| İşitme Engellilerin Eğitimdeki Yöntemler |
 |
 Ä°ÅŸitme engelli bireylerin iletiÅŸimini geliÅŸtirmeye, konuÅŸma dili kazandırmaya yönelik birçok yöntem vardır.Sözel Ä°letiÅŸim Yöntemi (Oral) ± Bu yöntemin dayandığı temel ilke, iÅŸitme engelli kiÅŸinin iÅŸitenlerin dünyasında yaÅŸamını sürdürebilmesi için, en yaygın iletiÅŸim biçimi olan sözel dili öÄŸrenmesi gerektiÄŸidir. ± Ä°ÅŸaret dilinin öÄŸrenilmesinin konuÅŸma öÄŸrenimine kıyasla daha kolay olması sözel dil geliÅŸimini engelleyebileceÄŸi için sözel iletiÅŸim yönteminde iÅŸarete yer verilmez. ± Bu yöntemde iÅŸitme eÄŸitimi, dudaktan okuma ve konuÅŸma öÄŸretimine ağırlık verilir. ± Ä°ÅŸitme engelli bireyi, ana dilini konuÅŸabilir ve konuÅŸulanı anlayabilir hale getirmeyi amaçlayan bir yöntemdir. ± Ä°ÅŸitme duyusu, bu yöntemde dil edinimi için temel duyu olarak kullanılır. ± Bu yöntemde iÅŸitme engelli çocukların gecikmeli de olsa iÅŸiten çocuklarla aynı dil edinim süreçlerini izleyeceÄŸi kabul edilir. ± Ä°ÅŸitme engelli çocukların yakın çevrelerindekilerle anlamlı etkileÅŸime girerek dillerini geliÅŸtirebileceklerine inanılır. DoÄŸal iÅŸitsel sözel yöntem, sözel iletiÅŸim yönteminin bir türüdür ve iÅŸitme engelli bireylerde konuÅŸmanın geliÅŸtirilmesi, bu yöntemin temel hedeflerinden biridir. DoÄŸal iÅŸitsel sözel yöntem, çocukların varolan iÅŸitme kalıntılarından yararlanarak, iÅŸitme kaybına uygun cihazların kullanılmasıyla, doÄŸal ve etkileÅŸimci ortamlarda konuÅŸma ve dil geliÅŸimini saÄŸlamayı amaçlar. Ancak bu yöntemde erken teÅŸhis, erken cihazlandırma, iÅŸitme kaybına uygun cihaz kullanımı, cihaz kullanımında sürekliliÄŸi saÄŸlama ve erken eÄŸitim büyük önem taşımaktadır. Dilin öÄŸretilemeyeceÄŸi, doÄŸal ortamlarda kazanılabileceÄŸi savunulur. Ayrıca bu yöntemde ailenin eÄŸitime doÄŸrudan katılımı ve ailenin bilinçlendirilmesi vazgeçilmez bir unsurdur. Bu yöntem iÅŸaret yöntemini kullanmayı, abartılı görsel ipuçlarını içeren jest ve mimiklerini reddeder. Ancak normal konuÅŸma akışı içinde doÄŸallıkla kullanılan jest ve mimikler, vücut dili ve dudaktan okuma gibi görsel ipuçlarını destekler. Bu yöntemde dinleme becerisinin kazandırılması ve sesin algılanması çok önemlidir. Sesi fark etme, yerini belirleme, sesin ayırt edilmesi, seslerin sınıflandırılması ve aralarında baÄŸlantılar kurulması ise, dinleme becerisinin geliÅŸiminde önemlidir. Ä°ÅžARET YÖNTEMÄ° (Manuel) ± Duygu ve düÅŸünceler, nesneler, belli bir dilin harfleri veya konuÅŸma sesleri, beden hareketlerinden oluÅŸturulan ve görsel olarak algılanan iÅŸaretlere benzetilmeye çalışılarak iletiÅŸim saÄŸlanır. ± Özellikle çok ileri derecede iÅŸitme kaybı olanlar tarafından kullanılan bir iletiÅŸim ÅŸeklidir. ± Kolay öÄŸrenilen bir yöntem olmakla birlikte, toplumda iÅŸaret dilinin bilinme düzeyi göz önüne alındığında, iÅŸitme engelli bireyin, çevreyle iletiÅŸiminde zorlanmasına ve toplumdan uzaklaÅŸmasına sebep olabilmektedir. ± Ä°ÅŸaret dilinin ilden ile, okuldan okula, sınıftan sınıfa ve hatta öÄŸretmenden öÄŸretmene farklılık gösteriyor olması ve kullanılan iÅŸaret sisteminde belli bir standardın olmayışı, bu yöntemle ilgili olarak yaÅŸanan bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Ä°ÅŸaret dili: Bazı nesne ve fikirlerin iÅŸaretlerle anlatılmasından oluÅŸur. Ä°ÅŸaret dili, konuÅŸulan dillerin yapılarından farklı bir gramatik yapıya sahip bir dil olarak iÅŸaretlerle (el, kol biçimleri, hareketler) ifade edilen bir iletiÅŸim sistemidir. Ä°ÅŸaret dili daha çok doÄŸuÅŸtan engelli olup eÄŸitim görmemiÅŸ iÅŸitme engelli bireylerin kullandığı bir yöntem olarak bilinmektedir. Parmak alfabesi: Belirli bir dilin harflerini parmaklarla görülür hale getirmeye dayanır. Bu yönteme göre iÅŸitme engelli kiÅŸi parmaklarıyla havada yazı yazarak iletiÅŸim kurar. Daha çok yazı dilini bilenler tarafından kullanılır. Bu yöntemin etkililiÄŸi, o dilin harflerinin parmakla anlatıma uygun olmasına baÄŸlıdır. Belgili (iÅŸaretli) konuÅŸma: Dilin konuÅŸma seslerini elle belirtmeye dayanmaktadır. Her ses için bir özel iÅŸaret kullanılmaktadır. TOTAL YÖNTEM ± Ä°ÅŸitme engelli bireylerin kendi aralarında ve diÄŸer insanlarla en etkili iletiÅŸimi kurabilmelerinde iÅŸitsel, sözel ve iÅŸaret yöntemi gibi toplumda geçerli tüm iletiÅŸim biçimlerinin birleÅŸiminden yararlanmasını amaçlayan bir yöntemdir. ± Bu yöntemin temelini, yöntemin bir araç olduÄŸu ve aracın amaçlarla uyum içinde olması gerektiÄŸi düÅŸüncesi oluÅŸturmaktadır. ± Burada belli bir çocuÄŸa hangi yöntemin daha uygun olduÄŸunu belirlemedeki hedefin, çocuÄŸun ihtiyaçlarını en uygun biçimde karşılamak olduÄŸu belirtilmektedir. Yani bu yöntem bireysel farkların ve bireysel ihtiyaçların önemini vurgulamaktadır. ± Ancak, yöntemin uygulanmasında belli bir standardın olmayışı iletiÅŸimde sorunlara sebep olmaktadır. Ä°ÅŸitsel, sözel ve iÅŸaret yöntemlerinin kim tarafından, nasıl uygulandığı sorularına verilecek net cevaplar, belli bir standardın oluÅŸması açısından önemlidir. Ä°KÄ°-DÄ°L YÖNTEMÄ° (BILINGUAL) ± Ä°ÅŸitme engellilerin eÄŸitiminde, yeni sayılabilecek bir yöntemdir. ± Genel olarak erken yaÅŸlarda, iki dilin eÅŸzamanlı olarak öÄŸrenilmesine dayanır. ± Ä°ÅŸitme engellilerin eÄŸitimi açısından bakıldığında iÅŸaret dilinin ilk dil, sözel dilin ikinci dil olarak öÄŸrenilmesi ÅŸeklinde tanımlanabilir. Burada herhangi bir dilin, diÄŸerine üstünlüÄŸü söz konusu deÄŸildir. ± Yöntemin çıkış noktalarından biri, iÅŸitme kaybından kaynaklı “iÅŸitme engellilerin” engelli olmadıkları, kendilerine ait ayrı dilleri ve kimlikleri olan bir alt grup olduklarına yönelik düÅŸüncelerdir. ± Ä°ÅŸaret dilinin iÅŸitme engelli bireyin iletiÅŸim ve ihtiyaçlarını karşılayacak bir anadili olduÄŸu ve iÅŸitme engelliler tarafından tercih edildiÄŸi savunulmaktadır. ± Ä°ÅŸitme engellilerin sözel dili de öÄŸrenmeleri gerektiÄŸi çünkü, günümüz dünyasında birçok bilginin yazılı biçimde sunulduÄŸu ve okuma yazma bilmemenin kiÅŸinin toplumda engelli olarak nitelendirilmesi ile sonuçlanabileceÄŸi ileri sürülmektedir. ± Ä°ÅŸaret dili yetkin bir ÅŸekilde konuÅŸulmaya baÅŸlandıktan sonra, sözel dilin, özellikle de okuma yazma boyutunun öÄŸretilmesi gerekmektedir. ± Bu yaklaşımda, çocuÄŸun (1 yaÅŸ gibi) erken bir yaÅŸta iÅŸaret dilini öÄŸrenerek, iletiÅŸim boyutundaki tüm sorunlarının çözümlenerek akademik bilgilere hazır bir hale gelmiÅŸ olacağı düÅŸünülür.
|
