Psikolog (görme engelli) Nuri ACÄ°NÄ°KLÄ°

Ä°letiÅŸim insan iliÅŸkilerinde belirleyici olan bir olgudur. Sevgide, çatışmada, dostlukta, yalanda, sadakatte, aÅŸkta vb. insanı ilgilendiren birçok psikososyal süreç belirli bir iletiÅŸim örüntüsüyle anlam buluyor. Dolayısıyla içerik olarak “iletiÅŸim” bir yana, güncel dil akışı içinde de sözcük olarak sıkça baÅŸvurduÄŸumuz referansların başında geliyor. Bugün gündelik yaÅŸamımızda kime sorsak bu sözcüÄŸün kabaca bir tanımını yeterli yetersiz yapacaktır. Ama “ezberi” neyi gerektiriyorsa o ÅŸekilde…

Genel olarak iletiÅŸim dendiÄŸinde bir merkezden diÄŸer merkeze akan veri ya da karşıdaki kiÅŸiye ulaÅŸtırılan bir mesaj anlaşılmaktadır. Bu mesaj sözel olduÄŸu gibi çoÄŸunlukla jest ve mimiklerle yani beden diliyle de aktarılabilir. Uzmanlar tarafından iletiÅŸimin yaklaşık yüzde altmışının beden dili ile gerçekleÅŸtirildiÄŸi belirtilmektedir. Söz konusu beden dili olunca özellikle de göz ile temas körlerle iletiÅŸim kuran insanlar açısından bir sorunsal alanı oluÅŸturuyor. Kör olmayanın kör olanla iletiÅŸim kurarken “kendisine saygısı” ölçüsünde iletiÅŸim süreçlerine önem gösterdiÄŸini; “acıma” duygusunun dışında hareket ettikçe karşısındakini bir birey olarak kanıksadığını görürüz. Kör ile baÅŸ baÅŸa kalan insanlığını sınamaz; dostluÄŸunu geliÅŸtirir. Ä°nsanlığını sınayanlar baÅŸkalarına hoÅŸ görünmek için yapar. Ama içindeki Tanrı bunun apaçık farkındadır…

Körler, gören insanlarla iletiÅŸim kurarken önemli ölçüde sözel iletiÅŸim unsurlarını kullanırlar. Beden dillerini kullandıklarında sadece karşıdaki gören kiÅŸi bu dili algılayıp yorumlayacaktır. Ancak kör bireyin görmek gibi bir ÅŸansı olmadığından karşısındaki kiÅŸinin sözel ifadelerine ve ses tonuna yüklediÄŸi anlama göre hareket edecektir. Gören bireyler körlerle iletiÅŸim kurarken görmeyen kiÅŸinin yanında biri olsun veya olmasın görmeyen kiÅŸiye yönelip iletiÅŸim kurmaları gerekmektedir. EÄŸer kör bireyin görme dışında örneÄŸin sağırlık gibi problemi yoksa sizi rahatlıkla hatta fazlasıyla duyacaktır. Çünkü gözlemlediÄŸimiz kadarıyla; yanında gören biriyle bulunan kör bireye konuÅŸan kiÅŸi, görmeyen bireye söylemek istediklerini istisnalar haricinde gören kiÅŸiye dönerek ve onunla göz teması kurarak anlatıyor. Sanki; görmeyen kiÅŸinin görmediÄŸi gibi kulaklarının da duymadığı düÅŸünülmektedir. Bu bir yanılsamadır. Kelimelerin altında kan yüklü bir dramdır. Gören kiÅŸinin kör noktası ve saygısızlığıdır. Bu yaÅŸantı körler açısından rencide edici bir durumu beraberinde getirmektedir. Diyeceksiniz kör bir insan bunu nasıl fark ediyor. Tahmin edilmelidir ki, gözleri görmeyen bir insan, durumundan dolayı kulaklarının çok daha hassas olduÄŸu ve sesin hangi yönden geldiÄŸini karşıdaki kiÅŸinin ne tarafa yöneldiÄŸini derhal fark edecektir. Hatta bazen duyarız körler için kullanılır; kulakları radar gibi denir, iÅŸte bu söz yukarıdaki durumu anlatmak için tam yerinde kullanılmış bir sözdür.

Yazıyı kaleme almaya karar vermemizin nedeni, düpedüz başımızdan geçen yukarıda anlatılanları kapsayan bir olayla ilgilidir. Aziz Bey ile bir gün bir cildiye doktoruna gittik. Saçlarımla ilgili bir sorunum vardı. Doktor hanım sorular soruyordu. Aziz Bey yanımdan ayrılmış geziniyordu. Bir olumsuzluk sezer gibi oldum. Çıktığımızda Aziz Bey; “kusura bakma, doktor senin sorularına yanıt verirken, benimle iletiÅŸim kurmaya çalışıyordu, ben de bilinçli bir ÅŸekilde engellemeye çalıştım, beni akıl hastası zannetmediyse, yaptığı ÅŸeyin doÄŸru olmadığını anlamıştır” dedi. Belki bir baÅŸkası olsa bu kadar açık konuÅŸmazdı. Aziz Beyin söylemlerine üzülmüÅŸtüm; ama gerçek olan bu idi. Korunmaya muhtaçlıkla körlük arasında da derin farklar vardır. Korunmaya muhtaç konumda olmayan körlerin sayısı azımsanmayacak kadar çok. Yanımızda gezindiÄŸimiz insana da muhtaç deÄŸiliz ki, bizler. Åžehir içinde yürürken engellerle karşılaşıyorsak bunun birebir sorumlusu kent planlamacıları, yerel yönetimlerdir. Bir de mülkiyetlerini korumak için çevre düzenlemelerini kafalarının estiÄŸi gibi yapan insanlardır. Ä°ÅŸin adaletsiz yanı bu iÅŸte! Bunu görmeden bizimle kurulan iletiÅŸimde de “koruma ve sosyal yardım” güdüsüyle veya “sevap” duygusuyla hareket etmek kadar, körü aÅŸağılatıcı, onurunu kırıcı bir iletiÅŸim süreci de yoktur…

Körler de insandırlar. Körün sevgisiyle, insana olan tutkusuyla gören bir insanın ki arasında hiçbir fark bulunmuyor. Hatta görenler için iletiÅŸimde hele aÅŸkta ve sevgide körlere oranla aldatma, deÄŸer bilmeme sorunları çok daha fazla yaÅŸanmaktadır.

Ömrüne özne olmak isteyen, yaÅŸamı yaÅŸanılır kılan insanların dünyanın deÄŸiÅŸimine, vicdanına katacakları çok ÅŸey vardır. Bu insanların en yakın dostları, mücadele arkadaÅŸları da aydınlanmasını gerçekleÅŸtirmiÅŸ körlerdir...

Unutulmasın; bir kadın koÅŸulların getirisi olarak fahiÅŸe olmaya karar verebilir, bir insan hırsız olmaya, düzenbaz ve kiÅŸiliksiz olmaya karar verebilir. Ama asla hiçbir insan dünyaya sakat olarak, yoksul olarak gelmek istemez. Bunun kararını asla veremez de... Bir insan kör olmaya kendi karar vermiyor. Ama onurlu bir insan olarak yaÅŸamaya kendi iradesiyle karar verebiliyor.

Körlerin günlük yaÅŸamlarını nasıl sürdürdükleri konusunda özellikle kırsal bölgelerde, insanlar, körlerin evlerinden çok fazla dışarı çıkmadıklarını düÅŸünerek, kafalarındaki soruları nasıl soracaklarını bilmedikleri için birdenbire örneÄŸin; “sen evde nasıl yemek yiyorsun? YemeÄŸi sana biri mi yediriyor? gibi anlamsız sorular sorabiliyorlar. Böyle bir tablo gerçekten de çok garip ve eminiz ki birçok kör tarafından ÅŸaÅŸkınlıkla karşılanmaktadır. Bu nedenle biz körlerin toplumdan beklentisi, insanların bizimle iletiÅŸim sırasında soru iÅŸareti uyandıracak her türlü konuları sormaktan çekinmemeleridir. Ancak bu ÅŸekilde saÄŸlıklı bir iletiÅŸim kurulabilir körlerle gören bireyler arasında.

Gören insanların yapması gereken ÅŸey; iletiÅŸim kurarken körün gözlerine bakmaktır. Kör bu saygıyı hisseder. YaÅŸam da…

http://www.sosyalhizmetuzmani.org