Ä°ÅŸitme YetersizliÄŸi: Ä°ÅŸitme duyarlılığının kısmen veya tamamen yetersizliÄŸinden dolayı konuÅŸmayı edinmede, dili kullanmada ve iletiÅŸimde güçlük nedeniyle bireyin eÄŸitim performansının ve sosyal uyumunun olumsuz yönde etkilenmesi durumudur.

Ä°ÅŸitme Kaybı: Ä°ÅŸitme testi sonucunda belli bir bireyin aldığı sonuçlar, kabul edilen normal iÅŸitme deÄŸerlerinden, belirli derecede farklı olduÄŸunda, iÅŸitme kaybı ortaya çıkmaktadır.

Ä°ÅŸitme Engeli: Ä°ÅŸitme duyarlılığının(16-20.000 Hz. ve 0.110 dB) kiÅŸinin geliÅŸim, uyum-özellikle iletiÅŸimdeki görevleri yeterince yerine getiremeyiÅŸinden ortaya çıkan duruma Ä°ÅŸitme Engeli denmektedir.

Ä°ÅŸitmeyen Birey: Ä°ÅŸitme kaybının, bir iÅŸitme cihazı ile yada cihazsız, yalnız iÅŸitme yoluyla ana diline iliÅŸkin bilgileri baÅŸarılı bir biçimde iÅŸlemlemesini önemli derecede engellediÄŸi bireydir.(TüfekçioÄŸlu,1998).

Ağır Ä°ÅŸiten Birey: Genellikle bir iÅŸitme cihazının da yardımı ile iÅŸitme yoluyla dilsel bilgileri baÅŸarılı bir biçimde iÅŸlemleyebilmesine olanak verecek derecede iÅŸitme kalıntısı bulunan bireydir.(TüfekçioÄŸlu,1998).

Ä°ÅŸitme Engelliler: Ä°ÅŸitme engelinden dolayı özel eÄŸitime ihtiyacı olan bireylerdir.

Sınıflandırma:

Ä°ÅŸitme engeli konusunda pek çok sınıflandırma sistemi olmasına karşın, belirleyici olan iki farklı sınıflandırma yaklaşımından söz edebiliriz.Bunlar; Fizyolojik ve EÄŸitsel yaklaşımlardır.

Fizyolojik yaklaşım, iÅŸitmenin ölçülebilir derecedeki kaybı ile ilgilenmektedir.Buna göre; belirli bir yükseklik seviyesindeki sesleri iÅŸitemeyen bireyleri iÅŸitmeyen ; diÄŸerlerini ise ağır iÅŸiten olarak kabul etmektedir.

EÄŸitsel yaklaşım ise, iÅŸitme kaybının bireyin konuÅŸma ve dili geliÅŸtirme yeteneÄŸini ne derecede etkileyeceÄŸi ile ilgilenmektedir.Buna göre; eÄŸitim ve cihazlandırma sonucu ana dilini ve konuÅŸma becerilerini iÅŸlevsel yeterlilikte kazanmış bireyler için iÅŸiten , bunları hiç kazanmamış ve sözlü iletiÅŸimde bulunamayan bireyler için iÅŸitmeyen terimi kullanmaktadır.

Ayrıca işitme engelinin;

       Derecesine göre: a) Sağır-ağır iÅŸiten, b) Çok ağır-ağır-orta-az-çok az, c) A,B,C,D,E,F

       OluÅŸ zamanına göre: a)DoÄŸuÅŸtan-sonradan

       Nedenine göre: a) DoÄŸuÅŸtan-edinilmiÅŸ,kazanılmış, b) Ä°rsi-sonraki-edinilmiÅŸ nedenler

       Yerine göre: a) Ä°letimsel-sinirsel-merkezi-karma

       OluÅŸ biçimine göre: a) Birden-giderek

       SüreÄŸenliÄŸine göre: a) Geçici-kalıcı

olarak sınıflandırılmaktadır.

Nedenler:

Ä°ÅŸitme engelinin engelliliÄŸin genel nedenlerinde olduÄŸu gibi çok ve deÄŸiÅŸik nedenleri vardır.Hatta bu nedenlerden bazıları ülkeden ülkeye ve coÄŸrafi bölgelere göre de deÄŸiÅŸiklik gösterebilmektedir.Yaygın olarak doÄŸum öncesi,doÄŸum anı ve doÄŸum sonrası nedenler olarak sınıflandırılmaktadır.

DoÄŸum öncesi nedenler: Hamilelik döneminde annenin geçirdiÄŸi enfeksiyon veya hastalık (özellikle kızamıkçık, kabakulak, sarılık...), hamilelik döneminde annenin röntgen çektirmesi, hamilelik döneminde annenin ototoksik ilaç ve alkol kullanımı, hamilelik döneminde geçirilen kazalar, anne ve babanın kan uyuÅŸmazlığı, iÅŸitme engeli olan diÄŸer aile fertlerinin bulunması(akraba evliliÄŸi)

DoÄŸum anı nedenler: DoÄŸum sırasında meydana gelen komplikasyonlar (bebeÄŸin aÄŸlamaması, kordon dolanması, oksijensiz kalma...), düÅŸük doÄŸum ağırlığı, erken doÄŸum ve 5 günden fazla yeni doÄŸan bakım ünitesinde kalma), bebekte kan deÄŸiÅŸimini gerektiren sarılık, APGAR (yeni doÄŸanlara uygulanan test) sonuçlarının 1 dakikada 4 ten düÅŸük ve 5 dakikada 6 dan aÅŸağı olması, doÄŸum sırasında baÅŸ, boyun ve kulakta görülebilir zedelenme.

DoÄŸum sonrası nedenler: Orta veya iç kulak yapılarında zedelenme, çocukluk hastalıkları(havale, menenjit, kızamıkçık,kızıl..), 3 aydan fazla süren kronik orta kulak iltihabı (otit), çocukluk yaralanmaları (kafatası kırıkları, çatlakları, baÅŸ veya kulaklara ÅŸiddetli darbe, çok  yüksek sese maruz kalma ve zarar verecek ÅŸekilde kulaÄŸa sokulan cisimler)

Özellikleri:

Ä°ÅŸitme engelli çocuklar engellerinin özelliÄŸine baÄŸlı olarak geliÅŸim alanlarında bazı farklılıklar gösterirler. Ancak bu onların normal iÅŸiten akranlarından tamamen farklı olduÄŸu anlamına gelmez.EÄŸitimdeki amaçlarımızdan biri de iÅŸitme engelli çocukların engellerinden doÄŸan bu farklılıkları eÄŸitim ve öÄŸretim ile en aza indirmektir.

Motor geliÅŸim: Ä°ÅŸitme engelli çocuklar hiçbir engeli bulunmayan akranları ile aynı motor geliÅŸim özelliklerini takip ederler.ÖrneÄŸin; yardımsız ayaÄŸa kalkma, yürüme, merdiven çıkma gibi... iÅŸitme engelli çocukların merkezi sinir sistemine baÄŸlı olarak genel vücut koordinasyonunun saÄŸlanması ve denge alanlarında problemleri vardır. ÖrneÄŸin; geri geri yürüme, ip üstünden atlama, denge tahtasında ileri geri yürüme gibi becerilerde zorlanır.  Bununla birlikte, iÅŸitme engelli çocuklar normal iÅŸiten yaşıtlarına göre görsel-motor koordinasyonu gerektiren ayakkabı baÄŸcıklarını baÄŸlama, ipe boncuk dizme gibi bazı becerilerde güçlüklerle karşılaÅŸabilirler.       

BiliÅŸsel geliÅŸim: BiliÅŸsel geliÅŸim sürecinde dil önemli bir yer tutar.Ä°ÅŸitme engelli çocukların dil becerilerindeki, kavram geliÅŸimlerindeki yetersizlik ve iÅŸitsel girdinin az olması biliÅŸsel geliÅŸim sürecini de olumsuz olarak etkiler.Bu durum çocuÄŸun eÄŸitim ve yaÅŸantı eksikliÄŸinden kaynaklanmaktadır.Çocuk düÅŸüncelerini ifade etmede ve baÅŸkalarının düÅŸüncelerini anlamada engellerle karşılaşır. Buna raÄŸmen iÅŸitme engelli çocuklar normal iÅŸiten akranlarından biliÅŸsel becerilerde çok fazla geri kalmış deÄŸillerdir. Erken tanılandıklarında ve erken eÄŸitime alındıklarında bir çok çocuk engeline raÄŸmen, akranlarını yalnızca birkaç yıl geriden takip eder.

Sosyal ve duygusal geliÅŸim: Çocuklar doÄŸumdan itibaren sosyal bir ortam ile çevrilidir.Öncelikle ailesi, daha sonra da yakın çevresi ile etkileÅŸime geçer.Aile- çocuk etkileÅŸimi çocuÄŸun sosyal ve duygusal geliÅŸiminde en önemli faktördür.Ä°letiÅŸim kurmak; aile ile çocuÄŸun düÅŸüncelerini, toplumsal deÄŸerlerini, sosyal hayatı paylaÅŸması sonucunu doÄŸurur. Aileler çocuÄŸunun engelini fark ettikten sonra reddetme ve inkar gibi çocukla iletiÅŸimlerinin azalmasına neden olan bir takım süreçlerden geçerler.Bu durum çocuÄŸun sosyal ve duygusal geliÅŸimine olumsuz bir zemin oluÅŸturur. Aileyle olan iletiÅŸiminin giderek azalması zaman içinde toplumla olan iletiÅŸime de yansır.Bu durum da çocuÄŸun sosyal ve duygusal geliÅŸimini olumsuz olarak etkiler.

            ÖÄŸretmen ve akranları da çocuÄŸun sosyal ve duygusal geliÅŸiminde önemli rol oynarlar. Akranların ve öÄŸretmenlerin engelli çocukla kolay ve etkili iletiÅŸime girmesi ile çocuk sosyal kuralları, konuÅŸmada kullanılan kuralları, farklı durumlara uygun tepki vermeyi, kiÅŸilerle yakın iliÅŸkiler kurmayı öÄŸrenebilir. Buna raÄŸmen eÄŸer çocukla iletiÅŸim kurulmuyor ya da iletiÅŸim için çok az zaman harcanıyorsa, çocuÄŸun sosyal çevrenin bir parçası olması, olumlu benlik algısı geliÅŸtirmesi gibi konularda problemler yaÅŸanır. 

            Ä°ÅŸitme engelli çocuklar ihtiyaçlarını sözel olarak ifade etmede yetersiz kalırlar. Aileleri ve arkadaÅŸları onların duygu ve düÅŸüncelerini anlamakta zorlanırlar. Bu durumda çocuklar kendini kötü hisseder, kendine kızar ve kendine olan güvenleri geliÅŸmez.Topluma uyum saÄŸlamada zorluk çekerler, kendilerini soyutlanmış hissederler.

            Küçük yaÅŸtan itibaren iÅŸitme engelli çocuÄŸa iÅŸiten çocuklardan farklı davranmayarak, onları engellerine raÄŸmen bu toplumun etkin bireyleri haline getirebiliriz.

Dil geliÅŸimi:  Dil geliÅŸimi çocukların olumsuz olarak en çok etkilendiÄŸi geliÅŸim alanlarından birisidir.Çocukta dil kazanımı birbirine baÄŸlı aÅŸamalardan meydana gelir.Buna göre; sesleri duymayan ve sözel uyaranları algılayamayan çocuÄŸun  dil kazanımı tam olarak gerçekleÅŸemez. Dil kazanımının tam olarak gerçekleÅŸememesinin bir diÄŸer sebebi de ailenin çocuÄŸa yeterli sözel tepkiyi vermemesidir. ÇocuÄŸun engelli olduÄŸunu duyan ailenin çocukla sözel iletiÅŸimi azalır.  ÇocuÄŸun  sözel tepkilerinin az olması ailenin çocukla iletiÅŸimine etki eden bir faktördür. Ä°ÅŸitme engelli çocuklarda okuma yazma gibi dilin kullanımını gerektiren becerileri kazanmada da problemler görülür.

ÖÄŸretmenlere öneriler;

Ø      Ä°ÅŸitme engelli çocuklar için sınıfta en uygun oturma yeri saÄŸlanmalı, öÄŸretmene en yakın bulunan ve onun en iyi ÅŸekilde görebileceÄŸi bir yere oturtulmalıdır.

Ø      KonuÅŸurken abartılı dudak hareketlerinden kaçınılmalıdır.

Ø      KonuÅŸma esnasında yüz yüze hemen hemen göz seviyesinde olmaya çalışılmalıdır.

Ø      Fazla uzun cümlelerden kaçınılmalıdır.

Ø      Sınıfta gürültünün artması durumunda iÅŸitme engelli öÄŸrencinin kelime ayırt etmede daha fazla zorlandığı dikkate alınmalıdır.

Ø      Ä°ÅŸitme engelli çocukla iletiÅŸim kurarken ona dinlemesi ve düÅŸünmesi için zaman tanıyın, çocuÄŸun ne söylediÄŸinizi anlayıp anlamadığını araÅŸtırın, çocuÄŸa bazı ÅŸeyler sorun ve size doÄŸru cevap verip vermediÄŸine bakın.

Ø      Ä°ÅŸitme engelli çocukların kendilerini anlatma zorlukları olduÄŸundan, sınıfta onlara daha fazla zaman ayırın ve kendisini ifade edebileceÄŸi farklı yolları anlamaya çalışın.

Ø      Ä°ÅŸitme engelli çocukların ilgi-yeteneklerini en iyi ÅŸekilde kullanabilmeleri için çocuÄŸu pek çok yönü ile deÄŸerlendirin ve ona en uygun olan eÄŸitim programlarını saptayın.Bu durum aile ve diÄŸer derslere giren öÄŸretmenlerle iÅŸbirliÄŸi yapılarak ortaya çıkarılır.

Ø      Ä°ÅŸitme engelli çocuk iÅŸitme cihazı kullanıyorsa müzik yeteneÄŸini geliÅŸtirmeye ve program dışı grup faaliyetlerine katılmaya teÅŸvik edin.

Ø      Ä°stenmeyen bir hareket yaptığında sözel ve yüz ifadeleri ile bu belirtilmelidir.

Ø      Normal iÅŸiten arkadaÅŸları, iÅŸitme engelli öÄŸrenciye nasıl yaklaÅŸacakları konusunda bilgilendirilmelidirler.

Ø      Yaşıtları ile sosyal iletiÅŸimi desteklenmelidir. Mutlaka sınıfta kaynaÅŸma saÄŸlanmalıdır.

Ø      Ä°ÅŸitme engelli çocuklar öÄŸretmeni tarafından zamanında fark edilmez ve gerekli önlem alınmazsa bu engelinin dışında bir takım uyum güçlükleri geliÅŸtirebilir.Ä°ÅŸitme engelli çocuk bu engelini gizlemek için yalnızlığı yeÄŸler.Sınıf içinde geçen konuÅŸma, tartışma, soru ve direktifleri anlamayabilir.Bu anlamayış onu alay konusu haline getirebilir. ÖÄŸretmen bunları dikkate alarak, sınıfta bazı önlemler almalıdır.

Ø      Ä°ÅŸitme engelli olan çocuklar sınıftaki etkinlikleri ya gözle ya da sürekli ve zorunlu dinlemeye ve izlemeye çalışacaklarından ötürü bu çocuklar diÄŸer öÄŸrencilerden daha çabuk yorulabilirler. Bu husus öÄŸretmen tarafından dikkate alınmalıdır.