hd porno porno hd porno porno

─░┼čitme engelliler ├Â─čretim y├Ântemleri

3.864 okundu

─░nsan ileti┼čiminin b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ dile ba─čl─▒d─▒r. Bu nedenle, dil gerek toplumsalla┼čma gerekse ki┼činin bulundu─ču toplumun k├╝lt├╝rel bilgisini almada temel ara├žlardan biridir. Bir├žok insan─▒n, insanlar aras─▒ ileti┼čim arac─▒ olarak tercih etti─či dil, konu┼čmad─▒r yani i┼čitsel s├Âzel dil sistemidir. S├Âzel dilin kazan─▒lmas─▒nda ilk etapta gereken temel bi├žim konu┼čmad─▒r.
Do─ču┼čtan olan i┼čitme engeli, s├Âzel dilin ve ileti┼čimin geli┼čmesinde ciddi bir engel olu┼čturmaktad─▒r. ─░statistiksel verilere g├Âre bin ├žocuktan ikisinde do─ču┼čtan ya da do─čduktan k─▒sa bir s├╝re sonra ├že┼čitli nedenlerle i┼čitme engeline rastlanmaktad─▒r. (Bamford ve Saunders, 1989) Her ne kadar i┼čitme kayb─▒n─▒n t├╝r├╝ ve derecesi bu kayb─▒n neden olaca─č─▒ engellilik durumunu belirlese de, Bamford ve Saunders’─▒n (1989) belirtti─či gibi b├╝t├╝n durumlarda i┼čitme engeli al─▒c─▒ dilin geli┼čimini anlaml─▒ derecede etkilemektedir. Al─▒c─▒ dildeki sorun, ifade edici dil geli┼čimini de olumsuz y├Ânde etkileyebilmektedir. Bir ba┼čka deyi┼čle, i┼čitme engeli konu┼čma dilinin kazan─▒lmas─▒n─▒ olumsuz y├Ânde etkiler. Bu da ├žo─čunlu─čunu i┼čiten ve ileti┼čimde konu┼čma dilini temel alan toplumda i┼čitme engellilerin toplumsalla┼čmalar─▒n─▒ ve e─čitimlerini g├╝├žle┼čtirebilmektedir. Bu veriler ─▒┼č─▒─č─▒nda i┼čitme engelli, biyolojik bir engel olmaktan ├Âteye giderek i┼čitme engelli bireyin t├╝m ya┼čam─▒n─▒ etkileyebilmektedir.
─░┼čitenler gibi, i┼čitme engelliler de dil geli┼čimini sa─člayan do─ču┼čtan gelen becerilere sahiptirler. Ancak, temel sorun bu potansiyelin nas─▒l ve ne bi├žimde i┼člevsel k─▒l─▒naca─č─▒d─▒r. ─░┼čitme engellilerin e─čitiminde ba┼člang─▒├žtan bu yana s├╝rekli y├Ântem tart─▒┼čmalar─▒ var olagelmi┼čtir. Geleneksel olarak, bu uyu┼čmazl─▒─č─▒n a┼č─▒r─▒ u├žlar─▒n─▒ i┼čitme engellilere sadece konu┼čma e─čitimi verilmesi gerekli─čine inanan s├Âzelciler ve i┼čitme engellilerin sadece i┼čaret dili ile ileti┼čim kurmalar─▒ gerekti─čine inanan i┼čaret├žiler olu┼čturmu┼člard─▒r. Dilin kazan─▒lmas─▒ ve geli┼čmesinin eskiden d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nden daha karma┼č─▒k oldu─čunun kabul edilmesinden bu yana, bu iki yakla┼č─▒m aras─▒ndaki farkl─▒l─▒k netli─či azalm─▒┼čt─▒r (Lynas, 1994). G├╝n├╝m├╝zde i┼čitme engellilerin kazanabilece─či dil ve ileti┼čim bi├žimleri ge├žmi┼čte oldu─čundan ├žok daha fazla ├že┼čitlenmi┼čtir. Bu yaz─▒da i┼čitme engellilerin e─čitiminde kullan─▒lan ├╝├ž temel y├Ântem olan do─čal i┼čitsel-s├Âzel y├Ântem, total y├Ântem ve iki dil y├Ântemi ele al─▒nacakt─▒r

DO─×AL ─░┼×─░TSEL ÔÇô S├ľZEL Y├ľNTEM

{loadposition header}

Do─čal i┼čitsel-s├Âzel y├Ântemi tart─▒┼čmadan ├Ânce, y├Ântemin i┼čitsel yakla┼č─▒m─▒n bir t├╝r├╝ oldu─ču ve i┼čitsel yakla┼č─▒m─▒n di─čer t├╝rleri yani geleneksel s├Âzelcilik, yap─▒salc─▒ s├Âzelcilik ve anne ile etkile┼čim y├Ântemleriyle kar─▒┼čt─▒r─▒lmamas─▒ gerekti─či vurgulanmal─▒d─▒r. Her ne kadar i┼čitsel yakla┼č─▒mlar ad─▒ alt─▒nda toplanan t├╝m bu y├Ântemler aras─▒nda ortak ├Â─čeler olsa da, her bir yakla┼č─▒m─▒ ├Âzg├╝n k─▒lan ve birbirinden farkl─▒la┼čt─▒ran ├Âzellikleri vard─▒r.
─░┼čitme engelli bireylerde konu┼čman─▒n geli┼čtirilmesi do─čal i┼čitsel-s├Âzel y├Ântemin dayand─▒─č─▒ temel anlay─▒┼č, s├Âzel ileti┼čimin g├╝n├╝m├╝z toplumunun ana ileti┼čim arac─▒ olmas─▒ nedeni ile i┼čitme engelli bireylerin hem topluma kayna┼čt─▒r─▒lmas─▒ hem de onlar─▒n var olan potansiyellerini en verimli bi├žimde kullanabilmeleri i├žin s├Âzel ileti┼čimi kazanmalar─▒ ve geli┼čtirmelerini desteklemektir. Total i┼čitme kayb─▒ olan ├žocuklar─▒n oran─▒ olduk├ža d├╝┼č├╝kt├╝r ve ├žok ileri derecede i┼čitme kayb─▒ olan ├žocuklar─▒n bile kullan─▒labilinir i┼čitme kal─▒nt─▒lar─▒ vard─▒r. Do─čal i┼čitsel-s├Âzel y├Ântem, i┼čitme engelli ├žocuklar─▒n var olan i┼čitme kal─▒nt─▒lar─▒n─▒n en uygun i┼čitme cihazlar─▒ arac─▒l─▒─č─▒ ile aktif hale getirilerek do─čal, uyar─▒c─▒ ve etkile┼čimci ortam i├žinde t─▒pk─▒ i┼čiten akranlar─▒ gibi konu┼čma ve dillerini geli┼čtirebileceklerini savunmaktad─▒r (Clark, 1989). Tucker (1986) bir grup i┼čitme engelli ├žocukla yapt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmada, i┼čitme testlerinde sese hi├ž tepki vermeyen ├žocuklar─▒n i┼čitme cihaz─▒ kullanmaya ba┼člad─▒ktan belli bir s├╝re sonra sese tepki vermeye ba┼člad─▒klar─▒n─▒ g├Âzlemlemi┼čtir. Ancak, dil geli┼čimi i┼čitme engellilerde i┼čiten akranlar─▒ndan daha yava┼č olabilmektedir. S├Âz├╝ edilen dil geli┼čimindeki yava┼čl─▒─č─▒n derecesi olduk├ža ├Ânemlidir. ├ç├╝nk├╝ y├Ânteme ili┼čkin en ├Ânemli ele┼čtirilerden biri, ├Âzellikle erken ya┼člarda, ├žocu─čun dil geli┼čimini geciktirmesidir. B├Âylesi bir gecikme ├žocu─čun ilerideki ya┼člarda sosyal ve duygusal geli┼čimini olumsuz y├Ânde etkileyebilecektir (Meadow, 1980).
Erken te┼čhis ve erken e─čitim, y├Ântemin hedeflerine ula┼čabilmesinde merkezi ├Âneme sahiptir. ├ç├╝nk├╝ erken te┼čhisle birlikte cihazland─▒rma ve dolay─▒s─▒yla erken e─čitime ba┼člamak m├╝mk├╝n olabilecektir. Cihaz kullan─▒m─▒nda se├žilen cihaz─▒n uygunlu─ču, bak─▒m─▒ ve s├╝reklili─či temel belirleyicilerdendir. Meadow-Orlans (1987) yapt─▒─č─▒ literat├╝r taramas─▒nda erken ve ge├ž m├╝dahaleyi kar┼č─▒la┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r. Meajow-Orlans erken m├╝dahalenin i┼čitme engelli ├žocu─čun daha sonraki geli┼čimini, ├Âzellikle dil ve konu┼čma boyutunda, olumlu ve anlaml─▒ y├Ânde etkiledi─čini belirtmi┼čtir. Dahas─▒, Meadow-Orlans aile rehberli─čine gerekli ├Ânemi veren ve i┼čitme cihaz─▒n─▒n kullan─▒m─▒ ve kontrol├╝ konusunda yetkin elemanlar─▒ olan erken m├╝dahale programlar─▒n─▒n daha ba┼čar─▒l─▒ oldu─čunu belirtmektedir. Y├Ântemin taraftarlar─▒, dilin ├Â─čretilemeyece─čini, aksine do─čal ortamlarda kazan─▒labilece─čini savunmaktad─▒rlar. Y├Ântem parmak alfabesi, ipu├žlar─▒ ile konu┼čma, dudaktan okuma, i┼čaret gibi g├Ârsel uyaranlar─▒ kullanmay─▒ reddeder. Bunun yerine sesi alg─▒layabilmeyi – ay─▒rt─▒nda olabilmeyi vurgular. Ancak y├Ântemin normal konu┼čma ak─▒┼č─▒ i├žinde do─čall─▒kla kullan─▒lan y├╝z mimikleri, v├╝cut dili ve dudaktan okuma gibi g├Ârsel ipu├žlar─▒n─▒ reddetmedi─čini belirtmeliyiz (Clark, 1989).
┼×imdiye kadar, erken te┼čhis, erken e─čitim, uygun cihazland─▒rma ve cihaz kullan─▒m─▒n─▒n s├╝reklili─či, etkile┼čimci ve uyar─▒c─▒ dil ortam─▒n─▒n olu┼ču gibi y├Ântemin temel ├Â─čelerinden s├Âz ettik. T├╝m bu ├Â─čelerin ya┼čama ge├žirilmesinde, dolay─▒s─▒yla y├Ântemin verimli sonu├ž alabilmesinde, aile ├Âzellikle de anne-baba olduk├ža ├Ânemli rol oynamaktad─▒r. Bu ba─člamda, y├Ântemin hedefledi─či sonu├žlara ula┼čabilmesinde ve ba┼čar─▒s─▒nda, aile destek hizmetleri gibi aileye hizmet g├Ât├╝recek birimlerin donan─▒ml─▒, aile taraf─▒ndan rahatl─▒kla ula┼č─▒labilir olmas─▒ ve ailenin beklenen yard─▒m─▒ olabilmesi gibi pratik unsurlar olduk├ža ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r. T├╝m bu ├Ân ko┼čullar ortamda “m├╝kemmelli─čeÔÇŁ e┼čde─čerdir. Bu ‘m├╝kemmelli─čin’ ├žo─ču aile ve okul ortamlar─▒na ula┼čmas─▒n─▒n hemen hemen olanaks─▒z olmas─▒, y├Ânteme y├Âneltilen temel ele┼čtirilerdendir (Mc Anally, Rose ve Quigley, 1987)
├ľzel e─čitim yaz─▒n─▒nda bu y├Ântemin belli bir derece i┼čitme kayb─▒ olan ├žocuklar─▒n e─čitiminde yararl─▒ olabilece─či, ancak ileri derecede i┼čitme kayb─▒ olan ├žocuklar─▒n e─čitiminde ba┼čar─▒l─▒ olamayaca─č─▒ y├Ân├╝nde tart─▒┼čma ve bulgulara rastlanmaktad─▒r. Hatta ileri derecede ve total i┼čitme kayb─▒ olan ├žocuklar ÔÇť s├Âzel ba┼čar─▒s─▒zl─▒k ÔÇŁ bi├žiminde adland─▒r─▒lmaktad─▒r. Ancak, son y─▒llarda teknoloji ve t─▒p alan─▒ndaki ola─čan├╝st├╝ geli┼čmeler g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nd─▒─č─▒nda ” s├Âzel ba┼čar─▒s─▒zl─▒k ” diye adland─▒r─▒lan grup i├žin bile y├Ântemin bir alternatif olu┼čturabilme potansiyeline sahip olabilece─či y├Ân├╝nde savlar da vard─▒r. Bench’in de (1992, s 44) ifade etti─či gibi koklear implant ve duyu┼čsal ara├žlardaki son geli┼čmeler konu┼čma alg─▒s─▒n─▒ bu tur ├žocuklar i├žin daha ula┼č─▒labilir k─▒lm─▒┼č ve do─čal i┼čitsel-s├Âzel y├Ântemi daha da g├╝├žlendirmi┼čtir. T├╝m bu y├╝reklendirici geli┼čmelere ra─čmen y├Ântemin i┼čitme kayb─▒ derecesini g├Âzetmeksizin ” t├╝m ” i┼čitme engelli ├Â─črencilere s├Âzel dili kazand─▒rmaya yard─▒mc─▒ oldu─ču akademik ba┼čar─▒y─▒ her ko┼čulda artt─▒rd─▒─č─▒ ve her alandaki geli┼čimlerini olumlu y├Ânde etkiledi─či hen├╝z netle┼čmi┼č bir sonu├ž de─čildir. Ara┼čt─▒rma sonu├žlar─▒, bu y├Ântemle e─čitilmi┼č kayna┼čt─▒rma ya da ├Âzel okul ├Â─črencilerinin performanslar─▒n─▒n i┼čitebilen akranlar─▒n─▒n performanslar─▒n─▒n olduk├ža alt─▒nda oldu─čunu g├Âstermektedir (Strong, 1988). Bu farkl─▒l─▒k ├Âzellikle konu┼čma, yazma ve okuma gibi dile ili┼čkin alanlarda daha belirgindir. Ayr─▒ca, bu y├Ântemle kayna┼čt─▒rma okullar─▒nda e─čitilmekte olan i┼čitme engelli ├Â─črencilerin bilgiyi i┼čiten akranlar─▒na k─▒yasla s├Âzel dil ile almak zorunda kalmak nedeniyle bu ├žocuklar─▒n dezavantajl─▒ oldu─ču ├Âne s├╝r├╝lmektedir. Bunun nedeni bu ├žocuklar─▒n konu┼čulan─▒ anlamada ve kavramada s├╝rekli zorluk ├žekmeleri ve m├╝cadele etmek durumunda olmalar─▒d─▒r (Ried, 1991, Ladd, 1981). ├ľte yandan y├Ântemin savunucular─▒ s├Âzel ileti┼čim kuramaman─▒n i┼čitme engelli bireylerin toplumdan soyutlanmas─▒ ve i┼čiten d├╝nyada yaln─▒zl─▒k ├žekmeleriyle sonu├žlana bilece─čini, dolay─▒s─▒yla y├Ântemin i┼čitme engellileri i┼čiten d├╝nyada ya┼čamaya haz─▒rlamada en iyi alternatif oldu─čunu iddia etmektedirler (Lynas, Hungtmgton ve Tucker, 1989).
├ľzetle, her ne kadar do─čal i┼čitsel-s├Âzel y├Ântem i┼čitme engellilere zengin alternatifler sunuyorsa da, y├Ântemin ” t├╝m ” i┼čitme engelli bireyler, ├Âzellikle de ├žok ileri derecede i┼čitme kayb─▒ olanlar ve sosyal olarak dezavantajl─▒lar (├Ârne─čin, d├╝┼č├╝k sosyo-ekonomik stat├╝de olanlar) i├žin uygulanabilir olup olmad─▒─č─▒ a├ž─▒kl─▒k kazanm─▒┼č de─čildir.

─░┼čitme engellilerin e─čitiminde kullan─▒lan, bir di─čer y├Ântem de total y├Ântemdir. Total y├Ântem sadece-s├Âzel ve sadece-i┼čaret y├Ântemlerinin uzun s├╝re uygulanmalar─▒ndan sonra bu iki y├Ântemin s├Âzel ve i┼čaret y├Ântemlerinden daha ileri daha kapsaml─▒ bir y├Ântem oldu─ču ileri s├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r. Total y├Ântemin genel kabul g├Âren tek bir tan─▒m─▒n─▒ bulmak olduk├ža g├╝├žt├╝r. (Tucker, ve Powell, 1991) Y├Ântemin en ├žok al─▒nt─▒lanan tan─▒mlar─▒ndan bin ┼č├Âyledir: “Total y├Ântem i┼čitme engelli bireylerin kendi aralar─▒nda ve di─čer insanlarla en etkili ileti┼čimi kurabilmelerinde i┼čitsel, s├Âzel ve i┼čaret y├Ântemlerinin en uygun bile┼čimlerinin olu┼čturuldu─ču bir felsefedir” (Garretson, 1976). Bu tan─▒mda oldu─ču gibi literat├╝rde total y├Ântemin yaln─▒zca bir ileti┼čim y├Ântemi de─čil ayn─▒ zamanda bir felsefe oldu─ču vurgulanmaktad─▒r (Latimer, 1983). Total y├Ântem felsefesinin temelini y├Ântemin bir ara├ž oldu─ču ve arac─▒n ama├žlarla uyum i├žinde olmas─▒ gerekti─či sav─▒ olu┼čturmaktad─▒r. Bu ba─člamda Latimer, (1983) total y├Ântem felsefesinde belli bir ├žocu─ča hangi y├Ântemin daha uygun oldu─čunu belirlemedeki hedefin ├žocu─čun ihtiya├žlar─▒n─▒ en uygun bi├žimde kar┼č─▒lamak oldu─čunu belirtmektedir.

─░┼čitme engelliler grubunun heterojen yap─▒s─▒ (Bamford ve Saunders, 1989) ve ileti┼čimdeki g├╝├žl├╝klen g├Âz ├Ân├╝nde bulunduruldu─čunda total y├Ântem kuramsal olarak olduk├ža ├žarp─▒c─▒ bir y├Ântem olarak g├Âr├╝nmektedir. ├ç├╝nk├╝ y├Ântem bireysel, farkl─▒l─▒klar─▒n ve bireysel ihtiya├žlar─▒n ├Ânemini vurgulamaktad─▒r. Ancak, literat├╝re bakt─▒─č─▒m─▒zda ├žok say─▒da ara┼čt─▒rman─▒n total y├Ântemin pratikte uygulanamad─▒─č─▒ y├Ân├╝ndeki bulgular─▒na rastlamaktay─▒z (Evans ve Falk, 1986, Tucker ve Powell, 1991. Lynas, 1994). Bu bulgulara, de─činmeden total y├Ântem felsefesi, hakk─▒nda bir tak─▒m sorunlar─▒ tart─▒┼čmak istiyoruz. Garretson un (1976) total y├Ântem tan─▒m─▒ g├Âz ├Ân├╝nde bulunduruldu─čunda i┼čitsel, s├Âzel ve i┼čaret y├Ântemlerinin ÔÇťuygun” olan bile┼čimlerinin “kim” taraf─▒ndan ve “nas─▒l” belirlendi─či sorular─▒na net, yan─▒t alabilmek gereklili─či ka├ž─▒lmazd─▒r. ├ç├╝nk├╝ i┼čitsel, s├Âzel ve i┼čaret y├Ântemlerinin, okuldan okula, s─▒n─▒ftan s─▒n─▒fa, hatta, ├Â─čretmenden ├Â─čretmene de─či┼čti─či iddia edilmektedir. Dahas─▒, Tucker ve Powell, (1991, s 68) “total y├Ântemin ayn─▒, s─▒n─▒ftaki farkl─▒ ├Â─črencilerle farkl─▒ bi├žimde ve farkl─▒ ├Â─čretmenlerin ayn─▒ ├žocukla farkl─▒ bile┼čimlerinin kullanabilir” oldu─čunu belirtmi┼člerdir. ┼×ayet pratikte kullan─▒lan bu ise total y├Ântem “felsefesinin” olas─▒ sonu├žlar─▒n─▒ ├Âng├Ârmek pek g├╝├ž olmasa gerek Sutclifle (1983) bu durumu “Total Karma┼ča’ bi├žiminde adland─▒rm─▒┼čt─▒r. Bir okulda ayn─▒ ├žocu─ča e─čitim veren ├Â─čretmenlerin tutarl─▒ olmayan ileti┼čim bi├žimleri sunmas─▒n─▒n zaten temel g├╝├žl├╝kleri ileti┼čim olan ├Â─črencilere nas─▒l bir katk─▒da bulunaca─č─▒ sorgulanabilir. Total y├Ântemde bir standard─▒n olmay─▒┼č─▒ Evans ve Falk (1986), taraf─▒ndan da ele┼čtirilmi┼čtir. Belli bir i┼čitme engelliler okulunda uzun sureli ├žal─▒┼čmalar─▒nda Evans ve Falk (1986, s, 209) “tek standart bir dil sisteminin olmay─▒┼č─▒ ve i┼čaret dilinin farkl─▒ versiyonlar─▒n─▒n kullan─▒lmas─▒ okuldaki ileti┼čim sorununu daha da k├Ât├╝le┼čtirmi┼č” oldu─ču sonucuna ula┼čm─▒┼člard─▒r.

Bu bulgular, anne ve baban─▒n ├žocukla ne ┼čekilde ileti┼čim kurmas─▒ gerekti─či sorusunu da beraberinde getirmektedir. Farkl─▒ i┼čaret y├Ântemlerim kullanmak sorunun, sadece bir boyutudur. Sorunun di─čer bir boyutu da ├Â─čretmenlerin kulland─▒─č─▒ farkl─▒ sistemlerden hangisinin aile taraf─▒ndan model olarak al─▒n─▒p etkili bir bi├žimde kullan─▒lmas─▒ gerekti─či sorusunun yan─▒t─▒n─▒n a├ž─▒k olmay─▒┼č─▒d─▒r. B├Âylesi bir sorun aile ve ├žocuk aras─▒ndaki ileti┼čim ve etkile┼čimi ciddi bi├žimde etkileyebilir.

Farkl─▒ iki dil sistemini (i┼čaret ve s├Âzel) ayn─▒ anda kulland─▒─č─▒ i├žin total y├Ântem literat├╝rde an─▒nda ileti┼čim olarak da tan─▒mlanm─▒┼čt─▒r. Total y├Ântem savunucular─▒ y├Ântemin iki dil sistemini, ayn─▒ anda kullanmas─▒n─▒n, y├Ântemi daha, gu├žlu ve etkili k─▒ld─▒─č─▒n─▒ ├Âne s├╝rm├╝┼člerdir. Y├Ântemin ├žocu─čun dikkat alan─▒n─▒ motivasyonunu ve sosyal etkile┼čimi uyard─▒─č─▒na inanmaktad─▒rlar (Schlesinger, 1986). Ancak son zamanlarda iki farkl─▒ dil sisteminin ayn─▒ anda kullan─▒m─▒n─▒n insan beyninin kapasitesinin ├╝zerinde oldu─ču bunun a┼č─▒r─▒ uyaran ve alg─▒ y├╝klenimine ve dikkatin b├Âl├╝nmesine neden olaca─č─▒ y├Ân├╝nde savlar vard─▒r (Lynas, Huntington ve Tucker, 1989; Sutcl─░ffe, 1983; N─░x, 1983). Sim├╝ltane olarak ayn─▒ anda konu┼čma ve i┼čaretin yol a├žabilece─či bir di─čer sorun da i┼čaretlerin konu┼čman─▒n iki kat─▒ daha ├žok zaman almas─▒ ve konu┼čmay─▒ yava┼člatmas─▒ hatta anla┼č─▒lmaz k─▒lmas─▒d─▒r. Total y├Ântemle e─čitilen i┼čitme engelli ├Â─črencilerin konu┼čmalar─▒n─▒n anla┼č─▒labilirli─či konusunda Markides (1989) bir grup ileri derecede i┼čitme kayb─▒ olan ├Â─črenci ile ├žal─▒┼čm─▒┼č ve bu ├Â─črencilerin zaman i├žinde konu┼čmalar─▒n─▒n anla┼č─▒labilirli─činin geriledi─čini saptam─▒┼čt─▒r. ├ľte taraftan Markides ayn─▒ zaman s├╝reci i├žinde do─čal i┼čitsel-s├Âzel y├Ântemle e─čitilmekte olan bir grup ├Â─črencinin zamanla konu┼čmalar─▒n─▒n anla┼č─▒labilirlik d├╝zeyinin artt─▒─č─▒n─▒ g├Âzlemlemi┼čtir.

Bunlar─▒n yan─▒ s─▒ra ara┼čt─▒rma bulgular─▒ total y├Ântemle e─čitilen ├Â─črencilerin ne i┼čaret diline ne de s├Âzel dile h├ókim olmad─▒klar─▒n─▒ g├Âstermektedir (Johnson, Liddell ve Erting, 1989). Hatta ayn─▒ zamanda i┼čaret dilini de kullanman─▒n ├žocuklar─▒n kelime da─čarc─▒klar─▒n─▒n geli┼čmesini yava┼člatt─▒─č─▒ iddia edilmektedir. Belirtilmesi gereken bir di─čer nokta total y├Ântemde kullan─▒lan i┼čaretlerin “─░┼čaret, Dili” olmay─▒p daha ├žok dili destekleyici konu┼čma dili i├žin geli┼čtirilmi┼č i┼čaret destekli konu┼čma olmas─▒d─▒r (Johnson, Liddell ve Erting, 1989). B├Âylelikle total y├Ântemin konu┼čma dilindeki kelimeleri aktarmaktan ├žok “anlam’─▒” aktard─▒─č─▒ ve bu sistemin ├žocuklar─▒n s├Âzel dil ├Â─črenmelerinde yard─▒mc─▒ olamayaca─č─▒ ileri s├╝r├╝lmektedir (Evans ve, Faik, 1986). Johnson ve arkada┼člar─▒, (1989) i┼čaret destekli konu┼čma y├Ânteminin anadili i┼čaret dili olan yeti┼čkinler taraf─▒ndan bile anla┼č─▒lamad─▒─č─▒n─▒ belirtmektedirler. Dilin semantik boyutu g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nd─▒─č─▒nda konu┼čurken kulland─▒─č─▒m─▒z bir ├žok mecaz─▒n i┼čaret diline ├ževrilememesi (Maxwell, 1990) sim├╝ltane ileti┼čimin bir di─čer zay─▒f noktas─▒d─▒r.

Bu bulgular total y├Ântemle e─čitilmekte olan ├Â─črencilerin s├Âzel ba┼čar─▒lar─▒n─▒n olduk├ža d├╝┼č├╝k olabilece─čini g├Âstermektedir. Y├Ântemin uzun s├╝ren prati─činden sonra 1980’lerin sonlar─▒nda total y├Ântemle lise e─čitimlerini tamamlam─▒┼č olan ├Â─črencilerin okuma ve yazma d├╝zeylerinin di─čer y├Ântemlerle e─čitilmi┼č olan i┼čitme engelli ├Â─črencilerden daha iyi olmad─▒─č─▒ ve bu d├╝zeyin dokuz ya┼č okuma d├╝zeyinin alt─▒nda oldu─ču saptanm─▒┼čt─▒r. Bunun, yan─▒ s─▒ra total y├Ântemin uyguland─▒─č─▒ e─čitim ortamlar─▒nda genellikle ├Â─čretmenlerin ├Â─črencilerin duymalar─▒na gerekli ├Ânemi vermedikleri, i┼čitme cihazlar─▒n─▒n s─▒kl─▒kla kontrol edilmedi─či ve cihazlar─▒n s├╝rekli kullan─▒m─▒n─▒n yeterince dikkate al─▒nmad─▒─č─▒ g├Âzlenmi┼čtir.

Buraya kadar sunulan bulgular total y├Ântemin i┼čitme engellilerin e─čitimine olumlu katk─▒lar─▒ bulundu─ču hipotezini destekler y├Ânde de─čildir. Aksine, kimi ara┼čt─▒rmac─▒lar total y├Ântemin herhangi bir yarar katmad─▒─č─▒n─▒ hatta e─čitimdeki ba┼čar─▒ya ve dil geli┼čiminde daha d├╝┼č├╝k performanslara, yol a├žt─▒─č─▒n─▒ iddia etmektedirler. Latimer (1983) sorunun nedeninin total y├Ântemin kendisinde de─čil y├Ântemi uygulad─▒─č─▒n─▒ ─░ddia eden ├Â─čretmenlerin y├Ântem felsefesinin gereklerini yerine getirme eksikliklerinden kaynakland─▒─č─▒n─▒ iddia etmektedir. Total y├Ântemdeki temel sorunun onun felsefe de─čil de y├Ântem olarak alg─▒lanmas─▒ oldu─čunu iddia eden b├Âylesi bir savunman─▒n akla getirdi─či ilk soru y├Ântemin neden onun s─▒n─▒flardaki uygulay─▒c─▒lar─▒ olan ├Â─čretmenleri y├Ântemi daha do─čru kullanabilmeleri i├žin daha a├ž─▒k ve y├Ânlendirici olmad─▒─č─▒d─▒r.

├ľzetle, total y├Ântem kuramsal olarak m├╝kemmel g├Âr├╝nmesine ra─čmen prati─če ili┼čkin bir y─▒─č─▒n eksikli─činin oldu─čunu s├Âylemek pek de yanl─▒┼č olmasa gerek. Total y├Ântemle e─čitilen ├Â─črencilerin ne i┼čaret dilinde ne de s├Âzel dilde ba┼čar─▒l─▒ olmad─▒─č─▒ bir├žok ara┼čt─▒rmada ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Bu nedenle yeti┼čkin i┼čitme engelliler, grubu total y├Ântemin kullan─▒lmas─▒na ┼čiddetle kar┼č─▒ ├ž─▒kmaya ba┼člam─▒┼člard─▒r. Total y├Ântemin gelinen s├╝re├žte etkilili─či sorgulanmaktad─▒r ve y├Ântem bir ├žok e─čitim kurumunda terk edilmeye, ba┼članm─▒┼čt─▒r (Lynas, 1994)., Ancak bu y├Ântemin hi├ž kullan─▒lmad─▒─č─▒ ya da savunulmad─▒─č─▒ anlam─▒na gelmemelidir.

Ar G├Âr. Filiz Polat
Anadolu ├ťnv, ─░├çEM
├ľZEL E─×─░T─░M DERG─░S─░

%d blogcu bunu be─čendi: