒lan olumlu tutumlar tiklerin hemen tamam─▒n─▒n yerle┼čmeden s├Ânmesini ve bitmesini sa─člayabilecektir. Tiklerin bir k─▒sm─▒ ise burada belirtilen olumsuz tutumlar ile ya da ├žocuk ve ergenin ├Ânerilen s├Ând├╝rme ├žabalar─▒na kar┼č─▒n yerle┼čmekte ve uzun s├╝re devam etmektedir. ├çocu─ču ve ├ževresini rahats─▒z eden tikler zaman zaman yeniden ortaya ├ž─▒k─▒yor ve bu s├╝re bir y─▒l─▒ a┼č─▒yorsa ila├ž tedavilerinin bu ├žabaya eklenmesi ├Ânerilmektedir.
{loadposition header}

%d blogcu bunu be─čendi: