1. HEKÄ°MÄ°N HASTAYA YANAÅžMA BÄ°ÇÄ°MÄ° VE TUTUMUNA GÖRE:

A. Bastırıcı (Suppressive)

B. Destekleyici (Supportive)

C. Derinliğine araştırıcı (Explorative)



2. RUHSAL BOZUKLUK (PSÄ°KOPATOLOJÄ°) ANLAYIÅžI VE KURAMSAL ÇIKIÅž NOKTASINA GÖRE:

A. Psikodinamik temellere dayananlar:

a. Psikanaliz, Freud'un geliÅŸtirdiÄŸi psikanaliz ve bunun deÄŸiÅŸtirilmiÅŸ, uyarlanmış biçimleri

b. Freud'dan yöntemce büyük ayrılma göstermeyen fakat kuramsal açıdan ayrılıkları olan yeni analiz okulları (Jung, Adler, Rank, Horney, Sullivan...)

c. Psikanalitik nesne ilişkileri kuramı (Klein, Fairbairn, Kernberg..), psikanalitik benlik psikolojisi (Hartmann, Rpaport, Erikson...), psikanalitik kendilik psikolojisi (Kohut..)

B. ÖÄŸrenme ilkelerine dayanan davranışçı psikoterapi türleri:

Sistematik duyarsızlaÅŸtırma (systematıc desensitization, Wolpe), üstüne gitme (exposure), itici koÅŸullama (aversive training), olumlu pekiÅŸtirme ve söndürme (positive reinforcement and extinction ) vb.

C. BiliÅŸsel psikopatoloji, bilgi iÅŸlemleme (information processing ), sosyal psikoloji ilkelerine dayananlar.

D. VaroluÅŸçu (existential) ve olgu-bilimsel (phenomenologic) temellere dayananlar (Binswanger, Minkowski, Frankl, Strauss...)



3. SAÄžALTIM DURUMUNUN BÄ°ÇÄ°MÄ° VE YAPISINA GÖRE:



A. Bireysel (individual) psikoterapi

B. Kühe (group) psikoterapisi

C. Psikodrama

D. Oyun Psikoterapisi

E. Aile Psikoterapisi



GörüldüÄŸü gibi böyle bir sınıflandırma bize bütün psikoterapi türlerine kuÅŸbakışı bakmak olanağı vermektedir. Bu sınıflandırmanın herbir bölümündeki bir tür baÅŸka bölümdeki türle birleÅŸmek, uzlaÅŸmak durumundadır. Birbirlerinden ayrı ele almamıza olanak yoktur. ÖrneÄŸin saÄŸaltım durumunun biçimi ve yapısına göre bireysel psikoterapi dediÄŸimizde, ne tür bir kuramsal dizgeye (sisteme) göre uygulandığı sorusu ortaya çıkmaktadır. Bu destekleyici, bastırıcı bireysel psikoterapi olabileceÄŸi gibi, derinliÄŸine araÅŸtırıcı psikanalitik bir saÄŸaltım da olabilir. Grup psikoterapisinde de analitik ya da destekleyici bir yol tutulabilir." (Öztürk,1989, s:22-23)

ÇEŞİTLÄ° PSÄ°KOTERAPÄ° TÜRLERÄ°NDE KULLANILAN BAÅžLICA RUHSAL VE FÄ°ZÄ°KSEL ARAÇLAR:
1. Daha çok bastırıcı ve destekleyici psikoterapi türünde

A. EÄŸindirme (telkin,suggestion)

B. İnandırma (ikna, persuasyon)

C. Yol gösterme, rehberlik (guidance)

D. Danışma (counseling)

2. Bastırıcı, destekleyici ve derinliÄŸine araÅŸtırıcı türlerde

A. Uyutum (hipnoz)

B. UyuÅŸturma (narkoz)

C. BoÅŸaltma (catharsis)

3. Genellikle derinliÄŸine araÅŸtırıcı, çözümleyici (psikanalitik türlerde)

A. Güdümsüz görüÅŸme (non-directive interview)

B. Serbest çaÄŸrışım (free assocation)

C. DüÅŸlerin çözümlenmesi

D. Sürçmelerin (parapraxis) çözümlenmesi

E. Simgelerin (sembollerin) çözümlenmesi

F. Direnç (resistance) ve aktarımın (transference) çözümlenmesi

G. açıklama ve yorumlamalar

4. Daha çok davranış psikoterapilerinde

A. GevÅŸeme, koÅŸullama

B. Edimsel koÅŸullama

C. Üstüne gitme (exposure)

D. Ödül-ceza teknikleri

F. PekiÅŸtirme, söndürme

G. ÇeÅŸitli öÄŸretme teknikleri

DOLAYSIZ ARAÇLAR:
1. Çevrenin deÄŸiÅŸtirilmesi (aile düzenlenmesi, hava deÄŸiÅŸimi, iÅŸ deÄŸiÅŸtirilmesi...)

2. Ä°laçlar, fizik saÄŸaltım yolları, (faradi, banyolar, spor...) ÇeÅŸitli uÄŸraşı, iÅŸ ve uyumlandırma (rehabilitasyon) yolları



Bu özetleme de görüldüÄŸü gibi psikoterapide kullanılan araçlar daha çok ÅŸu ya da bu tür için yeÄŸlenebilir; fakat genellikle her tür saÄŸaltımda bu araçların herhangi biri, yeri ve sırası gelince kullanılabilir. ÖrneÄŸin, en koyu geleneksel bir psikanalizde bile gerekince eÄŸindirim, rehberlik, yol gösterme kullanılabileceÄŸi gibi destekleyici psikoterapide de bir düÅŸ yorumlaması yapılabilir." (Öztürk, 1989, s:24-25)



Tedaviye aldığımız hastalarımızda temelde analizci bir yaklaşım sergilememe raÄŸmen tüm psikoterapi tekniklerini eklektik bir tarzda kullanmaktayım. Amaç hastaya en fazla yarar saÄŸlayacak ve kısa sürede amacımıza ulaÅŸtıracak yolu seçmek olmalıdır. Yeri geldikçe vaka takdimlerimizde ve ilgili bölümlerde bu durumu daha detaylı izah edeceÄŸim