hd porno porno hd porno porno

├çocuk E─čitimi mi Anne-Baba E─čitimi mi

1.397 okundu

 

├çocu─čunuz ├Âfkeyle kar┼č─▒n─▒za dikiliyor ve size meydan okuyor mu? Onun nereye gitti─čini bilmiyor, meraktan ├žatl─▒yorsunuz ve gelince de size hi├žbir ┼čey s├Âylemek istemiyor mu? Evde hi├žbir ┼čey yapmak zorunda olmad─▒─č─▒n─▒, do─čmay─▒ kendisinin istemedi─čini ve bu sebepten sizin ona bakmakla y├╝k├╝ml├╝ oldu─čunuzu s├Âyl├╝yor mu? ─░nan├ž ve de─čerleriniz ├žocu─čunuzun inan├ž ve de─čerleriyle ├žat─▒┼č─▒yor mu? ─░steklerini yerine getirmedi─činizden ┼čik├óyet ediyor mu? Bu sorular─▒n hepsine “hay─▒r” cevab─▒ verecek anne-babalar─▒n say─▒s─▒ ├žok azd─▒r. ├ç├╝nk├╝ her ├žocu─čun ├že┼čitli istekleri olur, davran─▒┼čla ilgili veya hiss├« problemleri bulunabilir. Mesel├ó, arkada┼č─▒ veya karde┼čiyle iyi ge├žinemez, s├╝rekli yeni e┼čya veya giyim ister, okul ve ├Âdevler s─▒k─▒c─▒ gelir, sizin uygun g├Ârmedi─činiz ki┼čilerle arkada┼čl─▒k eder; hatt├ó yatma kalkma saati, yemesi, odas─▒n─▒ d├╝zenlemesi, hafta sonu ve bo┼č zaman─▒n─▒ nas─▒l de─čerlendirece─či konular─▒nda anne-babas─▒yla anla┼čamaz.
Bu tip problemler kar┼č─▒s─▒nda siz, ona emirler vererek y├Ânlendirmeye mi ├žal─▒┼č─▒yorsunuz? Uyar─▒p g├Âzda─č─▒ m─▒ veriyorsunuz? Yoksa nasihat edip, nutuk ├žekip, ├ž├Âz├╝m teklifleri sunup, ahl├ók dersi mi veriyorsunuz? Ya da yarg─▒l─▒yor, su├žluyor, tenkit ediyor ve ayn─▒ d├╝┼č├╝ncede olmad─▒─č─▒n─▒z─▒ m─▒ s├Âyl├╝yorsunuz? Veya ad takarak, alay ederek utand─▒r─▒yor musunuz? Yoksa ayn─▒ d├╝┼č├╝ncede oldu─čunuzu belirtmeyi, ├Âvmeyi, her yapt─▒─č─▒n─▒ desteklemeyi ve g├╝ven vermeye ├žal─▒┼čmay─▒ m─▒ tercih ediyorsunuz? Veya onun davran─▒┼č ve d├╝┼č├╝ncelerini analiz edip y├╝z├╝ne kar┼č─▒ yorumlar m─▒ yap─▒yorsunuz? Ya da onu oyal─▒yor, konuyu sapt─▒r─▒yor, sorular sorarak anlatmak istediklerini mi s─▒n─▒rl─▒yorsunuz?

Bu sorular─▒n en az─▒ndan baz─▒lar─▒na “evet” demek ebeveynlere ters gelmez. Oysa bunlar anne-baba ile ├žocuk aras─▒nda ileti┼čim kurulmas─▒n─▒ engeller. Emir ve y├Ânlendirme, ├žocu─ča duygular─▒n─▒n ve ihtiya├žlar─▒n─▒n ├Ânemli olmad─▒─č─▒n─▒ anlat─▒r. O h├óliyle kabullenilmedi─čini iletir. Bu ise ├žocu─ču k─▒rar, k─▒zd─▒r─▒r ve d├╝┼čmanca hareketlere sebep olur. G├Âzda─č─▒ vermek, ├žocu─ču korkak yapar ve k├╝st├╝r├╝r. Yerli yersiz ahl├ók dersi verilen ├žocukta su├žluluk duygusu uyanabilir. Hep nasihat etmek ve ├ž├Âz├╝m teklif etmek, ├žocuk i├žin, “anne-babam benim ├ž├Âz├╝m bulma kabiliyetimin olmad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yor” anlam─▒na gelir. B├Âylece ├žocuk d├╝┼č├╝nmeye de─čil, anne-babas─▒na ba─č─▒ml─▒ kalmaya y├Ânelir ve a┼ča─č─▒l─▒k duygusuna kap─▒labilir. ├çocuklar nutuk dinlemeyi de, hatalar─▒n─▒n y├╝zlerine vurulmas─▒n─▒ da sevmezler. Bunlar ona, onu k├╝├ž├╝k g├Ârd├╝─č├╝m├╝z, yetersiz buldu─čumuz d├╝┼č├╝ncesini verir. Yarg─▒lamak, ele┼čtirmek ve su├žlamak, ├žocuklara kendisini yetersiz, aptal, de─čersiz hissettirir. Tenkit, ├žocuklarda sevilmedikleri duygusunu uyand─▒r─▒r. Ad takmak, alay etmek ve utand─▒rmak, ├žocuklar─▒n ki┼čili─či ├╝zerinde olumsuz etki yapar. S├Âylenenin tersini yap─▒p kendisini hakl─▒ ├ž─▒karmaya ├žal─▒┼čabilir. Oyalamak ve konuyu sapt─▒rmak, onunla ilgilenmedi─čimiz, sayg─▒ duymad─▒─č─▒m─▒z ya da reddetti─čimiz zann─▒n─▒ uyand─▒r─▒r. A┼č─▒r─▒ iltifat da ├žocuklar ├╝zerinde olumsuz tesire sahiptir. S├╝rekli ├Âv├╝len ├žocuklar ├Âv├╝lmediklerinde bunu kabul edilmeme veya yarg─▒lanma olarak alg─▒layabilirler. Arkada┼člar─▒n─▒n yan─▒nda ├Âv├╝len ├žocuk utan─▒r ve rahats─▒z olur.

O h├ólde ebeveyn olarak ne yapaca─č─▒z? ├çocuklarla ili┼čkilerimiz neye dayanacak? Onlar─▒ nas─▒l etkileyece─čiz? Bu konuda ├žok farkl─▒ ┼čeyler s├Âylenmi┼čtir. Ama mesele, iki ├Ânemli esas ├╝zerine oturtulabilir. Birincisi, “etkin dinleme” yoluyla, ├žocu─čun a├ž─▒lmas─▒n─▒, duygular─▒n─▒ d─▒┼ča vurmas─▒n─▒ sa─člamak, onu belli s├Âylem ve davran─▒┼ča iten esas fakt├Ârleri anlamak ve ├ž├Âz├╝m yolunu ├žocu─čun kendisine buldurmaya yard─▒mc─▒ olmakt─▒r. ─░kincisi, onunla nas─▒l konu┼čaca─č─▒m─▒z─▒, d├╝┼č├╝ncelerimizi ve isteklerimizi nas─▒l iletece─čimizi bilmek ve ona g├Âre davranmakt─▒r. Bu ise “sen-iletisi” yerine “ben-iletisi”ni kullanmaya dayan─▒r.

Etkin dinleme ve ben-iletisi, anne-baba ve ├žocuk aras─▒nda iyi bir diyalog kurulmas─▒n─▒, taraflar─▒n birbirlerinin duygular─▒n─▒ anlamas─▒n─▒ sa─člar; ├žocu─ča do─čruluk, c├Âmertlik, yard─▒mseverlik gibi de─čerleri kazand─▒r─▒r ve inan├žlar─▒m─▒z─▒ kolayl─▒kla ├Â─čretece─čimiz bir ortam haz─▒rlar. Bunlar─▒ ├Â─čretmek, anne-baban─▒n hem hakk─▒, hem de g├Ârevidir. ├çocuk de─čer ve inan├žlar─▒ hakk─▒ndaki bilgiyi, b├╝y├╝klerin bu konulardaki konu┼čmalar─▒na kulak misafiri olarak veya bizzat kendisiyle konu┼čularak ya da okul, arkada┼č ortam─▒ gibi aile d─▒┼č─▒ ├ževrelerden ├Â─črenir. Ama en ├Ânemlisi, anne-baban─▒n bir hayat boyu ya┼čay─▒┼č─▒yla, davran─▒┼č─▒yla ├žocu─ča iyi bir model olmas─▒d─▒r. Kendimiz ahl├ókl─▒ ve d├╝r├╝st isek, inan├žlar─▒m─▒z─▒n gere─čini yerine getiriyorsak ├žocuk bizden bunlar─▒ al─▒r. Yeti┼čkinlerin dedikleri ve yapt─▒klar─▒ birbiriyle ├želi┼čiyorsa, ├žocuklara ve gen├žlere de─čer ve inan├žlar─▒ ad─▒na verebilecekleri hi├žbir ┼čey yoktur. Bunlar bask─▒yla de─čil, onlara uygun ya┼čayarak ├Â─čretilebilir.

Etkin Dinleme
Dinleme ├žok ├Ânemlidir; ├ž├╝nk├╝ ├žocu─ča kendisinin ├Ânemli oldu─čunu, kulak vermeye de─čecek kadar de─čerli oldu─čunu anlat─▒r. Dinleme sayesinde; ├žocuklar─▒n hayal k─▒r─▒kl─▒klar─▒ vaktinden ├Ânce, i┼čler k├Ât├╝ye gitmeye ba┼člamadan ├Ânce g├Âr├╝lebilir. ├çocu─čun bir ihtiyac─▒ oldu─čunda, bir ┼čey isteyece─činde, can─▒ bir ┼čeye s─▒k─▒ld─▒─č─▒nda anne-babas─▒na bunu iletmek ve duygular─▒n─▒ onlara a├žmak ister. E─čer anne-baba ├žocu─čun iste─čini duymazl─▒ktan ve g├Ârmezlikten gelirse, ├žocukla ebeveyn aras─▒ndaki ili┼čki giderek k├Ât├╝le┼čir ve sonunda kopma noktas─▒na gelir. Oysa, etkin dinleme metodunu kullanan anne-baba ├žocu─čun duygular─▒n─▒ ve iletinin ne anlama geldi─čini anlamaya ├žal─▒┼č─▒r, sonra bunun do─črulu─čunu s─▒namak i├žin kendi s├Âzc├╝kleriyle anlad─▒─č─▒n─▒ geri iletir. Burada dinleyici (ebeveyn), kar┼č─▒dakinin (├žocu─čun) s├Âyledikleri hakk─▒ndaki de─čerlendirmesini, ├Ânerisini, g├Âr├╝┼č├╝n├╝ ona bildirmez ve soru sorma gibi kendinden bir ┼čey eklemez. Yaln─▒zca g├Ânderenin iletisinden anlad─▒─č─▒n─▒ geri iletir, duygu, d├╝┼č├╝nce ve yorumlar─▒ kendine kal─▒r. Mesel├ó, ├žocuk ak┼čam yeme─činde, “bu ak┼čam yemek yemek istemiyorum” dedi─činde, anne-baba, “haydi hemen gel, ├╝├ž ├Â─č├╝n yemek yemen l├óz─▒m, ne yedi─čimizi g├Âr” gibi emir ve mant─▒kla inand─▒rma yoluna gidebilir. ├çocuk, “├Â─čle yeme─činde ├žok yedim, hi├žbir ┼čey yemeyece─čim” diyerek tav─▒r koydu─čunda, “hemen masaya gel!” emriyle kar┼č─▒la┼č─▒rsa, “a├ž de─čilim, masaya da gelmek istemiyorum!” deyip inat├ž─▒ tavr─▒n─▒ s├╝rd├╝rebilir. Bu durumda anne-baba ├žocu─čun esas s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒ asla anlayamaz. Bunun yerine etkin dinleme y├Ântemi kullan─▒l─▒rsa, “bu ak┼čam yemek yemek istemiyorum” ifadesine kar┼č─▒, “bu ak┼čam yemek yemek istemiyorsun” dendi─činde, ├žocuk “evet, midem sanki d├╝─č├╝mlenmi┼č gibi” diyebilir. Dinleyici “bug├╝n gerginsin” diyerek etkin dinlemeyi s├╝rd├╝r├╝rse, ├žocuk “gergin de─čilim, ├žok korktum” deyip duygusunu a├žmaya ba┼člar. Dinleyici “bir ┼čeyden ├žok korkmu┼čsun” deyip duygusunu anlad─▒─č─▒n─▒ iletirse, “evet, bug├╝n arkada┼č─▒m arad─▒ ve konu┼čmak istemedi─čini s├Âyledi, ├žok ciddiydi, her zamanki gibi de─čildi” diyerek yemek yemek istememesinin arkas─▒ndaki as─▒l sebebi ortaya koyar ve duygular─▒n─▒ a├žar.

Etkin Dinleme Ne Sa─člar?
S─▒k─▒nt─▒ veren duygular bast─▒r─▒larak, ba┼čka ┼čeyler d├╝┼č├╝n├╝lerek yok edilemezken, a├ž─▒k├ža dile getirildiklerinde yok olurlar. Eri┼čkin insanlar bile, s─▒k─▒ld─▒klar─▒nda veya darda kald─▒klar─▒nda, ├žare ├╝retmekten aciz olsa da kendini dinleyen ki┼čilere i├žini d├Âkerler. Kendisinin dinlenmesi ki┼čiye b├╝y├╝k bir rahatl─▒k verir. Ayn─▒ ┼čekilde, etkin dinleme, ├žocuklar─▒n duygular─▒n─▒n ke┼čfedilmesine ve s─▒k─▒nt─▒ kayna─č─▒ olan duygular─▒n bo┼čal─▒m─▒na yard─▒m eder.

Etkin dinleme, anne-baba-├žocuk aras─▒nda s─▒cak bir ili┼čki geli┼čtirir. Dinlenildi─čini, anla┼č─▒ld─▒─č─▒n─▒ bilen ├žocukta kar┼č─▒ taraf─▒ sevme duygusu artar. Benzer duygular anne-babada da uyan─▒r. B├Âylece iki taraf aras─▒nda daha derin bir yak─▒nl─▒k ve daha derin kar┼č─▒l─▒kl─▒ sevgi-sayg─▒ do─čar. Etkin dinleme ├žocu─čun problemlerinin ├ž├Âz├╝m├╝n├╝ kolayla┼čt─▒r─▒r. ├çocuk i├žini d├Âker, problemlerini payla┼č─▒r, dinleyici de ona yard─▒mc─▒ olur. ├ç├╝nk├╝ anne-baba ├žocu─ču dinliyorsa, ├žocuk da onlar─▒ dinlemeye ve onlar─▒n d├╝┼č├╝ncelerini almaya yatk─▒n olur. Uzmanlar, ├žocuklar─▒n kendilerini dinlemedi─činden yak─▒nan anne-babalarla, “├žocuklar─▒n─▒ dinlemedikleri konusunda bahse girebilirsiniz” demektedirler. Di─čer yandan etkin dinleme sayesinde ├žocuk, problemini kendi kendine analiz etmeye, onun ├╝zerinde d├╝┼č├╝nmeye ve ├ž├Âz├╝m bulmaya y├Ânelir.

Etkin dinlemenin kullan─▒labilmesi i├žin anne-baban─▒n ├žocu─čun s├Âyledi─čini duymak istemesi, onu dinlemek i├žin zaman ay─▒rmas─▒, o anki probleme ger├žekten yard─▒mc─▒ olmak istemesi, onun duygular─▒n─▒, kendisininkinden farkl─▒ olmas─▒na ra─čmen kabul edebilmesi, ├žocu─čun duygular─▒n─▒ tan─▒y─▒p onunla ba┼č edebilece─čine g├╝venmesi, duygular─▒n de─či┼čebilece─čini bilmesi ve ├žocu─ču, kendisinden farkl─▒ kendine has duygu ve d├╝┼č├╝nceleri olan bir birey olarak g├Ârebilmesi gerekir. E─čer anne-baba ├žocu─ču dinlerken kendi duygular─▒n─▒ ask─▒ya alamayacaksa, kendini onun yerine koyamayacaksa, d├╝nyay─▒ onun g├Ârd├╝─č├╝ gibi g├Âremeyecekse, gerekirse kendini de─či┼čtiremeyecekse, etkin dinleme ger├žekle┼čmez. Onun yapt─▒─č─▒, yapmac─▒k bir hareketten ├Âteye ge├žmez.

Anne-baba-├žocuk aras─▒ndaki her ili┼čki veya her durum etkin dinlemeyi gerektirmez veya etkin dinleme i├žin uygun zaman olmayabilir. Etkin dinlemenin en uygun zaman─▒, ├žocu─čun ihtiyac─▒n─▒n veya iste─činin yerine gelmedi─či, yani ├žocu─čun problemi oldu─ču zamanlard─▒r. Arkada┼č─▒ ve karde┼čiyle ge├žinemedi─či, dersleri ve ├Âdevleri zor geldi─či, bir konuda karar veremedi─či, birisine k─▒zd─▒─č─▒, mutsuz oldu─čunu hissetti─či anlar gibi. Hemen hemen b├╝t├╝n ├žocuklar bu t├╝r problemlerle kar┼č─▒la┼č─▒rlar. Genellikle anne-baba ├žocuklar─▒n problemlerini ├╝stlenmeye yatk─▒nd─▒rlar. Oysa yap─▒lmas─▒ gereken ┼čey, probleme ├žocu─čun sahip ├ž─▒kmas─▒na izin vermek, ona problemini ├ž├Âzebilece─čine dair g├╝ven vermektir. Etkin dinleme, ├žocu─čun probleminin ├ž├Âz├╝m├╝nde ilk ad─▒m─▒ olu┼čturur; yani duygular a├ž─▒klan─▒r ve problem tan─▒mlan─▒r. Art─▒k ev, ├žocuklar─▒n problemlerinin konu┼čuldu─ču bir ortama d├Ân├╝┼č├╝r. ├çocuklar daha ├Ânce anne-babalar─▒na a├žamad─▒klar─▒ problemlerden s├Âz etmeye ba┼člarlar. Bu ilk ad─▒mdan sonras─▒n─▒ genellikle kendileri getirir ve kendi ├ž├Âz├╝mlerini bularak, problemin ├╝stesinden gelirler.

Sen-─░letisi Yerine Ben-─░letisi
Anne-babalar istemedi─či bir davran─▒┼č kar┼č─▒s─▒nda ├žocu─ča genelde, ├Âznesi “sen” olan; “yapma”, “├Âyle yaparsan…”, “neden gidiyorsun”, “bozma”, “├žal─▒┼č”, “daha iyi olmal─▒s─▒n”, “ba┼č─▒m─▒n derdisin” gibi iletiler g├Ânderirler. B├╝t├╝n ├žocuklar─▒n istedi─či, kendi duygular─▒n─▒n anla┼č─▒lmas─▒ndan sonra anne-baban─▒n duygular─▒ y├Ân├╝nde olumlu bir ┼čeyler yapmakt─▒r. Anne-baba-├žocuk ili┼čkisinde problem her zaman ├žocuktan kaynaklanmaz. Onlar da yorgun, ├╝zg├╝n, uykusuz, s─▒k─▒nt─▒l─▒, k─▒zg─▒n, endi┼čeli olabilir. “Yorgunum”, “dinlenmek istiyorum” gibi a├ž─▒k bir kodla ger├žek duygunun ortaya konmas─▒ “ben-iletisi”dir. Anne, “tertemiz mutfa─č─▒m─▒ kirlenmi┼č g├Âr├╝nce ├╝z├╝l├╝yorum” derse ben-iletisini kullanm─▒┼č olur. “Mutfa─č─▒ neden bu kadar kirlettin” ifadesi ise sen-iletisidir.

Sen-iletisi ├žocu─ču isyana, inatla┼čmaya ve direnmeye k─▒┼čk─▒rt─▒rken, ben-iletisi bunlar─▒ ├Ânleyebilir. Onun davran─▒┼č─▒n─▒n bizim ├╝zerimizdeki etkisini d├╝r├╝st├že iletmek, onun k├Ât├╝ oldu─čunu s├Âylemekten daha etkilidir. Bu, ├žocu─ča duygular─▒m─▒z─▒ anlat─▒r, davran─▒┼č se├žme ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝ ona b─▒rak─▒r, sorumluluk almas─▒n─▒ ├Â─črenmesinde yard─▒mc─▒ olur. Ben-iletisi d├╝r├╝st oldu─čundan, ├žocu─ča da duygular─▒n─▒ d├╝r├╝st iletilerle anlatmas─▒n─▒ ├Â─čretir. Bu a├ž─▒kl─▒─č─▒n en b├╝y├╝k yarar─▒, ├žocu─čun anne-babas─▒n─▒ oldu─ču gibi tan─▒mas─▒, kendi duygular─▒n─▒ a├ž─▒─ča vurmas─▒ ve i├žten, samimi bir ili┼čkinin geli┼čmesidir. ├çocuklar anne-babalar─▒ndaki bu ger├žek olma ├Âzelli─činin de─čerini bilirler ve ┼č├Âyle derler: “Annem ve babam benimle arkada┼č gibiler. Onlar iyi insanlar. Herkes gibi onlar─▒n da yanl─▒┼člar─▒ var, ama ben onlar─▒ ├Âyle de seviyorum.”

Sonu├ž olarak, anne-babalar ├žocuklar─▒n─▒ seviyorlarsa onlar─▒n daha mutlu, daha sayg─▒l─▒, daha sorumlu, daha d├╝r├╝st olmalar─▒na ve olgunla┼čmalar─▒na nas─▒l yard─▒m edeceklerini ├Â─črenmek zorundad─▒rlar. T├╝rkiye’de son y─▒llarda, anne-baba e─čitimi konusunda kurslar d├╝zenlenmekte, seminerler verilmekte, kitap ve makaleler yaz─▒lmaktad─▒r. Hatt├ó bu gaye ile vak─▒f ve dernekler kurulmaktad─▒r. ─░nan├ž sistemimiz ve k├╝lt├╝r├╝m├╝zde de ├žocuklara nas─▒l davran─▒laca─č─▒ konusunda zengin g├╝zel ├Ârnekler vard─▒r. Bu imk├ónlar─▒ de─čerlendirerek m├╝kemmel ebeveyn olmak, her anne-baban─▒n elindedir.

├çocuk E─čitimi mi Anne-Baba E─čitimi mi?
Prof.Dr. Harun AVCI
Kaynak:S─▒z─▒nt─▒

%d blogcu bunu be─čendi: