hd porno porno hd porno porno

─░ki dil yakla┼č─▒m─▒ ve ─░┼čitme engelliler

2.059 okundu

{loadposition header}
─░K─░-D─░L Y├ľNTEM─░

─░ki-dil yakla┼č─▒m─▒ i┼čitme engellilerin e─čitiminde g├Âreceli olarak yenidir ve son zamanlarda yo─čun bir ┼čekilde dikkat ve ilgileri ├╝zerine ├žekmektedir. Yakla┼č─▒m hem total y├Ântem hem de do─čal i┼čitsel-s├Âzel y├Ânteme bir tepki olarak ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r denilebilir. Do─čal i┼čitsel-s├Âzel y├Ântemin ├žok ileri derecede i┼čitme kayb─▒ olan ├žocuklar─▒n dil ve ileti┼čim ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒layamad─▒─č─▒ y├Ân├╝ndeki ele┼čtiriler a├ž─▒s─▒ndan iki-dil y├Ântemi total y├Ântem ile ayn─▒ g├Âr├╝┼čleri payla┼čmaktad─▒r. Ancak, y├Ântemin taraftarlar─▒, ayn─▒ zamanda, literat├╝rde total y├Ânteme y├Ânelik gerek teorik gerekse de pratik anlamda gelen ele┼čtirilere de kat─▒lmaktad─▒rlar. ─░ki-dil yakla┼č─▒m─▒n─▒ bir├žok tan─▒m─▒ vard─▒r. Genel olarak, erken ya┼člarda iki dilin sim├╝ltane olarak ├Â─črenilmesi olarak tan─▒mlan─▒r. Ancak, i┼čitme engellilerin e─čitimi g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nd─▒─č─▒nda iki-dil y├Ântemi i┼čaret dili’nin ilk dil, s├Âzel dilin ikinci dil olarak ├Â─črenilmesi bi├žimindedir (Christensen, 1989; Bouvet, 1990). Bu tan─▒mdan her hangi bir dilin di─čerine ├╝st├╝nl├╝─č├╝ bi├žiminde bir yorumun ├ž─▒kart─▒lmamas─▒ gerekti─čini vurgulamal─▒y─▒z. ─░ki-dilcilerin tart─▒┼čmalar─▒n─▒n ard─▒nda g├╝├žl├╝ d├╝┼č├╝nsel ve ahlaki boyutlar vard─▒r (Lynas, 1994). Birincil olarak, i┼čitme kayb─▒ndan kaynakl─▒ “i┼čitme engellilerin” engelli olmad─▒klar─▒, fakat kendilerine ait ayr─▒ dili ve kimlikleri olan bir alt grup olduklar─▒ dolay─▒s─▒yla i┼čitenlerden a┼ča─č─▒da bir konumda olmad─▒klar─▒ y├Ântemin temel ├ž─▒k─▒┼č noktalar─▒ndan biridir.

─░┼čitme engellilerin ileti┼čim ve dil ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒layacak “ger├žek” b├«r dil oldu─ču bunun da i┼čaret dili oldu─ču ve ─░┼čaret Dili’nin i┼čitme engellilerin anadili oldu─ču (Bouvet, 1990) iddia edilmektedir. Hi├ž bir ileti┼čim y├Ântemi sunulmadan kendi hallerinde b─▒rak─▒lan ─░┼čitme engelli ├žocuklar─▒n bir s├╝re sonra kendili─činden do─čal bir bi├žimde i┼čaretlerle ileti┼čim kurmaya ba┼člad─▒klar─▒ g├Âzleminden hareketle (Tervoot, 1961), ─░┼čaret Dili’nin i┼čitme engellilerin “biyolojik olarak tercih edilmi┼č” dili oldu─ču ileri s├╝r├╝lmektedir. Bu nedenle, t├╝m i┼čitme engellilerin ilk dillerinin ─░┼čaret Dili olmas─▒ gerekti─či yakla┼č─▒m─▒n birincil ilkesini olu┼čturmaktad─▒r. Ayr─▒ca, i┼čitme engellilerin s├Âzel dili de ├Â─črenmeleri gerekti─či, ├ž├╝nk├╝ g├╝n├╝m├╝z d├╝nyas─▒nda bir├žok bilginin yaz─▒l─▒ bi├žimde sunuldu─ču ve okuma yazmay─▒ bilmemenin ki┼činin toplumda ├Âz├╝rl├╝ olabilmesiyle sonu├žlanaca─č─▒n─▒ ─░leri s├╝rmektedirler. Ancak, yakla┼č─▒mda s├Âzel dilin kazan─▒lmas─▒nda izlenen yol total y├Ântem ve s├Âzelci y├Ântemlerden olduk├ža farkl─▒d─▒r. ├ç├╝nk├╝ bu y├Ântemler s├Âzel dilin birinci dil olarak kazan─▒lmas─▒n─▒ savunurlar. ─░ki-dilciler ise s├Âzel dilin ikinci dil olmas─▒ gerekti─čini ve s├Âzel dilin ancak ilk dil olan i┼čaret Dili’nin yeterli bir bi├žimde kazan─▒lmas─▒ndan sonra, okuma ÔÇô yazman─▒n temel al─▒narak ├Â─čretilmesini savunmaktad─▒rlar. S├Âzel dilin kazan─▒lmas─▒ndan sonra, bunun konu┼čulan bi├žiminin ├Â─čretilmesinin iki-dil y├Ânteminin bir hedefi olup olmad─▒─č─▒ net de─čildir Yakla┼č─▒m─▒n taraftarlar─▒n─▒n bir k─▒sm─▒ s├Âzel dilin konu┼čma boyutunun iki-dil y├Ânteminin kapsam─▒ d─▒┼č─▒nda b─▒rak─▒lmas─▒ gerekti─čini {Hansen, 1990), di─čerleri ise i┼čitme engellilerin okuma-yazmada yetkinle┼čtikten sonra konu┼čma program─▒na ba┼članabilinece─čini savunmaktad─▒rlar (Johnson, Liddell ve Erting, 1989)

Y├Ânteme ili┼čkin ┼čimdiye de─čin ele ald─▒─č─▒m─▒z noktalar─▒ toparlamak gerekirse, i┼čaret dilinin i┼čitme engellilerin ilk dili olmas─▒ gerekti─či ve bu dile h├ókim olduktan sonra s├Âzel dilin, ├Âzellikle okuma yazma boyutunda, ├Â─čretilmeye ba┼članabilece─či y├Ân├╝ndedir. ─░ki dil yakla┼č─▒m─▒na ili┼čkin en ├Ânemli sorulardan bin ne oranda i┼čitme engelli ├žocu─čun erken ya┼čtan itibaren i┼čaret dili kullan─▒lan ortamlarda bulundu─ču ve dolay─▒s─▒yla s├╝re├žle dile h├ókim olabilme ┼čans─▒na sahip oldu─čudur (Lynas, 1994). Erken ya┼čtan itibaren i┼čaret dili ile ileti┼čim kurabilmenin yollar─▒ndan bin ├žocu─čun sosyalle┼čmeye ba┼člad─▒─č─▒ ilk ortam olan aile ortam─▒ndaki bireylerin, ├Ârne─čin anne ve baban─▒n bu dile h├ókim olup kullanmalar─▒ ┼čeklinde olabilir. ─░statiksel verilere g├Âre anne-babas─▒ i┼čitme engelli olan i┼čitme engelli ├žocuklar t├╝m i┼čitme engelliler grubunun % 5’inden daha d├╝┼č├╝k bir k─▒sm─▒n─▒ olu┼čturdu─čunu ve bu ├Âzelliklen ta┼č─▒yan ailelerin t├╝m├╝n├╝n de i┼čaret dili ile ileti┼čim kurmad─▒klar─▒ bulunmu┼čtur (Lynas, 1994). Bu veriler ├žok az say─▒da i┼čitme engelli ├žocu─čun erken ya┼člardan itibaren i┼čaret dilinin kullan─▒ld─▒─č─▒ ortamlarda bulundu─čunu g├Âstermektedir. Bu soruna ili┼čkin ├ž├Âz├╝m olarak, y├Ântemin taraftarlar─▒ i┼čiten ebeveynlerin i┼čaret dilini ├Â─črenmeleri ve kullanmalar─▒ i├žin i┼čitme engelliler ile yak─▒n ili┼čkiler i├žinde olmalar─▒ gerekti─či bi├žiminde kolay eri┼čilebilir olmayan hedefler ├Ânermektedirler. (Johnson ve ark, 1989) Tuckei ve Powell (1991, s 79) bu konudaki d├╝┼č├╝ncelerini ┼č├Âyle ifade etmekledirler, “i┼čiten ebeveynlerin yeterli ve ak─▒c─▒ bi├žimde i┼čaret dilini ├Â─črenip, ├žocu─čunda t─▒pk─▒ i┼čiten ├žocuklar─▒n annelerinden anadillerini ├Â─črendikleri gibi, i┼čaret dilini ebeveynlerinden ├Â─črenebilecekleri tamamen pratik d─▒┼č─▒ bir ├Âneridir”. Bu ele┼čtirilere yan─▒t olarak, y├Ântemi benimseyenler ├žocu─čun olabildi─čince erken ya┼člarda ├Ârne─čin bir ya┼č─▒ndan itibaren i┼čaret dilini ├Â─črenebilece─či ├Âzel bir anaokuluna yerle┼čtirilmesi gerekti─čini ├Ânermektedirler (Johnson ve ark, 1989) Fakat burada dikkat edilmesi gereken ├Ânemli bir husus, ├žocu─čun bu kadar erken ya┼čta anaokuluna g├Ânderilmesinin onun duygusal geli┼čimim olumsuz y├Ânde etkileyip etkilemeyece─čidir (Lynas, 1994)

─░ki-dil y├Ânteminin taraftarlar─▒ e─čilim dili olarak i┼čaret dilinin kullan─▒lmas─▒ gerekti─čini, bunun ├žok verimli olup y├╝ksek performanslarla sonu├žlanaca─č─▒n─▒ iddia etmektedirler. ├ç├╝nk├╝ bir ya┼č gibi erken bir ya┼čtan itibaren i┼čaret dilini kullanmaya ba┼člayan i┼čitme engelli ├žocuk okul ya┼č─▒na geldi─činde i┼čaret diline h├ókim olup dil ve ileti┼čim boyutundaki her turlu sorununu ├ž├Âz├╝mlemi┼č ve okul ortam─▒nda yem akademik bilgilen ├Â─črenmeye haz─▒r olacakt─▒r. Yeni bir y├Ântem olmas─▒na ve son y─▒llarda ├žok pop├╝ler olmas─▒na ra─čmen bu sav─▒ s─▒nayan her hangi bir ampirik ├žal─▒┼čmaya rastlanmam─▒┼čt─▒r. Ancak, okul ortamlar─▒nda e─čilimden sorumlu olan ├Â─čretmenlerin i┼čaret diline h├ókim olmad─▒klar─▒ ve bu dili ak─▒c─▒ olarak kullanamad─▒klar─▒ ger├že─činden hareketle (Christensen, 1989) ├Ânerinin pratik olmad─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝lebilinir. Bu t├╝r ele┼čtirilere yan─▒t olarak i┼čitme engellilere e─čitim verecek olan ├Â─čretmenlerin ana dili i┼čaret dili olan i┼čitme engelli ├Â─čretmenler olmas─▒ gerekti─či ├Âne s├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r. Bu ├Âneri, s├Âz├╝ edilen nitelikte ├Â─čretmen kadrosu yeti┼čtirildi─či takdirde olduk├ža pratik ve verimli g├Âr├╝nmektedir. Ancak, hal─▒ haz─▒rda bu nitelikte ├Â─čretmen kadrosu yeti┼čtiren kurumlar─▒n ├žok az olmas─▒, y├Ântemin en az─▒ndan bulundu─čumuz noktada i┼člevsel olmayabilece─čini g├Âstermektedir.

SONUÇLAR

─░┼čitme engellilerin e─čitimindeki u├ž alternatif y├Ântem incelendi─činde ortaya ├ž─▒kan tablo belirsizlik ve etik a├žmazlar i├žermektedir. Her ne kadar do─čal i┼čitsel s├Âzel y├Ântemin i┼čitme engellilerin s├Âzel dili kazanmalar─▒nda ba┼čar─▒s─▒ ge├žmi┼če oranla ├žok daha fazla ise de, ├žok ilen derecede i┼čitme kayb─▒ olan turn i┼čitme engellilere s├Âzel dili kazand─▒rmay─▒ garantileyememektedir. Olduk├ža yayg─▒n olan total y├Ântemin i┼čitme engellilerin genel akademik ve dil standartlar─▒n─▒ y├╝kseltmede ba┼čar─▒s─▒ tart─▒┼čmal─▒d─▒r ├çok yeni bir y├Ântem olan iki-dilcili─čin ba┼čar─▒s─▒ konusunda yeterli ampirik bulgu yoktur i┼čitme engelli ├žocuk ad─▒na al─▒nacak kararlar─▒n kim taraf─▒ndan al─▒naca─č─▒ ve ne tur kararlar al─▒nmas─▒ gerekti─či sorulan da durumun etik boyutunu olu┼čturmaktad─▒r.

Sonu├ž olarak, i┼čitme engelliler grubunun yap─▒s─▒n─▒n heterojenli─čini g├Âz ├Ân├╝ne alarak, sadece bir y├Ântemin t├╝m i┼čitme engelliler i├žin en iyi oldu─ču yakla┼č─▒m─▒n─▒n bak─▒┼č a├ž─▒m─▒z─▒ daraltabilece─čini s├Âyleyebiliriz. G├╝n├╝m├╝z e─čitim anlay─▒┼č─▒ ├Â─črencileri biricik ve ├Âzg├╝n bireyler olarak alg─▒lamak y├Ân├╝ndedir. Bu tur bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ e─čitimde bireyselli─či ve dolay─▒s─▒ ile bireysel ihtiya├žlar─▒n g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulmas─▒n─▒ da beraberinde getirmektedir. ─░┼čitme kayb─▒ olanlar─▒ ├Âncelikle “engelli” olarak g├Ârmek yerine biricik bireyler olarak alg─▒lamal─▒y─▒z. B├Âylesi bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒, e─čitim anlay─▒┼č─▒m─▒zda esnekli─či ve zenginli─či de beraberinde getirecektir.

* Ar G├Âr. Filiz Polat
Anadolu Unv, İÇEM
├ľZEL E─×─░T─░M DERG─░S─░

{loadposition header}

%d blogcu bunu be─čendi: