hd porno porno hd porno porno

Televizyonun ├çocu─ča Etkileri

1.886 okundu

20. Y├╝zy─▒l─▒n en b├╝y├╝k bulu┼člar─▒ aras─▒nda kitle ileti┼čim ara├žlar─▒ yer almaktad─▒r. Bunlar i├žerisinde ┼č├╝phesiz en ├Ânemli yeri de Televizyon almaktad─▒r. TV insanl─▒k tarihi ad─▒na b├╝y├╝k geli┼čmelere vesile olmu┼č ve halada etkileri a├ž─▒s─▒ndan insanl─▒k ad─▒na tart─▒┼č─▒lmaz bir noktada yerini korumaktad─▒r. TV evlerde yerini almadan ├Ânce ve ald─▒ktan sonra diye aile hayat─▒n─▒ ikiye ay─▒rmak belki de pek fazla yanl─▒┼č olmaz. Bizim konu ba┼čl─▒─č─▒m─▒zdan da anla┼č─▒laca─č─▒ ├╝zere bu yaz─▒m─▒zda TV nin eri┼čkin birey, aile veya toplumsal y├Ânlerini incelemek y├Ân├╝nde bir amac─▒m─▒z yok. Bu de─čerlendirmeleri ┼čimdilik daha ileri tarihlere erteleme gereklili─čini d├╝┼č├╝n├╝yoruz.
Gerek klinik g├Âr├╝┼čmelerimiz s─▒ras─▒nda kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒m─▒z anne babalardan, gerek de─či┼čik yollar ile bize gelen sorularda s─▒k├ža kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒m─▒z sorulardan biri de ”TV nin ├žocu─čumuza etkisi nedir? ” ┼čeklinde olan sorudur. Bu konuda anne babalara s├Âyledi─čimiz genel ┼čey her ya┼č i├žin ┼č├╝phesiz bu sihirli kutunun ├žocu─ča etkileri farkl─▒ farkl─▒ olmaktad─▒r. Bunu iyi veya istenen etkiler ve k├Ât├╝ veya istenmeyen etkiler ┼čeklinde ikiye ay─▒rabiliriz. Ama TV nin en b├╝y├╝k etkisi ┼č├╝phesiz 0-3 ya┼člar─▒ aras─▒nda olmaktad─▒r. ├ç├╝nk├╝ bu ya┼člar hayat boyu kullan─▒lacak baz─▒ psikososyal ve psikomotor ├Âzelliklerin kazan─▒ld─▒─č─▒ ├žok ├Ânemli bir devredir. Bu devrede olu┼čabilecek herhangi bir sorun b├╝t├╝n hayat─▒ etkilemektedir. Bu nedenle ya┼člara g├Âre TV nin etkileri konusunda anne babalar─▒ bilgilendirmek gerekti─čini d├╝┼č├╝nerek bu t├╝rl├╝ bir yaz─▒ yazma ihtiyac─▒ hissettik.
0-3 ya┼č gurubuna etkiler
0-3 ya┼č i├žin TV baz─▒ durumlarda ciddi s─▒k─▒nt─▒lar─▒n kayna─č─▒ olabilmektedir. Ailelerin sosyoekonomik zorluklar─▒, ├žal─▒┼čan annelerin durumu, ├žocu─čun-ilgilenilmesi gereken – ek karde┼č durumu, anne babalar─▒n kendilerine ait sorunlar─▒, yap─▒lmas─▒ gereken ev i┼čleri , anne babalar─▒n sosyoekonomik zorluklardan dolay─▒ ek i┼člerde ├žal─▒┼čmalar─▒ , anne babalardan birinin veya ev i├žerisindeki bireylerden birinin kronik hastal─▒─č─▒ , ailelerin kendi psikososyal ihtiya├žlar─▒ i├žin zaman ay─▒ramamas─▒ , anne babalar─▒n kendilerinin psikiyatrik sorunlar─▒ , istenmyen hamilelik sonucu bebe─čin do─čmu┼č olmas─▒ , ├žocu─čun bedensel bir hastal─▒─č─▒n─▒n olmas─▒ ve buna benzer sayaca─č─▒m─▒z onlarca etken nedeni ile anne ve babalar ├žocuklar─▒na yeterince zaman ay─▒rmamakta veya ay─▒ramamaktad─▒rlar. Bu nedenlerden dolay─▒ anne babalar isteyerek veya istemeyerek ├žocu─ču ile fazla ilgilinememekte ├žocu─ču ile ilgilenme fiziksel bak─▒m ( karn─▒n─▒ doyurma, alt─▒n─▒ temizleme vb. ) ├Âtesine ├žok fazla ge├žememektedir.
Bu d├Ânemde ├žocuklar─▒n duygusal doyum sa─člamas─▒ ve onun ile her bak─▒mdan ilgilenilmesi onun sa─člam ve g├╝├žl├╝ bir psikolojik yap─▒s─▒n─▒n olu┼čmas─▒na zemin haz─▒rlar. Bu d├Ânem i├žin bebe─či ok┼čamak, kucaklamak, onun ile konu┼čmak, sevildi─čini hissettirmek, onun ile oynamak, onun ile birlikte vakit ge├žirmek, onu gezdirmek, psikomotor ve psikososyal y├Ân├╝n├╝n geli┼čimine ├žok b├╝y├╝k katk─▒larda bulunur. Bebek ile birlikte vakit ge├žirmek, onun insanlar aras─▒ ili┼čkilere yabanc─▒la┼čmas─▒n─▒ engeller ve ilgilenen bak─▒c─▒s─▒ vas─▒tas─▒ ile ├Ânce kar┼č─▒s─▒ndaki bireyi, aile ortam─▒n─▒ ve yava┼č yava┼č sosyal ├ževresini tan─▒mas─▒na yol a├žar. Bu ba─članma yolu ile ├Ânce anneye kar┼č─▒ bir ili┼čki geli┼čir. Bu durum anne karn─▒nda ba┼člar ve bebeklik d├Âneminde devam eder. ├çocuk bu bak─▒m veren arac─▒l─▒─č─▒ ile ileti┼čim geli┼čtirmeye, kendini ifade etmeye, ihtiya├žlar─▒n─▒ anlatmaya ├žal─▒┼čmaya, k─▒sacas─▒ sosyal ortam─▒n gereklerini yaparak yan─▒nda ve ├ževresinde bulunan insanlar ile ileti┼čim ve etkile┼čim i├žerisine girmeye ba┼člar.
├çocuk sosyal ortamda ileti┼čimin temel esas─▒ konu┼čma oldu─ču i├žin konu┼čmay─▒ ├Â─črenmek zorundad─▒r. ─░nsanlar taraf─▒ndan sevilmek i├žin onlar─▒ anlamak onlar─▒n duygusal uyar─▒lar─▒na cevap vermek zorundad─▒r. ├çocuk sosyalle┼čmek ve ileti┼čimini kurmak i├žin etraf─▒ndakilerden ├Âzelliklede bak─▒m veren ki┼čiden te┼čvik almak zorundad─▒r. Bu ├žocu─čun ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lamak ( yiyecek, giyecek, temizlik, koruma vb) , onun dertleri ile ilgilenmek, onun ile birlikte vakit ge├žirmek, onu ├Âpmek, ok┼čamak, konu┼čmak, oynamak vb gibi yap─▒lan giri┼čimler ile ├žocuk sevildi─čini hissettirerek, onun i├žin, psikososyal geli┼čim i├žin bir te┼čvik olu┼čturmal─▒d─▒r. Konu┼čma, etraf ile ilgilenme, sosyal ortamlar─▒n gereklerini yerine getirme, insanlar ve ya┼č─▒tlar─▒ ile ilgilenme, ihtiya├žlar─▒n─▒ insanlara anlatma, insanlara duygusal yak─▒nl─▒k kurma, cans─▒z varl─▒klardan ├žok canl─▒ varl─▒klar ile ilgilenme gibi bir ├žok psikososyal fakt├Âr ├žocuklarda bu ileti┼čim ve etkile┼čim ortam─▒nda kendili─činden meydana gelmeye ba┼člar.
B├╝t├╝n bunlardan bahsetmemizin nedeni, bizim meselemiz ile yak─▒ndan ilgili olmas─▒ndan dolay─▒d─▒r. ├çocuk cans─▒z bir varl─▒─č─▒n kar┼č─▒s─▒nda, duygusal ve sosyal uyar─▒dan mahrum, sevgiden ve ba─čland─▒─č─▒ ki┼čiden uzak, ├žocu─čun konu┼čmas─▒na, bak─▒┼č─▒na, g├╝l├╝msemesine kar┼č─▒l─▒k vermeyen, g├Ânderdi─či ileti┼čim ve etkile┼čim mesajlar─▒na cevap vermeyen, sert, so─čuk bir cismin kar┼č─▒s─▒nda kald─▒─č─▒nda ( ne kadar ses ve g├Âr├╝nt├╝ olursa olsun ├žocuk onlar─▒ yorumlayacak ve kabul edecek durumda ve psikososyal seviyede de─čildir ) biraz ├Ânce sayd─▒─č─▒m─▒z sosyalle┼čme ve bireyselle┼čme ve kendili─činden geli┼čecek olan psikososyal y├Ânlerin hepsi eksik veya yetersiz kalacakt─▒r. Neden k├╝├ž├╝k ├žocuklar i├žin bu biraz daha s─▒k─▒nt─▒l─▒ bir durum? ├ž├╝nk├╝ ├žocu─čun bu sosyal ve duygusal eksikli─či telafi edece─či arkada┼č ve sosyal ortam─▒, konu┼čmak veya vakit ge├žirmek i├žin gidece─či ikinci bir ortam ve bunu telafi edebilecek psikomotor ,psikososyal yeterlilik hen├╝z geli┼čmemi┼čtir ayr─▒ca alternatif bir geli┼čim ortam─▒ yoktur .
TV kar┼č─▒s─▒nda 0-3 ya┼č aras─▒nda a┼č─▒r─▒ miktarda kalan (g├╝nl├╝k 1-2 saatin ├╝zerinde ) ├žocuk, ailede ve ├Âzellikle de bak─▒m veren ki┼čide e┼člik eden yukar─▒da sayd─▒─č─▒m─▒z di─čer etkenler de varsa, sosyal geli┼čim (duygusal etkile┼čim ve kar┼č─▒l─▒k verme, sosyal ortamlara uyum, insanlar ile ilgilenme, onlara yak─▒nl─▒k g├Âsterme, ya┼č─▒tlar─▒na ilgi vb) , ve ileti┼čim ( konu┼čma, anlaml─▒ jest ve mimikler, heceleme, agulama, ses ├ž─▒karma, c├╝mle kurma vb.) i├žin gerekli olan fonksiyonlar─▒n geli┼čiminde gecikmeler veya yetersizlikler g├Âr├╝l├╝r. Bu duruma yani ileti┼čim ve etkile┼čim bozuklu─čuna yol a├žabilecek di─čer nedenlerin olup olmad─▒─č─▒ incelenmelidir. B├╝t├╝n bu nedenlerden dolay─▒ bebekler i├žin sevgi, duygusal ilgi ve birlikte ge├žirilecek vakit yerine ├žocu─čun TV kar┼č─▒s─▒nda kalmas─▒ son derece sak─▒ncal─▒d─▒r.
Bu d├Ânemde uzun s├╝re ├žok a┼č─▒r─▒ miktarda TV kar┼č─▒s─▒nda kalan ├žocuklarda ba┼čka haz─▒rlay─▒c─▒ nedenler yok ise, ba┼čka nedenler de eklenerek baz─▒ psikiyatrik tablolar geli┼čebilir. Bu t├╝r ├žocuklarda etrafa kar┼č─▒ ilgisizlik, seslenince bakmama, g├Âz konta─č─▒ kurmama, insanlara ve ya┼č─▒tlar─▒na ilgisizlik, onlarla duygusal ve sosyal ileti┼čime ge├žmeme, kendi halinde olmaya ├žal─▒┼čma, kendi etraf─▒nda d├Ânme, sallanma, a┼č─▒r─▒ derecede cans─▒z nesneler ile ilgilenme, konu┼čmama, c├╝mle kurmama, ileti┼čim ve etkile┼čimde problemler, duygusal olarak kar┼č─▒l─▒k verememe vb. bir ├žok belirti g├Âr├╝lebilir. Bu nedenle anne babalar─▒n ├Âzellikle bu ya┼č i├žin TV izleme konusunda s─▒n─▒rlamalar ile birlikte durumu y├Ânlendirmeleri, normal psikomotor ve psikososyal geli┼čim i├žin uygun olur.
Ayn─▒ zamanda bu ya┼č i├žindeki bir bebek veya k├╝├ž├╝k ├žocuk ile hem anne hem baban─▒n, m├╝mk├╝n oldu─čunca fazla vakit ge├žirme, onunla oyun oynama , konu┼čma , sevdi─čini belli etme , duygusal yak─▒nl─▒k g├Âsterme , onun ile gezme , onun fiziksel bak─▒m─▒n─▒ ihmal etmeme , onun normal geli┼čim basamaklar─▒ konusunda dikkatli olma , onun di─čer ├žocuklar ile etkile┼čim ve ileti┼čimine zemin haz─▒rlama , sadece onun i├žin belli zamanlar ay─▒rma , ona masal anlatma vb. bir ├žok faaliyeti g├╝nl├╝k hayat i├žerisinde yapmalar─▒ uygun olur.
4 -7 ya┼č ├žocuklar ve TV
Bu ya┼č grubunda ├žocu─čun geli┼čimi ile ilgili ├Ânemli ad─▒mlar at─▒l─▒r. 0-3 ya┼č grubunda oldu─ču gibi ├žocu─čun geli┼čimi bu d├Ânemde de ├žok h─▒zl─▒ bir ┼čekilde devam eder. Bu d├Ânemde anne baba, arkada┼č ve sosyal ├ževre ile etkile┼čim ve ileti┼čim belirgin olarak artm─▒┼č ve art─▒k eri┼čkinlerle birlikte belirgin olarak uyum sa─članm─▒┼čt─▒r. Bu d├Ânemde gerek dil geli┼čimi, gerek motor geli┼čim de ├Ânemli a┼čamalar kaydedilir. Bu d├Ânemde ├žocukta ki etkilenmeler hayat boyu ├žocuk i├žin ├žok ├Ânemli olmaktad─▒r.
TV nin bu d├Ânemde ├žok a┼č─▒r─▒ izlenmesi ├žocu─čun dil ve sosyal geli┼čiminde baz─▒ s─▒k─▒nt─▒lar─▒n ve eksikliklerin olu┼čmas─▒na neden olabilir. Bu d├Ânemde ├žocuklar TV de g├Ârd├╝kleri g├Âr├╝nt├╝leri tamamen somut olarak yorumlarlar yani ├žocuklarda tam olarak soyut d├╝┼č├╝nce geli┼čmedi─či i├žin gerek ├žizgi filmler gerek filmler de g├Âr├╝len g├Âr├╝nt├╝ler oldu─ču gibi alg─▒lan─▒r. ├çocuk b├╝t├╝n bunlar─▒ oldu─ču gibi uygulamaya ├žal─▒┼čabilir. Yani ├žizgi filmde g├Ârd├╝─č├╝ bir hareket veya sahneyi oldu─ču gibi yapmaya ├žal─▒┼čabilir. ├çocuk i├žin bu d├Ânemde ┼čiddet i├žeren ve a┼č─▒r─▒ abart─▒l─▒ konulardan olu┼čan ├žizgi filmler olduk├ža sak─▒ncal─▒ olabilir. Bilin├žalt─▒ ┼čiddet duygular─▒n─▒n yerle┼čmesine neden olabilir. Ayn─▒ zamanda ├žocu─čun bu d├Ânemde izleyece─či gerilim, korku veya a┼č─▒r─▒ ┼čiddet i├žeren g├Âr├╝nt├╝lerden ├žocuklar olduk├ža a┼č─▒r─▒ etkilenebilir, bu durum onlar─▒ akla gelen g├Âr├╝nt├╝ler ve d├╝┼č├╝nceler ile g├╝nlerce rahats─▒z edebilir. Ek olarak ├žocukta uyku bozuklu─ču, yaln─▒z kalmak istememe, korku ve endi┼če duygular─▒ yerle┼čebilir ( klinik ortamda bunun ├Ârneklerini g├Ârmekteyiz ) . O nedenle anne babalar─▒n bu d├Ânede izlenen programlara ├Âzellikle dikkat etmesi gerekir.
├çocu─čun sosyalle┼čmesi, yak─▒nlar─▒ ile diyalog kurmas─▒, sosyal adaptasyonu, dil geli┼čimi ve buna benzer konular TV izleme ( a┼č─▒r─▒ miktarlarda ) ile eksik kalabilir. Bu ya┼člardaki ├žocuklar─▒n e─čitici programlar harici ├Âzellikle ┼čiddet i├žeren ve ├žocuklar i├žin travmatik olacak g├Âr├╝nt├╝lerden uzak kalmalar─▒ uygun olur. Bu haz─▒rl─▒ks─▒z kar┼č─▒la┼č─▒lan g├Âr├╝nt├╝ler onlarda bilin├žalt─▒ kayg─▒, gerilim, korku, ┼čiddete e─čilim gibi s─▒k─▒nt─▒lara yol a├žabilir. Amerika ve AvrupaÔÇÖda uzmanlar k├╝├ž├╝k ya┼člarda g├Âsterilen ┼čiddet davran─▒┼člar─▒n─▒n ├Ân├╝ne ge├žmek i├žin ├žok b├╝y├╝k gayretler sarfetmekte, ├Âzellikle son zamanlarda okullarda g├Âsterilen ┼čiddet olaylar─▒ndan sonra meselenin ├Âneminin daha da artt─▒─č─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r. M├╝him olan ve yap─▒lmas─▒ daha basit olan ┼čey ├žocuklar─▒n ruh sa─čl─▒─č─▒ bozulmadan koruyucu ├Ânlemlerin al─▒nmas─▒ gereklili─čidir.
Unutulmamal─▒d─▒r ki ├žocukluk ├ža─č─▒nda g├Âr├╝len her g├Âr├╝nt├╝n├╝n, duyulan her sesin , kar┼č─▒la┼č─▒lan her iyi ve k├Ât├╝ muamelenin muhakkak ileriki y─▒llarda bir yans─▒mas─▒ olacakt─▒r. Bu nedenle TV gibi ileti┼čim ara├žlar─▒ e─čitim ama├žl─▒ olarak kullan─▒lmal─▒ , e─člence ama├žl─▒ ise belli s─▒n─▒rlarda kullan─▒lmal─▒d─▒r. ├ľzellikle anne babalar, aile olarak birlikte izledikleri programlar konusunda olduk├ža se├žici davranmal─▒d─▒rlar . B├╝t├╝n bunlara ek olarak, a┼č─▒r─▒ ve uygunsuz TV izleme durumunda, daha ├žok ge├ž saatlerde izlenmesine m├╝sade edilen programlar ile ├žocuklar─▒n uyku ritmi bozulmakta , vakit ve motivasyon eksikli─činden dolay─▒ ├žocuklar─▒n oyunlar ve de─či┼čik aktiviteler ile kazanacaklar─▒ motor beceriler yetersiz kalmakta , ├žocuklar─▒n arkada┼č ortamlar─▒nda kazanacaklar─▒ sosyal adaptasyon yetene─či istenen seviyede olmamakta , ince motor becerilerin geli┼čimine ve anne baban─▒n e─čitimi i├žin gerekli vakit azalmakta , bu ya┼č i├žin gerekli olan fiziksel hareketlilik ile enerji at─▒m─▒ eksik kalmakta , TV nin ├žocuklar i├žin bir miktar katk─▒s─▒ olsa bile genel olarak dil , sosyal ve motor geli┼čimde s─▒k─▒nt─▒lar g├Âzlenmektedir. Bu durum e─čer anne baban─▒n ├žocu─ču i├žin yeterli vakit bulmas─▒nda sorun varsa , ├žocukta ek olarak psikiyatrik s─▒k─▒nt─▒lar varsa , ├žocu─čun geli┼čimini destekleyecek di─čer fakt├Ârler eksik ise daha da b├╝y├╝k s─▒k─▒nt─▒ olmaktad─▒r.
7-12 ya┼č aras─▒ ├žocuklar─▒n durumu
Bu d├Ânemdeki ├žocuklar genelde a─č─▒r e─čitim ┼čartlar─▒ i├žinde olan grubu olu┼čturmaktad─▒r. Ayn─▒ zamanda TV nin e─čitim ama├žl─▒ kullan─▒m─▒ndan daha fazla yararlanacak bir ya┼č grubunu olu┼čturmaktad─▒r. Yukar─▒da sayd─▒klar─▒m─▒za ek olarak bu ya┼č grubunda soyut d├╝┼č├╝nce yerle┼čmeye ba┼člam─▒┼č olmas─▒n─▒n etkileri g├Âr├╝l├╝r. ├çocuklar TV deki g├Âr├╝nt├╝lerden etri┼čkin d├╝zeyinde etkilenmeye ba┼člarlar. Yukar─▒da de─čindi─čimiz gibi bu ya┼č grubunda da ┼čiddet i├žeren , korku ve gerilime neden olan sahnelerin ├žocu─čun geli┼čiminde problem olu┼čturaca─č─▒n─▒ s├Âylemek gerekir. Yukar─▒da bahsetti─čimiz ileti┼čim ve sosyal adaptasyon ├╝zerine etkileri 0-3 ya┼č ve 4-7 ya┼č grubundaki kadar negatif ┼čekilde olmaz . ├çocuklar─▒n bu ya┼člardan itibaren TV ├╝zerinden kazan─▒mlar─▒ e─čer iyi y├Ânlendirilir ve se├žici davran─▒l─▒rsa devam eder. Bu ya┼čtaki ├žocuklar─▒n ders ve okul saatleri de g├Âz ├Ân├╝ne al─▒narak TV izleme saatleri uygun bir ┼čekilde sa─članmal─▒d─▒r. TV izlemenin a┼č─▒r─▒l─▒─č─▒ durumunda ├žocu─čun sosyal aktivitelerinde , arkada┼č ili┼čkilerinde , ders ba┼čar─▒s─▒nda , sportif faaliyetlerinde , ya┼ča uygun becerilerin geli┼čtirilmesinde sorunlar ya┼čanabilir.
3- ZAMANINDA KONU┼×MAYAN ├çOCUKLAR
Konu┼čma ve dil geli┼čimi ileti┼čim ve sosyal hayat─▒n en ├Ânemli ├Â─česidir. Ki┼či ileti┼čim ara├žlar─▒ ile kendini ifade eder ve hayat─▒n─▒ devam ettirir. Konu┼čma ve ileti┼čimin eksik kald─▒─č─▒ bir hayatta bir ├žok s─▒k─▒nt─▒n─▒n geli┼čmesi a├ž─▒s─▒ndan zemin haz─▒rlanm─▒┼č olur. ├çocuk ilk do─čdu─ču g├╝nden beri s├╝rekli olarak psikososyal ve psikomotor geli┼čim s├╝reci i├žerisindedir. Dil geli┼čimi de belli ├Âl├ž├╝de do─čumdan itibaren geli┼čmeye ba┼člar. En ideal olan─▒ ├žocu─čun ya┼č─▒na uygun konu┼čma becerisine kavu┼čmas─▒ ve bu y├Ânde herhangi bir geli┼čimsel bir s─▒k─▒nt─▒ olu┼čmamas─▒d─▒r. ├çocu─čun zaman─▒nda konu┼čmas─▒, psikososyal geli┼čimin a┼čamalar─▒n─▒n d├╝zenli olmas─▒ , ├žocu─čun sosyal ili┼čkilerinin ve geli┼čiminin normal olmas─▒ , zeka ve ├Â─črenme kapasitesinin normal seviyeye gelmesi , ula┼čmas─▒ gereken geli┼čimsel d├Ânemlere varmas─▒ i├žin gereklidir. Konu┼čma bu kadar ├Ânemli oldu─čuna g├Âre isterseniz konu┼čman─▒n zaman─▒ ve bunu pozitif ve negatif y├Ânde etkileyen etkenleri g├Âzden ge├žirelim.
Genelde b├╝t├╝n ├žocuklar─▒n konu┼čmas─▒ ve dil geli┼čiminin olmas─▒ i├žin yap─▒sal olarak sinir sistemi , sinir sistemi ile dil kaslar─▒ aras─▒ yollar , a─č─▒z -damak -dudak -di┼č yap─▒s─▒n─▒n do─ču┼čtan normal olmas─▒ gerekmektedir. Bunlarda ki herhangi bir do─čumsal s─▒k─▒nt─▒ ve eksiklik veya sonradan olu┼čabilecek bozukluk, ├žocu─čun konu┼čmas─▒n─▒ negatif y├Ânde etkileyecektir. Bu normal anatomik yap─▒y─▒ k├Ât├╝ y├Ânde etkileyebilecek bir ├žok hastal─▒k mevcuttur. Bu hastal─▒klar─▒n hamilelik d├Âneminde annede ve ├žocukta geli┼čmesi veya do─čum sonras─▒ ├žocukta geli┼čmesi ile bu normal anatomik yap─▒ bozulabilecektir. Bu hastal─▒klar─▒ tek tek saymak olduk├ža uzun ve geni┼č kapsaml─▒ oldu─čundan , ┼ču anda fazla ayr─▒nt─▒ya girmeden temel konular─▒ aktarmak istiyorum.
├çocuklar─▒n genelde ilk alt─▒ ay─▒nda yava┼č yava┼č heceler ├ž─▒kmaya ba┼člar ( ma ma , ba ba , da da vb ) , 12 aydan itibaren kelimeler ├ž─▒kmaya ba┼člar ( anne , baba, mama , dede vb ) , 18 aydan itibaren de c├╝mle kurmaya ba┼člar (anne gel , baba ver vb ). Bu geli┼čim d├Ânemlerinin ├žok gerisinde kalan ├žocuklar─▒n genel olarak konu┼čma y├Ân├╝nden incelenmesi gereklidir. Zira g├Âzden ka├ž─▒r─▒lacak bir durum ├žocu─čun ileti┼čim sorununa ikincil olarak, normal zeka geli┼čimini, sosyal geli┼čimini k├Ât├╝ y├Ânde etkileyecektir. Bu arada baz─▒ ├žocuklar hi├žbir problemi ( anatomik ve psikiyatrik ) olmad─▒─č─▒ halde ge├ž konu┼čmaya ba┼člamakta ve konu┼čma ge├ž olmaktad─▒r. Ama anne babalara tavsiyemiz, belli bir d├Ânem beklendikten sonra hala konu┼čmayan ├žocuklar i├žin gerekli incelemeleri sa─člamalar─▒ uygun olur.
Konu┼čmaya negatif etki eden, yani ge├ž konu┼čmaya neden olan yada istenen konu┼čma seviyesini engelleyen durumlar─▒ belirtmek yerinde olur. Bunun en s─▒k kar┼č─▒la┼č─▒lan nedenleri aras─▒nda zeka sorunlar─▒n─▒ saymak yerinde olur. Zeka olarak ya┼č─▒tlar─▒na g├Âre geri olan ├žocuklar, ya┼č─▒tlar─▒ndan daha ge├ž konu┼čmaya ba┼člayacaklard─▒r.
─░┼čitme sorunu olan ├žocuklar d─▒┼č d├╝nyadan hi├ž bir ses i┼čitmedikleri ve uyaran almad─▒klar─▒ i├žin konu┼čma sorunu onlarda da yo─čun bir ┼čekilde olacakt─▒r. ├çocu─čun konu┼čma mekanizmas─▒n─▒n ve yetene─činin geli┼čmesi i├žin d─▒┼č d├╝nyadan ses olarak uyar─▒ almas─▒, bunlar─▒ alg─▒lamas─▒, yorumlamas─▒, ay─▒rt etmesi ve bunun sonucunda ona benzer sesleri ├ž─▒kartmas─▒ s├╝reci gereklidir. O nedenle konu┼čmayan ├žocuklarda i┼čitme y├Ân├╝n├╝n incelenmesi uygun olur, ├Âzellikle s─▒k olarak otitis media ( orta kulak infeksiyonu ) ge├žiren ├žocuklar i├žin bu konuda dikkatli olunmal─▒d─▒r.
Konu┼čma ya negatif etki edecek di─čer bir durum ise ├žocu─čun g├Ârme sorunu olmas─▒d─▒r. Bu durum i┼čitme sorunu kadar probleme yol a├žmasa da ├žocu─čun etraf─▒nda olup bitenleri g├Ârmesi, nesneleri tan─▒mas─▒, isimlerini ├Â─črenmesi, di─čer ├žocuklara uyum sa─člamas─▒ a├ž─▒s─▒ndan , g├Ârme ├Âzr├╝n├╝n olmas─▒ ,konu┼čma a├ž─▒s─▒ndan sorun olabilmektedir.
Bir ba┼čka neden olarak s─▒k havale ve epilepsi ge├žiren ├žocuklar─▒ ├Ârnek olarak verebiliriz. Baz─▒ ├žocuklar normal konu┼čmaya ba┼člad─▒klar─▒ halde, hatta baz─▒ c├╝mleler kurmalar─▒na kar┼č─▒n ge├žirdikleri havaleler ve epileptik n├Âbetler ├žocuklar─▒n beynindeki i┼čitme merkezi veya ilgili b├Âl├╝mlerde zarara yol a├žarak, konu┼čma a├ž─▒s─▒ndan ciddi sorunlara yol a├žabilmektedir. Bu nedenle anne babalar─▒n ├žocuklar─▒n─▒n havale ge├žirmesini engellemeleri ├Ânemlidir. Bu durumu olan ├žocuklarda EEG (elektroensefalografi) ├žekilerek kolayl─▒kla havale ye ba─čl─▒ sorunlar tespit edilebilir.
Bir di─čer neden olarak kendi halinde olan, ├žok fazla uyar─▒ almayan ├žocuklarda, ge├ž konu┼čma ve ileti┼čim sorunlar─▒ olabilmektedir. ├çocu─čun do─čdu─ču andan itibaren insanlar aras─▒nda olmas─▒, onunla konu┼čulmas─▒, sevilmesi, oyun oynanmas─▒ onun gerekli ├ževresel uyar─▒lar─▒ alarak konu┼čmas─▒n─▒ h─▒zland─▒racakt─▒r. Di─čer yandan etraf─▒nda fazla insan bulamayan, kendi halinde kalan ├žocuklarda bu geli┼čim geri olabilmektedir.
Yukar─▒da bahsedilen soruna paralel olarak ├Âzellikle 0-3 ya┼čta izlenen TV ye (saatlerce m├╝zik, reklam izleme ) ba─čl─▒ olarak ├žocuklarda d─▒┼č d├╝nyadan kopma, kendi halinde olma e─čilimi, insanlardan ve insanlar aras─▒ ili┼čkilerden uzakla┼čma, nesneler ile daha fazla ilgilenme, duygusal al─▒┼čveri┼čten vazge├žme, konu┼čmama, ya┼č─▒tlar─▒ ile ilgilenmeme, seslenince bakmama gibi bir durumun oldu─ču bir psikiyatrik tablo geli┼čebilir. Buna ba─čl─▒ olarak ├žocuklar─▒n konu┼čmas─▒ geli┼čmez veya geli┼čtikten sonra gerileyebilir. Bu durum ge├ž fark edildi─či zaman konu┼čma sorununun yan─▒ s─▒ra bir ├žok sorunun e┼člik etti─či otistik ├Âzellikler geli┼čebilir . Anne babalar─▒n bu kritik ya┼čam evresinde ( 0-4 ya┼č ) ├žok fazla TV izlettirmekten ka├ž─▒nmalar─▒ yerinde olur.
Ayr─▒ca d├╝zenleme bozukluklar─▒, yayg─▒n geli┼čimsel gerilikler, kronik depresyon, ├žocukluk ├ža─č─▒ psikozlar─▒ gibi bir ├žok hastal─▒kta ve ├žok merkezi sinir sistemini tutan hastal─▒klarda konu┼čma sorunlar─▒ ya┼čanmaktad─▒r.
├çocu─čun konu┼čma ve ileti┼čim y├Ân├╝nde geli┼čimini h─▒zland─▒rmak i├žin yap─▒labilecekler.( yukar─▒da bahsedilen hastal─▒klar ve bedensel sorunlar d─▒┼čland─▒ktan sonra )
1- ├çocu─ča sevgi ve huzur dolu bir aile ortam─▒ haz─▒rlamak
2- ├çocuk ile ilgilenmek ve sevildi─čini hissettirmek
3- ├çocu─čun bedensel ihtiya├žlar─▒na ( yemek, uyku, koruma vb ) cevap vermek
4- ├çocuk ile ya┼č─▒ ne olursa olsun s─▒k s─▒k konu┼čmaya ├žal─▒┼čmak
5- Ya┼č─▒na uygun bir ┼čekilde onun ile oyun oynamak
6- ├çocuk ile birlikte vakit ge├žirmek
7- Onun dengeli ve ├že┼čitli beslenmesini sa─člamak
8- Onun kendi haline kalmas─▒na izin vermemek
9- M├╝mk├╝n oldu─čunca ya┼č─▒tlar─▒ ile birlikte oyun oynamas─▒n─▒ sa─člamak
10- ─░nsanlar aras─▒nda s─▒k s─▒k bulundurmak
11- Ona hikaye masal anlatmak, ninni s├Âylemek
12- Onun size g├Ânderdi─či konu┼čma ve ses mesajlar─▒na cevap vermek
13- Bir nesneyi eline ald─▒─č─▒nda onun ile ilgili ona bir ┼čeyler anlatmak ( ├žocuk 3- 4 ayl─▒k bir bebek olsa bile )
14- TV kar┼č─▒s─▒nda ├žok uzun s├╝re kalmas─▒n─▒ engellemek (0-4 ya┼č )
15- Onun ile konu┼čurken ses tonunu iyi ayarlamak
16- Onun i┼čaret ile g├Âsterdi─či istekleri onunla konu┼čarak y├Ânlendirmek, anlatmas─▒n─▒ sa─člamak (ya┼č─▒na uygun olarak)
17- Onun fikirlerine de─čer vermek onun ile s─▒k s─▒k dertle┼čmek ( ya┼č─▒na uygun olarak )
18- Onun kendine g├╝venini art─▒rmak (bak─▒n─▒z ├Âzg├╝veni art─▒rma yollar─▒ )
19- Onun s─▒k s─▒k sosyal ortamlarda bulunmas─▒n─▒ sa─člamak
20- Kalabal─▒k i├žinde onun konu┼čmas─▒n─▒ te┼čvik etmek
21- O konu┼čtu─čunda onu cesaretlendirmek, te┼čvik etmek
22- Onun ya┼č─▒na uygun bir e─čitim almas─▒n─▒ sa─člamak
23- G├╝nl├╝k belli bir zaman ay─▒rarak onun ile resimler ├╝zerinde bol bol konu┼čmak
24- Ondan ya┼č─▒na uygun olarak hikaye, masal anlatmas─▒n─▒ istemek
25- Konu┼čma zorluklar─▒ g├Ârd├╝─č├╝n├╝zde onun dikkatini konu┼čma zorluklar─▒ ├╝zerine ├žekmemek

%d blogcu bunu be─čendi: