ÖZEL EĞİTÄ°ME Ä°HTÄ°YACI OLAN BÄ°REYÄ°N BELÄ°RLENMESÄ°  VE YÖNLENDÄ°RÄ°LMESÄ°

ERKEN TANI;

·         Bireyin ve engelinin bir an önce kabul edilmesini olanaklı kılacağı,

·         Tıbbi tedavi ve rehabilitasyon çalışmalarının bireye ulaÅŸmasını saÄŸlayabileceÄŸi,

·         EÄŸitim hizmetlerinin bireye zamanında ve iÅŸlevsel  olarak ulaÅŸmasını saÄŸlayacağı için önemlidir.

FARKINA VARMA SÜRECÄ°

1.      Birey ağır derecede sorun yaşıyorsa  çabuk fark edilebilir.

2.      Birey hafif derecede sorun yaşıyorsa, düzenli hekim kontrolünde olsa bile yaÅŸadığı bazı sorunlar fark edilmeyebilir. Bireyin  eÄŸitim ve öÄŸretim  süreci ile doÄŸru orantılı olan olgunlaÅŸma  evresinde açığa çıkabilir, bu durumda  sorunlar tarama ölçekleri ve testleri ile fark edilebilir.Bu durumda sorunlar tarama ölçekleri ya da öÄŸretmen gözlemleri ile fark edilebilir. 

A -ERKEN ÇOCUKLUK DÖNEMÄ°NDE 0-36 AY FARKINA VARMA

         ÇocuÄŸun  bireysel farklılıkları aile veya çevresi tarafından fark edilmesinden sonra  tıbbi açıdan incelenmek    ve bu farklılığın nedeni, var olan durumu, ileride ortaya çıkabilecek sorunlar açısından  deÄŸerlendirilmek üzere tıbbi tanılanması yapılmalıdır.Tıbbi tanılanma doÄŸrultusunda , tıbbi tedavi ve rehabilitasyon ile birlikte destek eÄŸitim hizmetleri planlanmalıdır.

B-OKUL ÖNCESÄ° DÖNEMDE 36-72 AY   DÖNEMÄ°NDE FARKINA VARMA

1.       Tıbbi tanısı konmuÅŸ ve okul öncesi eÄŸitime devam etmiyor ise;

Bireysel farklılıkları aile ve çevresi tarafından fark edilen birey, tıbbi açıdan incelenmek ve bu farklılığın nedeni, var olan durumu, ileride çıkabilecek sorunlar açısından tıbbi tanılanması yapılmalıdır. Tıbbi tanılama sürecine giren bireyle ilgilenen hekim ve diÄŸer personel özel eÄŸitime ihtiyacı olduÄŸu düÅŸünülen   bireyin ailesini bilgilendirip  yönlendirmeli ve ailenin bu bilgileri ve önerileri ne kadar kullanabildiÄŸi izlenmeli ve deÄŸerlendirilmeli, iyileÅŸme yönünde yapabileceklerini en üst düzeye  çıkması saÄŸlanmalıdır.

Tanısı konulmuÅŸ özel eÄŸitime ihtiyacı olan çocuklar için  okul öncesi eÄŸitimi zorunludur. Bu eÄŸitim özel eÄŸitim okulları ile  diÄŸer okul öncesi eÄŸitim kurumlarında verilir. GeliÅŸim ve bireysel özellikleri dikkate alınarak, özel eÄŸitime ihtiyacı olan çocukların okul öncesi eÄŸitim süreleri uzatılabilir (573 sayılı Özel EÄŸitim Hakkında KHK, Madde.7)

Özel eÄŸitime ihtiyaçları belirlenmiÅŸ, 37-72 ay arasındaki  çocuklar için, okul öncesi eÄŸitimi zorunludur ve kaynaÅŸtırma   uygulamaları temeline  dayalı olarak, destek eÄŸitim planları çerçevesinde sürdürülür.

2.       Tıbbi tanısı konmamış ve çocuk okul öncesi eÄŸitime devam ediyor ise;

Bu durumda çocuÄŸun öÄŸretmeni tarafından özel eÄŸitim ihtiyaçlarının belirlenmesi, kayda alınması, çocukla ilgili temel bilgiler toplanması, ihtiyaçlarının normal sınıfta karşılanması için  çalışmalar yapılmalı  ve kaydettiÄŸi geliÅŸmelerin  izlenmesi ve incelenmesini gerektirir.Tıbbi tanılanmasının yapılması için gerekli yönlendirmenin yapılmasının saÄŸlanması gerekmektedir.

C-ZORUNLU EĞİTÄ°M DÖNEMÄ°NDE FARKINA VARMA

Tanılama süreci ;okulda görev yapan bir öÄŸretmen, çocuÄŸun ana-babası ya da diÄŸer bir uzmanın eldeki kanıtlara dayanarak çocuÄŸun özel eÄŸitim ihtiyaçları olduÄŸu yönünde belirtiler gösterdiÄŸine iliÅŸkin kaygılarını dile getirmesidir.

Bu dönemde öÄŸrenci ile ilgili temel bilgilerin toplanması , bireyin özel eÄŸitim ihtiyaclarının belirlenmesi ve kayda alınması ve kaydettiÄŸi ilerlemelerin  incelenmenin yapılabilmesi için sınıf öÄŸretmeni, rehber öÄŸretmen-psikolojik danışman, okul müdürü , öÄŸrenci, anne ve baba iÅŸbirliÄŸi  içinde çalışması gerekmektedir.

GÖNDERME ÖNCESÄ° ve GÖNDERME SÜRECÄ° :

0-36 AY DÖNEMÄ°NDE:

 ÇocuÄŸun, tıbbi tanılaması ve tıbbi tedavi-rehabilitasyonu yanında, özel eÄŸitime ihtiyacı olduÄŸu belirlenmiÅŸse; ana-babası ve/veya hekim-saÄŸlık kuruluÅŸu tarafından  eldeki bulgularla birlikte, özel eÄŸitim ihtiyaçlarının belirlenmesi (eÄŸitsel tanılama) amacı ile “eÄŸitsel tanılama-izleme-deÄŸerlendirme” ekibine gönderilir.

OKUL ÖNCESÄ° VEYA ZORUNLU EĞİTÄ°M ÇAÄžINDA:

GÖNDERME ÖNCESÄ° SÜREÇ:

Bu; süreç yetersizlikten etkilendiÄŸi düÅŸünülen öÄŸrenciyi ayrıntılı deÄŸerlendirmeye göndermen önce eÄŸitim gördüÄŸü sınıftaki akademik ve  sosyal  ortama dahil etmek için  alınacak önlemlere, uyarlamalarla eÄŸitim-öÄŸretim düzenlemelerini kapsayan süreçtir.

Bu süreç içersinde sınıf öÄŸretmeni , rehber öÄŸretmen-psikolojik danışman  ve okulda bulunan varsa  diÄŸer uzmanlar öÄŸrenciyle ilgili bilgi toplayarak, öÄŸrencinin güçlük çektiÄŸi alanları azaltmak ve sınıf içi etkinliklere uyumunu saÄŸlamak için bir müdahale programı hazırlarlar. Bu çerçevede ÅŸu bilgiler toplanır:

a)     ÖÄŸrencinin zayıf ve güçlü olduÄŸu alanları Belirlenmesi: Sınıf ÖÄŸretmeni  öÄŸrencinin sınıfa uyumunu saÄŸlanması  ve etkili bir müdahale programı saÄŸlamak amacıyla   öÄŸrencinin  akademik ve davranışsal boyutlarda güçlü ve ayrıntılı olarak gözlemleyerek  öÄŸrencinin güçlü ve zayıf olduÄŸu alanları belirler.

b)     ÖÄŸrencinin Ailesi Hakkında Bilgi :Sınıf öÄŸretmen  ve rehber  öÄŸretmen -psikolojik danışman öÄŸretmen-  öÄŸrencinin sınıf içersinde yaÅŸadığı güçlüklerin ev ortamında da yaÅŸayıp yaÅŸamadığını , eÄŸer yaÅŸanıyorsa ailenin çözüme iliÅŸkin  neler yaptığı  çocuÄŸun eÄŸitiminin evde ne kadar desteklendiÄŸini iliÅŸkin bilgi toplar.

c)     ÖÄŸrencinin SaÄŸlık Problemleri:Sınıf ve rehber öÄŸretmen-psikolojik danışman çocuÄŸun doÄŸumundan  baÅŸlayarak geçirdiÄŸi hastalıklar, travmalar ve bunlara yönelik alınan önlemler, süreÄŸen hastalığının olup olmadığı , ilaç kullanıyorsa ilacı hangi saatlerde aldığı ve ilacın yan etkileri gibi konularda bilgi toplar.

ÖÄŸrencinin  özel ihtiyaçlarının deÄŸerlendirilmesi ve karşılanması:

ÖÄŸrencinin  sınıf, rehber öÄŸretmeni, velisi ve okul yönetimi  sahip olduÄŸu özel ihtiyaçlarının en iyi ÅŸekilde nasıl ele alınabileceÄŸini deÄŸerlendirir.DeÄŸerlendirme yapılırken  :

-       ÖÄŸrenci ile ilgilenen kiÅŸilerin birbirine göre farklılık gösteren algıları,

-       Ele alınması gereken eÄŸitsel  kaygıların  ona yönelik olabileceÄŸi ,

-       ÇocuÄŸun yaÅŸadığı öÄŸrenme güçlüÄŸünün daha geniÅŸ boyutlu olarak  bakılmasının gerekebileceÄŸi göz önünde tutulmalıdır

Bu aÅŸamada eldeki bilgilere dayanarak uygulama aÅŸamasında öÄŸrencinin ihtiyaçlarına yönelik  aÅŸağıdaki uygulamalarından  biri seçilecektir.

          a)ÇocuÄŸun ÅŸimdiki eÄŸitim düzenlemelerine devam etmesine ve hiçbir yardıma ihtiyacı olmadığına ,

b)Uygulanmakta olan programın farklılaÅŸtırılması yoluyla çocuÄŸa özel yardım verilmesine(ÖÄŸretmene, anne-babaya, öÄŸrenciye)

c)KaydettiÄŸi ilerlemelerin izlenmesine ve incelenmesine,

Yapılan deÄŸerlendirme sonucunda, öÄŸrencinin ihtiyaçları karşılanmışsa uygulanan eÄŸitim programına  devam edilir.

SaÄŸlanan her tür destek hizmetine karşın  bireyin verilen eÄŸitim  hizmetlerinden yararlanamaması durumunda, yapılan tüm çalışmalar ve verilen destek hizmetleri raporlaÅŸtırılarak, varsa tıbbi tanı ile birlikte özel eÄŸitim ihtiyaçlarının belirlenmesi (eÄŸitsel tanılama) amacıyla birey, “eÄŸitsel tanılama-izleme-deÄŸerlendirme ekibi”ne gönderilir.

GÖNDERME SÜRECÄ°

Okulun Hazırlayacağı Gönderme Raporunda Bulunması Gereken Bilgiler 

Þ    ÖÄŸrenci kimlik bilgileri

Þ    Daha önceki yıllarda devam ettiÄŸi okuldakiler de dahil  olmak üzere, çocuÄŸun sınıf kayıtları

Þ    Müfredat programına göre geldiÄŸi yer,

Þ    Standardize test sonuçları ya da profilleri (varsa),

Þ    BaÅŸarı kayıtları,

Þ    Okul ortamında yapılan gözlemlerin raporları,

Þ    EÄŸitim ortamındaki Davranışlarına iliÅŸkin gözlem raporları.

Þ    EÄŸitim ortamında yürütülen çalışmaların farklılaÅŸtırılmasına iliÅŸkin yapılan deÄŸerlendirme raporu 

Þ    Tıbbi deÄŸerlendirme raporları

Þ    ÖÄŸrenci aile dışı kurumdan geliyorsa, kurumdan gelen bilgiler

Þ    Akademik, dil ve konuÅŸma , motor vb. becerilerine iliÅŸkin bilgiler

Ana-babanın:

-       ÇocuÄŸun saÄŸlığı ve geliÅŸimine iliÅŸkin görüÅŸleri,

-       ÇocuÄŸun performansına, okulda ve evde kaydettiÄŸi ilerlemelere ve davranışlarına iliÅŸkin algıları,

-       ÇocuÄŸun yaÅŸamakta olduÄŸu  güçlüÄŸe etki eden  herhangi bir etmen olup olmadığı,

-       GüçlüÄŸün giderilmesine iliÅŸkin okulun ne yapabileceÄŸi konusundaki beklentileri.

                ÖÄŸrencinin :

 YaÅŸamakta  olduÄŸu güçlüklere iliÅŸkin görüÅŸleri ve bu güçlüklerin ne ÅŸekilde ele alınabileceÄŸine iliÅŸkin deÄŸerlendirme.

TANILAMA

Tanılama; özel eÄŸitime ihtiyacı olan bireylerin yeterli ve yetersiz yönleri ile bireysel özelliklerini, ilgilerini belirlemek amacıyla tıbbî, psiko-sosyal, eÄŸitim alanlarında yapılan deÄŸerlendirme sürecidir

      Belirleme ve tanılama süreci özel eÄŸitime ihtiyacı olan bireylerin eÄŸitsel ve sosyal hayatlarının ÅŸekillendirilmesinde en belirleyici süreçtir.

      DoÄŸru yapılmayan tanılama bireylerin yanlış yönlendirilmesine neden olabilmekte ve saÄŸlıklı hizmetin götürülmesine engel olabilmektedir.

Tanılama ilkeleri şunlardır:

a)Erkenlik ilkesi; tanılama mümkün olduÄŸunca erken yaÅŸta yapılır.

b)Bütünlük ilkesi; tanılama çok yönlü, bireyin tüm geliÅŸim öyküsü deÄŸerlendirilerek yapılır.

c)ÇeÅŸitlilik ilkesi; tanılama sürecinde uygulanan tekniklerde, yöntemlerde, disiplinlerde çeÅŸitlilik esastır.

d)Süreklilik ilkesi; tanılama süreci farklı disiplin alanlarındaki uzmanlarca sürekli deÄŸerlendirilir.

e)Yeterlilik ilkesi; tanılamada bireyin yeterli-yetersiz olduÄŸu yönler birlikte deÄŸerlendirilir.

f)Ä°ÅŸ birliÄŸi ilkesi; tanılama sürecinde aile, okul ve uzmanlar iÅŸ birliÄŸi içinde çalışır.

g)Ä°steklilik ilkesi; tanılama sürecinin her aÅŸamasında ailenin ve gerektiÄŸinde bireyin görüÅŸü alınarak katılımı saÄŸlanır.

h)Gizlilik ilkesi; tanılama sürecinin her aÅŸamasında birey ile ailenin görüÅŸ ve onayları alınmadan hiçbir açıklama yapılmaz. Elde edilen bilgi ve deÄŸerlendirme sonuçları eÄŸitim ve yönlendirme amaçlı kullanılır