PARMAK EMME

PARMAK EMME Normal çocuklarda herhangi bir psiko-patolojik etken olmaksızın 3-4 yaÅŸlarına kadar görülen bir olgudur. Bebeklerin çoÄŸu baÅŸparmaklarını ya da diÄŸer parmaklarını emerler. Zararsız bir davranış olan parmak emmeye hemen bebeklerin tümünde rastlanmak mümkündür. DoÄŸumu takiben ilk 3-4 ayda normal olarak bir çocuÄŸun yeme ve içmesi için tek yol emmedir. Birinci yılın sonuna kadar emme esas yol olarak kalır. Çocukların bu faaliyetten belli bir ÅŸekilde ve derecede zevk aldıkları görülmektedir. Emme refleksinin sıklığı çocuÄŸa göre deÄŸiÅŸir.

NEDENLERÄ°: • Yeni doÄŸan bebekler, parmak emmeyi daha anne rahminde öÄŸrenir. DoÄŸuÅŸtan sahip oldukları en güçlü reflekslerden biri parmak emmedir. Bazı bebekler yeni diÅŸlerin çıkması nedeniyle bazıları da zorlukla karşılaÅŸtıklarında utanma ve sıkılma belirtisi olarak parmaklarını emerler

• Ä°lk bir yaÅŸ içinde bebeklik döneminde çocuk doÄŸal olarak parmak emebilir. Daha çok baÅŸparmağını hatta bazen ayak parmağını bile emebilir. Bu davranışın, çevreyi tanıma ve keÅŸfetme ihtiyacından doÄŸduÄŸu kabul edilebilir. Parmak emmenin temelinde anne-çocuk iliÅŸkisindeki yetersizlik ve çocukta güven duygusunun yeterince geliÅŸmemiÅŸ olduÄŸuna iliÅŸkin görüÅŸler vardır. • Ayrıca parmak emmenin uykuyla sıkı bir ilgisi vardır. Bir çok çocuk parmaklarını uykulu oldukları ve uykuya daldıkları zaman emerler. 2 yaşındaki çocukların bir kısmı uykuya dalarken parmaklarını ağızlarına almak için direnirler. 3 yaşında bu alışkanlık uyku sırasında kendiliÄŸinden kaybolabilir. • Ani bir korku, anne babanın ayrılması, sevilen birinin hastalanması ya da ölüm gibi olaylar • Ailedeki huzursuzluk sonucu çocuÄŸa yeterli ilgi gösterilmemesi • ÇocuÄŸun, yeni bir kardeÅŸin doÄŸmasıyla kaybettiÄŸini düÅŸündüÄŸü ilgiyi yeniden kazanma isteÄŸi. • Uzun süreli ayrılıklar nedeniyle evden uzak kalan anne ya da babasının kendisini artık sevmediÄŸi duygusu. • Parmak emme bebeklik döneminde memeden erken kesilme, biberon ve yalancı meme kullanmama sonucu emme güdüsünün yeterince tatmin olmamasıyla oluÅŸabilir.

ÖNERÄ°LER: Anne babalar, çocukları parmak emme davranışı geliÅŸtirdiÄŸinde bunun nedenini araÅŸtırmalıdır. ÇocuÄŸun parmak emmesine neden olan olay bulunduÄŸu zaman çözümü ardından gelecektir. Daha çok ilgi, daha çok iletiÅŸim ve daha çok sevgi, koÅŸulları çocuk için daha uygun konuma getirir. Bu alışkanlık çocuÄŸa rahatlama ve güven saÄŸladığı için baÅŸlangıçta anne babalar parmak emmeyi görmezden gelmeli ve çocuÄŸun kendiliÄŸinden bırakmasını beklemelidir. Parmak emmeden vazgeçirme çalışmaları, çocuk tarafından 3 yaşına kadar dirençle karşılanır. 18. ayda yoÄŸunlaÅŸan parmak emmenin 4 yaşına doÄŸru kaybolması beklenir. Beklemek anne baba için zor bir durum olabilir. Ancak bu dönemde baskılı ve ısrarcı olarak çocuÄŸun ilgisini bu konuya odaklamak, davranışın pekiÅŸmesine neden olabilir. Çünkü çocuÄŸu alışkanlığından vazgeçmesi için zorlamak ve inatlaÅŸmak, negatif enerjiyle dolu bir kısır döngüyü de baÅŸlatmış olur. Bunun her iki tarafa da faydası olmaz. Alt ıslatmada olduÄŸu gibi parmak emme de yaÅŸla birlikte azalır. Bu nedenle ilk çocukluk döneminde müdahaleden kaçınılmalıdır.

• Ailenin çocuÄŸun parmak emme davranışını evde sürekli konuÅŸarak gergin bir havaya neden olması, çocukta bu davranışın yok olmasını engellemediÄŸi gibi çocukta tik, tırnak yeme, kekemelik gibi baÅŸka birtakım sorunların da ortaya çıkmasına neden olabilir.

 • ÇocuÄŸu, okul çağına gelmesine raÄŸmen parmağını emdiÄŸi için suçlamak ve cezalandırmak çocuÄŸun kendine güvenini azaltabilir. Bu yüzden aile çocuÄŸu suçluluk duygusuna itmeden, gerekli açıklamaları yaparak, onu rahatlatmalıdır. • Çocuk alışkanlıktan vazgeçmeye hazır bir duruma geldiÄŸinde ona yardımcı olmaya hazır olunmalıdır. DoÄŸum günleri ya da yıllık deÄŸiÅŸimleri gösteren diÄŸer günler, çocuÄŸunuzla onun alışkanlıklarını konuÅŸabileceÄŸiniz dönemlerdir. Bu konuÅŸmalar sırasında alışkanlıktan ne zaman vazgeçeceÄŸine karar verme hakkını çocuÄŸa bırakarak, tutmak istemeyeceÄŸi sözler verdirmeye çalışmamak gerekir.

• Çocuk yaşı nedeniyle sözlü açıklamaları anlayamıyor, anlasa da davranışa devam ediyorsa, parmağını emdiÄŸinde dikkati baÅŸka ÅŸeylere çekilerek, unutturmaya çalışılabilir (eline oyuncak verme, baÅŸka bir faaliyete yöneltme, ÅŸarkı ya da tekerleme söyleme gibi). • Çözüm yoluna giderken sadece annenin çabası yeterli olmaz. Çünkü çocuÄŸun dünyasında anne baba bir bütündür. Yalnızca birinin ilgisi, ÅŸefkati ve sevgisi, çocuÄŸu doyurmaz. ÇocuÄŸun geliÅŸimiyle ilgili babanın da sorumluluk alması gerekir. • Uykuya geçerken parmak emiyorsa uyuduktan sonra eli aÄŸzından çekilebilir. Çünkü çocuÄŸun parmağını emerek uyumaya devam etmesi, alışkanlığın yerleÅŸmesini kolaylaÅŸtırır. • Elini baÄŸlama veya acı sürme gibi yaptırımlar durumu daha da güçleÅŸtireceÄŸi için bu tür davranışlardan kaçınılmalıdır.

 Parmak emme davranışını deÄŸiÅŸtirmede aÅŸağıdaki adımlar da uygulanabilir.

 1) Alışkanlığı Tersine Çevirme Adımları: Bu yöntemde takıntılı bir alışkanlığı (parmak emme, tırnak yeme, vb.) kırmak için adımlar kullanılır. Oldukça basit olmasına raÄŸmen, uygulanabilmesi için çocuÄŸun en az 6-7 yaşında olması gerekir. Uygulamayı nasıl gerçekleÅŸtireceÄŸinize çocukla birlikte karar vermeli, çocuÄŸunuzun bunu yapmaya istekli olduÄŸundan emin olmalısınız.

 2) Rahatsızlıkların Gözden Geçirilmesi: ÇocuÄŸunuzla birlikte bu alışkanlığın yol açtığı güçlükleri sıralayın. Çocuk niçin bundan kurtulmak istiyor?. Hangi durumlar onun için probleme neden oluyor?. 3) Davranışın Ortaya Çıktığı Durumları Saptama (Farkındalık EÄŸitimi): Alışkanlığın ne zaman ve hangi durumlarda meydana geldiÄŸini fark etmek, onu kontrol etmede ilk adımdır. Ä°ki tane çizelge hazırlayın. Birine siz, diÄŸerine çocuÄŸunuz ne zaman ve nerede takıntılı hareketi tekrarladığını iÅŸaretleyin. Bir hafta sonra çizelgelerinizi karşılaÅŸtırın.

 4) Alternatif Tepki: Bu yöntemde anahtar adım budur. Alışkanlığı durdurmak için çocuÄŸunuzla birlikte takıntılı hareketi her tekrarladığında yapacağı bir ÅŸey üzerinde anlaşın. Bu öyle bir davranış olmalı ki dakikalarca yapıldığı halde baÅŸkalarına garip gelmesin, çocuÄŸunuzun normal etkinliÄŸini engellemesin ve takıntılı hareketin farkına varmasını saÄŸlasın. AÅŸağıda Azrin ve Nunn tarafından geliÅŸtirilen tablo bu konuda size fikir verebilir: Takıntılı Hareket Yerine Ne Yapmalı? Takıntılı Alışkanlık Alternatif Alıştırma Parmak Emme Yumruk Sıkma Tırnak Yeme EÅŸyayı Tutma Kirpik -KaÅŸ Yolma EÅŸyaları Tutma Kafa Sallama-Boyun Kütürdetme Boynunu Kasma

5) Düzeltici ve Önleyici Tepki: Alternatif tepkiyi öÄŸrendikten sonra, bunu alışkanlığı yarıda kesmek ya da ortaya çıkışını engellemek için kullanmasını saÄŸlayın. 6) BaÄŸlantılı Davranış: Takıntılı hareketten hemen önce yaptığı davranışı belirlemeye çalışın ve alternatif tepkiyi bir önceki baÄŸlantılı davranışı durdurmak için kullanmasını saÄŸlayın (Örn: tırnağını yemeden önce ayaklarını sallamaya baÅŸladığını fark etmek baÄŸlantılı davranıştır). 7) GevÅŸeme Çalışması: SeçebileceÄŸiniz bir sürü gevÅŸeme tekniÄŸi vardır. Okul psikolojik danışmanından bilgi alabilirsiniz. 8) Toplumsal Destek: Bu destek çabaları teÅŸvik veya övgü olarak sizden veya yakın arkadaşından gelebilir.

 9) Deneme: ÇocuÄŸunuzu, alternatif davranışı her gün tekrarlayarak rutin hale getirmeye yönlendirin. Ayrıca takıntının ortaya çıktığı durumları düÅŸünürken de alternatif tepkiyi denemesini önerin. 10) Kayıt: Ne kadar ilerleme kaydettiÄŸini görmek için günlük olarak alışkanlığın görülme sıklığını kaydedin.

KAYNAK: “SINIF REHBER ÖÄžRETMENLERÄ° Ä°ÇÄ°N OKULDA REHBERLÄ°K HÄ°ZMETLERÄ°” KahramanmaraÅŸ Rehberlik ve AraÅŸtırma Merkezi 2004