hd porno porno hd porno porno

Category: ├ľ─čretmenler

Kayna┼čt─▒rma hakk─▒nda

Kayna┼čt─▒rma,├Âzel gereksinimli ├Â─črencilerin,normal ├Â─črencilerin devam etti─či e─čitim ortamlar─▒nda(normal anaokulu,normal ilk├Â─čretim vb.)e─čitilmesidir.

├ľzel e─čitim ortamlar─▒n─▒ normal akranlarla bir arada bulunma yerine g├Âre ;

1-Yat─▒l─▒ ├Âzel e─čitim okulu

2-G├╝nd├╝zl├╝ ├Âzel e─čitim okulu

3-Normal okul b├╝nyesinde ├Âzel s─▒n─▒f

4-Normal okul b├╝nyesinde normal s─▒n─▒f (kayna┼čt─▒rma)

En az k─▒s─▒tlay─▒c─▒ ortam terimi:├ľzel gereksinimli ├Â─črencinin normal akranlar─▒yla,e─čitim gereksinimlerinin en ├╝st d├╝zeyde kar┼č─▒lanaca─č─▒ e─čitim ortam─▒d─▒r.
Buna g├Âre yukar─▒da s─▒ralad─▒─č─▒m─▒z e─čitim ortamlar─▒n─▒n i├žinde en az k─▒s─▒tlay─▒c─▒ ortam normal okul b├╝nyesinde normal s─▒n─▒f yani kayna┼čt─▒rma s─▒n─▒f─▒d─▒r.

KAYNA┼×TIRMA HAZIRLIK ETK─░NL─░KLER─░

S─▒n─▒f ├Â─čretmeninin kayna┼čt─▒rmaya haz─▒rlanmas─▒
S─▒n─▒f ├Â─čretmeni;

-kayna┼čt─▒rman─▒n ├Âz├╝rl├╝ ├Â─črencinin hakk─▒ oldu─čuna inanmal─▒,

-kayna┼čt─▒rman─▒n gerekleri yerine getirildi─činde ba┼čar─▒ya ula┼č─▒laca─č─▒n─▒ bilmeli,

-kayna┼čt─▒rma esnas─▒nda ortaya ├ž─▒kabilecek herhangi bir sorun kar┼č─▒s─▒nda ├žaba g├Âstermesi gerekti─čini bilmeli,

-├ž─▒kabilecek sorunlar kar┼č─▒s─▒nda i┼čbirli─či yapmas─▒ gerekti─čini bilmeli,

-s─▒n─▒flar─▒na kayna┼čt─▒rma ├Â─črencisi verilece─činden haberdar olmal─▒,

-├Âz├╝rl├╝ ├Â─črencinin ├Âz├╝r t├╝r ve grubunu bilmeli,

 

-├Âz├╝rl├╝ ├Â─črencinin ├Âzr├╝,├Âzellikleri,gereksinimleri,uygulanabilecek ├Â─čretim y├Ântemleri ve ailesi hakk─▒nda bilgi sahibi olmal─▒,

Ayr─▒ca okul idarecisi ve personelinin de kayna┼čt─▒rma ├Â─črencisi i├žin gerekli hizmetlerin ve ara├ž-gere├žlerin sa─članmas─▒nda s─▒n─▒f ├Â─čretmenine destek olmas─▒ gerekli,

Okul personeli ve ├Â─črencileri de ├Âz├╝rl├╝ ├Â─črenci hakk─▒nda bilgilendirilmeli,

Okul y├Ânetimi ve t├╝m personeli ├Âz├╝rl├╝ ├Â─črencilerin normal e─čitim ortamlar─▒nda e─čitim g├Ârme hakk─▒na sayg─▒ duymal─▒ ve kayna┼čt─▒rma ├Â─črencisini bir y├╝k olarak g├Ârmemeli,
H─░├ç B─░R─░M─░Z ├ľZ├ťRL├ť OLMAYI SE├çME HAKKINA SAH─░P DE─×─░L─░ZÔÇŽ..

 

S─▒n─▒ftaki normal ├Â─črencilerin kayna┼čt─▒rmaya haz─▒rlanmas─▒

-├Âz├╝rl├╝ ├Â─črenci kayna┼čt─▒r─▒lacak s─▒n─▒fa gelmeden ├Ânce s─▒n─▒ftaki di─čer ├Â─črencilere bir bilgilendirme dersi yap─▒lmal─▒.Bu derste:

1-├Âz├╝rl├╝ ├Â─črencinin ├Âzellikleri
2-gereksinimleri
3-├Âz├╝rl├╝ ├Â─črencilerle ilgili duygu ve d├╝┼č├╝nceleri,
4-├Âz├╝rl├╝ ├Â─črenciyle benzerlikleri ve farkl─▒l─▒klar─▒,
5-├Âz├╝rl├╝ ├Â─črenciye yard─▒m etmek i├žin neler yapabilecekleri,
6-├Âz├╝rl├╝ ├žocu─čunun gelecek ya┼čant─▒s─▒ hakk─▒nda k─▒saca bilgilendirme,
yap─▒lmal─▒d─▒r.

├ľz├╝rl├╝ ├Â─črenci ile ilgili bilgiler ┼čunlar─▒ i├žermelidir .
1-kayna┼čt─▒r─▒lacak ├Â─črencinin ya┼č,cinsiyet,fiziksel g├Âr├╝n├╝m gibi ├Âzellikleri,

2-kayna┼čt─▒r─▒lacak ├Â─črencinin zorluk ├žekti─či alanlar(├Â─črenme,konu┼čma v.s.)

3-kayna┼čt─▒r─▒lacak ├Â─črencinin ya┼čad─▒─č─▒ zorluklar─▒ yenmek i├žin s─▒n─▒fta nelerin yap─▒labilece─či

4-├Â─čretmenin kayna┼čt─▒rma ├Â─črencisinde ger├žekle┼čtirmeyi planlad─▒─č─▒ genel hedefler

5-├Â─čretmenin kayna┼čt─▒rma ├Â─črencisine ili┼čkin olarak di─čer ├Â─črencilerden beklentileri.
Kayna┼čt─▒rma s─▒n─▒f─▒n─▒n ve okulunun haz─▒rlanmas─▒

-s─▒n─▒fta oturaca─č─▒ yer ├Âz├╝r t├╝r v derecesine g├Âre d├╝zenlenmeli,
-kullan─▒lacak ara├ž ve gere├žler belirlenirken ├Âz├╝r grubuna dikkat edilmeli,
-okulun bina itibariyle ├Âz├╝rl├╝ ├žocu─čun ├Âz├╝r t├╝r ve grubuna g├Âre d├╝zenlemesi yap─▒lmal─▒d─▒r.
├ľ─čretmenin etkili s─▒n─▒f y├Ânetimi etkinliklerini kullanmas─▒

-s─▒n─▒f kurallar─▒n─▒n ├Â─čretmesi
-├Â─črencilerin uygun davran─▒┼člar─▒n─▒n de─či┼čtirilmesi
-e─čitim ortam─▒n─▒n ├žekici olmas─▒

DESTEK ├ľZEL E─×─░T─░M H─░ZMETLER─░

├ľzel e─čitim destek hizmetleri,kayna┼čt─▒rma uygulamalar─▒ s─▒ras─▒nda gerekti─činde ├Âzel gereksinimli ├Â─črenciye ve gerekti─činde de normal s─▒n─▒f ├Â─čretmenine yard─▒mc─▒ olmak amac─▒yla,var olan ve ├Âzel e─čitim uzmanlar─▒nca sunulabilecek hizmetlerdir.Destek ├Âzel e─čitim hizmetleri;
Kaynak odada e─čitim
S─▒n─▒f i├ži hizmetleri
├ľzel e─čitim dan─▒┼čmanl─▒─č─▒
KAYNAK ODADA E─×─░T─░M

Kayna┼čt─▒rma ├Â─črencisinin gereksinim duydu─ču alanlarda ├Â─črenciye destek sa─člayarak ├Â─črencinin o dersle ilgili olarak ba┼čarabilece─či en ├╝st d├╝zeye gelmesini sa─člamak i├žin verilen e─čitim hizmetidir.
Kaynak oda normal e─čitim okullar─▒nda ├Âz├╝rl├╝ ├Â─črenciye destek hizmet sa─člamak amac─▒yla haz─▒rlanm─▒┼č bir s─▒n─▒ft─▒r.Bu s─▒n─▒fta ├Âzel e─čitim ├Â─čretmeni ├žocu─čun ihtiya├ž duydu─ču derse bireysel ve grup e─čitimi verebilmektedir.
Ancak kaynak oda e─čitiminin ba┼čar─▒ya ula┼čabilmesi i├žin ├Âzel e─čitim ├Â─čretmeni ve s─▒n─▒f ├Â─čretmeninin ortakla┼ča hareket etmesi gerekmektedir.
SINIF İÇİ YARDIM
Kayna┼čt─▒rma ├Â─črencisinin s─▒n─▒f─▒na ├Âzel e─čitim ├Â─čretmeninin girerek s─▒n─▒f ├Â─čretmenine yada kayna┼čt─▒rma ├Â─črencisine hizmet sundu─ču e─čitim t├╝r├╝d├╝r.Bu yard─▒m t├╝r├╝nde ├Âzel e─čitim ├Â─čretmeni s─▒n─▒f ├Â─čretmenini grup ya da bireysel ders anlat─▒rken izleyerek uygun destek e─čitimini verebilir.
├ľrn:s─▒n─▒f ├Â─čretmeni ve ├Âzel e─čitim ├Â─čretmeni e─čitim program─▒n─▒ birlikte haz─▒rlayabilirler.Bu ┼čekilde ├žocu─čun ne zaman grupla ne zaman bireysel ders alaca─č─▒ planlanm─▒┼č olur.
S─▒n─▒f i├ži yard─▒m uygulamas─▒n─▒n ba┼čar─▒l─▒ olabilmesi i├žin s─▒n─▒f ├Â─čretmeni ve ├Âzel e─čitim ├Â─čretmeninin beraber ├žal─▒┼čmas─▒ ve ba┼čar─▒l─▒ olabileceklerine inanmalar─▒ gerekir.
├ľZEL E─×─░T─░M DANI┼×MANLI─×I
S─▒n─▒f─▒nda kayna┼čt─▒rma ├Â─črencisi bulunan s─▒n─▒f ├Â─čretmeninin kayna┼čt─▒rma ├Â─črencisine ili┼čkin ald─▒─č─▒ dan─▒┼čma hizmetidir.├ľzel e─čitim dan─▒┼čmanl─▒─č─▒ bu konuda uzmanla┼čm─▒┼č ├Âzel e─čitimciler taraf─▒ndan yap─▒lmal─▒d─▒r.├ľzel e─čitim dan─▒┼čmanl─▒─č─▒nda s─▒n─▒f─▒nda kayna┼čt─▒rma ├Â─črencisi bulunan s─▒n─▒f ├Â─čretmeninin ├Â─črencisinde bulunan davran─▒┼č problemleri,├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ ve v.s.konular─▒nda uzmandan yard─▒m alams─▒ durumudur.├ľzel e─čitim dan─▒┼čman─▒ hem bireyselle┼čtirilmi┼č e─čitim plan─▒ hem de ├Â─čretim y├Ântem ve teknikleri,problem davran─▒┼č─▒ ortadan kald─▒rma y├Ântemleri konusunda s─▒n─▒f ├Â─čretmenine dan─▒┼čmanl─▒k yapmal─▒d─▒r.

 
SEVG─░L─░ E─×─░T─░MC─░LER KAYNA┼×TIRMA UYGULAMASININ BA┼×ARIYA ULA┼×AB─░LMES─░ ─░├ç─░N DESTEK ├ľZEL E─×─░T─░M H─░ZMETLER─░N─░N

SA─×LANMASI ┼×ARTTIRÔÇŽ

KAYNA┼×TIRMANIN YARARLARI

S─▒n─▒f ├Â─čretmenine yararlar─▒

-├Â─čretmenlik bilgi ve becerilerini artt─▒rmaktad─▒r.
-├Âz├╝r gruplar─▒ hakk─▒nda bilgi sahibi olmaktad─▒r.
-insan ili┼čkilerinin geli┼čmesi anlam─▒nda etkilidir.
├ľz├╝rl├╝ ├Â─črenciye yararlar─▒

-normal ├Â─črencilerle i┼čbirli─či ve uyum i├žinde ├žal─▒┼čma al─▒┼čkanl─▒─č─▒ kazan─▒rlar.
-normal ├Â─črencilerden olumlu davran─▒┼člar edinmeleri(model alma)kolayla┼č─▒r.
-sosyalle┼čmelerini ve topluma var olduklar─▒n─▒ fark etmelerini kolayla┼čt─▒r─▒r.
S─▒n─▒flar─▒m─▒zda bulunan kayna┼čt─▒rma ├Â─črencileri
Normal ├Â─črenciye yararlar─▒

-bireyler aras─▒ndaki farkl─▒l─▒klara kar┼č─▒ anlay─▒┼čl─▒ ve ho┼čg├Âr├╝l├╝ olmalar─▒n─▒ kolayla┼čt─▒r─▒r.
-├Âz├╝rl├╝ ├žocuk ve normal ├žocuklar aras─▒nda i┼čbirli─či ve yard─▒mla┼čma becerisi kazan─▒l─▒r.
-├Âz├╝rl├╝ bireyler hakk─▒nda bilgi edinirler.
Anne ve babalara yararlar─▒

-anne babalara moral verir ve onlar─▒ ├žaba sarf etmeye y├Ânlendirir
-├žocuklar─▒n─▒ kabullenmeleri anlam─▒nda etkilidir.
-normal ├žocuklar─▒n aileleriyle tan─▒┼č─▒p i┼čbirli─či i├žine girmelerine sebep olur.

 

Zihin engelliler s─▒n─▒f ├Â─čretmeni

TANIM

├çal─▒┼čt─▒─č─▒ e─čitim kurumunda zihinsel ├Âz├╝rl├╝ ├Â─črencilere ├že┼čitli bilgi, beceri ve tutumlar─▒ kazand─▒rmak ├╝zere e─čitim veren ki┼čidir.

G├ľREVLER

Zihin engelliler s─▒n─▒f ├Â─čretmeninin, zihin ├Âz├╝rl├╝ ├Â─črencilere hangi bilgi, beceri, tutum ve davran─▒┼člar─▒, hangi y├Ântemlerle kazand─▒raca─č─▒ Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan onaylanan ├Â─čretim programlar─▒nda (m├╝fredat program─▒) belirtilmi┼čtir. Zihin engelliler s─▒n─▒f ├Â─čretmeni bu program ├žer├ževesinde; – ├çocu─ča ki┼čilik kazand─▒rmak ve onu hayata haz─▒rlamak i├žin e─čitim ve ├Â─čretim y├Ântemlerini sab─▒rla, ┼čefkatle ve bilhassa ├žocu─čun ki┼čisel ├Âzellik ve yeteneklerini dikkate alarak uygular, – E─čitim ve ├Â─čretiminden sorumlu oldu─ču ├žocuklar─▒n davran─▒┼člar─▒n─▒ g├Âzlemler, yeteneklerini geli┼čtirici etkinlikler d├╝zenler, – Yemekhanede, bah├žede, spor faaliyetlerinde ve bo┼č zamanlar─▒n─▒ de─čerlendirme s─▒ras─▒nda ├žocuklarla beraber olmak suretiyle onlara iyi al─▒┼čkanl─▒klar kazand─▒rmak, k├Ât├╝ davran─▒┼člara kar┼č─▒ ├Ânleyici tedbirler almak i├žin rehberlik yapar, – N├Âbet├ži oldu─ču g├╝nlerde okulda d├╝zen ve disiplini sa─člamak ├╝zere g├Ârev yapar. – ├ľ─črenci velileri ile yak─▒n ili┼čki kurarak, i┼čbirli─či ile e─čitimi y├╝r├╝t├╝r.

KULLANILAN E─×─░T─░M MATERYALLER─░

– Y─▒ll─▒k m├╝fredat program─▒, g├╝nl├╝k ├žal─▒┼čma planlar─▒, ├╝nite ve plan defterleri, bireyle┼čtirilmi┼č e─čitim programlar─▒, not defteri, yoklama defteri, – Okul ara├ž-gere├žleri, – Grup oyun ara├žlar─▒, bili┼čsel ve fiziksel becerileri geli┼čtirmeye y├Ânelik ara├ž-gere├žler.

MESLE─×─░N GEREKT─░RD─░─×─░ ├ľZELL─░KLER

Zihin engelliler s─▒n─▒f ├Â─čretmeninin hem alan─▒yla hem de ├Â─čretmenlik mesle─či ile ilgili niteliklere sahip olmas─▒ gerekir. Zihin engelliler s─▒n─▒f ├Â─čretmeni olmak isteyenlerin; – ├ťst d├╝zeyde genel yetene─če sahip, – S├Âzel yetene─či geli┼čmi┼č, – Sosyal bilimlere ve ├Âzellikle psikolojiyle ilgili, – Zihin ├Âz├╝rl├╝ insanlara yard─▒m etmeyi seven, – D├╝┼č├╝ncelerini ba┼čkalar─▒na a├ž─▒k bir bi├žimde aktarabilen, – ─░yi bir ├Â─črenme ortam─▒ sa─člayabilen, – Dikkatli, i┼čine ├Âzen g├Âsteren, – ─░nsanlarla iyi ileti┼čim kurabilen; sevecen, ho┼čg├Âr├╝l├╝, sab─▒rl─▒, – ├ľ─črencilerin duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini anlayabilen, – Kendini geli┼čtirmeye istekli, co┼čkulu, yarat─▒c─▒ kimseler olmalar─▒ gerekir.

├çALI┼×MA ORTAMI VE KO┼×ULLARI

Zihin engelliler s─▒n─▒f ├Â─čretmeni Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒na ba─čl─▒ okullarda bireysel ve grupla e─čitim yapabilecek ┼čekilde d├╝zenlenmi┼č s─▒n─▒f ortam─▒nda ├žal─▒┼č─▒r. ├çal─▒┼čma ortam─▒ biraz temiz ve g├╝r├╝lt├╝l├╝d├╝r. Uzun s├╝re ayakta kalabilirler.

├çALI┼×MA ALANLARI VE ─░┼× BULMA OLANAKLARI

– Meslek elemanlar─▒n─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒na ba─čl─▒ okullarda s─▒n─▒f ├Â─čretmeni (zihin engelliler) olarak atanmakta, ayr─▒ca bran┼č derslerine girmemektedirler. – Rehberlik ara┼čt─▒rma merkezlerinde, Sosyal Hizmetler ├çocuk Esirgeme Kurumu rehabilitasyon merkezlerinde ├žal─▒┼čabilirler.

MESLEK E─×─░T─░M─░N─░N VER─░LD─░─×─░ YERLER

Mesle─čin e─čitimi; ├že┼čitli ├╝niversitelere ba─čl─▒ e─čitim fak├╝lteleri ve E─čitim Bilimleri Fak├╝ltelerinin ÔÇťZihin Engelliler ├ľ─čretmenli─čiÔÇŁ, ÔÇť├ľzel E─čitim ├ľ─čretmenli─čiÔÇŁ ve ÔÇť├ľzel E─čitimÔÇŁ b├Âl├╝mlerinde verilmektedir.

MESLEK E─×─░T─░M─░NE G─░R─░┼× KO┼×ULLARI

B├Âl├╝me girebilmek i├žin ├ľ─črenci Se├žme ve Yerle┼čtirme S─▒nav─▒ÔÇÖnda (├ľSS) yeterli ÔÇťS├Âzel (S├ľZ)ÔÇŁ puan─▒ almak gerekmektedir.

E─×─░T─░M─░N S├ťRES─░ VE ─░├çER─░─×─░

Mesle─čin e─čitim s├╝resi 4 y─▒ld─▒r. E─čitim s├╝resince, E─čitime Giri┼č, ─░nsan Biyolojisi, Psikolojiye Giri┼č, Geli┼čim Psikolojisi, E─čitim Teknolojisi ve ├ľzel E─čitim, Okul ├ľncesi E─čitim, Zihin Engelliler, E─čitimde Yarat─▒c─▒l─▒k, E─čitim Y├Ânetimi, ├ľzel E─čitimde ├ľl├žme ve De─čerlendirme, ├ľ─črenme Psikolojisi, Zihin Engellilerde Dil Geli┼čimi ve ─░leti┼čimi, Okuma-Yazma ├ľ─čretimi, Hayat Bilgisi-Fen Bilgisi-Sosyal Bilgiler ├ľ─čretimi, Matematik ├ľ─čretimi, Aile ve ├çevre E─čitimi, Davran─▒┼č ve S─▒n─▒f Kontrol├╝, ├ľzel ├ľ─čretimde Yasa ve Y├Ânetmelikler, Ders Plan─▒ Haz─▒rlama Teknikleri, ├ľ─čretim Materyalleri Haz─▒rlama Teknikleri gibi dersler verilmektedir. ├ľ─črenciler e─čitimleri s─▒ras─▒nda okullarda uygulama yapmaktad─▒rlar.

BURS, ├ťCRET VE KAZAN├ç DURUMU

– Bu program─▒ ilk be┼č tercihinde g├Âsteren ve bu programa yerle┼čtirilen adaylardan belirli say─▒da olanlara Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖnca burs verilmektedir. – ├ľ─črenciler Y├╝ksek ├ľ─črenim Kredi ve Yurtlar KurumuÔÇÖnun imkanlar─▒ndan veya ├že┼čitli kurulu┼člar─▒n burslar─▒ndan yararlanabilirler. – E─čitim sonras─▒nda, meslek dersi ├Â─čretmeni olarak g├Ârev alanlar 9. derecenin 1. kademesinden g├Âreve ba┼člarlar. Her y─▒l t├╝m ├Â─čretmenlere ├Â─čretim y─▒l─▒ ba┼č─▒nda e─čitim – ├Â─čretim tazminat─▒ ad─▒ alt─▒nda bir ├Âdeme yap─▒lmaktad─▒r.

MESLEKTE ─░LERLEME

├ťniversitelerde lisans ├╝st├╝ e─čitimden sonra ara┼čt─▒rma g├Ârevlisi, do├žent ve profes├Âr unvan─▒n─▒ alabilirler. ├çal─▒┼čt─▒klar─▒ okullarda idari g├Ârevlere y├╝kselebilirler. BENZER MESLEKLER: G├Ârme engelliler ├Â─čretmenli─či, i┼čitme engelliler ├Â─čretmenli─či

Zihinsen Engelliler ├ľ─čretmenli─či

PROGRAMIN AMACI
├ľzel E─čitim B├Âl├╝m├╝n├╝n amac─▒, ├Âzel gereksinimleri olan engelli ki┼čilerin e─čitimini kapsayan ÔÇť├ľzel E─čitimÔÇŁ alan─▒n─▒n ├že┼čitli sorunlar─▒ ve gereksinimleri ├╝zerinde inceleme, deneme, ara┼čt─▒rma ve geli┼čtirme ├žal─▒┼čmalar─▒ yapabilecek, ├Âzel gereksinimi olan birey ve ailelerin e─čitilmesini sa─člamak i├žin ├Â─črenciler, aileler, ├Â─čretmenler, y├Âneticiler ve toplumun di─čer ├╝yeleri ile ├žal─▒┼čabilecek nitelikte ├ľzel E─čitimciler yeti┼čtirmektir. Zihin Engelliler ├ľ─čretmenli─či program─▒, ├ľzel E─čitimin bir alan─▒ olan zihin engelli bireylerin e─čitim gereksinimlerini farkl─▒ e─čitim ortamlar─▒nda en uygun ┼čekilde kar┼č─▒layabilecek nitelikte ├Â─čretmenleri yeti┼čtirmektir.

PROGRAMI SE├çMEY─░ D├ť┼×├ťNEN ADAYLARA ├ľNER─░LER
Bu alan─▒ se├žmeyi d├╝┼č├╝nen adaylar─▒n genel olarak ├ľzel E─čitim alan─▒na, engelli bireylerin gereksinimlerine, toplum i├žindeki konumlar─▒na duyarl─▒ olmas─▒ ve zihin engellilerin e─čitim alan─▒na ilgi duymas─▒ gerekmektedir. Adaylar ├Â─čretmenlik mesle─činin ├Âzveri ve istek gerektirdi─čini unutmamal─▒d─▒r.
├ľzel E─čitim alan─▒ndaki geli┼čmeleri izlemek i├žin yabanc─▒ dil bilgisi ve Anadolu ├Â─čretmen lisesi mezunu olmak ├Ânemli bir art─▒ de─čerdir.

E─×─░T─░M-├ľ─×RET─░M
─░STE─×E BA─×LI ─░NG─░L─░ZCE HAZIRLIK SINIFI
Yeni ├Â─črenciler isterlerse, Bilgisayar dersleri de verilen bir y─▒l s├╝reli ─░ngilizce Haz─▒rl─▒k Okuluna girmek i├žin ba┼čvurabilirler. Haz─▒rl─▒kta ge├žen s├╝re normal ├Â─črenim s├╝resine dahil de─čildir. Haz─▒rl─▒─č─▒ ba┼čar─▒ ile bitiren ├Â─črencilerin Haz─▒rl─▒k notu lisans mezuniyet not ortalamas─▒na kat─▒l─▒r.

PROGRAMDA YER ALAN BA┼×LICA DERSLER
├ľzel E─čitim Alan─▒, Zihinsel Engellere Giri┼č, Engellilere Y├Ânelik Tutumlar─▒n De─či┼čtirilmesi, Zihinsel Engellilerin E─čitimi, E─čitsel ve Davran─▒┼čsal De─čerlendirme, Dil Geli┼čimi ve ─░leti┼čim, Kayna┼čt─▒rma ve Destekleyici ├ľzel E─čitim Hizmetleri, Zihinsel Engellilerde Okuma-Yazma ├ľ─čretimi, M├╝zik ├ľ─čretimi, Zihinsel Engellilere ─░leti┼čim Becerileri Kazand─▒rma, Ders Planlar─▒ ve Bireyselle┼čtirilmi┼č E─čitim Programlar─▒n─▒n Haz─▒rlanmas─▒, Zihinsel Engellilerde Kavram ve Beceri ├ľ─čretimi gibi kuramsal ve uygulamal─▒ dersler verilmektedir.

D─░PLOMA VE ├çALI┼×MA ALANLARI
Program─▒ tamamlayanlara ÔÇťAnkara ├ťniversitesi E─čitim Bilimleri Fak├╝ltesi Lisans Diplomas─▒ÔÇŁ verilmektedir. Ayr─▒ca diplomada ÔÇťE─čitim bilimleri Fak├╝ltesi Zihin Engelliler ├ľ─čretmenli─či Program─▒nda ├Â─črencilerin 4 y─▒ll─▒k ├Â─čretimi ba┼čar─▒yla tamamlayarak lisans diplomas─▒ almaya hak kazand─▒klar─▒ÔÇŁ belirtilmektedir. Mezunlar, Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒na ba─čl─▒ ├Âzel e─čitim kurumlar─▒nda ├Â─čretmen olabilmekte ayr─▒ca ├çal─▒┼čma ve Sosyal g├╝venlik Bakanl─▒─č─▒ Sosyal Hizmetler ve ├çocuk Esirgeme Kurumu Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ne ba─čl─▒ ├Âzel ├Âzel e─čitim kurumlar─▒nda, rehabilitasyon merkezlerinde g├Ârev alabilmekte ve kayna┼čt─▒rma okullar─▒nda gezici ├Â─čretmen olarak ├žal─▒┼čabilmektedirler.

Zihinsel Engelliler ├ľ─čretmenli─či Lisan Program─▒

YAN ALAN: Kayna┼čt─▒rma
B─░R─░NC─░ YIL
I. Yar─▒y─▒l II. Yar─▒y─▒l
KODU
DERS─░N ADI
T
U
K
KODU
DERS─░N ADI
T
U
K
├ľzel E─čitim Alan─▒
4
0
4
Zihin Engellilere Giri┼č
3
0
3
Bilgisayar
2
2
3
Engellilere Y├Ânelik Tutumlar─▒n De─č.
2
0
2
Sa─čl─▒k Bilgisi ve ─░lk Yard─▒m
2
0
2
M├╝zik
0
2
1
Yabanc─▒ Dil I
3
0
3
Yabanc─▒ Dil II
3
0
3
T├╝rk├že I: Yaz─▒l─▒ Anlat─▒m
2
0
2
Atat├╝rk ─░lkeleri ve ─░nk─▒lapTarihi II
2
0
0
Atat├╝rk ─░lkeleri ve ─░nk─▒lapTarihi I
2
0
0
T├╝rk├že II: S├Âzl├╝ Anlat─▒m
2
0
2
├ľ─čretmenlik Mesle─čine Giri┼č
3
0
3
Bireysel Farkl─▒. ve Psikolojik Yakl.
3
0
3
Se├žmeli I
3
0
3
Kredi
17
Kredi
17
─░K─░NC─░ YIL
III. Yar─▒y─▒l IV. Yar─▒y─▒l
KODU
DERS─░N ADI
T
U
K
KODU
DERS─░N ADI
T
U
K
Birey. ├ľ─čr. Plan. Geli┼č. ve De─čerlen.
3
0
3
Zihin Engellilerde M├╝zik ├ľ─čretimi
3
0
3
Zihin Engellilerin E─čitimi
2
0
2
Zihin Engelli. Erken ├çoc. D├Âne. E─č.
3
0
3
Dil Geli┼čimi ve ─░leti┼čimi
2
2
3
Zihin Eng. ─░leti┼čim Beceril. Kazan.
3
0
3
E─čitsel ve Davran─▒┼čsal De─čerlen.
3
0
3
Zihin Eng. Kavram ve Beceri ├ľ─čr.
3
0
3
Kayna┼čt─▒rma ve Destek ├ľz. E─č. Hiz.
3
0
3
Davran─▒┼č De─či┼čtirme
3
0
3
Geli┼čim ve ├ľ─črenme
3
0
3
Se├žmeli III
3
0
3
Se├žmeli II
3
0
3
Kredi
20
Kredi
18
├ť├ç├ťNC├ť YIL
V. Yar─▒y─▒l VI. Yar─▒y─▒l
KODU
DERS─░N ADI
T
U
K
KODU
DERS─░N ADI
T
U
K
Zihin Eng. Okuma Yazma ├ľ─čretimi
3
0
3
Zihin Engellilere T├╝rk├že ├ľ─čretimi
3
0
3
Zihin Eng. Fen Bilgisi ├ľ─čretimi
3
0
3
Zih. Eng. Hayat Bilg. ve Sos. B. ├ľ.
3
0
3
Zihin Eng. Matematik ├ľ─čretimi
3
0
3
Zihin Eng. Beden E─čt. ve Oyun ├ľ─čr.
3
0
3
Kayna┼čt─▒rma Prog. Haz─▒rlanmas─▒
2
2
3
Zihin Eng. Resim-─░┼č ├ľ─čretimi
3
0
3
├ľ─čretim Tek. ve Materyal Geli┼čt.
2
2
3
Z. Eng. ├ľz. ve G├╝n. Ya┼č. Bec. ├ľ─čr.
3
0
3
Se├žmeli IV
3
0
3
S─▒n─▒f Y├Ânetimi
2
2
3
Kredi
18
Kredi
18
D├ľRD├ťNC├ť YIL
VII. Yar─▒y─▒l VIII. Yar─▒y─▒l
KODU
DERS─░N ADI
T
U
K
KODU
DERS─░N ADI
T
U
K
├ľ─čretim Uygulamas─▒ I
0
10
5
├ľ─čretim Uygulamas─▒ II
0
10
5
Z.E. ├ľ. ─░├žin ├ľl. Ar. Haz. ve Per. Be.
4
0
4
├ľ─č. Zih. Eng. Ok. Ders Plan─▒ Gel.
4
0
4
Z.E.P. D├╝z. B. Y├Â. ├ľl. Ar. Mate. Gel.
4
0
4
Zih Eng. Ders Pl. Y├Ân. ├ľ. Mat. Gel.
4
0
4
Z.E Ailelerinin E─čitimi ve Rehberlik
3
0
3
Zih. Eng. Okul Prog. ve E─čitim Ort.
3
0
3
Kredi
16
Kredi
16
TOPLAM KRED─░
140
T
: Haftal─▒k teorik ders saati.
U
: Haftal─▒k uygulama ders saati.
K
: Dersin kredisi.
: Yan alan dersi
├ľ─čretmenlik Formasyonu Dersi
142

{loadposition header}
Z─░H─░N ENGELL─░LER ├ľ─×RETMENL─░─×─░ L─░SANS PROGRAMI
YAN ALAN: Kayna┼čt─▒rma
DERS TANIMLARI
I. YARIYIL
├ľzel E─čitim Alan─▒ (4-0) 4
├ľzel e─čitimle, ilgili temel kavramlar, ├Âzel e─čitimin gel┼čimi, ├Âzel e─čitim genel e─čitim il┼čkisi, ├Âzel e─čitim ilkeleri, g├Ârme, i┼čitme ve konu┼čma ├Âz├╝rl├╝lerinin tan─▒m─▒, s─▒n─▒fland─▒r─▒lmas─▒, yayg─▒nl─▒k ve nedenleri, e─čitimleri ve ├Ânleme ├╝zerinde durulacakt─▒r. Bedensel yetersizli─či ve s├╝re─čen hastal─▒─č─▒ olan ├žocuklar, ├╝st├╝n zekal─▒ ├žocuklar ve uyumsuz ├žocuklar─▒n tan─▒m─▒, s─▒n─▒fland─▒r─▒lmas─▒, tan─▒lama, e─čitimleri ve ├Ânlenmesi ├╝zerinde duran bir derstir.
Bilgisayar (2-2) 3
Temel klavye becerileri, kelime i┼člem (word processing), grafik, elektronik tablo (spreadsheets), veri taban─▒ (data base) programlar─▒yla ├žal─▒┼čma; ├Âzel e─čitim program─▒ ├žer├ževesinde basit programlama uygulamalar─▒; e─čitim yaz─▒l─▒mlar─▒n─▒n (software) g├Âzden ge├žirilmesi; s─▒n─▒fta bilgisayarla ├žal─▒┼čma.
Sa─čl─▒k Bilgisi ve ─░lk Yard─▒m (2-0) 2
├ľ─čretmen aday─▒ i├žin sa─čl─▒k bilgisinin temel unsurlar─▒ ve acil durumlarda yap─▒lacak ilk yard─▒mla ilgili bilgilerin teorik ve uygulamal─▒ i┼člendi─či bir derstir.
Yabanc─▒ Dil I (3-0) 3
T├╝rk├že I: Yaz─▒l─▒ Anlat─▒m (2-0) 2
Dilin tan─▒m─▒ ve ├Ânemi; dil k├╝lt├╝r ili┼čkisi; yaz─▒ dili ve ├Âzellikleri, yaz─▒l─▒ anlat─▒mda d─▒┼č yap─▒ ve kurallar, imla kurallar─▒ ve noktalama i┼čaretleri; yaz─▒da plan, tema, bak─▒┼č a├ž─▒s─▒, yard─▒mc─▒ fikirler, paragraf yaz─▒m─▒; kompozisyon kavram─▒, kompozisyon yazma kurallar─▒ ve planlar─▒; se├žilmi┼č yaz─▒larda kompozisyon ├žat─▒s─▒, tema, paragraf incelemesi, kompozisyon d├╝zeltme ├žal─▒┼čmalar─▒, genel anlat─▒m bozukluklar─▒, d├╝┼č├╝nme ve d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝ ifade edebilme; ├že┼čitli yaz─▒ t├╝rleri, (an─▒, f─▒kra, hikaye, ele┼čtiri, roman, vb.), formal yaz─▒lar (├Âzge├žmi┼č, dilek├že, rapor, ilan, bibliyografya, tebli─č, resmi yaz─▒lar, bilimsel yaz─▒lar, makale, vb.), makalelerin giri┼č, geli┼čme ve sonu├ž b├Âl├╝mleri ├╝zerine ├žal─▒┼čma, makale yazma ├žal─▒┼čmas─▒, not alma ve ├Âzetleme y├Ântem ve teknikleri.
Atat├╝rk ─░lkeleri ve ─░nk─▒lapTarihi I (2-0) 0
├ľ─čretmenlik Mesle─čine Giri┼č (3-0) 3
├ľ─čretmenlik mesle─činin ├Âzellikleri ve ilkeleri, s─▒n─▒f ve okul ortam─▒, e─čitimde alternatif perspektifler, e─čitimin sosyal, psikolojik, felsefi ve tarihi temelleri, T├╝rk e─čitim sistemi.
II. YARIYIL
143
Zihin Engellilere Giri┼č (3-0) 3
Zihinsel engelli ├žocuk kimdir sorusuna yan─▒t aranmakta bu ama├žla, zihinsel engelli ├žocuklar─▒n tan─▒m─▒, s─▒n─▒fland─▒rmalar─▒, yayg─▒nl─▒k oranlar─▒ ve tan─▒mlanmalar─▒nda kullan─▒lan yakla┼č─▒mlar ├╝zerinde durulacakt─▒r.
Engellilere Y├Ânelik Tutumlar─▒n De─či┼čtirilmesi (2-0) 2
Zedelenme , yetersizlik, ├Âz├╝r kavramlar─▒n─▒n tan─▒mlar─▒n─▒, bedensel yetersizlikle uyum davran─▒┼člar─▒ aras─▒ndaki ili┼čkiyi somotopsikoloji ├žer├ževesinde anlama, a├ž─▒klama ve ├Ânleme , yetersizliklerin duygusal bozukluklara etkisi, uyum problemlerinin ortaya ├ž─▒kmas─▒ durumu ve ├Ânlenmesi, yeni psikolojik ortamlar arac─▒l─▒─č─▒yla yetersizlikten etkilenenlerin uyum durumunu anlama, davran─▒┼č─▒n a├ž─▒klamalar─▒ ├žere├ževesinde etiketleme, davran─▒┼č─▒n tarihsel ve a├ž─▒klanmalar─▒n─▒ ve engellilerin uyum sorunlar─▒nda engellilere y├Ânelik tutumlar ve tutmlar─▒n de─či┼čtirilmesini i├žeren bir derstir.
M├╝zik (0-2) 1
M├╝zik ├Â─čretimi, ├Âzel ├Â─čretimde ├Â─črenim g├Âren ├žocuklar─▒ ┼čark─▒, oyunla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č ┼čark─▒ ve m├╝zik bilgi ├╝r├╝nlerinin ├Â─čretilmesiyle onlar─▒ mutlu k─▒lmak amac─▒n─▒ ta┼č─▒r. Bu ise onlar─▒ insan, sanat, i├ž ve d─▒┼č d├╝nya ile ileti┼čim kurmalar─▒na yard─▒mc─▒ olacakt─▒r.
Yabanc─▒ Dil II (3-0) 3
T├╝rk├že II: S├Âzl├╝ Anlat─▒m (2-0) 2
Konu┼čma becerilerinin geli┼čtirilmesi ve de─čerlendirilmesi, T├╝rk├že’nin do─čru telaffuzunda ├Ânemli olan hususlar, diksiyon ve ├Ânemi, do─čru imla, do─čru vurgu, do─čru tonlama, metin a─č─▒rl─▒kl─▒ uygulamalar, konu┼čma bozukluklar─▒ ve giderilmesi; diyalog, g├╝zel konu┼čmaya yard─▒mc─▒ teknikler, ├Ânemli g├╝nler i├žin konu┼čma haz─▒rlama, konu┼čma i├žeri─činin d├╝zenlenmesi, konu┼čman─▒n v├╝cutla ilgili unsurlar─▒, konu┼čmay─▒ etkileyen fakt├Ârler, ┼čiir okuma teknikleri, m├╝nazara, a├ž─▒k oturum, panel, forum, sempozyum, konferans ├╝zerine ├žal─▒┼čmalar. ANLAMA TEKN─░KLER─░: Okudu─čunu anlama, ├že┼čitli okuma becerileri ve teknikleri, etkili okumay─▒ engelleyen etkenler, okuma ve not alma, ele┼čtirel okuma, okudu─čunu transfer etme, okuman─▒n di─čer ├Â─črenme bi├žimleriyle ili┼čkisi, okuma h─▒z─▒n─▒ ve verimlili─čini artt─▒rma, dinledi─čini anlama, ├že┼čitli dinleme becerileri ve teknikleri, etkili dinlemeyi engelleyen etkenler, dinleme ve not alma, ele┼čtirel dinleme, dinlemenin verimlili─čini artt─▒rma, dinlemenin di─čer ├Â─črenme bi├žimleriyle ili┼čkisi.
Bireysel Farkl─▒l─▒klar ve Psikolojik Yakla┼č─▒mlar (3-0) 3
Farkl─▒l─▒k kavram─▒, farkl─▒l─▒─č─▒ ortaya ├ž─▒karan g├╝d├╝leyici etmenler, farkl─▒l─▒─č─▒n tan─▒mlanmas─▒, d├╝zeltme ama├žlar─▒, d├╝zeltme teknikleri, davran─▒┼čc─▒, biyofiziksel, psikodinamik, bil┼čsel, ekolojik psikoloji ve, sosyolojik yakla┼č─▒mlara g├Âre incelendi─či ve bu yakla┼č─▒mlar─▒n e─čitim ortam─▒ndaki avantaj ve dezavantajlar─▒n─▒ i├žeren bir derstir.
Atat├╝rk ─░lkeleri Ve ─░nk─▒lapTarihi II (2-0) 0
Se├žmeli I (3-0) 3
III. YARIYIL
Bireyselle┼čtirilmi┼č ├ľ─čretim Planlar─▒ Geli┼čtirme ve De─čerlendirme (3-0) 3
Bireysel e─čitimle bireyselle┼čtirilmi┼č e─čitim aras─▒ndaki farklar, ├Â─čretim ve program─▒n ├Âgelerinin betimlendi─či, ve bu ├žercevede engelli ├žocuklar a├ž─▒s─▒ndan ├Â─čretim ama├žlar─▒n─▒n
144
i┼člevi ve Bireyselle┼čtirilmi┼č ├Â─čretim plan─▒n─▒n ├Âgeleri ve ├žocu─čun performans─▒n─▒ belirleme teknikleri ve tekniklerle ilgili olarak muhtevaya dayal─▒ ├Âl├ž├╝ arac─▒ geli┼čtirme, performansa dayal─▒ ├Âl├ž├╝ arac─▒ geli┼čtirebilmek i├žin ├╝nite, kavram ve beceri analizi yapma, ├žocu─čun performans─▒na g├Âre uzun d├Ânemli ama├ž yazma, ├Â─čretim ama├žlar─▒ yazma (davran─▒┼čsal ama├ž yazma) ve amac─▒n ger├žekle┼čmesi i├žin ├Â─čretim ortam─▒n─▒ ve ├Â─čretim basamaklar─▒n─▒ belirlemenin uygulamal─▒ olarak yap─▒ld─▒─č─▒ bir derstir
Zihin Engellilerin E─čitimi (2-0) 2
T─▒bbi, sosyoljik ve e─čitsel yakla┼č─▒mlara g├Âre zihin engeli, zihin engellilerin e─čitim ortamlar─▒na yerle┼čtirilmesi ve zihin engellilerden e─čitilebilir ve ├Â─čretilebilirler i├žin geleneksel programlar─▒ i├žerikleri ve e─čitildikleri e─čitim ortamlar─▒n─▒ i├žeren bir derstir.
Dil Geli┼čimi ve ─░leti┼čimi (2-2) 3
Bu ders; ileti┼čimin tan─▒m─▒ s├Âzl├╝ ve s├Âzl├╝ olmayan ileti┼čim, dil, dilin ├Âzellikleri, dilin temel unsurlar─▒, dil edinim kuramlar─▒, i┼čevsel dilin kullan─▒m─▒ ile ilgili a┼čamalar─▒, 0-6 ya┼č dil geli┼čimi, zihinsel engellilerde dil geli┼čim ├Âzellikleri ├Â─čretmenin s─▒n─▒f ortam─▒nda dil geli┼čimini destekleme yollar─▒, s├Âzel ileti┼čim ├Â─čeleri, aileye zihinsel ve g├Ârme engelli ├žocuklar─▒n─▒n dil geli┼čimini desteklemeleri i├žin verilecek ├Âneriler, al─▒c─▒ ve ifade edici dili geli┼čtirecek aktiviteleri,iceren bir derstir.
E─čitsel ve Davran─▒┼čsal De─čerlendirme (3-0) 3
Tan─▒lama yakla┼č─▒mlar─▒, T├╝rkiye’de engelli ├žocuklar─▒n tan─▒lama s├╝reci, t─▒bbi ve e─čitsel tan─▒lama ve de─čerlendirmenin kaynakland─▒─č─▒ esaslar, ve s─▒n─▒f ├Â─čretmenini kullan─▒m─▒na y├Ânelik olarak akademik beceri ve kavramlar─▒n ├Âl├ž├╝mleme ve kay─▒t etme tekniklerinin tan─▒t─▒lmas─▒n─▒ i├žeren bir derstir.
Kayna┼čt─▒rma ve Destek ├ľzel E─čitim Hizmetleri (3-0) 3
Normalle┼čtirme, b├╝t├╝nle┼čtirme ve kayna┼čt─▒rma kavramlar─▒ ve kaynaklar─▒n─▒n a├ž─▒kland─▒─č─▒ ve kayna┼čt─▒rman─▒n di─čer y├Ânetsel d├╝zenlemeler i├žindeki yeri ve ├Âzelliklerinin betimlendi─či ve yayg─▒n olarak kullan─▒lan destek ├Âzel e─čitim hizmetlerinin betimlendi─či bir derstir.
Geli┼čim ve ├ľ─črenme (3-0) 3
├çe┼čitli y├Ânlerden insan geli┼čimi (bili┼čsel, sosyal, psikolojik, ahlaki, fiziksel, vb.), ├Â─črenme yakla┼č─▒mlar─▒ ve s├╝re├žleri, bi├žimleri ve ├Â─črenmede bireysel farkl─▒l─▒klar.
Se├žmeli II (3-0) 3
IV. YARIYIL
Zihin Engellilerde M├╝zik ├ľ─čretimi (3-0) 3
Zihinsel engelli ├Â─črencilerle m├╝zik dersinde kullan─▒lmas─▒ amac─▒yla nota ├Â─čretimi, bir m├╝zik arac─▒n─▒ (fl├╝t ya da melodika ) kullan─▒m─▒ ve bu m├╝zik arac─▒yla ├Âzellikle ├žocuk ┼čark─▒lar─▒n─▒n de┼čifre edilmesini kazand─▒rmay─▒ ama├žlayan bir derstir.
145
Zihin Engellilerde Erken ├çocukluk D├Ânemi E─čitimi (3-0) 3
0-6 Ya┼č grubundaki yetersizlikten etkilenmi┼č geli┼čimsel gerili─či olan ├žocuklar─▒n ileti┼čim, b├╝y├╝k kas, k├╝├ž├╝k kas, al─▒c─▒ dil, ki┼čisel ve toplumsal beceri alanlar─▒ndaki performanslar─▒n─▒, geli┼čim beceri envanterlerinden yararlanarak saptama ve her ├žocuk i├žin uygun olabilecek program─▒n nas─▒l haz─▒rlanaca─č─▒n─▒ ve bu program─▒n nas─▒l uygulanaca─č─▒ konusunda ailelere rehberlik etmeyi ama├žlayan bir derstir.
Zihin Engellilere ─░leti┼čim Becerileri Kazand─▒rma (3-0) 3
─░┼člevsel dilin a┼čamalar─▒na g├Âre bir resimli kitab─▒ veya ├Âyk├╝y├╝ analiz etme, ├Âl├ž├╝ arac─▒ geli┼čtirme, her a┼čamaya g├Âre ders plan─▒ haz─▒rlama. Bu dersin okumaya haz─▒rl─▒k b├Âl├╝m├╝nde s─▒ras─▒yla ┼ču konuya yer verilecektir; okuma becerisinin kazan─▒m─▒nda okumaya haz─▒rl─▒─ča haz─▒rl─▒─č─▒n yeri, okumaya haz─▒rl─▒kta alg─▒ geli┼čimi, alg─▒ geli┼čiminin her a┼čamas─▒yla ilgili do─črudan ├Â─čretim y├Ântemiyle sunulan bireyselle┼čtirilmi┼č okumaya haz─▒rl─▒─ča haz─▒rl─▒─ča haz─▒rl─▒k materyali haz─▒rlamay─▒ iceren bir derstir. Konu┼čmayla ilgili b├Âl├╝m├╝nde kendini, gereksinimlerini anlatma ve kar┼č─▒l─▒kl─▒ konu┼čma becerilerinin kazand─▒r─▒lmas─▒na ili┼čkin bir derstir.
Zihin Engellilere Kavram ve Beceri ├ľ─čretimi (3-0) 3
Zihinsel beceriler ve a┼čama s─▒ras─▒, ay─▒rdetme d├╝zeyinde ├Âl├ž├╝t ba─č─▒ml─▒ ├Âl├ž├╝ arac─▒ haz─▒rlama ve performans d├╝zeyi belirleme, performans d├╝zeyine dayal─▒ olarak uzun ve k─▒sa d├Ânemli ve ├Â─čretimsel ama├žlar─▒ belirleme ve yazma, somut kavramlar─▒n analizi, kavram─▒n ├Âl├ž├╝t ba─č─▒ml─▒ ├Âl├ž├╝ arac─▒n─▒ haz─▒rlama, ├Â─črencinin performans d├╝zeyini belirleme, uzun-k─▒sa ve ├Â─čretimsel ama├žlar─▒ belirleme ve yazma, ├Â─čretimsel ama├žlar─▒ ger├žekle┼čtirecek ┼čekilde a├ž─▒k anlat─▒m y├Ântemine g├Âre kavram─▒n sunulmas─▒n─▒, becerilerin yatay ve dikey s─▒ralar─▒, beceri i├žin ├Âl├ž├╝t ba─č─▒ml─▒ ├Âl├ž├╝ arac─▒ haz─▒rlama, tek f─▒rsat ve ├žoklu f─▒rsat y├Ântemiyle performans d├╝zeyi belirleme, t├╝m beceri – ileri zincirleme ve tersine zincirleme yakla┼č─▒mlar─▒na g├Âre ama├žlar─▒n d├╝zenlenmesi, ipu├žlar─▒ ve ipu├žlar─▒n─▒n geri ├žekilmesi s├╝recini i├žeren bir derstir.
Davran─▒┼č De─či┼čtirme (3-0) 3
Problem davran─▒┼č─▒n normlara g├Âre tan─▒mland─▒─č─▒ ve davran─▒┼č azl─▒─č─▒ ya da fazlal─▒─č─▒ olan problem davran─▒┼č─▒n de─či┼čtirilmesi i├žin davran─▒┼č─▒ artt─▒rma va azaltma i┼člem s├╝re├žlerinin uygulanmas─▒ ├žercesinde, ┼čekil verme, peki┼čtirme tarifeleri, sosyal ve etkinlik peki┼čtire├žlerinin kullan─▒m─▒n─▒, d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilir sembol peki┼čtire├žleri desenleme ve kullanma, s├Ânme, tepkinin bedli, ayr─▒ml─▒ peki┼čtirmeyle davran─▒┼č┼člar─▒n azalt─▒lmas─▒n─▒ i├žeren bir derstir.
Se├žmeli III (3-0) 3
V. YARIYIL
Zihin Engellilere Okuma Yazma ├ľ─čretimi (3-0) 3
Okuman─▒n tan─▒m─▒ ve yap─▒s─▒ okumaya haz─▒rl─▒─č─▒n ├Ânemi, okumaya haz─▒rl─▒k programlar─▒yla ilgili ├že┼čitli yakla┼č─▒mlar, ├╝lkemizde okumaya haz─▒rl─▒k, okumaya haz─▒rl─▒k programlar─▒ nas─▒l olmal─▒d─▒r, okumaya haz─▒rl─▒k aktiviteleri, yazmaya haz─▒rl─▒k nedir? Bireyselle┼čtirilmi┼č yazmaya haz─▒rl─▒k materyalleri geli┼čtirme, okuma ├Â─čretim y├Ântemleri, okudu─čunu anlamaya haz─▒rl─▒k, ├Ânemi, do─črudan ├Â─čretim y├Ântemiyle sunulan bireyselle┼čtirilmi┼č okudu─čunu anlamaya haz─▒rl─▒k marteryali haz─▒rlama, okudu─čunu anlama ├Â─čretimi, do─črudan ├Â─čretim y├Ântemiyle sunulan bireyselle┼čtirilmi┼č okudu─čunu anlama materyali haz─▒rlama, bir metnin ana fikrini bulma ve do─črudan ├Â─čretim y├Ântemi ile ana fikir, ├ž─▒karma ├Â─čretimi konular─▒na yer verilecektir.
146
Zihin Engellilere Fen Bilgisi ├ľ─čretimi (3-0) 3
Bu derste fen bilimleri, fen bilgisinin tan─▒m─▒, bilimsel bilgiler ve bilimsel bilgi edinme yollar─▒, fen becerileri, fen bilgisi m├╝fredat program─▒n─▒n incelenmesi ve d├╝zenlenmesi, fen bilgisi ├╝nite analizleri, fen konular─▒n─▒n do─črudan ├Â─čretim y├Ântemine g├Âre sunumu, fen deney analizleri, deney ve g├Âzlem dersi haz─▒rlama, g├Âzlem formu geli┼čtirme, do─črudan ├Â─čretim y├Ântemine g├Âre fen kavramlar─▒n─▒n analizini yapma, ├Âl├ž├╝ arac─▒ haz─▒rlama, ├Â─čretim s├╝recini planlama konular─▒na yer verilecektir.
Zihinsel Engellilere Matematik ├ľ─čretimi (3-0) 3
Basamakl─▒ ├Â─čretimve do─črudan ├Â─čretim yakla┼č─▒mlar─▒na g├Âre, say─▒, d├Ârt i┼člem s├Âzl├╝ problemlerinin ├Â─čretimini; say─▒ ve d├Ârt i┼člemle ilgili kaba de─čerlendirme ve ├Âl├ž├╝t ba─č─▒ml─▒ ├Âl├ž├╝ ara├žlar─▒n─▒n geli┼čtirilmesi, s─▒k yap─▒lan hatalar ve hata analizini i├žerir.
Kayna┼čt─▒rma Programlar─▒n─▒n Haz─▒rlanmas─▒ (2-2) 3
Bir ├Â─črenci ya da ├Â─črenciler dikkate al─▒narak gezici ├Â─čretmenlik, kaynak oda ve ├Â─čretmene destek ├Âzel e─čitim plan─▒ yapmak i├žin ├Âl├ž├╝mleme, ama├ž yazma ve ├Â─čretim basamaklar─▒n─▒n haz─▒rlanmas─▒n─▒ icerir.
├ľ─čretim Teknolojileri ve Materyal Geli┼čtirme (2-2) 3
├çe┼čitli ├Â─čretim teknolojilerinin ├Âzellikleri, ├Â─čretim s├╝recindeki yeri ve kullan─▒m─▒, ├Â─čretim teknolojileri yoluyla ├Â─čretim materyallerinin (├žal─▒┼čma yapraklar─▒, saydamlar, slaytlar, video, bilgisayar temelli ders materyali, vb.) geli┼čtirilmesi ve ├že┼čitli nitelikteki materyallerin de─čerlendirilmesi.
Se├žmeli IV (3-0) 3
VI. YARIYIL
Zihinsel Engellilere T├╝rk├že ├ľ─čretimi (3-0) 3
Bu derste dilin ├Â─čeleri olan okuma yazma, konu┼čma, dinlemenin ne oldu─ču, birbirleriyle ili┼čkileri, t├╝rk├že ├Â─čretiminin ilke ve teknikleri,zihinsel engellilere t├╝rk├že ├Â─čretimi strateji y├Ântem, teknik ve taktikleri ├╝zerinde durulmaktad─▒r.
Zihinsel Engellilere Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler ├ľ─čretimi (3-0)-3
Bu derste; sosyal bilimin ve sosyal bilgilerin tan─▒─▒m─▒ m├╝fredat ├že┼čitleri, sosyal bilgiler m├╝fredat─▒ ve bu m├╝fredat─▒n d├╝zenlenmesi, m├╝fredat d─▒┼č─▒ ├Ânerilen ├╝niteler, m├╝fredatta bulunan ve m├╝fredat d─▒┼č─▒ ├╝nitelerin analizlerinin yap─▒lmas─▒. Hayat bilgisi dersinin i├žeri─či ve tan─▒m─▒, m├╝fredattaki ├╝nitelerin d├╝zenlenmesi, m├╝fredat d─▒┼č─▒ ├╝nite ├Ânerileri ve analizi. Hayat Bilgisi dersinde kazand─▒r─▒lacak beceriler, yap─▒lacak etkinlikler, g├╝ncel olaylar, belirli g├╝n ve haftalar─▒n yeri ve ├Ânemi ama├žlar─▒, ├Â─čretim yakla┼č─▒mlar─▒, ├Â─čretim teknikleri, belirli g├╝n ve haftalar─▒n analizi, t├╝mevar─▒m y├Ântemi, hayat bilgisi ve sosyal bilgiler kavramlar─▒n─▒n t├╝mevar─▒m y├Ântemine y├Âre analizi, ├Âl├ž├╝ arac─▒n─▒n haz─▒rlanmas─▒, ama├žlar─▒n belirlenerek ders planlar─▒n─▒n haz─▒rlanmas─▒, t├╝mevar─▒m y├Ântemine g├Âre konular─▒n sunumu, hayat bilgisi ve sosyal bilgiler materyallerinden; yerk├╝re, harita, zaman ┼čeridi kullan─▒m─▒, g├╝nl├╝k ya┼čam becerileri konular─▒na yer verilecektir.
Zihinsel Engellilere Beden E─čitimi ve Oyun ├ľ─čretimi (3-0) 3
Beden e─čitiminin tan─▒m─▒n─▒, ├Ânemini, motor geli┼čimin tan─▒m─▒n─▒, b├╝y├╝k kas motor geli┼čim s─▒ras─▒n─▒, zihinsel engellilerde b├╝y├╝k kas motor geli┼čimini etkileyen fakt├Ârleri, b├╝y├╝k kas motor becerilerin analizlerini, zihinsel engellilere motor becerilerin ├Â─čretimini, dramatizasyon ve kurall─▒ oyun ├Â─čretimini i├žeren bir derstir.
147
Zihinsel Engellilere Resim ─░┼č ├ľ─čretimi (3-0) 3
├çizgi geli┼čim a┼čamalar─▒n─▒, k├╝├ž├╝k kas motor geli┼čim s─▒ras─▒n─▒, k├╝├ž├╝k kas motor becerilerinin analizlerinin yap─▒m─▒n─▒ ve zihinsel engellilere cizgi, boyama, kesme ve yap─▒┼čt─▒rman─▒n nas─▒l ├Â─čretilece─čini kazand─▒rmay─▒ ama├žlayan bir derstir.
Zihin Engellilere ├ľzbak─▒m ve G├╝nl├╝k Ya┼čam Becerilerinin ├ľ─čretimi (3-0) 3
Zihinsel engelli ├Â─črencilere tuvalet kontrol├╝, yemek yeme, giyinme becerileri kazand─▒rabilmek i├žin gerekli ├Ân ko┼čul becerileri saptamay─▒, ├Âl├ž├╝t ba─č─▒ml─▒ ├Âl├ž├╝ arac─▒ haz─▒rlamay─▒, performans d├╝zeyi belirlemeyi; ├Â─čretim zaman─▒- ├Â─čretim ortam─▒-kullan─▒lacak ara├ž gere├žleri-peki┼čtire├žleri ve ipu├žlar─▒n─▒n geri ├žekilme s├╝recini i├žeren ├Â─čretim programlar─▒ haz─▒rlamay─▒; g├╝nl├╝k ya┼čam becerileri i├žin gerekli ├Ân ko┼čul becerileri saptamay─▒; ├Â─črenciye ├Â─čretilmesi gerekli olan g├╝nl├╝k ya┼čam becerilerini belirlemek i├žin neler yap─▒lmas─▒ gerekti─čini, beceri ├Â─čretim esaslar─▒na dayal─▒ olarak g├╝nl├╝k ya┼čam becerilerinin ├Â─čretimini planlamay─▒ ve ya┼čan─▒lan ortamlarda kullan─▒lan ara├ž gere├žlerde yap─▒labilecek uyarlamalar─▒ i├žeren bir derstir.
S─▒n─▒f Y├Ânetimi (2-2) 3
├ľ─črenci davran─▒┼č─▒n─▒ etkileyen sosyal ve psikolojik fakt├Ârler, s─▒n─▒f ortam─▒ ve grup etkile┼čimi, s─▒n─▒f y├Ânetimi ve disiplinle ilgili kurallar geli┼čtirme ve uygulama, s─▒n─▒f i├žinde zaman kullan─▒m─▒, s─▒n─▒f organizasyonu, motivasyon, ileti┼čim, yeni bir d├Âneme ba┼člang─▒├ž, olumlu ve ├Â─črenmeye uygun bir ortam yaratma, s─▒n─▒f i├žinde kar┼č─▒la┼č─▒lan davran─▒┼č problemleri ve bunlara kar┼č─▒ geli┼čtirilecek ├Ânlemler.
VII. YARIYIL
├ľ─čretim Uygulamas─▒ I (├ľ─čretilebilir Zihinsel Engelliler Okullar─▒nda Uygulama) (0-10) 5
├ľ─čretilebilir Zihinsel Engelliler i├žin varolan okullarda anektot g├Âzlem yaparak, zihinsel engelli ├Â─črencilerin s─▒n─▒fa uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n─▒ kaydetmeyi ; ├Â─črencilerin s─▒n─▒fa uygun olamayan davran─▒┼člar─▒n─▒ tan─▒mlamay─▒ ; ba┼člama d├╝zeyi grafi─čini ├ž─▒karmay─▒, uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n olas─▒ nedenlerini ve sa─č─▒lt─▒m y├Ântemini belirlemeyi , bu sa─čalt─▒m y├Ântemini iki hafta s├╝re ile uygulay─▒p, tekrar g├Âzlemeyi ve sa─čalt─▒m sonu grafi─čini ├ž─▒karmay─▒ ; zihinsel engelli ├Â─črencilerin s─▒n─▒fa uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n─▒n uyu┼čmayan davran─▒┼člar─▒n─▒ belirlemeyi ; her ├Â─črenci i├žin etkili peki┼čtire├žleri saptamay─▒ ; uygun davran─▒┼č ve ├Âd├╝llerin eder ve bedellerini belirlemeyi kapsar.
Zihin Engellilerin ├ľ─čretimi i├žin ├ľl├ž├╝ Arac─▒ Haz─▒rlama ve Performans D├╝zeyi Belirleme (4-0) 4
Zihinsel engelliler i├žin var olan okullarda hayat bilgisi, matematik, dil e─čitimi, resim i┼č, m├╝zik, beden e─čitimi derslerinin her birinden y─▒ll─▒k planda yer alan ├╝nitelerden birinin analizini yapma, ├╝nitelerde yer alan konulardan biri i├žin ├Âl├ž├╝t ba─č─▒ml─▒ ├Âl├ž├╝ arac─▒ haz─▒rlama ve ├Âl├ž├╝ ara├žlar─▒n─▒ zihinsel engelli ├Â─črencilere uygulayabilmek amac─▒yla performans d├╝zeyi alma plan─▒ yapmay─▒ ve bu ├Âl├ž├╝ ara├žlar─▒n─▒ ilgili ├Â─čretim eleman─▒n─▒n denetiminde s─▒n─▒ftaki zihinsel engelli ├Â─črencilere uygulayarak ├Â─črencilerin performans d├╝zeylerini belirlemeyi kapsar.
Zihin Engellilerin Performans D├╝zeyini Belirleme ├ľl├ž├╝ Ara├žlar─▒n─▒n Materyallerini Geli┼čtirme (4-0) 4
Zihinsel engelliler i├žin var olan okullarda hayat bilgisi, matematik, dil e─čitimi, resim i┼č, m├╝zik, beden e─čitimi derslerinin her birinden y─▒ll─▒k planda yer alan ├╝nitelerde yer alan konulardan biri i├žin haz─▒rlanan ├Âl├ž├╝t ba─č─▒ml─▒ ├Âl├ž├╝ ara├žlar─▒n─▒ ├Â─črencilere uygulamak i├žin gerekli ara├ž gere├žleri haz─▒rlamay─▒ kapsar.
148
Zihinsel Engellilerin Ailelerinin E─čitimi ve Rehberlik (3-0) 3
├ľz├╝rl├╝ ├žocuklar─▒n ailelerinin ge├žirdikleri uyum evrelerini; hastahaneden – eve, evden – okula, okuldan – okula ge├ži┼člerde ailelerin gereksinimleri ve kar┼č─▒lama yollar─▒ ailelerin uyum s├╝recine – ├Âz├╝rl├╝ ├žocu─čun sosyalle┼čmesine yard─▒m etme; davran─▒┼čsal yakla┼č─▒ma dayal─▒ aile e─čitim oturamlar─▒ planlamada g├Âz ├Ân├╝nde tutulmas─▒ gerekenler – ailelere beceri ├Â─čretimini ├Â─čretmeye y├Ânelik aile e─čitim oturumlar─▒ planlama – ailelere kavram ├Â─čretimini ├Â─čretmeye y├Ânelik aile e─čitim oturumlar─▒ planlama ve ailelere uygulamal─▒ davran─▒┼č analizi ilke ve i┼člem s├╝re├žlerinin kullanmay─▒ ├Â─čretmeye y├Ânelik aile e─čitim oturumlar─▒ planlama ve oturum s├╝recini yazmaya y├Ânelik bir derstir.
VIII. YARIYIL
├ľ─čretim Uygulamas─▒ II (├ľ─čretilebilir Zihin Engelliler Okullar─▒nda Uygulama) (0-10) 5
├ľ─čretilebilir zihinsel engelliler i├žin varolan okullarda d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilir sembol peki┼čtire├ž sistemini uygulayabilmek i├žin gerekli tablolar─▒n haz─▒rlanmas─▒n─▒; d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilir sembol peki┼čtire├ž sisteminin s─▒n─▒flarda ├╝├ž hafta peki┼čtire├žlerin geri al─▒nmas─▒na yer verilmeden uygulanmas─▒n─▒; s─▒n─▒fa uygun olamayan davran─▒┼člar─▒n bir hafta s├╝re ile tekrar g├Âzlenmesini; d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilir sembol peki┼čtire├ž siteminin peki┼čtire├žlerin geri al─▒nmas─▒na yer verilerek uygulanmas─▒n─▒; d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilir sembol peki┼čtire├ž sisteminin geri ├žekilmesini kapsar. Ayr─▒ca hayat bilgisi,matematik, dil e─čitimi, resim-i┼č, m├╝zik, beden e─čitimi derslerinin her birinden bir konu i├žin haz─▒rlanan ders planlar─▒n─▒ uygulayarak zihinsel engelli ├Â─črencilerde ama├ž ger├žekle┼čtirmeyi kapsar.
├ľ─čretilebilir Zihin Engelliler Okullar─▒nda Ders Plan─▒ Geli┼čtirme (4-0) 4
├ľ─čretilebilir zihinsel engelliler i├žin var olan okullarda hayat bilgisi, matematik, dil e─čitimi, resim-i┼č, m├╝zik ve beden e─čitimi derslerinin her birinden ├ľZE 403 kodlu derste se├žilmeyen ve y─▒ll─▒k planda yer alan ├╝nitelerde bulunan birer konu i├žin uzun-k─▒sa ve ├Â─čretimsel ama├žlar─▒ belirleme ve yazma; bir ders saatinde ger├žekle┼čtirilmesi d├╝┼č├╝n├╝len ├Â─čretimsel ama├žlar i├žin ├Â─čretim s├╝recini, ├Â─čretim ortam─▒n─▒, kullan─▒lacak ara├ž-gere├žleri ve peki┼čtire├žleri ve de─čerlendirmeyi i├žeren ders planlar─▒n─▒n haz─▒rlanmas─▒n─▒ i├žerir.
Zihin Engellilerde Ders Plan─▒na Y├Ânelik ├ľ─čretim Materyali Geli┼čtirme (4-0) 4
Zihin engelli grubun performans d├╝zeyine ve ders plan─▒na g├Âre bireyselle┼čtirilmi┼č ├Â─čretim materyallerinin haz─▒rlanmas─▒, uygulanmas─▒, ve geli┼čtirilmesi.
Zihin Engellilerin Okul Programlar─▒ ve E─čitim Ortamlar─▒ (3-0) 3
Zihin engelli ├žocuklar─▒n yerle┼čtirildi─či e─čitim ortamlar─▒ olan normal s─▒n─▒f d├╝zenlemeleriyle ayr─▒ e─čitim ortamlar─▒n─▒n gere─či olarak ilk├Â─čretim programlar─▒ ve ├Â─čretilebilir ├žocuklar okulu taslak program─▒ ve e─čitilebilir ├žocuklar ilk├Â─čretim program─▒n─▒n incelenmesi yoluyla, programlar─▒n olumlu ve olumsuz yanlar─▒n─▒n d├╝zeltilmesine y├Ânelik etkinliklerde bulunmaya y├Ânelik bir derstir.

 

─░┼čitme engelliler lisans program─▒

DERS TANIMLARI
I.YARIYIL
├ľzel E─čitim Alan─▒ (4-0) 4
├ľzel e─čitimle ilgili temel kavramlar, ├Âzel e─čitimin geli┼čimi, ├Âzel e─čitim genel e─čitim ili┼čkisi, ├Âzel e─čitim ilkeleri, g├Ârme, i┼čitme ve konu┼čma ├Âz├╝rl├╝lerin tan─▒m─▒, s─▒n─▒fland─▒r─▒lmas─▒, yayg─▒nl─▒k ve nedenleri, e─čilimleri ve ├Ânleme ├╝zerinde durulucakt─▒r.
─░┼čitme Engellilere Giri┼č (2-0) 2
─░┼čitme engelli ├žocuklar─▒n sorunlar─▒ ve e─čitim y├Ântemleri ile ilgili temel bilgileri vermek. Bu amac─▒ ger├žekle┼čtirmek i├žin i┼čitme engellilerin e─čitim y├Âtemindeki geli┼čmeler ve i┼čitme cihazlar─▒ ile odyolojideki geli┼čimler incelenecektir.
Sa─čl─▒k Bilgisi ve ─░lkyard─▒m (2-0) 2
├ťniversite ├Â─črencisine gerekli olan sa─čl─▒k bilgisinin temel unsurlar─▒ ve gere─činde acil durumlarda yap─▒labilecek ilk yard─▒mla ilgili bilgileri teorik ve pratik olarak i┼členecektir.
Yabanc─▒ Dil I (3-0) 3
T├╝k├že I: Yaz─▒l─▒ Anlat─▒m (2-0) 2
Dilin tan─▒m─▒ ve ├Ânemi; dil k├╝lt├╝r ili┼čkisi; yaz─▒ dili ve ├Âzellikleri, yaz─▒l─▒ anlat─▒mda d─▒┼č yap─▒ ve kurallar, imla kurallar─▒ ve noktalama i┼čaretleri; yaz─▒da plan, tema, bak─▒┼č a├ž─▒s─▒, yard─▒mc─▒ fikirler, paragraf yaz─▒m─▒; kompozisyon kavram─▒, kompozisyon yazma kurallar─▒ ve planlar─▒; se├žilmi┼č yaz─▒larda kompozisyon ├žat─▒s─▒, tema, paragraf incelemesi, kompozisyon d├╝zeltme ├žal─▒┼čmalar─▒, genel anlat─▒m bozukluklar─▒, d├╝┼č├╝nme ve d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝ ifade edebilme; ├že┼čitli yaz─▒ t├╝rleri, (an─▒, f─▒kra, hikaye, ele┼čtiri, roman, vb.), formal yaz─▒lar (├Âzge├žmi┼č, dilek├že, rapor, ilan, bibliyografya, tebli─č, resmi yaz─▒lar, bilimsel yaz─▒lar, makale, vb.), makalelerin giri┼č, geli┼čme ve sonu├ž b├Âl├╝mleri ├╝zerine ├žal─▒┼čma, makale yazma ├žal─▒┼čmas─▒, not alma ve ├Âzetleme y├Ântem ve teknikleri.
Atat├╝rk ─░lkeleri ve ─░nk─▒lap Tarihi I (2-0) 0
├ľ─čretmenlik Mesle─čine Giri┼č (3-0) 3
├ľ─čretmenlik mesle─činin ├Âzellikleri ve ilkeleri, s─▒n─▒f ve okul ortam─▒, e─čitimde alternatif perspektifler, e─čitimin sosyal, psikolojik, felsefi ve tarihi temelleri, T├╝rk e─čitim sistemi.
II. YARIYIL
Dil Geli┼čimi ve ─░leti┼čim (3-0) 3
Dersin amac─▒ bireyler aras─▒ ileti┼čimin ger├žekle┼čtirilmesi, bu s├╝re├žte kullan─▒lan ara├ž ve yollar─▒n niteli─či, geli┼čim ve ├Ânemi hakk─▒nda bilgi kazand─▒rmakt─▒r. Amac─▒n ger├žekle┼čtirilmesinde ileti┼čim, dil, konu┼čma s├╝re├žlerinin ger├žekle┼čmesi; ba─č─▒nt─▒s─▒; dil ediniminin biyolojik, bili┼čsel ve sosyal temellerine ili┼čkin kuramlar i┼členecektir.
Bilgisayar (2-2) 3
Temel klavye becerileri; kelime i┼člem (word processing), grafik, elektronik tablo (spreadsheets), veri taban─▒ (data base) programlar─▒yla ├žal─▒┼čma; ilk├Â─čretim e─čitim program─▒
108
├žer├ževesinde basit programlama uygulamalar─▒; e─čitim yaz─▒l─▒mlar─▒n─▒n (software) g├Âzden ge├žirilmesi; s─▒n─▒fta bilgisayarla ├žal─▒┼čma.
Yabanc─▒ Dil II (3-0) 3
T├╝rk├že II: S├Âzl├╝ Anlat─▒m (2-0) 2
Konu┼čma becerilerinin geli┼čtirilmesi ve de─čerlendirilmesi, T├╝rk├že’nin do─čru telaffuzunda ├Ânemli olan hususlar, diksiyon ve ├Ânemi, do─čru imla, do─čru vurgu, do─čru tonlama, metin a─č─▒rl─▒kl─▒ uygulamalar, konu┼čma bozukluklar─▒ ve giderilmesi; diyalog, g├╝zel konu┼čmaya yard─▒mc─▒ teknikler, ├Ânemli g├╝nler i├žin konu┼čma haz─▒rlama, konu┼čma i├žeri─činin d├╝zenlenmesi, konu┼čman─▒n v├╝cutla ilgili unsurlar─▒, konu┼čmay─▒ etkileyen fakt├Ârler, ┼čiir okuma teknikleri, m├╝nazara, a├ž─▒k oturum, panel, forum, sempozyum, konferans ├╝zerine ├žal─▒┼čmalar. ANLAMA TEKN─░KLER─░: Okudu─čunu anlama, ├že┼čitli okuma becerileri ve teknikleri, etkili okumay─▒ engelleyen etkenler, okuma ve not alma, ele┼čtirel okuma, okudu─čunu transfer etme, okuman─▒n di─čer ├Â─črenme bi├žimleriyle ili┼čkisi, okuma h─▒z─▒n─▒ ve verimlili─čini artt─▒rma, dinledi─čini anlama, ├že┼čitli dinleme becerileri ve teknikleri, etkili dinlemeyi engelleyen etkenler, dinleme ve not alma, ele┼čtirel dinleme, dinlemenin verimlili─čini artt─▒rma, dinlemenin di─čer ├Â─črenme bi├žimleriyle ili┼čkisi.
Atat├╝rk ─░lkeleri ve ─░nk─▒lap Tarihi II (2-0) 0
Bireysel Farkl─▒l─▒klar ve Psikolojik Yakla┼č─▒mlar (3-0) 3
Farkl─▒l─▒k kavram─▒, farkl─▒l─▒─č─▒ ortaya ├ž─▒karan g├╝d├╝leyici etmenler, farkl─▒l─▒─č─▒n tan─▒mlanmas─▒, d├╝zeltme ama├žlar─▒, d├╝zeltme teknikleri, davran─▒┼čc─▒, biyofiziksel, psikodinamik, bil┼čsel, ekolojik psikoloji ve, sosyolojik yakla┼č─▒mlara g├Âre incelendi─či ve bu yakla┼č─▒mlar─▒n e─čitim ortam─▒ndaki avantaj ve dezavantajlar─▒n─▒ i├žeren bir derstir.
Matematik I (3-0) 3
├ľn bilgilerin hat─▒rlat─▒lmas─▒, K├╝me kavram─▒ ve k├╝mlelerle i┼člemler, Ger├žel say─▒lar ve ├Âzellikleri, Fonksiyonlar, Limit, S├╝reklilik, T├╝rev ve uygulamalar─▒.
III. YARIYIL
─░┼čitme Engelli ├çocuklarda Dil Geli┼čimi ve ─░leti┼čim (3-0) 3
Bu ders i┼čitme engelli ve normal i┼čiten ├žocuklar─▒n erken dil geli┼čimini incelemek i├žin d├╝zenlenmi┼čtir. Bu amac─▒ ger├žekle┼čtirmek i├žin normal ve i┼čitme engelli ├žocuklar─▒n s├Âz ├Âncesi ve sonras─▒ d├Ânemleri videoteyp analizleriyle incelenecektir
Bireysel E─čitim Plan─▒ Geli┼čtirme ve De─čerlendirme (3-0) 3
├ľ─črenme ├Â─čretme ve ├Â─čretim kavramlar─▒, bireysel e─čitim kavramlar─▒n─▒n tan─▒mlanmas─▒, davran─▒┼čsal ama├ž performans d├╝zeyi, etkili ve i┼člevsel bireyselle┼čtirme ve bireysel e─čitim programlar─▒n─▒n nitelikleri.
─░┼čitme Engellilerin E─čitsel De─čerlendirmesi (3-0) 3
Bu dersin genel amac─▒, i┼čitme engelli ├žocuklar─▒n s─▒n─▒f ve okul i├žindeki s├Âzl├╝ ve yaz─▒l─▒ ileti┼čimlerinin bireysel ve grup durumlar─▒nda nas─▒l de─čerlendirilece─čihakk─▒nda bilgi vermektir. Bu amac─▒ ger├žekle┼čtirmek i├žin ├Âl├žme ve de─čerlendirme kavramlar─▒, formal ve informal de─čerlendirme stratejileri kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ olarak incelenecektir.
Matematik II (3-0) 3
─░ntegral ve integral alma y├Âtemleri, Say─▒sal integralleme, ─░ntegral uygulamalar─▒, Kutupsal koordinatlar, E─čriler, E─čri par├žas─▒n─▒n uzunlu─ču.
109
Geli┼čim ve ├ľ─črenme (3-0) 3
├çe┼čitli y├Ânlerden insan geli┼čimi (bili┼čsel, sosyal, psikolojik, ahlaki, fiziksel, vb.), ├Â─črenme yakla┼č─▒mlar─▒ ve s├╝re├žleri, bi├žimleri ve ├Â─črenmede bireysel farkl─▒l─▒klar.
Se├žmeli I (3-0) 3
IV. YARIYIL
─░┼čitme Engelli ├çocuklarda ─░leti┼čim ─░lkeleri (3-0) 3
─░leti┼čim kurallar─▒n─▒ ve normal i┼čiten ├žocuklar─▒n─▒n ileti┼čim becerilerini nas─▒l edindikleri ile bu ileti┼čim becerilerinin i┼čitme engelli ├žoc─▒klara nas─▒l kazand─▒r─▒labilece─či hakk─▒nda bilgiler verilecek. Derste ileti┼čim nedir? Normal i┼čiten ├žocuklarda ileti┼čim yollar─▒ nelerdir ve nas─▒l edinilir? ─░┼čitme engelli ├žocuklar bu yollar─▒ nas─▒l edinir? sorular─▒ yan─▒tlancak ve de─či┼čik i┼čitme engelliler e─čitim ortamlar─▒ g├Âzlenecek.
─░┼čitme Engelli ├çocuklarda Erken ├çocukluk E─čitimi (3-0) 3
─░┼čitme engelli ├žocuklar─▒n erken ├žocukluk d├Ânemindeki geli┼čimleri, ortam d├╝zenlemeleri, i┼čitme duyusunun olmamas─▒ndan etkilenen s├╝re├žler ve bu s├╝re├žleri geli┼čimini sa─člamak i├žin kullan─▒lacak etkinlikler, ├Âneriler, i┼čitme engelli ├žocuklarda g├Ârme a─č─▒rl─▒kl─▒ d├╝zenlemeler, i┼čitsel geli┼čimleri ve i┼čitsel d├╝zenlemeler.
─░┼čitme Enegelli ├çocuklar ─░├žin ├ľzel ├ľ─čretim Y├Ântemleri (3-0) 3
─░┼čitme engelli ├žocuklara ├Â─čretim y├Ântemleri hakk─▒nda temel bilgileri vermek. Bu amac─▒ ger├žekle┼čtirebilmek i├žin dil ├Â─čretiminde bire bir ortamda ve grup e─čitiminde kullan─▒lan teknikler ve nas─▒l uygulanaca─č─▒ i┼členecektir.
─░┼čitme Engelli ├çocuklara G├╝ncel Olaylar ├ľ─čretimi (3-0) 3
├çocuklar─▒n g├╝nl├╝k haberleri nerelerden ve nas─▒l edinebildikleri ve bu haberlerin de─či┼čik ya┼č gruplar─▒nda nas─▒l kullan─▒labilece─či anlat─▒lacak. ├çocuklar─▒n ilgilerinin bu konuya ├žekilmesi yollar─▒ anlat─▒lacak. Derste ├Â─črenciler bir haber se├žip bunu hangi malzemeler ile nas─▒l anlatacaklar─▒n─▒ uygulamal─▒ olarak g├Âsterecekler.
Matematik III (3-0) 3
Diziler ve yak─▒nsakl─▒─č─▒, Seriler ve yak─▒nsakl─▒─č─▒, Kuvvet sezileri, Seziye a├ž─▒l─▒mlar, Taylor teoremi.
Se├žmeli II (3-0) 3
Se├žmeli III (3-0) 3
V. YARIYIL
─░┼čitme Engellilere Okuma-Yazma ├ľ─čretimi (3-0) 3
Okuman─▒n tan─▒m─▒ ve yap─▒s─▒ okumaya haz─▒rl─▒─č─▒n ├Ânemi, okumaya haz─▒rl─▒k programlar─▒yla ilgili ├že┼čitli yakla┼č─▒mlar, ├╝lkemizde okumaya haz─▒rl─▒k, okumaya haz─▒rl─▒k programlar─▒ nas─▒l olmal─▒d─▒r, okumaya haz─▒rl─▒k aktiviteleri, yazmaya haz─▒rl─▒k nedir? Bireyselle┼čtirilmi┼č yazmaya haz─▒rl─▒k materyalleri geli┼čtirme, okuma ├Â─čretim y├Ântemleri, okudu─čunu anlamaya haz─▒rl─▒k, ├Ânemi, do─črudan ├Â─čretim y├Ântemiyle sunulan bireyselle┼čtirilmi┼č okudu─čunu anlamaya haz─▒rl─▒k marteryali haz─▒rlama, okudu─čunu anlama ├Â─čretimi, do─črudan ├Â─čretim y├Ântemiyle sunulan bireyselle┼čtirilmi┼č okudu─čunu anlama materyali haz─▒rlama, bir metnin ana fikrini bulma ve do─črudan ├Â─čretim y├Ântemi ile ana fikir, ├ž─▒karma ├Â─čretimi konular─▒na yer verilecektir.
110
─░┼čitme Cihazlar─▒ I (3-0) 3
├çe┼čitli i┼čitme cihazlar─▒n─▒n ├Ânemi, par├žalar─▒n─▒n ayr─▒nt─▒l─▒ olarak g├Ârevleri, t├╝m sistemin g├╝ndelik kontrol├╝ ve ar─▒za saptama y├Ântemleri, i┼čitme cihazlar─▒ ile i┼čitme kay─▒pl─▒ ki┼čilerin elde ettikleri kazan├žlar ve bunlar─▒n yorumu bu ders i├žinde alana ├Âzg├╝ kavramlar ile birlikte i┼členecektir.
─░┼čitme engelli ├çocuklara Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler ├ľ─čretimi (3-0) 3
Sosyal bilgilerin i┼čitme engelli ├žocuklara nas─▒l ├Â─čretilece─či hakk─▒nda bilgi verilir. Bu amac─▒ ger├žekle┼čtirmek i├žin sosyal bilgiler konular─▒n─▒n i┼čitme engelli ├žocuklara uygun hale getirilmesi, materyal haz─▒rlanmas─▒ ve i┼členi┼či g├Âsterilerek i┼členecektir.
─░┼čitme Engelli ├çocuklara Matematik ├ľ─čretimi (3-0) 3
Matematik kavramlar─▒n─▒n i┼čitme engelli ├žocuklara nas─▒l ├Â─čretilece─či hakk─▒nda bilgi verilir. Bu amac─▒ ger├žekle┼čtirmek i├žin matematik konuar─▒n─▒n i┼čitme engelli ├žocuklara uygun hale getirilmesi, materyal haz─▒rlanmas─▒ ve i┼členi┼či g├Âsterilerek i┼členecektir.
Matematik IV (3-0) 3
Diferensiyel denklem kavram─▒, Diferensiyel denklem ├ž├Âz├╝mleri, Birinci basamaktan diferensiyel denklemler, Y├╝ksek basamaktan diferensiyel denklemler.
├ľ─čretim Teknolojileri ve Materyal Geli┼čtirme (2-2) 3
├çe┼čitli ├Â─čretim teknolojilerinin ├Âzellikleri, ├Â─čretim s├╝recindeki yeri ve kullan─▒m─▒, ├Â─čretim teknolojileri yoluyla ├Â─čretim materyallerinin (├žal─▒┼čma yapraklar─▒, saydamlar, slaytlar, video, bilgisayar temelli ders materyali, vb.) geli┼čtirilmesi ve ├že┼čitli nitelikteki materyallerin de─čerlendirilmesi.
Se├žmeli IV (3-0) 3
VI. YARIYIL
─░┼čitme Engelli ├çocuklara T├╝rk├že ├ľ─čretimi (3-0) 3
Bu ders i┼čitme engelli ├žocuklara ilkokul d├╝zeyinde t├╝rk├že ├Â─čretiminde bireysel ve grup e─čitiminde materyal haz─▒rlanmas─▒, i┼čleyi┼č ve de─čerlendirmekonusunda bilgi vermek ├╝zere haz─▒rlanm─▒┼čt─▒r. Bu amac─▒ ger├žekle┼čtirmek i├žin ilkokul s─▒n─▒flar─▒nda t├╝rk├že derslerinde kullan─▒lan farkl─▒ materyaller, bunlar─▒n kullan─▒m─▒ ve de─čerlendirme ├╝st├╝nde durularak okuma-yazman─▒n geli┼čtirilmesi incelenecektir.
─░┼čitme Engelli ├çocuklara Fen Bilgisi ├ľ─čretimi (3-0) 3
Fen bilgisinin i┼čitme engelli ├žocuklara nas─▒l ├Â─čretilece─či hakk─▒nda bilgi verilir. Bu amac─▒ ger├žekle┼čtirmek i├žin fen bilgisi konular─▒n─▒n i┼čitme engelli ├žouklara uygun hale getirilmesi, materyal haz─▒rlanmas─▒ ve i┼členi┼či g├Âsterilerek i┼členecektir.
─░┼čitme Cihazlar─▒ II (3-0) 3
─░┼čitme engelli ├žocuklar─▒n e─čitimlerinde kullan─▒lan de─či┼čik i┼čitme cihazlar─▒ tan─▒t─▒lacak. E─čitim ortamlar─▒nda kullan─▒m ┼čekilleri anlat─▒lacak ve bu cihazlar─▒n ayarlanmas─▒, kontrol├╝ g├Âsterilecek. Derste bu cihazlar─▒n ├žal─▒┼čmalar─▒ hakk─▒nda bilgi verilecek. Kontrolleri ve ayarlanmalar─▒ g├Âsterilecek.
111
─░┼čitme Engelli ├ľ─črencilerin Ailelerinin E─čitimi ve Rehberlik (3-0) 3
0-2 ya┼č i┼čitme engelli ├žocuklar─▒n ailelerine verilen e─čitimin ├Âzellikleri ve ama├žlar─▒yla ilgili bilgi vermek. Bu ama├ž do─črultusunda videoteyp ile e─čitim seanslar─▒ndan ├Ârnek verilecek ve etkile┼čim incelenecek. ├ľrnek ailelere verilecek e─čitim ├Ânerileri tart─▒┼č─▒lacak. Ayr─▒ca okul ├Âncesi e─čitimde oyun hakk─▒nda bilgi verilecek
Matematik V (3-0) 3
Olas─▒l─▒k ve istatisti─čin temel kavramlar─▒, Veri toplama, Perm├╝tasyonlar, Kombinasyonlar, Olas─▒l─▒k, Da─č─▒l─▒mlar, ├ľrneklem se├žimi, Veri d├╝zenlenmesi ve analizi.
S─▒n─▒f Y├Ânetimi (2-2) 3
├ľ─črenci davran─▒┼č─▒n─▒ etkileyen sosyal ve psikolojik fakt├Ârler, s─▒n─▒f ortam─▒ ve grup etkile┼čimi, s─▒n─▒f y├Ânetimi ve disiplinle ilgili kurallar geli┼čtirme ve uygulama, s─▒n─▒f i├žinde zaman kullan─▒m─▒, s─▒n─▒f organizasyonu, motivasyon, ileti┼čim, yeni bir d├Âneme ba┼člang─▒├ž, olumlu ve ├Â─črenmeye uygun bir ortam yaratma, s─▒n─▒f i├žinde kar┼č─▒la┼č─▒lan davran─▒┼č problemleri ve bunlara kar┼č─▒ geli┼čtirilecek ├Ânlemler.
VII. YARIYIL
─░┼čitme Engelli ├çocuklara ├ľ─čretim Uygulamas─▒ I (0-10) 5
Birebir ortamda i┼čitme engelli ├žocu─čun dil geli┼čimi i├žin gerekli teknikler uygulama i├žinde incelenecektir. ─░┼čitme engelli ├Â─črenciye uygun materyal haz─▒rlama, plan apma ve uygun materyal haz─▒rlama, plan yapma ve i┼čleyi┼č teknikleri uygulama i├žinde de─čerlendirilecektir.
─░┼čitme Engelli ├çocuklara Ders Plan─▒ Haz─▒rlama I (4-0) 4
Bu dersin genel amac─▒ birebir ve grup ortamlar─▒nda yap─▒lacak derslerin planlanmas─▒ i├žin gerekli bilgilerin verilmesidir. Bunu ger├žekle┼čtirmek i├žin ama├žlar─▒n─▒n belirlenmesi, bu ama├žlara uygun i┼čleyi┼č ve de─čerlendirme ├╝st├╝nde durulacakt─▒r.
─░┼čitme Engelli ├çocuklara ├ľ─čretim Materyali Geli┼čtirme I (4-0) 4
Bu dersin genel amac─▒ birebir ve grup ortamlar─▒nda yap─▒lacak dersler i├žin ├Â─čretim materyali haz─▒rlama teknikleri ile ilgili bilgilerin verilmesidir. Bunu ger├žekle┼čtirmek i├žin ├Â─črenciye ve derslerin ama├žlar─▒na uygun materyal haz─▒rlama ├╝zerinde durulacakt─▒r.
VIII. YARIYIL
─░┼čitme Cihazlar─▒n─▒n Kullan─▒m─▒ (3-0) 3
─░┼čitme engelli ├žoc─▒klar─▒n e─čitiminde kullan─▒lan i┼čitme cihazlar─▒n─▒ e─čitim ortam─▒nda uygulamal─▒ olarak kullan─▒rlar, ayarlar ve kontrollerini yaparlar. Derste uygulamadaki eksikler ve hatalar ├Â─črenci ile tart─▒┼č─▒l─▒r.
─░┼čitme Engelli ├çocuklara ├ľ─čretim Uygulamas─▒ II (0-10) 5
├ľ─črenci program─▒n ba┼č─▒ndan itibaren edindi─či teorik bilgileri i┼čitme engellilerin e─čitim ortam─▒na uygular. Bu ama├žla ├Â─črenci s─▒n─▒fta bireysel ve grup ├žal─▒┼čmalar─▒ yaparken y├Ânlendirilir.
─░┼čitme Engelli ├çocuklara Ders Plan─▒ Haz─▒rlama II (4-0) 4
Bu dersin genel amac─▒ birebir ve grup ortamlar─▒nda yap─▒lacak derslerin planlanmas─▒ i├žin gerekli bilgilerin verilmesidir. Bunu ger├žekle┼čtirmek i├žin ama├žlar─▒n─▒n belirlenmesi, bu ama├žlara uygun i┼čleyi┼č ve de─čerlendirme ├╝st├╝nde durulacakt─▒r.
112
─░┼čitme Engelli ├çocuklara ├ľ─čretim Materyali Geli┼čtirme II (4-0) 4
Bu dersin genel amac─▒ birebir ve grup ortamlar─▒nda yap─▒lacak dersler i├žin ├Â─čretim materyali haz─▒rlama teknikleri ile ilgili bilgilerin verilmesidir. Bunu ger├žekle┼čtirmek i├žin ├Â─črenciye ve derslerin ama├žlar─▒na uygun materyal haz─▒rlama ├╝zerinde durulacakt─▒r.

─░┼čitme Engelliler S─▒n─▒f ├ľ─čretmeni

TANIM

├çal─▒┼čt─▒─č─▒ e─čitim kurumunda i┼čitme ├Âz├╝rl├╝ ├Â─črencilere e─čitim veren ki┼čidir.

G├ľREVLER

─░┼čitme engelliler s─▒n─▒f ├Â─čretmeninin i┼čitme ├Âz├╝rl├╝ ├Â─črencilere hangi y├Ântemlerle, hangi bilgi, beceri ve tutumlar─▒ kazand─▒raca─č─▒ Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan onaylanan ├Â─čretim programlar─▒nda (m├╝fredat program─▒) belirtilmi┼čtir. ─░┼čitme engelliler ├Â─čretmeni bu program ├žer├ževesinde;
– ─░┼čaret dili, dudaktan okuma tekniklerini ├Â─čretir, – ├çocu─ča ki┼čilik kazand─▒rmak ve onu hayata haz─▒rlamak i├žin e─čitim ve ├Â─čretim y├Ântemlerini sab─▒rla, ┼čefkatle ve bilhassa ├žocu─čun ki┼čisel ├Âzelliklerini ve yeteneklerini dikkate alarak uygular, – E─čitim ve ├Â─čretimini ├╝zerine ald─▒─č─▒ ├žocuklar─▒n davran─▒┼člar─▒n─▒ g├Âzlemler, yeteneklerini geli┼čtirici etkinlikler d├╝zenler, – Yemekhanede, yatakhanede, bah├žede, spor alanlar─▒nda ve serbest zamanlar─▒n─▒ de─čerlendirme s─▒ras─▒nda ├žocuklarla beraber olmak suretiyle onlara iyi al─▒┼čkanl─▒klar kazand─▒rmak, k├Ât├╝ davran─▒┼člara kar┼č─▒ ├Ânleyici tedbirler almak i├žin rehberlik yapar, – N├Âbet├ži oldu─ču g├╝nlerde okulda d├╝zen ve disiplini sa─člamak ├╝zere g├Ârev yapar.

KULLANILAN E─×─░T─░M MATERYALLER─░

– Y─▒ll─▒k m├╝fredat program─▒, g├╝nl├╝k ├žal─▒┼čma planlar─▒, ├╝nite ve plan defterleri, not defteri, yoklama defteri, okul ara├ž-gere├žleri, – Bireysel ve grup i┼čitme cihazlar─▒, – G├Ârsel ara├žlar.

MESLE─×─░N GEREKT─░RD─░─×─░ ├ľZELL─░KLER

─░┼čitme engelliler s─▒n─▒f ├Â─čretmeni olmak isteyenlerin; – ├ťst d├╝zeyde genel yetene─če sahip, – S├Âzel yetene─či geli┼čmi┼č, – Sosyal bilim konular─▒na ilgili, – ─░nsanlarla, ├Âzellikle i┼čitme engelli ├žocuklarla u─čra┼čmaktan, onlara yard─▒m etmekten zevk alan, – D├╝┼č├╝ncelerini ba┼čkalar─▒na a├ž─▒k bir bi├žimde aktarabilen, – ─░yi bir ├Â─črenme ortam─▒ sa─člayabilen, – Dikkatli, i┼čine ├Âzen g├Âsteren, – ─░nsanlarla iyi ileti┼čim kurabilen, sevecen, ho┼čg├Âr├╝l├╝, sab─▒rl─▒, – ├ľ─črencilerin duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini anlayabilen, – Kendini geli┼čtirmeye istekli, co┼čkulu, yarat─▒c─▒, kimseler olmalar─▒ gerekir.

├çALI┼×MA ORTAMI VE KO┼×ULLARI

─░┼čitme engelliler s─▒n─▒f ├Â─čretmeni Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒na ba─čl─▒ okullarda s─▒n─▒f ortam─▒nda ├žal─▒┼č─▒r. ├çal─▒┼čma ortam─▒ biraz g├╝r├╝lt├╝l├╝ ve tozludur. Uzun s├╝re ayakta kalabilirler.

├çALI┼×MA ALANLARI VE ─░┼× BULMA OLANAKLARI

Meslek elemanlar─▒n─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒na ba─čl─▒ okullara S─▒n─▒f ├ľ─čretmeni (─░┼čitme Engelliler) olarak atanmakta, ayr─▒ca bran┼č derslerine girmemektedirler. Sosyal Hizmetler ├çocuk Esirgeme Kurumu rehabilitasyon merkezlerinde ├žal─▒┼čabilirler.

MESLEK E─×─░T─░M─░N─░N VER─░LD─░─×─░ YERLER

Mesle─čin e─čitimi, E─čitim Fak├╝ltelerinin ÔÇť─░┼čitme EngellilerÔÇŁ ├ľ─čretmenli─či b├Âl├╝m├╝nde verilmektedir.

MESLEK E─×─░T─░M─░NE G─░R─░┼× KO┼×ULLARI

Bu b├Âl├╝me girebilmek i├žin ├ľ─črenci Se├žme S─▒nav─▒ÔÇÖnda (├ľSS) yeterli ÔÇťS├Âzel (S├ľZ)ÔÇŁ puan almak gerekmektedir. Ayr─▒ca daha ├Ânceki y─▒llarda ÔÇť├ľzel E─čitim ├ľ─čretmenli─čiÔÇŁ ve ÔÇť├ľzel E─čitim B├Âl├╝m├╝ÔÇŁ mezunlar─▒ da Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ taraf─▒ndan bu alanda ├Â─čretmen olarak atanabilirler.

E─×─░T─░M─░N S├ťRES─░ VE ─░├çER─░─×─░

Mesle─čin e─čitim s├╝resi 4 y─▒ld─▒r. E─čitim s├╝resince, E─čitime Giri┼č, Matematik, Fen Bilgisi, Sosyal Bilgiler, ├ľzel E─čitime Giri┼č, Psikoloji, Dil Geli┼čimi ve ─░leti┼čim, Sa─čl─▒k Bilgisi ve ─░lk Yard─▒m, T├╝rkiye Tarihi, E─čitim Y├Ânetimi, ├ľ─črenme Psikolojisi, Ses Bilimi ve Ses Bilgisi, Psikolojik Dan─▒┼čma ve Rehberlik, ─░┼čitme Engelli ├çocuklarda Dil Geli┼čimi, ─░┼čitme Engelli ├çocuklara ─░leti┼čim Becerileri Kazand─▒rma, Aile E─čitimi, T├╝rk├že E─čitimi, ├ľzel E─čitimde Yasa ve Y├Ânetmelikler, ├ľ─čretim Materyalleri Haz─▒rlama Teknikleri, ─░┼čitme Cihazlar─▒n─▒n Kullan─▒m─▒ vb. dersler verilmektedir. ├ľ─črenciler, e─čitimleri s─▒ras─▒nda okullarda uygulama yapmaktad─▒rlar.

BURS, ├ťCRET VE KAZAN├ç DURUMU

Bu program─▒ ilk be┼č tercihinde g├Âsteren ve bu programa yerle┼čtirilen adaylardan belirli say─▒da olanlara Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖnca burs verilmektedir. ├ľ─črenciler Y├╝ksek ├ľ─črenim Kredi ve Yurtlar KurumuÔÇÖnun imkanlar─▒ndan veya ├že┼čitli kurulu┼člar─▒n burslar─▒ndan yararlanabilirler. E─čitim sonras─▒nda, meslek dersi ├Â─čretmeni olarak g├Ârev alanlar 9. derecenin 1. kademesinden g├Âreve ba┼člarlar. Her y─▒l t├╝m ├Â─čretmenlere ├Â─čretim y─▒l─▒ ba┼č─▒nda e─čitim – ├Â─čretim tazminat─▒ ad─▒ alt─▒nda bir ├Âdeme yap─▒lmaktad─▒r.

MESLEKTE ─░LERLEME

├ťniversitelerde lisans ├╝st├╝ e─čitimden sonra ara┼čt─▒rma g├Ârevlisi, do├žent ve profes├Âr unvan─▒n─▒ alabilirler. ├çal─▒┼čt─▒klar─▒ okullarda idari g├Ârevlere y├╝kselebilirler. BENZER MESLEKLER: Zihin engelliler ├Â─čretmenli─či, g├Ârme engelliler ├Â─čretmenli─či.

├ľ─čretmen Yeti┼čtirme Tarihine bak─▒┼č

1923-1981 D├ľNEM─░
T├╝rkiyeÔÇÖde ├Â─čretmen yeti┼čtirme konusu 16 Mart 1848ÔÇÖde Dar├╝lmuallimin ad─▒yla ─░stanbulÔÇÖda
kurulan ├Â─čretmen okulu temel al─▒nd─▒─č─▒nda, yakla┼č─▒k 160 y─▒ll─▒k bir tarihsel ge├žmi┼če sahiptir (Aky├╝z,
2005:162). Bu okulun a├ž─▒l─▒┼č─▒ T├╝rk e─čitim tarihi a├ž─▒s─▒ndan ├žok ├Ânemli bir olay olarak de─čerlendirilmektedir.
├ľzt├╝rkÔÇÖe (1996:4) g├Âre, ├Â─čretmen okullar─▒n─▒n kurulu┼ču, Tanzimat├ž─▒lar─▒n,
├Â─čretmensiz e─čitim olmayaca─č─▒n─▒, bir ba┼čka anlat─▒mla, ├ža─čda┼č e─čitim ve ├Â─čretimin medreseler
yoluyla de─čil, ancak mesle─čin gereklerine g├Âre modern y├Ântemlerle yeti┼čtirilecek ├Â─čretmenlerle
m├╝mk├╝n olaca─č─▒na inand─▒klar─▒n─▒ g├Âstermektedir.
├ľ─čretmen yeti┼čtirme konusu, Cumhuriyetin ba┼člang─▒├ž y─▒llar─▒ndan beri h├╝k├╝metler taraf─▒ndan
e─čitim sistemimizin en ├Âncelikli konular─▒ndan biri olarak alg─▒lanm─▒┼čt─▒r. E─čitim hizmetlerinin
topluma yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lmas─▒ politikas─▒ kapsam─▒nda ├Âzellikle ilkokullara ├Â─čretmen yeti┼čtirme
sorunu h├╝k├╝metlerin her d├Ânem ├╝zerinde ├Ânemle durduklar─▒ e─čitim alan─▒ olma ├Âzelli─čini korumu┼čtur.
Bu b├Âl├╝mde, 1923-1981 d├Ânemini kapsayan ├Â─čretmen yeti┼čtirme politika ve uygulamalar─▒n─▒n
bir ├Âzeti sunulmaktad─▒r. Bu ba─člamda ├Â─čretmen yeti┼čtiren kurumlar ├╝├ž kategoride incelenecektir.
Bunlar; ilkokullara ├Â─čretmen yeti┼čtirme, ortaokullara ├Â─čretmen yeti┼čtirme ve liselere
├Â─čretmen yeti┼čtirme do─črultusundaki politika ve uygulamalard─▒r.2
2 T├╝rk e─čitim sistemi i├žinde ortaokullar, 14.06.1973 tarih ve 1739 say─▒l─▒ Yasadan ├Ânceki d├Ânemde orta├Â─čretimin
birinci kademesi olarak yap─▒lanm─▒┼čt─▒r. S├Âz konusu Yasa ile ÔÇťtemel e─čitim kurumlar─▒ÔÇŁ aras─▒nda yer almas─▒, 14.06.1983
tarih ve 2842 say─▒l─▒ Yasa ile de ÔÇťtemel e─čitim kurumlar─▒ÔÇŁ kavram─▒n─▒n ÔÇťilk├Â─čretim kurumlar─▒ÔÇŁ olarak de─či┼čtirilmesiyle
ÔÇťilkokullarÔÇŁ ve ÔÇťortaokullarÔÇŁ olarak ÔÇťilk├Â─čretim kurumlar─▒ÔÇŁ aras─▒nda yer alm─▒┼člard─▒r. ─░lk├Â─čretimi (ayn─▒ zamanda
zorunlu e─čitimi) sekiz y─▒ll─▒k bir b├╝t├╝nl├╝k i├žinde d├╝zenleyen 16.08.1997 tarih ve 4306 say─▒l─▒ Yasa ile de ÔÇťilkokulÔÇÖ ve
ÔÇťortaokulÔÇŁ ayr─▒m─▒na son verilmi┼čtir.
28
├ľ─čretmen Yeti┼čtirme ve E─čitim Fak├╝lteleri
2.1. ─░lkokullara ├ľ─čretmen Yeti┼čtirme
1923-81 d├Âneminde, T├╝rkiyeÔÇÖde ilkokullara ├Â─čretmen yeti┼čtirmenin temel kayna─č─▒; ─░lk├Â─čretmen
Okullar─▒, K├Ây Enstit├╝leri ve ─░ki Y─▒ll─▒k E─čitim Enstit├╝leri olmu┼čtur.
2.1.1. ─░lk├Â─čretmen Okullar─▒
─░lk├Â─čretmen okullar─▒ Cumhuriyetin ba┼člang─▒c─▒ndan 1974 y─▒l─▒na kadar ilkokullara ├Â─čretmen
yeti┼čtirme i┼člevini s├╝rd├╝rm├╝┼člerdir. Yukar─▒da de─činilen hukuksal d├╝zenlemeler ilkokullara ├Â─čretmen
yeti┼čtirme konusunda devletin k├Âkl├╝ ve kapsaml─▒ politikalar geli┼čtirmesini zorunlu k─▒lm─▒┼čt─▒r.
1923ÔÇô1924 ├Â─čretim y─▒l─▒nda bina, ara├ž-gere├ž gibi en temel donan─▒mlardan yoksun olan
baz─▒ ├ľ─čretmen Okullar─▒ kapat─▒larak az say─▒da tam donan─▒ml─▒ ve kadrolu ├ľ─čretmen Okullar─▒
olu┼čturma yoluna gidilmi┼čtir. Bu ama├žla ├ľ─čretmen Okullar─▒n─▒n baz─▒lar─▒ daha elveri┼čli durumlarda
olanlarla birle┼čtirilerek K─▒z ├ľ─čretmen Okullar─▒n─▒n say─▒s─▒ yediye, Erkek ├ľ─čretmen Okullar─▒n─▒n
say─▒s─▒ 13ÔÇÖe indirilmi┼čtir (MEB, 1995).
22 Mart 1926 tarih ve 789 say─▒l─▒ Maarif Te┼čkilat─▒na Dair Kanun ile iki tip ├ľ─čretmen Okulu
getirilmi┼čtir. Bunlardan birincisi Muallim Mektepleri (├ľ─čretmen Okullar─▒) di─čeri ise K├Ây Muallim
Mektepleridir (K├Ây ├ľ─čretmen Okullar─▒). Ancak, beklenen ama├ž sa─članamad─▒─č─▒ndan K├Ây
Muallim Mektepleri d├Ârt y─▒l sonra kapat─▒lm─▒┼čt─▒r (Ata├╝nal, 1994:16).
1923ÔÇô1924 ├Â─čretim y─▒l─▒ ba┼č─▒nda T├╝rkiyeÔÇÖde toplam 20 ─░btid├ó-i Dar├╝lmuallimin ve Dar├╝lmuallimat,
ba┼čka bir anlat─▒mla ─░lk├Â─čretmen Okulu bulunmaktad─▒r. ├ľ─čretim s├╝releri be┼č y─▒l olan
bu okullar 1931ÔÇô1932 ├Â─čretim y─▒l─▒ndan itibaren alt─▒ y─▒ll─▒k okullar haline getirilmi┼čtir. Bu tarihten
ba┼člayarak ortaokul d├╝zeyindeki birinci devreler a┼čamal─▒ bir bi├žimde kald─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. B├Âylece
─░lk├Â─čretmen Okullar─▒ lise dengi ├╝├ž y─▒ll─▒k meslek okullar─▒na d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r (├ľzt├╝rk, 1996).
1932ÔÇô1933 ├Â─čretim y─▒l─▒ndan itibaren ilk devreye ├Â─črenci al─▒nmam─▒┼č, ├╝├ž y─▒l sonra ortaokul mezunlar─▒
do─črudan mesleki devreye al─▒nm─▒┼č ve bu sistem uzun bir d├Ânem boyunca uygulanm─▒┼čt─▒r.
─░lk├Â─čretmen Okullar─▒n─▒ geli┼čtirme ve yayg─▒nla┼čt─▒rma ├žabalar─▒, K├Ây Enstit├╝leri uygulamas─▒n─▒n
yo─čun bir bi├žimde devam etti─či d├Ânemde de s├╝rm├╝┼čt├╝r. Bu ba─člamda, ─░lk├Â─čretmen Okullar─▒n─▒n
say─▒s─▒ 1940-41 ├Â─čretim y─▒l─▒nda 27 iken, 1950-51 ├Â─čretim y─▒l─▒nda 31ÔÇÖe, 1972-73 ├Â─čretim
y─▒l─▒nda ise 89ÔÇÖa ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Ayn─▒ d├Ânemde ├Â─črenci say─▒s─▒, s─▒ras─▒yla 8 176, 16 306 ve 58 857 olmu┼čtur.
├ľ─čretmen say─▒s─▒ ise 749ÔÇÖdan 2758ÔÇÖe y├╝kselmi┼čtir (├ľzt├╝rk, 2006:9).
Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒, 1970-71 ├Â─čretim y─▒l─▒ndan itibaren ─░lk├Â─čretmen Okullar─▒n─▒n ├Â─čretim
s├╝resini kademeli olarak, ilkokul ├╝zerine yedi y─▒la, ortaokul ├╝zerine d├Ârt y─▒la ├ž─▒kar─▒lmas─▒n─▒
kararla┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r (├ľzt├╝rk, 2005). Daha ├Ânce genel lise mezunu say─▒labilmek i├žin fark derslerini
tamamlamak zorunda olan ─░lk├Â─čretmen Okulu mezunu ├Â─črenciler bu uygulamayla genel lise
mezunlar─▒na denk say─▒lm─▒┼člar ve ├╝niversite giri┼č s─▒navlar─▒na ba┼čvurma hakk─▒n─▒ elde etmi┼člerdir.
Hem yap─▒da hem de programlarda de─či┼čiklik getiren bu d├╝zenleme ile ─░lk├Â─čretmen Okullar─▒n─▒n
stat├╝s├╝ y├╝kseltilmi┼č ve programlar daha kapsaml─▒ hale getirilmi┼čtir. Ayr─▒ca ─░lk├Â─čretmen Okullar─▒n─▒n
e─čitim s├╝relerinin artt─▒r─▒lmas─▒, birka├ž y─▒l sonra ger├žekle┼čecek olan ilkokul ├Â─čretmeni yeti┼čtirme
i┼člevini y├╝ksek├Â─črenim d├╝zeyine ta┼č─▒ma giri┼čimleri i├žin de ├Ânemli bir ba┼člang─▒├ž olmu┼čtur
(Y├ľK, 1998a:4).
14 Haziran 1973 tarih ve 1739 say─▒l─▒ Milli E─čitim Temel Yasas─▒, ÔÇťHangi ├Â─čretim kademesinde
olursa olsun, b├╝t├╝n ├Â─čretmen adaylar─▒n─▒n y├╝ksek├Â─črenim g├Ârmeleri esast─▒rÔÇŁ h├╝km├╝n├╝
getirmi┼čtir. B├Âylece 1973-1974 ├Â─čretim y─▒l─▒ndan itibaren kademeli olarak ├Â─čretmen okullar─▒nda
lise programlar─▒ aynen uygulanmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r. Bu d├Ânemde ├Â─čretmen liseleri ad─▒n─▒ alan
okullar, hem hayata, hem y├╝ksek├Â─čretime haz─▒rlanma amac─▒na d├Ân├╝k bir program anlay─▒┼č─▒yla
s├╝rd├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r (├ľzalp ve Ata├╝nal, 1977).
1974-1975 ├Â─čretim y─▒l─▒nda k├Âkl├╝ bir ge├žmi┼če ve deneyime sahip olan ilk├Â─čretmen okullar─▒29
├ľ─čretmen Yeti┼čtirme ve E─čitim Fak├╝lteleri
n─▒n bir b├Âl├╝m├╝ ├Â─čretmen yeti┼čtirme i┼člevini yitirerek ├╝├ž y─▒ll─▒k ├Â─čretmen lisesi haline getirilmi┼č,
di─čerleri ise kapat─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu okullar, g├╝n├╝m├╝zde ÔÇťAnadolu ├ľ─čretmen LisesiÔÇŁ ad─▒yla e─čitim├Â─čretim
faaliyetlerini s├╝rd├╝rmektedirler.3
2.1.2. ─░ki Y─▒ll─▒k E─čitim Enstit├╝leri
1739 Say─▒l─▒ Yasan─▒n, her d├╝zeydeki ├Â─čretmenlerin y├╝ksek├Â─črenim yoluyla yeti┼čtirilmesi
h├╝km├╝ gere─čince, 1974-75 ├Â─čretim y─▒l─▒ndan itibaren ─░ki Y─▒ll─▒k E─čitim Enstit├╝leri a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r.
B├Âylece, ilkokula ├Â─čretmen yeti┼čtirme de dahil olmak ├╝zere, T├╝rkiyeÔÇÖde 32 y─▒l ├Ânce ├Â─čretmen
yeti┼čtirme konusu y├╝ksek├Â─črenim d├╝zeyinde ele al─▒nmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r.
1974-82 y─▒llar─▒ aras─▒nda i┼čler durumda bulunan bu kurumlar─▒n amac─▒ ├Â─čretmeni yeti┼čtirmekti.
Bu okullar─▒n say─▒s─▒ 1976 y─▒l─▒nda 50ÔÇÖyi bulmu┼č, 1980 y─▒l─▒nda say─▒lar─▒ 13ÔÇÖe d├╝┼čm├╝┼č ve
1982ÔÇÖde tekrar 17ÔÇÖye y├╝kselmi┼čtir (Ata├╝nal, 1987).
├ľ─čretmen lisesi mezunu ├Â─črencilere ─░ki Y─▒ll─▒k E─čitim Enstit├╝s├╝ne giri┼čte ├že┼čitli avantajlar
sa─članarak bu iki kurum aras─▒nda zay─▒f da olsa bir devaml─▒l─▒k kurulmaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. H─▒zla kurulan
bu ─░ki Y─▒ll─▒k E─čitim Enstit├╝leri 1975-1980 y─▒llar─▒ aras─▒nda ├Â─čretim eleman─▒ eksikli─či, politik
olaylar ve bask─▒lar gibi a─č─▒r sorunlarla y├╝z y├╝ze gelmi┼čler ve normal program─▒n d─▒┼č─▒nda h─▒zland─▒r─▒lm─▒┼č
e─čitim yoluyla ├Â─čretmen yeti┼čtirmek durumunda kalm─▒┼člard─▒r. 20 Temmuz 1982 tarihinde
bu enstit├╝ler e─čitim y├╝ksekokulu ad─▒yla ├╝niversite ├žat─▒s─▒ alt─▒na al─▒nm─▒┼čt─▒r (Y├ľK,1998a:5).4
2.1.3. K├Âylere ├ľ─čretmen Yeti┼čtirme
Cumhuriyetin ba┼člang─▒├ž y─▒llar─▒nda k├Âylerdeki okulla┼čma oran─▒n─▒n ├žok d├╝┼č├╝k olmas─▒ ve ge├žmi┼čten
beri k├Âye ├Â─čretmen g├Ât├╝rmede kar┼č─▒la┼č─▒lan g├╝├žl├╝kler, Cumhuriyet h├╝k├╝metlerini k├Âyler
i├žin ayr─▒ ├Â─čretmen yeti┼čtiren kurumlar a├žmaya y├Âneltmi┼čtir. Bu s├╝re├ž, 1927ÔÇÖde K├Ây Muallim
Mekteplerinin a├ž─▒lmas─▒yla ba┼člam─▒┼č, 1954 y─▒l─▒nda K├Ây Enstit├╝lerinin kapanmas─▒yla tamamlanm─▒┼čt─▒r
(├ľzt├╝rk, 2006:9).
2.1.3.1. K├Ây Muallim Mektepleri
22 Mart 1926ÔÇÖda y├╝r├╝rl├╝─če giren 789 say─▒l─▒ Maarif Te┼čkilat─▒na Dair KanunÔÇÖun 7. maddesi,
k├Ây muallim mekteplerinin a├ž─▒lmas─▒n─▒ ├Âng├Ârmektedir.
Bu ama├žla 1927-28 ├Â─čretim y─▒l─▒nda Kayseri ve DenizliÔÇÖde iki ÔÇťK├Ây Muallim MektebiÔÇŁ a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r.
─░lkokul ├╝zerine iki y─▒l ├Â─črenim s├╝reli olan bu okullar, T├╝rkiyeÔÇÖnin ilk ├Âzg├╝n pedagojik
deneyimi olarak g├Âr├╝lebilir (├ľzt├╝rk,1996).
Cicio─čluÔÇÖna (1983) g├Âre bu okullarda ziraat ve i┼č derslerine a─č─▒rl─▒k veren bir program uygulanmaktad─▒r.
Dolay─▒s─▒yla bu okullar klasik ├Â─čretmen okullar─▒ndan farkl─▒ bir m├╝fredat anlay─▒┼č─▒na
sahiptir. Ko├žerÔÇÖe (1967:96) g├Âre 1932ÔÇô1933 ├Â─čretim y─▒l─▒nda baz─▒ noksanl─▒klar─▒ g├Âr├╝len K├Ây Muallim
Mektepleri kapat─▒lm─▒┼čt─▒r. Ancak bu y├Ândeki ├žabalara yeni bir uygulama eklenerek devam
edilmi┼č ve bu aray─▒┼č K├Ây E─čitmen Kurslar─▒n─▒ g├╝ndeme getirmi┼čtir.
2.1.3.2. K├Ây E─čitmen Kurslar─▒
1930ÔÇÖlar─▒n ortalar─▒na do─čru, d├Ânemin Milli E─čitim Bakan─▒ Saffet Ar─▒kan ve ─░lk├Â─čretim Genel
M├╝d├╝r├╝ ─░smail Hakk─▒ Tongu├žÔÇÖun ├Ânderli─činde k├Âyleri okula kavu┼čturma konusunda bir
at─▒l─▒m ba┼člat─▒lm─▒┼čt─▒r. Bunlardan biri de k├Ây e─čitmen kurslar─▒d─▒r.
3 EK.IÔÇÖde ─░lk├Â─čretmen Okullar─▒n─▒n farkl─▒ d├Ânemlerine ili┼čkin programlar─▒ndan ├Ârnekler verilmektedir.
4 EK.IIÔÇÖde ─░ki Y─▒ll─▒k E─čitim Enstit├╝lerinden ve D├Ârt Y─▒ll─▒k E─čitim Y├╝ksekokullar─▒ndan program ├Ârnekleri verilmektedir.
30
├ľ─čretmen Yeti┼čtirme ve E─čitim Fak├╝lteleri
D├Ânemin y├Âneticileri, say─▒s─▒ 40.000ÔÇÖi bulan ve ├Ânemli bir b├Âl├╝m├╝n├╝n n├╝fusu 400ÔÇÖden az
olan k├Âylere, k─▒sa zamanda ├Â─čretmen g├Ânderilemeyece─či ger├že─čini dikkate alarak, Ziraat Bakanl─▒─č─▒
ile i┼čbirli─či yaparak pratik bir ├ž├Âz├╝m yolu aram─▒┼člard─▒r. B├Âylece askerli─čini yapm─▒┼č, okuma
yazma bilen, tar─▒m i┼čleri ile u─čra┼čan k├Âyl├╝ gen├žler bir ├Â─čretim y─▒l─▒ s├╝ren kurslardan ge├žirilerek
s─▒navda ba┼čar─▒l─▒ olanlara ÔÇťe─čitmenlikÔÇŁ yetkisi verilmi┼čtir. 11 Haziran 1937 tarihinde kabul edilen
3238 say─▒l─▒ K├Ây E─čitmenler KanunuÔÇÖnun amac─▒ ┼č├Âyle a├ž─▒klanmaktad─▒r: ÔÇťN├╝fuslar─▒ ├Â─čretmen
g├Ânderilmesine elveri┼čli olmayan k├Âylerin ├Â─čretim ve e─čitim i┼člerini g├Ârmek, ziraat i┼člerinin
fenni bir ┼čekilde yap─▒lmas─▒ i├žin k├Âyl├╝lere rehberlik etmek ├╝zere k├Ây e─čitmenleri istihdam edilirÔÇŁ
(Altunya, 2005).
B├Âylece 1936 y─▒l─▒n─▒n Temmuz ay─▒nda deneme niteli─činde ilk e─čitmen kursu Eski┼čehirÔÇÖin
Mahmudiye k├Ây├╝nde a├ž─▒l─▒r. Deneme niteli─čindeki bu program ba┼čar─▒l─▒ olunca ertesi y─▒l yasa
├ž─▒kar─▒l─▒r ve e─čitmen kurslar─▒n─▒n say─▒s─▒ artt─▒r─▒l─▒r. Bu kurslar─▒n ├žo─ču, daha sonra ayn─▒ b├Âlgelerde
a├ž─▒lacak k├Ây enstit├╝lerinin bulunduklar─▒ yerlerde kurulmu┼čtur. Tongu├žÔÇÖa (1947) g├Âre daha sonra
baz─▒lar─▒ K├Ây Enstit├╝leri ile birle┼čtirilen bu kurslardan elde edilen bilgi ve deneyimler, K├Ây
Enstit├╝lerinin yolunu ayd─▒nlatm─▒┼čt─▒r.
├ť├ž s─▒n─▒fl─▒ k├Ây okullar─▒nda ├žal─▒┼čan ├Â─čretmenlerin g├Ârevleri k├Ây e─čitmenleri talimatnamesinde
┼č├Âyle ifade edilmektedir: ÔÇťE─čitmenler k├Âyde hem ├Â─črencilerin, hem de yeti┼čkinlerin genel
e─čitiminde, ayr─▒ca k├Âyl├╝ye modern tar─▒m tekniklerinin ├Â─čretilmesinde g├Ârevlidirler. E─čitmenleri
i┼č ba┼č─▒nda yeti┼čtirmek ve onlar─▒n i┼čleyemedi─či zor konular─▒ i┼člemek ├╝zere 8-10 e─čitmen ├žal─▒┼čan
k├Âylerden olu┼čan her e─čitim b├Âlgesi i├žin bir gezici ba┼č├Â─čretmen g├ÂrevlendirilirÔÇŁ (Altunya,
2005:19).
2.1.3.3. K├Ây ├ľ─čretmen Okullar─▒
K├Ây Muallim Mektepleri denemesinden sonra k├Âye ├Â─čretmen g├Ânderme ├žal─▒┼čmalar─▒ ÔÇťe─čitmenÔÇŁ
g├Ânderme bi├žimine d├Ân├╝┼čm├╝┼č ve e─čitmen yeti┼čtirmek amac─▒yla 1937ÔÇÖden itibaren K├Ây
├ľ─čretmen Okullar─▒ a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r (Cicio─člu,1983). Bu okullar ve K├Ây E─čitmen Kurslar─▒, 1940 y─▒l─▒nda
a├ž─▒lacak K├Ây Enstit├╝lerinin temelini olu┼čturacakt─▒r.
K├Ây ├ľ─čretmen Okullar─▒n─▒n ├Ârg├╝tsel yap─▒s─▒ i├žerisinde ├╝├ž b├Âl├╝m yer almaktad─▒r. Bunlar s─▒ras─▒yla
ilkokul k─▒sm─▒, orta k─▒s─▒m ve ├Â─čretmen okullar─▒ b├Âl├╝mleridir. ─░lkokul k─▒sm─▒ K├Ây ├ľ─čretmen
Okullar─▒ b├╝nyesinde yer alan be┼č s─▒n─▒fl─▒ uygulama okullar─▒ndan olu┼čmaktad─▒r. Orta k─▒s─▒m; bu
b├Âl├╝me tam devreli k├Ây okullar─▒n─▒ bitirmi┼č ├Â─črencilerle K├Ây ├ľ─čretmen Okullar─▒n─▒n ilk k─▒sm─▒n─▒
tamamlam─▒┼č ├Â─črenciler kabul edilmektedir. ├ľ─čretmen okullar─▒na ge├žen ├Â─črenciler orta k─▒s─▒mda
edindikleri mesleki becerilerden birinde uygulama ve staj yaparken ayn─▒ zamanda ├Â─čretmenlik
meslek bilgilerini geli┼čtiriyor ve mezuniyetlerinde k├Ây ├Â─čretmeni olarak atan─▒yorlard─▒ (├ľzt├╝rk,
1996).
2.1.3.4. K├Ây Enstit├╝leri
K├Ây Enstit├╝leri, 17 Nisan 1940 tarih ve 3803 Say─▒l─▒ Yasaya dayanarak kurulmu┼čtur. AyasÔÇÖa
g├Âre (├ľzt├╝rk,1998:298), K├Ây Enstit├╝leri, T├╝rkiyeÔÇÖnin 1930ÔÇÖlu y─▒llardaki k├╝lt├╝rel ve sosyoekonomik
ger├že─činden do─čan e─čitmen kurslar─▒ ve K├Ây ├ľ─čretmen Okullar─▒ gelene─činin bir devam─▒yd─▒
ve onlar─▒n y├╝klenmi┼č oldu─ču misyonu ta┼č─▒yordu. ─░lgili yasan─▒n birinci maddesi ile K├Ây
Enstit├╝s├╝ a├žman─▒n ko┼čullar─▒ndan biri ┼č├Âyle ifade edilmektedir: ÔÇťK├Ây e─čitmeni ve k├Âye yarayan
di─čer meslek erbab─▒n─▒ yeti┼čtirmek ├╝zere ziraat i┼člerine elveri┼čli arazisi bulunan yerlerde Maarif
Vekilli─čince k├Ây enstit├╝leri a├ž─▒l─▒r.ÔÇŁ ├ľ─čretim s├╝releri ilkokul ├╝zerine 5 y─▒l olan K├Ây Enstit├╝lerinin
g├Ârevi sadece k├Âylere ├Â─čretmen yeti┼čtirmek de─čil, ayn─▒ zamanda sa─čl─▒k memuru ve ebe
yeti┼čtirmekti. ├ľte yandan, 19.06.1942 tarih ve 4274 say─▒l─▒ K├Ây Okullar─▒ ve Enstit├╝leri Yasas─▒ da
bu yasay─▒ tamamlay─▒c─▒ niteliktedir.
31
├ľ─čretmen Yeti┼čtirme ve E─čitim Fak├╝lteleri
1940-53 y─▒llar─▒ aras─▒nda, ├Âzellikle k├Ây ilkokullar─▒na ├Â─čretmen yeti┼čtirme bak─▒m─▒ndan b├╝y├╝k
bir ihtiyac─▒ kar┼č─▒layan ve T├╝rkiyeÔÇÖnin ├Â─čretmen yeti┼čtirme tarihinde ├Âzg├╝n bir model olu┼čturan
K├Ây Enstit├╝leri (toplam 21 okul), s├Âz konusu d├Ânemde 15 bine yak─▒n ├Â─čretmen ve 2000 civar─▒nda
sa─čl─▒k eleman─▒ yeti┼čtirmi┼čtir (├ľzt├╝rk, 1998:299). T├╝rkiyeÔÇÖye ├Âzg├╝ bir model olan, K├Ây
Enstit├╝lerinin ba┼čar─▒s─▒nda d├Ânemin Milli E─čitim Bakan─▒, Hasan ├éli Y├╝cel ve ─░lk├Â─čretim Genel
M├╝d├╝r├╝ ─░smail Hakk─▒ Tongu├ž ikilisinin pay─▒ b├╝y├╝kt├╝r.
T├╝tengilÔÇÖe (1948) g├Âre K├Ây Enstit├╝leri ├Ârg├╝tsel yap─▒s─▒, i┼čleyi┼či ve m├╝fredat─▒ a├ž─▒s─▒ndan di─čer
kurumlardan farkl─▒ ├Âzellikler g├Âsterir. K├Ây Enstit├╝lerinde olduk├ža demokratik ve kat─▒l─▒mc─▒ bir
e─čitim ortam─▒ bulundu─čunu savunan T├╝tengil, bu okullarda k├╝meba┼č─▒l─▒k, e─čitimba┼č─▒l─▒k, talebe
te┼čekk├╝lleri (├Â─črenci birlikleri) umumi tenkit ve konu┼čmalar gibi etkinliklere dikkat ├žekerek,
├Â─čretme-├Â─črenme s├╝recinde ger├žekle┼čen payla┼č─▒m ve dayan─▒┼čma anlay─▒┼č─▒n─▒n ├Ânemini i┼čaret etmektedir.
AltunyaÔÇÖya (2005) g├Âre ise K├Ây Enstit├╝leri; kuram-uygulama b├╝t├╝nl├╝─č├╝, ├╝retkenlik,
├žok y├Ânl├╝l├╝k, karma e─čitim, bilimsellik, ├Âzy├Ânetim ve toplumsal b├╝t├╝nle┼čme gibi ilkeler a├ž─▒s─▒ndan
├Ârnek okullard─▒r. Meslek e─čitimini ya┼čam─▒n gerekleri ve toplumun gereksinimleriyle tutarl─▒
ve uygun hale getirme anlay─▒┼č─▒ bu okullar─▒n temel misyonunu olu┼čturur.
K├Ây Enstit├╝lerinin en ├Ânemli sorunlar─▒ndan biri kendi ├Â─čretmen ve y├Ânetici kadrosunu
olu┼čturmakt─▒r. Nitekim 1942-1943 ├Â─čretim y─▒l─▒nda, hem K├Ây Enstit├╝lerine ├Â─čretmen, y├Ânetici
ve denetim eleman─▒ yeti┼čtirmek hem de k├Âye y├Ânelik hizmetleri etkinle┼čtirmek ve geli┼čtirmek
amac─▒yla bir ara┼čt─▒rma merkezi niteli─či de ta┼č─▒yan Hasano─član Y├╝ksek K├Ây Enstit├╝s├╝ kurulmu┼čtur.
Bu okul mezunlar─▒n─▒n bir k─▒sm─▒ K├Ây Enstit├╝lerine ├Â─čretmen, b├Âlge m├╝fetti┼či, gezici ba┼č├Â─čretmen,
b├Âlge okul m├╝d├╝r├╝ olarak atanm─▒┼č, az say─▒daki mezun da okulda asistan olarak g├Ârev
alm─▒┼čt─▒r. Ancak 27 Kas─▒m 1947 tarihli Bakanl─▒k yaz─▒s─▒yla Hasano─član Y├╝ksek K├Ây Enstit├╝s├╝ kapat─▒lm─▒┼čt─▒r.
K├Ây Enstit├╝leri de 1954 y─▒l─▒nda kapat─▒lm─▒┼čt─▒r.
Ba┼čar─▒l─▒ ve ├Âzg├╝n bir ├Â─čretmen yeti┼čtirme modeli olan K├Ây Enstit├╝leri, d├Ânemin iktidar─▒n─▒n
siyasi yakla┼č─▒m─▒ nedeniyle 1954 y─▒l─▒nda kapat─▒larak alt─▒ y─▒ll─▒k ilk├Â─čretmen okulu ad─▒ alt─▒nda
yeniden d├╝zenlenmi┼čtir. Bu d├Ânemden itibaren ilk├Â─čretmen okullar─▒, yine a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak k├Ây
ilkokulu mezunu ├Â─črencileri almaya devam etmi┼č ve di─čer ├╝├ž y─▒ll─▒k ilk├Â─čretmen okullar─▒ ile
birlikte lise seviyesinde program b├╝t├╝nl├╝─č├╝ sa─članm─▒┼čt─▒r. B├Âylece k├Ây ve ┼čehir okullar─▒na farkl─▒
kaynaktan ├Â─čretmen yeti┼čtirme uygulamas─▒ sona ermi┼č ve ilk├Â─čretmen okullar─▒ mezunlar─▒n─▒n
hem k├Ây hem de ┼čehir ilkokullar─▒nda ├Â─čretmenlik yapabilecek ┼čekilde yeti┼čtirilmeleri ├Âng├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r
(Y├ľK, 1998a:4).
T├╝rkiyeÔÇÖde ├Â─čretmen yeti┼čtirme tarihinin ├Ânemli bir kilometre ta┼č─▒ olan K├Ây Enstit├╝lerinin
kapat─▒lmas─▒yla, ├Âzg├╝n bir ├Â─čretmen yeti┼čtirme gelene─či yok edilmi┼čtir. ├ľzellikle yoksul
k├Ây ├žocuklar─▒n─▒n e─čitimi yoluyla ├Ânemli toplumsal hareketlilik dalgas─▒ yaratan K├Ây Enstit├╝lerinin,
toplumda Cumhuriyet bilincinin k├Âkle┼čmesine ve Atat├╝rk devrimlerinin benimsenmesine
├Ânemli katk─▒lar sa─člad─▒─č─▒ a├ž─▒kt─▒r.
2.2. Ortaokullara ├ľ─čretmen Yeti┼čtirme
Ortaokullara ├Â─čretmen yeti┼čtirmede temel kaynak ├ť├ž Y─▒ll─▒k E─čitim Enstit├╝leri olmu┼čtur.
Bu okullar, 1978-79 ├Â─čretim y─▒l─▒ndan 1981-82 ├Â─čretim y─▒l─▒ sonuna kadar ÔÇťY├╝ksek ├ľ─čretmen
OkuluÔÇŁ ad─▒yla i┼člevlerini s├╝rd├╝rm├╝┼člerdir.
2.2.1.├ť├ž Y─▒ll─▒k E─čitim Enstit├╝leri
ÔÇťCumhuriyet d├Âneminde ortaokul ├Â─čretmeni yeti┼čtirilmesinde en b├╝y├╝k g├Ârevin e─čitim
enstit├╝lerine d├╝┼čt├╝─č├╝ bir ger├žektirÔÇŁ (O─čuzkan, 1983:605). Bu t├╝r ├Â─čretmen okullar─▒n─▒n kayna─č─▒,
T├╝rk├že ├Â─čretmeni yeti┼čtirmek amac─▒yla 1926-27 ├Â─čretim y─▒l─▒nda KonyaÔÇÖda a├ž─▒lan ÔÇťOrta
32
├ľ─čretmen Yeti┼čtirme ve E─čitim Fak├╝lteleri
Muallim MektebiÔÇŁ olmu┼čtur. Bir y─▒l sonra AnkaraÔÇÖya nakledilen okulun ad─▒ 1929-30 ├Â─čretim
y─▒l─▒nda ÔÇťGazi Orta Muallim Mektebi ve Terbiye Enstit├╝s├╝ÔÇŁ olarak de─či┼čtirilmi┼čtir. Daha sonraki
y─▒llarda T├╝rk├že b├Âl├╝m├╝ne pedagoji, matematik, fiziki ve tabii ilimler, tarih-co─črafya, i┼č dersi ve
resim, beden terbiyesi, m├╝zik, Frans─▒zca, ─░ngilizce ve Almanca b├Âl├╝mlerinin de eklenmesiyle
bu ├Â─čretmen okulu, ortaokullarda okutulan genel e─čitim derslerinin t├╝m├╝ i├žin ├Â─čretmen yeti┼čtirir
bir duruma gelmi┼čti.
─░lk y─▒llarda okulun ├Â─čretim s├╝resi ├╝├ž bu├žuk y─▒ld─▒. Bunun iki y─▒l─▒ haz─▒rl─▒k, bir bu├žuk y─▒l─▒ da
meslek e─čitimine ayr─▒lm─▒┼čt─▒. 1937-48 y─▒llar─▒ aras─▒nda a├ž─▒lan m├╝zik b├Âl├╝m├╝n├╝n ├Â─čretim s├╝resi
├╝├ž y─▒l, Almanca ve ─░ngilizce b├Âl├╝mlerinin ├Â─čretim s├╝resi ise iki y─▒ld─▒. 1967-68 ├Â─čretim y─▒l─▒ndan
itibaren b├╝t├╝n b├Âl├╝mlerin ├Â─čretim s├╝releri ├╝├ž y─▒la ├ž─▒kar─▒lm─▒┼čt─▒r (Cicio─člu, 1983:307; U├žan,
1982:9).
1940ÔÇÖlarda ├žok ciddi bir sorun haline gelen ortaokul ├Â─čretmen a├ž─▒─č─▒n─▒ kapatmak amac─▒yla
yurdun ├že┼čitli yerlerinde yeni enstit├╝ler a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. 1969ÔÇÖa kadar say─▒lar─▒ 10ÔÇÖa y├╝kselen bu
kurumlar 1977-78 ├Â─čretim y─▒l─▒nda 18ÔÇÖe ula┼čm─▒┼čt─▒r. E─čitim Enstit├╝lerinin ├╝├ž y─▒l s├╝reli olarak
ortaokullara dal ├Â─čretmeni yeti┼čtirme i┼člevi 1978-79 ├Â─čretim y─▒l─▒na kadar s├╝rm├╝┼čt├╝r. Bu tarihten
itibaren bunlara ÔÇťY├╝ksek ├ľ─čretmen OkuluÔÇŁ denmi┼č, say─▒lar─▒ azalt─▒lm─▒┼č ve programlar─▒ lise
├Â─čretmeni de yeti┼čtirebilecek bi├žimde d├Ârt y─▒l olarak yeniden d├╝zenlenmi┼čtir.5
1967ÔÇô1968 ├Â─čretim y─▒l─▒ndan itibaren geli┼čimini tamamlayan enstit├╝lerde sosyal bilgiler,
matematik, fen bilgisi, T├╝rk├že, ─░ngilizce, tar─▒m, e─čitim, Frans─▒zca, Almanca, beden e─čitimi,
resim-i┼č, m├╝zik olmak ├╝zere on iki b├Âl├╝mde ├Â─čretmen yeti┼čtiriliyordu (├ľzt├╝rk, 2006:14).
Y├╝ksek ├ľ─čretmen Okulu ad─▒n─▒ alan Gazi, Necati, Bursa, Diyarbak─▒r, Kaz─▒m Karabekir, Atat├╝rk,
Buca, Sel├žuk, Samsun, Fatih E─čitim Enstit├╝leri 1982 y─▒l─▒ Temmuz ay─▒ itibariyle yakla┼č─▒k
16 b├Âl├╝mde ├Â─čretmen yeti┼čtirmekte iken, 1982 y─▒l─▒nda mevcut ├╝niversitelere veya yeni a├ž─▒lan
├╝niversitelere ba─član─▒p E─čitim Fak├╝lteleri ad─▒n─▒ alm─▒┼člard─▒r.
Yeni d├╝zenleme sonucu, ÔÇťCumhuriyet d├Âneminde ├Â─čretmen yeti┼čtirme a├ž─▒s─▒ndan ├žok
├Ânemli bir rol oynam─▒┼č bulunan bu e─čitim kurumlar─▒ ad olarak da olsa art─▒k e─čitim tarihimizin
mal─▒ olmu┼člard─▒rÔÇŁ (O─čuzkan, 1983:608).
2.3. Liselere ├ľ─čretmen Yeti┼čtirme
1923-1981 y─▒llar─▒ aras─▒nda liselere ├Â─čretmen yeti┼čtirmede iki kaynaktan s├Âz edilebilir. Bunlar
ÔÇťY├╝ksek ├ľ─čretmen Okullar─▒ÔÇŁ ve ÔÇť├ťniversitelerÔÇŁdir.
2.3.1. Y├╝ksek ├ľ─čretmen Okullar─▒
Cumhuriyet d├Âneminde orta├Â─čretim ├Â─čretmenlerinin, ├Âzellikle lise ve dengi okullar─▒n genel
k├╝lt├╝r dersleri ├Â─čretmenlerinin yeti┼čtirilmesinde ├Ânemli katk─▒s─▒ olan kurumlardan birisi de
y├╝ksek ├Â─čretmen okullar─▒d─▒r. 1891 y─▒l─▒nda ─░stanbulÔÇÖda kurulan ÔÇťDar├╝lmuallimin-i AliyeÔÇŁ Y├╝ksek
├ľ─čretmen OkuluÔÇÖnun ba┼člang─▒c─▒ say─▒l─▒r (O─čuzkan, 1983:609).
Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda kar┼č─▒la┼č─▒lan sorunlardan birisi, istenilen say─▒ ve nitelikte ├Â─čretmenin
bulunamay─▒┼č─▒ idi. Bir ├žal─▒┼čmada (Aky├╝z, 1978:221) 1923 y─▒l─▒nda ├╝lkemizde 513 lise
├Â─čretmeni bulundu─ču belirtilmektedir. ├ľ─čretmen ihtiyac─▒n─▒n kar┼č─▒lanmas─▒ amac─▒yla Milli E─čitim
Bakanl─▒─č─▒, bu okulun geli┼čmesi i├žin gerekli ├Ânlemleri alm─▒┼č, bu e─čitim kurumu 1954-55
├Â─čretim y─▒l─▒na kadar kendi t├╝r├╝nde tek okul olarak ├Â─čretmen yeti┼čtirme i┼člevini s├╝rd├╝rm├╝┼čt├╝r.
KavcarÔÇÖa (1982:198) g├Âre bu okulun ├Â─črenci say─▒s─▒n─▒ artt─▒rmak i├žin al─▒nan ├Ânlemlere kar┼č─▒n,
buraya girmek i├žin s─▒n─▒rl─▒ say─▒da ├Â─črenci ba┼čvuruyor, dolay─▒s─▒yla yeterli say─▒da ├Â─čretmen yeti┼čti-
5 Yeni ÔÇťY├╝ksek ├ľ─čretmen Okullar─▒ÔÇŁ, tarihi ÔÇťY├╝ksek ├ľ─čretmen Okullar─▒ÔÇŁÔÇÖndan farkl─▒ bir yap─▒ ve i┼čleyi┼če sahip idi.
33
├ľ─čretmen Yeti┼čtirme ve E─čitim Fak├╝lteleri
rilemiyordu. Okul, 1923-63 y─▒llar─▒ aras─▒nda ancak 630 mezun verebilmi┼čtir. Lise ├Â─čretmenlerine
duyulan ihtiyac─▒n giderek artmas─▒ kar┼č─▒s─▒nda 1959 y─▒l─▒nda AnkaraÔÇÖda, 1964 y─▒l─▒nda da ─░zmirÔÇÖde
birer y├╝ksek ├Â─čretmen okulu daha a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu iki okul, ilk├Â─čretmen okullar─▒n─▒n en ba┼čar─▒l─▒
ve se├žkin ├Â─črencilerini alma esas─▒na dayal─▒ yeni bir yakla┼č─▒md─▒. ─░lk uygulamadan ├žok verimli sonu├žlar
al─▒nmas─▒ ├╝zerine Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ ─░stanbulÔÇÖdaki tarihsel y├╝ksek ├Â─čretmen okulunu
da ayn─▒ modele d├Ân├╝┼čt├╝rm├╝┼čt├╝r. Bu geli┼čmelerin ard─▒ndan KavcarÔÇÖa g├Âre (2003), T├╝rk milli
e─čitiminde nitelikli ├Â─čretmen bak─▒m─▒ndan b├╝y├╝k bir canl─▒l─▒k sa─članm─▒┼čt─▒r.
Y├╝ksek ├ľ─čretmen Okullar─▒n─▒n mezun say─▒s─▒, Ankara Y├╝ksek ├ľ─čretmen OkuluÔÇÖnun ilk mezunlar─▒n─▒
verdi─či 1962-63 y─▒l─▒nda 66ÔÇÖya, bir sonraki y─▒l 102ÔÇÖye y├╝kselmi┼čtir. KayaÔÇÖya g├Âre (1984);
mezunlar─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču akademik kariyere devam ettikleri i├žin, y├╝ksek ├Â─čretmen okullar─▒n─▒n
lise ├Â─čretmeni gereksinimini k─▒sa s├╝rede kar┼č─▒lamas─▒ beklenemezdi. ├ľte yandan MEB,
ilerleyen y─▒llarda felsefe de─či┼čtirmi┼č ve y├╝ksek ├Â─čretmen okulu ├Â─črencilerini ├╝niversite giri┼č
s─▒navlar─▒ yoluyla almay─▒ kararla┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r. Bunun anlam─▒, yetenekli ilkokul ├Â─čretmenlerinin ileri
├Â─črenim olanaklar─▒n─▒n s─▒n─▒rlanmas─▒yd─▒ (Kaya, 1984).
Ne var ki Y├╝ksek ├ľ─čretmen Okullar─▒, y├Ânetmelik ve programlar─▒nda yap─▒lan de─či┼čikliklere
ve ├Â─črenci kontenjanlar─▒n─▒n artt─▒r─▒lmas─▒ y├Ân├╝nde giri┼čilen t├╝m ├žabalara kar┼č─▒n, lise ├Â─čretmen
a├ž─▒─č─▒n─▒n kapat─▒lmas─▒nda Bakanl─▒─č─▒n ├Âng├Ârd├╝─č├╝ ├Âl├ž├╝de yeterli olam─▒yorlard─▒ (O─čuzkan,
1983:610). MEBÔÇÖin tutarl─▒ bir ├Â─čretmen yeti┼čtirme politikas─▒ndan yoksun olu┼ču nedeniyle Y├╝ksek
├ľ─čretmen Okullar─▒ etkinliklerini giderek yitiriyorlard─▒ (Kaya, 1984). Nitekim, 130 y─▒l gibi
olduk├ža uzun bir s├╝re lise ├Â─čretmeni yeti┼čtirmede ├╝lkenin en k├Âkl├╝ e─čitim kurumu olma ├Âzelli─čini
koruyan Y├╝ksek ├ľ─čretmen Okullar─▒, ├že┼čitli nedenlerle i┼člevlerini yerine getiremez oldu─ču
gerek├žesiyle, ├ľ─čretmen Okullar─▒ Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ taraf─▒ndan haz─▒rlanan bir rapor (Kavcar,
1982:205) sonucu 1978 y─▒l─▒nda kapat─▒lm─▒┼č ve T├╝rkiyeÔÇÖnin ├Â─čretmen yeti┼čtirme tarihinde ├Ânemli
bir i┼člev y├╝klenmi┼č olan bu ├Âzg├╝n model de tarihe mal olmu┼čtur.
E┼čmeÔÇÖye (2003:347) g├Âre Y├╝ksek ├ľ─čretmen Okullar─▒n─▒n kapat─▒lmas─▒yla yaln─▒zca bu kurumlar─▒n
sonu getirilmiyor ayr─▒ca k├Ây ├žocuklar─▒n─▒n bu yolla ├╝niversitelere ge├ži┼či bir bak─▒ma kapat─▒l─▒yor,
├╝lkemiz nitelikli ├Â─čretmen yeti┼čtirme a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemli bir f─▒rsat─▒ yitiriyor, ├Âte yandan
├╝niversitelere ├Â─čretim ├╝yesi yeti┼čtirme konusunda da ciddi bir daralmaya neden olunuyordu.
2.3.2. Deneme Y├╝ksek ├ľ─čretmen Okulu
May─▒s 1974ÔÇÖte Ankara Y├╝ksek ├ľ─čretmen Okulu Yerle┼čkesiÔÇÖnde Deneme Y├╝ksek ├ľ─čretmen
Okulu ad─▒yla yeni bir okul kurulmu┼čtur. 6 May─▒s 1975 tarih ve 313 Say─▒l─▒ Talim ve Terbiye
KuruluÔÇÖnca kabul edilen okulun ge├žici y├Ânetmeli─čine g├Âre; okulun ama├žlar─▒ ┼č├Âyle s─▒ralanmaktad─▒r
(MEB, 1995):
1. Orta├Â─čretim kurumlar─▒n─▒n fizik, kimya, biyoloji ve matematik dallar─▒nda lisans d├╝zeyinde
├Â─čretmen yeti┼čtirmek.
2. Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖnca ├Âng├Âr├╝len alanlarda deneme niteli─činde ve teknolojiye
dayal─▒ e─čitim programlar─▒ geli┼čtirip, uygulamak ve uygulama sonu├žlar─▒n─▒n sistemin
b├╝t├╝nl├╝─č├╝ i├žinde yayg─▒nla┼čt─▒r─▒lmas─▒na yard─▒mc─▒ olmak.
3. E─čitim sistemleri i├žin saptanm─▒┼č olan temel politika ve hedefler ├žer├ževesi i├žinde ├ža─čda┼č
e─čitim kurumlar─▒n─▒n ─▒┼č─▒─č─▒nda, e─čitimin etkinli─čini art─▒rarak teknolojik uygulama
modellerini geli┼čtirmek.
4. Geli┼čtirilecek modelleri sistem b├╝t├╝nl├╝─č├╝ i├žinde uygulamaya d├Ân├╝┼čt├╝rerek ara┼čt─▒rma
ve planlama ├žal─▒┼čmalar─▒ yapmak.
Ne var ki e─čitim teknolojilerindeki son geli┼čmelerden yararlanarak deneysel bir yakla┼č─▒mla
ve kapsaml─▒ bir program yap─▒s─▒yla ├Â─čretime ba┼člayan bu deneme okulu yeterli haz─▒rl─▒klar yap─▒lmad─▒─č─▒
ve gerekli kaynaklar sa─članamad─▒─č─▒ gerek├žesiyle 1975 y─▒l─▒nda kapat─▒lm─▒┼čt─▒r.
34
├ľ─čretmen Yeti┼čtirme ve E─čitim Fak├╝lteleri
2.3.3. ├ťniversiteler
1982 y─▒l─▒na de─čin ├Â─čretmen yeti┼čtirme g├Ârevi b├╝t├╝n├╝yle Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖna verilmi┼č
ise de, ├╝niversitelerimiz de ├Â─čretmen yeti┼čtirmede s├╝rekli olarak ├Ânemli bir kaynak olmu┼čtur.
Ba┼čta ─░stanbul ├ťniversitesi Edebiyat ve Fen Fak├╝lteleri olmak ├╝zere, Ankara ├ťniversitesi Dil,
Tarih ve Co─črafya ile Fen Fak├╝lteleri lise ve dengi okullara T├╝rk dili ve edebiyat─▒, matematik, fen
bilimleri, tarih, co─črafya ve yabanc─▒ diller gibi alanlarda ├žok say─▒da ├Â─čretmen yeti┼čtirmi┼člerdir.
├ľzellikle, 1970ÔÇÖli y─▒llar─▒n ortalar─▒ndan itibaren baz─▒ ├╝niversitelerimizde e─čitim b├Âl├╝mleri a├ž─▒larak
ÔÇťpedagojik formasyonÔÇŁ program─▒ yoluyla ├Â─čretmen yeti┼čtirilmi┼č, hatta, bir sonraki b├Âl├╝mde
g├Âr├╝lece─či gibi, baz─▒ ├╝niversitelerimizde (├ľrne─čin ─░n├Ân├╝ ├ťniversitesi Temel Bilimler Fak├╝ltesi,
ODT├ť Fen-Edebiyat Fak├╝ltesi) lisans d├╝zeyinde ├Â─čretmenlik programlar─▒ a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r.
K├╝├ž├╝kahmetÔÇÖe (1976:47) g├Âre ÔÇťSon y─▒llarda ├╝niversite ├žat─▒s─▒ alt─▒nda ├Â─čretmen yeti┼čtirme
├žabalar─▒ yo─čunluk kazanm─▒┼č, Orta Do─ču Teknik ├ťniversitesi, Hacettepe ├ťniversitesi, Ege ├ťniversitesi,
Bo─čazi├ži ├ťniversitesi, Sel├žuk ├ťniversitesi, ─░n├Ân├╝ ├ťniversitesi ve Diyarbak─▒r ├ťniversitesi
gibi ├╝niversiteler de ├Â─čretmen olmak isteyen ├Â─črenciler i├žin ├Âzel programlar d├╝zenlemi┼člerdir.
Bu programlara yaz─▒lma ┼čartlar─▒n─▒n da ├╝niversite ve fak├╝ltelere g├Âre de─či┼čmekte oldu─ču
g├Âr├╝lmektedir. ├ľrne─čin, Ankara ├ťniversitesi E─čitim Fak├╝ltesi ile Hacettepe ├ťniversitesi belli
bir kontenjana g├Âre d─▒┼čar─▒dan ├Â─črenci kabul ederken, Dil ve Tarih-Co─črafya Fak├╝ltesi, Orta
Do─ču Teknik ├ťniversitesi ve Bo─čazi├ži ├ťniversitesi yaln─▒z kendi ├Â─črencilerine b├Âyle bir programa
yaz─▒lma olana─č─▒ tan─▒maktayd─▒.ÔÇŁ
├ťniversitelerde d├╝zenlenen sertifika programlar─▒ aras─▒nda gerek derslerin say─▒s─▒ ve da─č─▒l─▒m─▒,
gerekse i├žeri─či a├ž─▒s─▒ndan olduk├ža ├Ânemli farkl─▒l─▒klar olmu┼čtur. Bu farkl─▒l─▒─č─▒n en ├Ânemli nedenlerinden
biri, ilgili kurumlar aras─▒nda i┼čbirli─či ve e┼čg├╝d├╝m eksikli─či olarak g├Âsterilmektedir.
Bu ama├žla MEBÔÇÖin zaman zaman sonu├žlar─▒ etkili olmasa da baz─▒ giri┼čimleri olmu┼čtur. Ancak
ders programlar─▒n─▒ standardize ederek, ├Â─čretmen e─čitiminin gereklerine uygun bir yap─▒ya kavu┼čturulmas─▒
bir yana, ├Â─čretmenlik programlar─▒na ├Â─črenci kay─▒t kabul ko┼čullar─▒nda bile anlay─▒┼č
birli─či sa─članamam─▒┼čt─▒r (MEB, 1995:34).
2.4. ├ľ─čretmen Yeti┼čtirme G├Ârevinin ├ťniversitelere Ge├ži┼či (1982)
├ľ─čretmen yeti┼čtirme i┼člevi ├╝niversitelere devredilmeden ├Ânceki d├Ânem olan 1982-1983
├Â─čretim y─▒l─▒nda, T├╝rkiyeÔÇÖde ├Â─čretmen yeti┼čtirmeye ili┼čkin bilgiler Tablo 1 ve Tablo 2ÔÇÖde verilmi┼čtir.
Buna g├Âre, ├Â─čretmen yeti┼čtirme i┼člevi bir taraftan Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖna ba─čl─▒ y├╝ksek├Â─čretim
kurumlar─▒nda, di─čer taraftan da ├╝niversiteler b├╝nyesinde y├╝r├╝t├╝lmekte idi.
35
├ľ─čretmen Yeti┼čtirme ve E─čitim Fak├╝lteleri
Tablo 1: Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖna Ba─čl─▒ ├ľ─čretmen Yeti┼čtiren
Y├╝ksek├Â─čretim Kurumlar─▒ (1982-83 ├ľ─čretim Y─▒l─▒)
Kaynak: ├ľSYM (1982). ─░kinci Basamak S─▒nav K─▒lavuzu. 1982.
(1) ├ť├ž y─▒ll─▒k E─čitim Enstit├╝leri 1978-79 ├Â─čretim y─▒l─▒nda ÔÇťY├╝ksek ├ľ─čretmen Okullar─▒ÔÇŁ ad─▒ alt─▒nda
yeniden d├╝zenlenmi┼čtir.
Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒ b├╝nyesinde, ├╝├ž ayr─▒ okul t├╝r├╝ bulunuyordu. Bunlar:
Y├╝ksek ├ľ─čretmen Okullar─▒ (Son D├Ânem): D├Ârt y─▒l s├╝reli ve a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak liselere ├Â─čretmen
yeti┼čtirmeye y├Ânelik olarak tasarlanm─▒┼č programlara sahip kurumlard─▒.
Yabanc─▒ Diller Y├╝ksek Okullar─▒: ├ť├ž y─▒l s├╝reli ve yabanc─▒ dil ├Â─čretmeni yeti┼čtirmeye y├Ânelik
okullar.
E─čitim Enstit├╝leri: ─░ki y─▒l s├╝reli ve s─▒n─▒f ├Â─čretmeni yeti┼čtirmeye y├Ânelik kurumlard─▒.
├ťniversiteler boyutunda ise; yayg─▒n uygulama, ├že┼čitli fak├╝lte ve y├╝ksekokul ├Â─črencilerine,
lisans ├Â─črenimlerine paralel olarak Fen ve/veya Edebiyat Fak├╝lteleri b├╝nyelerindeki e─čitim
b├Âl├╝mleri taraf─▒ndan ÔÇť├Â─čretmenlik sertifikas─▒ÔÇŁ program─▒n─▒n sunulmas─▒yd─▒. Bu uygulamada, isteyen
├Â─črenciler, bir yandan lisans programlar─▒na devam ederken ├Âte yandan kendi programlar─▒n─▒n
d─▒┼č─▒nda ÔÇť├Â─čretmenlik sertifikas─▒ÔÇŁ program─▒na kaydolmakta ve bu programdaki dersleri de
almaktayd─▒. ├ťniversite b├╝nyesinde ├Â─čretmen yeti┼čtirme konusundaki bu yayg─▒n uygulaman─▒n
d─▒┼č─▒nda baz─▒ istisnai uygulamalar da bulunmakta idi. Tablo 2ÔÇÖde de g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi, ODT├ť
ve ─░n├Ân├╝ ├ťniversiteleriÔÇÖndeki matematik, fizik ve kimya ├Â─čretmeni yeti┼čtirme programlar─▒ ile
─░stanbul ve Ankara ├ťniversitesi (DTCF) pedagoji b├Âl├╝mleri ve e─čitim bilimleri uzman─▒ yeti┼čtirmeye
y├Ânelik Ankara ├ťniversitesi E─čitim Fak├╝ltesi uygulamalar─▒ bunlara ├Ârnek olarak verilebilir.
19
Kurum ├ľ??retim S├╝resi (y?l?) Program Kurum Say?s?
Y├╝ksek ├ľ??retmen
Okulu (1)
4
T├╝rk Dili ve Ed.
10 okul
Tarih-Co??rafya
Co??rafya-Tarih
Matematik-Fizik
Fizik – Matematik
Fizik-Kimya
Kimya-Fizik
Kimya-Biyoloji
Biyoloji-Kimya
Almanca
Frans?zca
??ngilizce
E??itim
Resim-????
M├╝zik
Beden E??itimi
E??itim Enstit├╝s├╝ 2 l 17 Enstit├╝
Yabanc? Diller YO 3 l 16 okul
36
├ľ─čretmen Yeti┼čtirme ve E─čitim Fak├╝lteleri
Tablo 2: ├ťniversitelerde E─čitim Uzman─▒ ve ├ľ─čretmen Yeti┼čtirme (1982-83 ├ľ─čretim Y─▒l─▒)
├ťniversite Fak├╝lte B├Âl├╝m /Program
Ankara ├ťniversitesi E─čitim –
Ankara ├ťniversitesi DTCF Pedagoji
─░n├Ân├╝ ├ťniversitesi Temel Bil. Fak.
Matematik ├ľ─čretmenlik
Lisans─▒
Fizik ├ľ─čretmenlik Lisans─▒
Kimya ├ľ─čretmenlik Lisans─▒
─░stanbul ├ťniversitesi Edebiyat Fak├╝ltesi Pedagoji
ODT├ť Fen ve Edebiyat Fak├╝ltesi Matematik E─čitimi
Fizik E─čitimi
Kimya E─čitimi
Kaynak: ├ľSYM (1982). ─░kinci Basamak S─▒nav K─▒lavuzu. 1982.
Sonu├ž olarak, buraya kadar yap─▒lan a├ž─▒klamalardan da anla┼č─▒laca─č─▒ gibi, Cumhuriyet d├Âneminde
├Â─čretmen yeti┼čtirme konusunda ├Ânemli geli┼čmeler kaydedilmi┼čtir. Bunlar ┼č├Âyle ├Âzetlenebilir:
1. ─░lk y─▒llarda tip ve programlar bak─▒m─▒ndan s─▒n─▒rl─▒ olan ├Â─čretmen kaynaklar─▒ giderek
├žo─čalm─▒┼č ve ├že┼čitlilik g├Âstermeye ba┼člam─▒┼čt─▒r.
2. T├╝rkiye, daha iyi ve daha uygun ├Â─čretmeni yeti┼čtirme konusunda s├╝rekli aray─▒┼č i├žinde
olmu┼čtur.
3. K├Âye ├Â─čretmen yeti┼čtirme konusu, ayr─▒ bir politika olarak uzun y─▒llar s├╝rd├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r.
4. ├ľ─čretmen yeti┼čtiren okullar, Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda b├╝y├╝k kentlerde veya yurdun
daha ├žok bat─▒ b├Âlgelerinde a├ž─▒lm─▒┼č iken zamanla bu t├╝r okullar yurdumuzun her
y├Âresinde a├ž─▒lmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r.
5. ├ľ─čretmen gereksiniminin kar┼č─▒lanamamas─▒ nedeniyle, s─▒k s─▒k ge├žici ├ž├Âz├╝m yollar─▒na
gidilmi┼čtir. (H─▒zland─▒r─▒lm─▒┼č e─čitim, ge├žici vekil ├Â─čretmen, mektupla ├Â─čretim vb. bu
uygulamalar aras─▒ndad─▒r. 1970ÔÇÖli y─▒llar─▒n ikinci yar─▒s─▒nda e─čitim enstit├╝lerinde uygulanan
h─▒zland─▒r─▒lm─▒┼č e─čitim, ├Â─čretmen yeti┼čtirme tarihinde en olumsuz y├Ântem olarak
bilinmektedir.
6. ├ľ─čretmen yeti┼čtiren kurumlar─▒n ├Â─čretim s├╝releri s├╝rekli olarak uzat─▒lm─▒┼č ve 1739
say─▒l─▒ yasa ile y├╝ksek├Â─črenim d├╝zeyine ├žekilmi┼čtir.
7. Milli E─čitim Temel Kanunu ile her d├╝zeydeki okul ├Â─čretmenlerinin genel k├╝lt├╝r,
├Âzel alan bilgisi ve meslek formasyonu bak─▒m─▒ndan dengeli bi├žimde yeti┼čtirilmeleri
yasal bir esasa ba─članm─▒┼čt─▒r.
Bununla birlikte ├Â─čretmen e─čitiminde hem niceli─či hem de niteli─či art─▒rma y├Ân├╝ndeki ├žabalar
bug├╝n de e─čitim kamuoyunun ├Ân├╝nde ├Ânemli bir g├╝ndem maddesi olarak yerini korumaktad─▒r.
37
├ľ─čretmen Yeti┼čtirme ve E─čitim Fak├╝lteleri

├ľ─čretmenlere ├Âzet tavsiyeler

– Konu┼čmaya ba┼člarken, s─▒n─▒f─▒ veya muhatap ald─▒─č─▒n─▒z ├Â─črenciyi ├Âverek ve takdir ederek s├Âze ba┼člayal─▒m.

– ├ľ─črencilerimize sevgi ile dokunal─▒m, zaman zaman da yanaklar─▒na ├Âp├╝c├╝kler kondural─▒m.

– Konu┼čmalar─▒m─▒zda; tembel, i┼če yaramaz, ahlaks─▒z, senden adam olmaz! Gibi olumsuzluk ifade eden kelimeleri kesinlikle kullanmayal─▒m.

– Kendimizi s├╝rekli olarak; aferin, daha iyi olacak, ba┼čaracaks─▒n, g├Âzlerin ne kadar g├╝zel, sizinle gurur duyuyorumÔÇŽ gibi te┼čvik edici, onurland─▒r─▒c─▒ ve g├╝ven duygusu verecek ifadeler kullanmaya zorlayal─▒m.

– ├ľ─črencilerimizin yanl─▒┼člar─▒n─▒, y├╝zlerine vurmadan, dolayl─▒ yollardan anlatal─▒m. Her insan─▒n yanl─▒┼č yapabildi─čini, zaman zaman bizlerin de hatalar yapt─▒─č─▒n─▒ ├žekinmeden s├Âyleyelim. Yap─▒lan yanl─▒┼čl─▒klar─▒n kolayca d├╝zeltilebilir oldu─čunu anlat─▒p, onlar─▒ y├╝reklendirelim ve hayata kar┼č─▒ cesaretlendirelim.

– Do─črudan emir vermek yerine, soru y├Ânelterek, yapmas─▒ gerekeni kendisine buldural─▒m.

– B─▒rakal─▒m ├žocuklar konu┼čsun!ÔÇŽ Kendilerini ifade edebildikleri s├╝rece her alanda daha ├žok geli┼čtiklerini g├Ârece─čiz.

– G├Ârd├╝─č├╝m├╝z en k├╝├ž├╝k bir geli┼čmede, be─čenimizi i├žtenlikle ifade edip, ├Âvg├╝ ya─čmuruna tutal─▒m.

– ├ľnerdi─čimiz i┼či seve seve yapmalar─▒ i├žin onlara sorumluluklar verelimÔÇŽ

– ├çocuk, biz istedi─čimiz i├žin de─čil, kendi sorumlulu─čunun gere─či olarak i┼č yapt─▒─č─▒n─▒ bilirse do─čruya y├Ânelir.

– ├çocuklara iyi s─▒fatlar verdi─čimizde, bu s─▒fatlara yara┼č─▒r olmaya ├žal─▒┼čt─▒klar─▒n─▒ g├Ârece─čiz

%d blogcu bunu be─čendi: