hd porno porno hd porno porno

Category: Down Sendromu ve E─čitim

Down Sendromlu ├çocuklar─▒n Geli┼čimsel ├ľzellikleri

Down Sendromlu ├žocuklar, normal geli┼čim g├Âsteren ├žocuklarla kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒klar─▒nda t├╝m geli┼čimsel alanlarda gerilik g├Âsterdikleri g├Âr├╝lmektedir. Erken ├žocukluk d├Âneminde, Down sendromlu ├žocuklar─▒n geli┼čimleri, normal geli┼čim g├Âsteren ├žocuklar─▒nkine benzer ┼čekilde, ayn─▒ s─▒rayla fakat daha yava┼č olarak ger├žekle┼čmektedir. Down sendromlu ├žocuklar bili┼čsel, dil, ki┼čisel-toplumsal geli┼čimi alanlar─▒nda gerilik g├Âstermektedir. Bu gerilik ya┼čam─▒n erken d├Âneminde ├žok belirgin olmamaktad─▒r. Ancak ├žocu─čun b├╝y├╝mesiyle belirgin hale gelmekte ve zamanla ya┼č─▒tlar─▒ ile ars─▒ndaki fark daha da a├ž─▒lmaktad─▒r. Devam─▒n─▒ Oku

21 Mart D├╝nya Down Sendromu Fark─▒ndal─▒k G├╝n├╝ ve Down Sendromu Hakk─▒nda

21 Mart g├╝n├╝ bir ├žok ├Ânemli ┼čey oluyor d├╝nyada. Bunlardan biri de 21 Mart’─▒n D├╝nya Down Sendromu Fark─▒ndal─▒k G├╝n├╝ olarak ge├žmesi. Down sendromu hakk─▒nda bilin├žlenmemiz ve insanlar─▒ bilin├žlendirmemiz gerekiyor

Down sendromlu bireylerin eksi─či de─čil fazlas─▒ vard─▒r!
https://twitter.com/ozel_egitim Devam─▒n─▒ Oku

Down Sendromlularda Dil ve Konu┼čma Terapisi

down sendromuDown sendromlu ├žocuklar pek ├žok geli┼čim alan─▒nda oldu─ču gibi dil ve konu┼čma geli┼čimi bak─▒m─▒ndan da

g├╝├žl├╝kler ya┼čamaktad─▒r. Down sendromlu ├žocuklar─▒n g├╝├žl├╝ ve g├╝├žl├╝ olmayan y├Ânleri bulunmaktad─▒r. Bu
├žocuklar─▒n s├Âzc├╝k hazineleri, jest-mimik kullan─▒mlar─▒ ve sosyal y├Ânleri genellikle g├╝├žl├╝yken dil ve konu┼čma
becerileri g├╝├žl├╝ olmayan, di─čer bir ifadeyle geli┼čtirilmeye a├ž─▒k y├Ânleridir.
Gecikmi┼č ve bozuk dil-konu┼čma geli┼čimi Down sendromunun ba┼čl─▒ca ├Âzellikleri aras─▒ndad─▒r. Bu gecikme ve
bozukluk s─▒kl─▒kla erken geli┼čim evresinde g├Âr├╝lmektedir. Dil becerilerindeki geli┼čim zihinsel geli┼čime g├Âre daha
geride kal─▒r. ├ço─ču Down sendromlu ├žocuk ├╝├ž├╝nc├╝ ya┼člar─▒nda hala dil geli┼čiminin erken evrelerinde
bulunmaktad─▒r ve baz─▒lar─▒ hala konu┼čmuyor olacaklard─▒r.
Down sendromunda pek ├žok dil ve konu┼čma problemi bulunmaktad─▒r. Bu problemlerden ba┼čl─▒cas─▒ sesletim
(artik├╝lasyon) ve sesbilgisi (fonoloji) problemleridir. Bu nedenle Down sendromlu ├žocuklarda konu┼čma
anla┼č─▒labilirli─či d├╝┼čmekte ve bu ├žocuklar─▒ genellikle ailesi d─▒┼č─▒ndaki ki┼čiler yeterince anlayamamaktad─▒rlar.
Bu ├žocuklarda fonolojik geli┼čimin erken a┼čamalar─▒ problemli g├Âr├╝lmemektedir. Ancak geli┼čim ilerledik├že, ├žo─ču
Down sendromlu ├žocuk, bab─▒ldama d├Âneminden ba┼člay─▒p konu┼čulan kelimelere kadar uzanan d├Ânem
i├žinde, normal geli┼čen ya┼č─▒tlar─▒n─▒n gerisine d├╝┼čmektedir. Normal akranlar─▒na g├Âre i┼čitsel k─▒sa s├╝reli bellek
g├╝├žl├╝kleri de bulunmaktad─▒r. Bu da dil edinim s├╝recini olumsuz etkilemektedir.
down dilDown sendromlu ├žocuklar─▒n dilbilgisel yap─▒lar─▒ anlamada problemleri bulunmaktad─▒r. ─░fade edici dilleri al─▒c─▒
dillerinden daha geri d├╝zeydedir. Ba┼čka bir deyi┼čle, kurduklar─▒ ileti┼čimde pek ├žok ┼čeyi anlamalar─▒na ra─čmen,
iletmek istediklerini yeterli d├╝zeyde ifade edememektedirler. Di─čer yandan bili┼čsel yetersizlikler de s├╝reci daha
da olumsuz etkileyebilmektedir.
Down sendromlu ├žocuklarda ifade edici dildeki en b├╝y├╝k problem s├Âzdizim (sentaks) ve bi├žimbilgisi
(morfoloji) alan─▒nda ya┼čanmaktad─▒r. Down sendromlu ├žocuklar s├Âzdizim bak─▒m─▒ndan daha basit yap─▒lar
kullanmakta ve baz─▒ eklerde hata yapmakta ya da ekleri atmaktad─▒r. Her ne kadar bu ├žocuklarda s├Âzc├╝k
hazinesi genellikle iyi durumda olsa da bu konuda herhangi bir yetersizlik de bu s├╝reci olumsuz
etkilemektedir.
down dili
ya┼čad─▒klar─▒ bilinmektedir. Bu i┼čitme kay─▒plar─▒n─▒n genellikle, orta kulak iltihab─▒ kaynakl─▒ oldu─ču tespit edilmi┼čtir.
Yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda, Down sendromlu ├žocuklar─▒n yakla┼č─▒k %75-80ÔÇÖi iletim tipi i┼čitme kayb─▒ ve i┼čitsel ayr─▒m
g├╝├žl├╝kleri ya┼čad─▒─č─▒ ortaya konmu┼čtur. Bu i┼čitme problemleri dil ve konu┼čma geli┼čimini ┼č├╝phesiz olumsuz
etkileyecektir. Kulak enfeksiyonlar─▒n─▒n dil becerilerini olumsuz etkileyebilece─čine ili┼čkin baz─▒ g├Âr├╝┼čler de
bulunmaktad─▒r.
Down sendromlu ├žocuklar genellikle konu┼čma geli┼čimlerini etkileyen motor sorunlar ya┼čamaktad─▒r.
Konu┼čmayla ilgili kaslar─▒n gev┼ček olmas─▒ (hypotonia), zamanlama ve koordinasyon problemleri, konu┼čma ve
bunun yan─▒nda ├ži─čneme ve beslenme becerilerini etkilemektedir. Bunun yan─▒nda baz─▒ di┼č, damak, ├žene vb.
yap─▒larda baz─▒ farkl─▒l─▒klar da g├Âr├╝lmektedir. Kapan─▒┼č bozukluklar─▒ ve dilin a─č─▒z d─▒┼č─▒na ├ž─▒kmaya e─čilimli olmas─▒ da
yine s─▒kl─▒kla g├Âr├╝len bir durumdur.
down sendromu dilDown sendromlu ├žocuklar do─čum ├Âncesi ya da do─čumda tan─▒lan─▒r. Bu tan─▒n─▒n zamanlamas─▒, di─čer baz─▒
geli┼čimsel bozukluklara g├Âre olduk├ža avantajl─▒d─▒r. Bu y├╝zden aileler, ├žocuklar─▒nda dil-konu┼čma geli┼čiminde
herhangi bir muhtemel gecikmeye haz─▒rl─▒kl─▒ olabilirler. Bu da ailelere m├╝dahale konusunda erkenden giri┼čim
yapabilmek i├žin b├╝y├╝k bir avantaj sa─člar. Down sendromunda, di─čer dil ve konu┼čma bozukluklar─▒nda da s├Âz
konusu oldu─ču gibi erken m├╝dahale b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒r.
T├╝m bu nedenlerden dolay─▒ otizm vb. di─čer geli┼čimsel bozukluklara benzer ┼čekilde Down sendromlu
├žocuklar─▒n da dil ve konu┼čma terapisine ihtiyac─▒ bulunabilmektedir. Bu terapiler ├Âzetle, sesletim (artik├╝lasyon),
sesbilgisi (fonoloji) vb. bak─▒m─▒ndan dil ve konu┼čma geli┼čiminin desteklenmesine, anla┼č─▒labilirli─čin artt─▒r─▒lmas─▒na,
oral-motor sorunlarla ba┼č edilmesine, ├žocuklar─▒n s├Âzel ileti┼čime cesaretlendirilmesine ve ileti┼čim becerilerinin
geli┼čtirilmesine dayanmaktad─▒r. Down sendromlu ├žocuklar─▒n ileti┼čim i├žin hen├╝z konu┼čmay─▒ kullanamad─▒klar─▒
s├╝re├žte destekleyici ve alternatif ileti┼čim y├Ântemlerinden de destek al─▒nmaktad─▒r. Aileler, Down sendromlu bir
├žocu─ča sahip olacaklar─▒n─▒ ya da olduklar─▒n─▒ ├Â─črendiklerinde ├žocuklar─▒nda ne gibi bir dil edinimi s├╝reci
ger├žekle┼čebilece─či, ne gibi yakla┼č─▒mlar g├Âstermeleri ve hangi ev aktivite programlar─▒n─▒n uygulanmas─▒ gerekti─či
konusunda kritik d├Ânemler ka├ž─▒r─▒lmadan dan─▒┼čmanl─▒k almal─▒ ve gerekli haz─▒rl─▒klar─▒ yapmal─▒d─▒rlar.
alıntı:  http://www.ozelegitimforumu.com/konu-down-sendromunda-dil-ve-konusma-terapisi

Down Sendromu Nedir

down sendromuGenetik d├╝zensizlik sonucu insan─▒n 21. kromozom ├žiftinde fazladan bir kromozom bulunmas─▒ durumu ve bunun sonucu olarak ortaya ├ž─▒kan hastal─▒─ča verilen isimdir.
Down sendromu v├╝cutta yap─▒sal ve fonksiyonel de─či┼čiklikler ile karakterize edilir. V├╝cuttaki k├╝├ž├╝k ve b├╝y├╝k farkl─▒l─▒klar─▒n kombinasyonu yap─▒sal olarak sergilenir.
Down sendromu s─▒k s─▒k zihinsel kavramadaki bozukluklar ve fiziksel geli┼čimin tipik y├╝z g├Âr├╝n├╝m├╝ gibi farkl─▒ olmas─▒yla ili┼čkilendirilir. ├ço─čunlukla hafif veya orta seviyeli ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ gibi sorunlar ta┼č─▒r.
Down sendromu gebelik s─▒ras─▒nda ya da do─čumda tan─▒mlanabilen bir rahats─▒zl─▒kt─▒r. Down sendromuna her 800 ile 1000 do─čumda 1 oran─▒nda rastlan─▒r; istatistikler anne ya┼č─▒n─▒n art─▒┼č─▒yla bu oran─▒n y├╝kseldi─čini g├Âstermi┼čtir, di─čer etkenlerin pay─▒ k├╝├ž├╝kt├╝r.

Down sendromunun tipik y├╝z simas─▒, normal kromozom say─▒s─▒nda sahip olan baz─▒ insanlar da g├Âr├╝lebilir. Ancak Down sendromunda buna ek olarak; el ayas─▒nda ├žift yerine tek derin olarak bulunan avu├ž i├ži ├žizgisi, epikantik katlanman─▒n neden oldu─ču badem bi├žimli g├Âz, palebral yar─▒k, d├╝┼č├╝k kas tonusu, ayak ba┼č parma─č─▒yla ikinci parmak aras─▒ daha b├╝y├╝k bir bo┼čluk ve sark─▒k dil morfolojisi g├Âr├╝lebilir. Bu semptomlar─▒n hepsi g├Âr├╝lecek diye bir kural yoktur, baz─▒lar─▒ olup baz─▒lar─▒ olmayabilir. Down sendromunun sa─čl─▒─ča getirdi─či sorunlar─▒n ba┼č─▒nda ise konjenital kalp yetmezli─či riskleri, gastro├Âzafagal refl├╝ hastal─▒─č─▒, tekrarlayan kulak enfeksiyonlar─▒, obst├╝rkt├╝f uyku apnesi ve tiroid bozukluklar─▒ riskleri say─▒labilir.
├çocuklu─čun erken d├Ânemlerinde sa─članacak olan aile ve t─▒p deste─či ile erken m├╝dahale sayesinde Down sendromlu insanlar destekle toplumla b├╝t├╝nle┼čik bir hayat kurabilirler.

Down Sendromlu Çocuklarda Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

Down Sendromlu Çocuklarda Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon

21 kromozomlu bir ├žocuk d├╝nyaya geldi─činde anne ve babalar hayatlar─▒ da pek ├žok ┼čeyin de─či┼čti─čini d├╝┼č├╝n├╝rler. Nereden ba┼člamalar─▒ gerekti─čini bilemezler. Ba┼člang─▒├ž noktalar─▒ndan biri de e─čer ciddi sa─čl─▒k problemleri yoksa bebek 2 ayl─▒k oldu─čunda rehabilitasyon program─▒d─▒r. ├çok erken oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lebilir, ancak bebe─či erken d├Ânemde takip etmeye ba┼člamak ├Ânemlidir.

 

Erken d├Ânemdeki takip ile ├žocu─čun ihtiya├žlar─▒na g├Âre d├╝zenlenen fizik tedavi programlar─▒ ├žocu─čun motor ve sosyal geli┼čimlerini h─▒zland─▒r─▒r. Bebek 2 ayl─▒k oldu─čunda desteklenmesi gereken noktalar belirlenir. Bunun i├žin Vojta terapi ya da n├Ârogeli┼čimsel tedavi metotlar─▒ kullan─▒labilir.

Bebe─čin haftal─▒k kontrolleri ile neler kazand─▒─č─▒ g├Âzlenebilir. Bu sayede normal geli┼čim basamaklar─▒ ile ├žocu─čun geli┼čimi aras─▒ndaki fark azalt─▒l─▒r. Ama├ž ├ževresini ke┼čfetmesi, tan─▒mas─▒, bilgilerini peki┼čtirilmesini sa─člamakt─▒r. ├çocu─čun en k─▒sa s├╝rede y├╝r├╝mesi ├Ânemlidir, ancak y├╝r├╝rken patolojik bir ┼čekilde olmamas─▒ ├žok daha ├Ânemlidir. Bebekken ba┼člayan fizyoterapist aile i┼čbirli─či ile bebeklerine nas─▒l davranacaklar─▒n─▒, nas─▒l besleyeceklerini, a─č─▒z motoriklerini art─▒rman─▒n yollar─▒n─▒, oyuncaklarla nas─▒l oynatabileceklerini, geli┼čim s├╝resince nelere dikkat etmeleri gerekti─čini ├Â─črenebilirler. Bu ┼čekilde kar┼č─▒la┼č─▒lacak sorunlar─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ bertaraf edilmi┼č olur.

─░leri ya┼člarda ise fizyoterapist taraf─▒ndan ├žocu─čun tak─▒ld─▒─č─▒ noktadan destek sa─član─▒r. Kas g├╝c├╝, alg─▒lama ve motor becerileri artt─▒r─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒r. Denge ile ilgili sorunlar ileri ya┼člarda ge├ž d├Ânem y├╝r├╝m├╝┼č olan ├žocuklarda g├Âr├╝lebilir. Denge tahtas─▒ ile ├žal─▒┼čmalar, tek ayak ├╝zerinde durma gibi ├žal─▒┼čmalar yap─▒labilir.

Down Sendromlu ├žocuklarda en ├žok kar┼č─▒la┼č─▒lan sorunlardan biri de y├╝z kaslar─▒n─▒ da yans─▒yan hipotonluktur. Y├╝z kaslar─▒n─▒n hipoton olmas─▒ bebekken yemek yeme zorlu─ču ile ailelerin kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒kar. Uzun d├Ânem anneler yiyeceklerini blenderden ge├žirmek zorunda kal─▒rlar. Yine su i├žerken s─▒k s─▒k i├žtikleri suyu aspire ettikleri i├žin t─▒kan─▒rlar. Ayr─▒ca yiyece─čin s├╝rekli aspire edilmesi s├╝rekli tekrarlayan bron┼čite sebep olur.

├çocuklar─▒n a─č─▒z motori─či a├ž─▒s─▒ndan da fizyoterapistler taraf─▒ndan de─čerlendirilmesi, ├žocu─ča uygun egzersizlerin aileye ├Â─čretilmesi gerekmektedir. ├çocu─čunuz hangi ya┼čta olursa olsun Fizyoterapistler ailelerin her zaman yanlar─▒ndad─▒r.

Down Sendromlu ├çocuklarda Konu┼čma Bozukluklar─▒

DOWN SENDROMLU ├çOCUKLARDA KONU┼×MA BOZUKLUKLARI

Hepimizin bildi─či gibi, kimse konu┼čarak d├╝nyaya gelmiyor. Konu┼čma; ├Â─črenerek, taklit yoluyla sonradan kazan─▒lan bir beceri. Bu nedenle ├žocuklar─▒m─▒zla do─ču┼čtan itibaren konu┼čmaya ba┼člayabiliriz. E─čer ├žocuklar─▒m─▒z─▒n konu┼čmas─▒n─▒ kendine b─▒rak─▒r, sadece ├Âz bak─▒mlar─▒ ile ilgilenirsek konu┼čmas─▒ ├žok gecikebilir. Onun i├žin biz anne ve babalara ├žocuk bebek de olsa onunla konu┼čmalar─▒n─▒ tavsiye ediyoruz. ├ľrne─čin g├Âz konta─č─▒ sa─člayarak “taba─č─▒n─▒ getirdim” gibi konu┼čmalar konu┼čman─▒n bir ad─▒m─▒d─▒r.

Down Sendromlu ├žocuklarda ba┼čl─▒ca problem konu┼čman─▒n gecikmesi ve tekrarlamal─▒ konu┼čma . Hemen hemen 2-2,5 bazen 1,5 ya┼člarda konu┼čma ba┼člayabilir. Kimi ├žocuk daha ├žabuk kavr─▒yor, alg─▒lamas─▒ daha iyi, kimi ise yaln─▒z anl─▒yor ama kendini g├╝zel ifade edemiyor. Tekrarlamal─▒ konu┼čma ise masa yerine da da, pencere yerine pe pe pe gibi yetersiz bir konu┼čmad─▒r. ├çocuk ritmi kavram─▒┼č ama konu┼čman─▒n hen├╝z ba┼člang─▒c─▒n─▒ kavrayamam─▒┼čt─▒r. Down Sendromlu ├žocuklar birbirlerine ne kadar benzeseler de onlar─▒n da alg─▒lamas─▒, ince motor becerileri, dil dudak hareketleri birbirinden farkl─▒d─▒r. Bu nedenle baz─▒lar─▒nda gecikme daha uzun baz─▒lar─▒nda daha k─▒sa s├╝rebilir. ├çocuklar─▒m─▒zda baz─▒ organik nedenlerden kaynaklanan konu┼čma yetersizli─či de olabilir. Organik neden dedi─čimiz yap─▒sal nedenlerdir. Bu durumda zihinsel a├ž─▒dan biraz daha ge├ž kavramalarla birlikte alg─▒lama da daha yava┼č oluyor. Biz konu┼čmalar─▒m─▒zda uzun c├╝mleler kurdu─čumuzda, ├žocuk sadece bir veya iki s├Âzc├╝─č├╝ anl─▒yor. Bu nedenle ba┼člang─▒├žta tek s├Âzc├╝kle bir ┼čey ifade edebiliriz. ├ľrne─čin ” Sen masada oturup yeme─čini yedin mi?” yerine “yedin mi?” demeliyiz. K─▒sa, k├╝├ž├╝k dil veya ├╝st damaktaki b├╝y├╝k bir bo┼čluk, kubbe damak …vb. organik nedenler de baz─▒ seslerin ├ž─▒kart─▒lmas─▒na engel olabiliyor. Bununla birlikte ├žocu─čun di┼č yap─▒s─▒ da ├Ânemlidir. E─čer di┼čleri yoksa S, ┼×, V, sesleri ├ž─▒kart─▒lam─▒yor. Di┼člerde bir ├žaprazl─▒l─▒k varsa bu durum aparatlarla d├╝zeltilebilir. Ayr─▒ca geniz etleri de konu┼čmay─▒ etkileyebilmektedir. E─čer genizde et fazla ise ve b├╝y├╝kse M, N, sesleri do─čru ├ž─▒kam─▒yor. Bir di─čer organik neden de Down Sendromlu olmalar─▒na ra─čmen kulaklarda i┼čitme kayb─▒n─▒n olmas─▒d─▒r. Anne babalar bunu ├žok ge├ž fark edebilir. E─čer bu kay─▒p zaman─▒nda fark edilirse ├žocu─čun durumuna g├Âre m├╝dahale edilebilir.

Di─čer konu┼čma yetersizli─či nedenlerinden biri de sadece beyinden kaynaklanan de─čil, artik├╝lasyondand─▒r.
├çocuklar─▒m─▒z─▒n baz─▒lar─▒n─▒n dilleri daha b├╝y├╝kt├╝r. Ve bu b├╝y├╝k dil baz─▒ seslerin ├ž─▒kart─▒lmas─▒n─▒ engellemektedir. Bu nedenle tavsiyemiz daha k├╝├ž├╝k ya┼člarda ├žocu─čun dilini i├žeriye ├žekmesini sa─člamakt─▒r. Dildeki esneklik baz─▒ ├žocuklar─▒m─▒zda yetersiz olabilir. Dil-dudak hareketleri ile dilin esnekli─čini artt─▒rabiliriz. Ayr─▒ca dil alt─▒ ba─č─▒na da bak─▒lmal─▒d─▒r. E─čer ├žocuk dilini ├žok az bile k─▒v─▒rabiliyorsa masajla ve egzersizlerle dil hareketlili─či yerine gelebilir. Konu┼čman─▒n en ├Ânemli unsurlar─▒ndan biri de kontroll├╝ nefestir. Bazen 4-5 ya┼č─▒nda ki ├žocuk bile kontroll├╝ ├╝fleme yapam─▒yor. Bunu yapamazsa o nefesi yaln─▒z genizden verebilir. Ancak as─▒l ├╝fleme a─č─▒zdan ├╝flemedir ve bu nefesle bizler s├Âzc├╝kler s├Âyleyebiliyoruz. Bunun i├žin ├žocuklar─▒m─▒za ve velilere nefes egzersizleri yap─▒lmas─▒n─▒ tavsiye ediyoruz. Di─čer konu┼čma yetersizli─či de baz─▒ seslerin ├ž─▒kart─▒lamamas─▒. E─čer ├žocuk baz─▒ sesleri telaffuz edemiyorsa, tek tek ├žal─▒┼čt─▒rarak, belki biraz ge├ž ama o sesleri ├ž─▒karabilir. Daha sonra hecelerde, a├ž─▒k ve kapal─▒ hecelerde, iki seslinin aras─▒nda o sesi ├ž─▒karma ├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒l─▒r. ├çocuk art─▒k basit s├Âzc├╝kler de , daha uzun s├Âzc├╝klerde veya basit c├╝mlelerde, daha geni┼č c├╝mlelerde o sesi kullanabilir.

Fonematik i┼čitme yetersizli─či, sesi di─čer seslerden ay─▒rt edememe demektir. ├ľrne─čin ├žocuk i├žin kas, kaz, gaz ayn─▒ ┼čeyi ifade etmektedir. ├ç├╝nk├╝ ├žocuk bu seslerin anlam de─či┼čtirdi─činin fark─▒nda de─čildir veya bir ses olarak kabul etmektedir. Fonematik ayr─▒m bu ├žocuklarda ├žok ├Ânemlidir. Bunu muhakkak uygulayal─▒m. E─čer biz bu sesleri anlaml─▒ hale getirebilirsek, hele de Down Sendromlu ├žocuklarda, ├žocuk bu sesi konu┼čmas─▒nda uygulayabiliyor ve konu┼čmas─▒nda ilerleme oluyor.

Seslerin ├ž─▒kart─▒lamamas─▒n─▒n da ├že┼čitleri vard─▒r. Sigmatizm dedi─čimiz S, ┼×, Z seslerinin ├ž─▒kart─▒lamamas─▒. Bundan ba┼čka ├žocuk R ve L’yi s├Âylemiyor, ancak ba┼čka bir sesle de─či┼čtiriyor. Di─čer taraftan Kapasizm, K sesleri ile T’yi de─či┼čtirme. En ├žokta bizim ├žocuklarda bu g├Âr├╝l├╝r. ├ľrne─čin Kabak yerine Tabak. Tetizm dedi─čimiz bir yetersizlik de vard─▒r. Yani b├╝t├╝n ├╝ns├╝zleri Te Te ve De De olarak konu┼čulmas─▒. Bu a─č─▒r bir dislali olay bizim i├žin. B├╝t├╝n sesleri yerine getirmemiz gerekiyor. Bunun i├žin ├Âncelikle 8 tane sesli ( A, E, ─░,…) harften ba┼čl─▒yoruz. Ba┼člarken ona en yak─▒n olan─▒, ├žocu─čun en kolay s├Âyleyebilece─činden ba┼čl─▒yoruz. ├ç├╝nk├╝ ├žocukta g├╝venin olu┼čmas─▒ ├Ânemlidir.

├çal─▒┼čmada konu┼čman─▒n resimlerle ve ayna ile desteklenmesi gerekir. Ayna kar┼č─▒s─▒nda konu┼čma ve taklit tek ba┼č─▒na yeterli de─čildir. ├ľrne─čin V sesini Y ile de─či┼čtirenler, N ile veya L ile de de─či┼čtirenler var. E─čer biz Vapur resmi ├žizerken di┼člerimizle de V derken ona “bak ben b├Âyle yap─▒yorum , sen de ─▒s─▒rd─▒n m─▒ bunu s├Âylerken” diyerek ├žal─▒┼čmay─▒ b├╝t├╝nle┼čtirmeliyiz. Ba┼člang─▒├žta ├Âyle ba┼član─▒nca ├žocuk onu g├Âr├╝yor ve g├Ârd├╝─č├╝n├╝ de uyguluyor. Ama “Aaaaaa ┼čimdi sen bebek gibi konu┼čtun, hay─▒r b├Âyle konu┼čman gerekiyor” dedi─čimizde veya “Bak sen benden bile g├╝zel konu┼čtun” deyince onda bir g├╝ven olu┼čmakta ve ilerleme olmaktad─▒r.

Bazen ├žocuklar─▒m─▒z bir ┼čeyi ├žabuk ├žabuk ve her s├Âzc├╝kten tek heceler ile anlat─▒yor (Acelecilik). Ve yine konu┼čma yetersiz olmaktad─▒r. Biz buna Batarizm diyoruz. Bu durumda konu┼čma ritmini azaltma, yava┼člatma metotlar─▒ kullan─▒lmaktad─▒r. Acelecili─či k─▒s─▒tlamak ve yaln─▒z bu y├Ânde ├žal─▒┼čmak gerekiyor. Konu┼čma ile ilgili bazen birden fazla yetersizlik olabilir, gecikme, seslerin ├ž─▒kart─▒lamamas─▒ ve konu┼čma ritmi gibi. B├Âylesi durumlarda mutlaka ├žok y├Ânl├╝ ├žal─▒┼čma gerekmektedir.Ba┼člang─▒├žta dedi─čimiz gibi konu┼čma, bir taklit olay─▒. ├çocuk evde d├╝zg├╝n bir konu┼čma duyarsa konu┼čmas─▒ da d├╝zg├╝n geli┼čmektedir. Ancak sesleri tam ├ž─▒kartamad─▒─č─▒ zaman kelimeler d├╝zg├╝n ├ž─▒kmamakta veya Agramatik bir konu┼čma geli┼čmektedir. Agramatik konu┼čma dedi─čimiz, kelimelerin eklerinin s├Âylenememesidir. “Geliyorum” yerine “Geliyo veya Geldi” diyebiliyor. Daha ileri ki zamanlarda bunun da ├╝stesinden gelinebilir ve konu┼čma yerine gelebilir.

Son olarak erken te┼čhis ve tedavi ├žok ├Ânemli. ├çocu─čun durumunu tam olarak bilmek, yani ├žocu─čun konu┼čma yetersizli─činin ne seviyede oldu─čunu bilmek. Konu┼čam─▒yor ama nedir bu konu┼čamama? Ses mi ├ž─▒kartam─▒yor, anlama alg─▒lama ne derecede? Organik midir, ├žocuk anlam─▒yor da onun i├žin mi konu┼čam─▒yor? Bu sorular─▒n yan─▒tlar─▒ ├žok ├Ânemli. E─čer erken bir ya┼čta ba┼član─▒rsa ├žok daha kolay ve h─▒zl─▒ ilerleme olabilmektedir. ├ç├╝nk├╝ ├žocu─čun kimi yanl─▒┼čl─▒klar─▒ erkenden ├Ânlenebilmektedir. ├çocuk ba┼člang─▒├žta yeniye ve do─čruya al─▒┼č─▒rsa, veliler taraf─▒ndan do─čru y├Ânlendirilir ve iyi bir e─čitim verilirse, o yetersizlikler daha ba┼člang─▒├žta ortadan kalkmaktad─▒r. Ayr─▒ca Down Sendromlu ├žocuklar i├žin ┼čunu s├Âyleyebilirim. Onlar sevecen olduklar─▒ i├žin, onlara yakla┼č─▒m ├žok daha kolay oluyor. Bizler; uzmanlar, e─čitimciler, anne ve babalar, onlar─▒n kalbine giren yolu bulursak, ba┼čar─▒ mutlak oluyor.

├ľ─čretimi Kolayla┼čt─▒r─▒c─▒ ipu├žlar─▒

├ľ─×RET─░MDE KULLANILAN ─░┼×LEM S├ťRE├çLER─░

Burada, ├Â─čretimde kullan─▒lan i┼člem s├╝re├žlerinden ÔÇťipu├žlar─▒ÔÇŁ ve ÔÇť┼čekil vermeÔÇŁ ye ili┼čkin a├ž─▒klamalara yer verilmi┼čtir.

A. ─░pu├žlar─▒ ─░pucu, ├Â─črenciye belli bir uyaran─▒n varl─▒─č─▒nda do─čru tepkide bulunmas─▒n─▒ sa─člamak amac─▒yla nas─▒l davranaca─č─▒ ve ne yapaca─č─▒na ili┼čkin hat─▒rlatmada bulunmad─▒r. ─░pu├žlar─▒; s├Âzel ipucu, i┼čaret ipucu, model olma ve fiziksel yard─▒m─▒ i├žerir

.1. S├Âzel ─░pucu: ├ľ─črencinin yapmas─▒n─▒ istedi─čimiz ┼čeyi, s├Âzc├╝klerle ifade etmektir. S├Âzel ipucu, bireyler kendilerine s├Âyleneni anlad─▒klar─▒ takdirde hareketleri yapmalar─▒na yard─▒m eden kullan─▒┼čl─▒ bir yoldur. Ayr─▒ca s├Âzel ipucu, ├Â─črenciye bir beceriyi ger├žekle┼čtirmesi i├žin en az yard─▒m etme yoludur. ├ľ─čretimde sadece s├Âzel ipucunun kullan─▒lmas─▒ d├╝┼č├╝n├╝l├╝yorsa, kullan─▒lacak s├Âzel ipu├žlar─▒n─▒n ├Â─črenci i├žin anlam─▒ olup olmad─▒─č─▒n─▒n ara┼čt─▒r─▒lmas─▒ gerekmektedir. ├ľ─črenci i├žin bir anlam─▒ olmayan s├Âzel ipu├žlar─▒ verip ├Â─črencinin beceriyi ger├žekle┼čtirmesini beklemek, ├Â─črenciyi ba┼čar─▒s─▒z k─▒lma anlam─▒na gelmektedir. Bu nedenle pek ├žok durumda s├Âzel ipucu, fiziksel yard─▒m ve model olma ipu├žlar─▒yla birlikte kullan─▒larak s├Âzel ipu├žlar─▒n─▒n ├Â─črenci i├žin anlaml─▒ h├óle getirilmesi ama├žlanmaktad─▒r. ├ľ─čretimde kullan─▒lan s├Âzel ipu├žlar─▒n─▒n ├Â─črenciler ba┼čar─▒l─▒ olduk├ža geri ├žekilmesi gerekmektedir

.2. ─░┼čaret ─░pucu: Fiziksel temas olmadan ├Â─črencinin dikkatini bir ┼čeye ├žekmek i├žin yap─▒lan hareketlerdir. Bu hareketler; kol, el, ba┼č gibi kaba hareketlerden, parmak, g├Âz gibi ince hareketlere do─čru bir yol izler. ─░┼čaret ipucuyla birlikte s├Âzel ipucu verilerek ├Â─črenciden ne yapmas─▒ beklendi─či ifade edilir. ├ľ─čretimde kullan─▒lan i┼čaret ipu├žlar─▒n─▒n, ├Â─črenci ba┼čar─▒l─▒ olduk├ža geri ├žekilmesi gerekmektedir.

3. Model Olma: Bir ki┼činin yapt─▒─č─▒ hareketi g├Âzleyerek ve taklit ederek yapma ve ├Â─črenmedir. Beceri ├Â─čretiminde model olma ipucunun kullan─▒labilmesi i├žin ├Â─črencinin taklit etme becerisine sahip olmas─▒ gerekmektedir. Ancak, taklit etme becerisi de ├Â─čretilebilir bir beceridir. Bu nedenle taklit etme, model olmadan ├Ânce ├Â─črenilmelidir. Model olmada ├Â─čretmen, ├Â─črencinin o davran─▒┼č─▒ hangi eliyle, aya─č─▒yla yapmas─▒n─▒ bekliyorsa, kendisi de o elini ve aya─č─▒n─▒ kullanarak beceriyi ger├žekle┼čtirmelidir. Bunu yaparken ├Â─čretmenin, ├Â─črencinin kulland─▒─č─▒ eli taraf─▒nda ve hafif├že ona d├Ânerek durmas─▒ daha uygun olmaktad─▒r. ├ľ─čretmen, ├Â─črencinin kar┼č─▒s─▒na ge├žerek model oldu─čunda, ├Â─črenci ├Â─čretmenin beceri basama─č─▒n─▒ yapt─▒─č─▒ eli ya da koluyla beceri basama─č─▒n─▒ yapmaya ├žal─▒┼čmakta ve bu durum kar─▒┼č─▒kl─▒k yaratabilmektedir. Model olma ipucu da di─čer ipu├žlar─▒nda oldu─ču gibi geri ├žekilmelidir. Model olma, s├Âzel ipu├žlar─▒yla birlikte kullan─▒l─▒r ve ├Â─čretim s├╝reci i├žinde model olman─▒n ipu├žlar─▒ sistematik olarak geri ├žekilerek ├Â─črencinin sadece s├Âzel ipu├žlar─▒yla hareketi yapmas─▒ sa─član─▒r. Model olma ipucu, hareketin tamam─▒n─▒n yap─▒l─▒p a├ž─▒klanmas─▒ ve y├Ânerge verilmesinden, hareketi ba┼člatacakm─▒┼č gibi bir davran─▒┼č yap─▒l─▒p a├ž─▒klanmas─▒ ve y├Ânerge verilmesine do─čru k├╝├ž├╝k basamaklar h├ólinde geri ├žekilmelidir. Model olma ipucunun ka├ž basamakta geri ├žekilece─či, tamam─▒yla ├Â─črenciye ba─čl─▒d─▒r. ├ľ─čretmen, ├Â─črencinin her beceri basama─č─▒nda ne kadar modele gereksinimi oldu─čunu saptamal─▒d─▒r. E─čer model ├Â─čretmen d─▒┼č─▒nda ba┼čka birisi olacaksa bu ki┼činin, ├Â─čretimi yap─▒lan ├žocuk taraf─▒ndan kabul g├Âren bir ki┼či olmas─▒na dikkat edilmelidir

.4. Fiziksel Yard─▒m: Bir ki┼čiye; el, kol, ayak vb.leriyle yap─▒lan v├╝cut harekelerini i├žeren etkinlikleri ├Â─čretmek i├žin uygulanan yard─▒md─▒r. Fiziksel yard─▒m, ├Â─čretmenin, ├Â─črenciyle birlikte bir beceri basama─č─▒n─▒n tamam─▒n─▒ yapmas─▒ ve ne yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ s├Âylemesinden; beceri basama─č─▒n─▒ hi├ž yapmay─▒p ne yap─▒laca─č─▒n─▒n s├Âylenmesine kadar de─či┼čen bir s├╝re├ž i├žinde uygulan─▒r. Fiziksel yard─▒m uygulan─▒rken s├Âzel ipucu da birlikte verilir. ├ľ─črencinin beceri basama─č─▒n─▒ ger├žekle┼čtirmesini sa─člamak amac─▒yla uygulanan fiziksel yard─▒m geri ├žekilerek ├Â─črenci beceri basama─č─▒n─▒ s├Âzel ipu├žlar─▒yla yapar h├óle getirilir. Fiziksel yard─▒m uygulan─▒rken, ├Âzellikle el ya da kol hareketlerine ipucu verilirken, ipucu veren ki┼činin nerede durdu─ču ├Ânemlidir. ├ľ─čretmenin, ├Â─črencinin arkas─▒na ge├žerek ve beceri basama─č─▒n─▒ ├Â─črenciyle birlikte yaparak fiziksel yard─▒m uygulamas─▒, kar─▒┼č─▒kl─▒─č─▒ ├Ânlemektedir. Fiziksel yard─▒m─▒n amac─▒, ├Â─črenciye beceri basama─č─▒n─▒ nas─▒l yapaca─č─▒n─▒ hissettirmek, zamanla beceri basama─č─▒n─▒, s├Âzel ipucuyla yapmas─▒n─▒ sa─člamakt─▒r. Fiziksel yard─▒m uygulan─▒rken ilk ba┼čta ├Â─čretmen, eliyle ├Â─črencinin elinden ya da kolundan s─▒k─▒ca tutarak beceri basama─č─▒n─▒ yapt─▒r─▒r. Daha sonra ├Â─čretmen, ├Â─črencinin beceri basama─č─▒na kat─▒ld─▒─č─▒n─▒ hissedince elindeki bask─▒y─▒ hafifletir. ├ľ─črenci, beceri basama─č─▒n─▒ yapar h├óle geldik├že ├Â─čretmenin eli; ├Â─črencinin bile─čine, ├Ân koluna, dirse─čine ve omzuna do─čru ilerler. Son olarak ├Â─črenci, g├╝├žl├╝k hissetti─činde yard─▒m etmek ├╝zere elini, ├Â─črencinin elinin yak─▒n─▒nda bulundurur. S├Âzel, model olma ve fiziksel yard─▒m ipu├žlar─▒ ile bunlar─▒n her birinin kendi i├žindeki basamaklar─▒yla ilgili ipu├žlar─▒ geri ├žekilirken ├Â─črencinin ├Âzellikleri dikkate al─▒nmal─▒ ve ipu├žlar─▒ sistematik bir ┼čekilde ├žekilmelidir. ├ľ─črenci ├žal─▒┼č─▒lan basamakta ba┼čar─▒s─▒z olursa ├Â─čretmenin ipu├žlar─▒n─▒ h─▒zl─▒ ├žekti─či d├╝┼č├╝n├╝lebilir. Bu durumda ├Â─čretmen, ├Ânceki basamakta kullan─▒lan ipucuna geri d├Ânerek ├žal─▒┼čmaya devam etmelidir. B. ┼×ekil Verme ┼×ekil verme, ├Â─črenciye yeni bir davran─▒┼č─▒n kazand─▒r─▒lmas─▒, var olan davran─▒┼člar─▒n─▒n art─▒r─▒lmas─▒ ya da ger├žekle┼čtirmesinde kullan─▒lan temel s├╝re├žlerden biridir. ┼×ekil verme, bir davran─▒┼č─▒n ├Âgelerinin birka├ž─▒n─▒n peki┼čtirilmesini ve di─čer ├Âgelerinin peki┼čtirilmemesini ya da s├Ânmesini i├žerir. Ba┼člang─▒├žta, g├Âsterilen davran─▒┼člardan hedef davran─▒┼ča yak─▒n olan ba┼čar─▒l─▒ davran─▒┼člar peki┼čtirilirken, sonra bu davran─▒┼člar─▒n peki┼čtirilmesine son verilerek davran─▒┼č ├že┼čitlendirilir ve aralar─▒ndan hedef davran─▒┼ča yak─▒n olan davran─▒┼člar se├žilip tekrar peki┼čtirilerek hedef davran─▒┼č─▒n olu┼čumu sa─član─▒r.

┼×ekil verme s├╝recinde sadece hedef davran─▒┼č de─čil, hedef davran─▒┼ča ula┼čmay─▒ sa─člayan her tepki peki┼čtirilir. B├Âylece, ├Â─črencilerden, davran─▒┼č─▒n son ┼čeklini beklemek yerine, ├Â─črencinin g├Âsterdi─či k├╝├ž├╝k ilerlemeler peki┼čtirilerek davran─▒┼ča ┼čekil verilir.

├ť├çL├ť TEST

Her anne baba aday─▒n─▒n hayali sa─čl─▒kl─▒ ve problemsiz bir bebe─če sahip olmakt─▒r. Bu amaca ula┼čabilmek i├žin t├╝m hamilelikleri boyunca doktor kontrol├╝ne girerler ve doktorlar─▒n─▒n ├Ânerilerine harfiyen uyarlar.

Ancak do─ča bazen ├žok ac─▒mas─▒d─▒r. Hamileliklerin ├žok b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ sorunsuz seyredip sa─čl─▒kl─▒ ve sa─člam bir bebe─čin do─čumuyla yani mutlu sonla biterken baz─▒ hamileliklerde ciddi hatta zaman zaman hayat─▒ tehdit eden durumlar ya┼čanabilir. Zaman zaman ise bebekler umuldu─ču gibi sa─čl─▒kl─▒ de─čil ├že┼čitli problemler ile do─čarlar.

Do─čum ile ilgilenen hekimlerin ilk plandaki amac─▒ anne aday─▒n─▒n ve bebe─čin sa─čl─▒─č─▒n─▒ kontrol alt─▒na almak ve olas─▒ problemlerde m├╝dahalede bulunarak hem anne ve bebe─čin sa─čl─▒─č─▒n─▒ korumakt─▒r.

Sa─člam ve sa─čl─▒kl─▒ bir bebe─čin d├╝nyaya gelmesine yard─▒mc─▒ olmak i├žin doktorlar gebelik takipleri s─▒ras─▒nda bilimsel veriler ─▒┼č─▒─č─▒nda baz─▒ incelemeler gerek duyarlar. Bu incelemelerin amac─▒ olas─▒ bir problemi m├╝mk├╝n olan en erken d├Ânemde fark ederek ├Ânlem almak ve e─čer olanakl─▒ ise tedavi etmektir.

Anne karn─▒ndaki bebe─čin durumunu de─čerlendirmede kullan─▒lan modern y├Ântemlerden birisi de ├╝├žl├╝ test ad─▒ verilen incelemedir.

├ť├žl├╝ test nedir?
├ť├žl├╝ test olarak adland─▒r─▒lan inceleme down sendromu (trizomi 21), n├Âral t├╝p defekti ve trizomi 18 ad─▒ verilen genetik hastal─▒─č─▒n bebekte olma olas─▒l─▒─č─▒n─▒ saptayan bir kan incelemesidir.

Ad─▒ndan da anla┼č─▒ld─▒─č─▒ ├╝zere anne aday─▒ndan al─▒nan kan ├Ârne─činde 3 de─či┼čik maddenin incelemesi yap─▒l─▒r. Bunlar

beta-hCG
Alfa-feto protein (AFP)
Estriol (E3)’dir
Human chorionic gonadotropin (hCG) gebeli─čin temel hormonudur. Hamileli─čin erken d├Ânemlerinde y├╝kselmeye ba┼člar 14-16. haftalar aras─▒nda en y├╝ksek de─čerine ula┼čt─▒ktan sonra yava┼č yava┼č azal─▒r

Alfa feto protein bebe─čin karaci─čerinden salg─▒lanan bir protiendir. Bebekten amniyon s─▒v─▒s─▒na oradan da anne aday─▒n─▒ kan─▒na ge├žer. Gebeli─čin seyri s─▒ras─▒nda anne aday─▒n─▒n kan─▒ndaki d├╝zeyi yava┼č ama d├╝zenli bir art─▒┼č g├Âsterir.

Estriol ise yine bebe─če ait bir doku olan plasentadan salg─▒lanan bir ├že┼čit ├Âstrojen hormonudur.

Bu maddelerin anne kan─▒ndaki d├╝zeyleri normal olmayan hamileliklerde sapmalar g├Âsterir.

├ľrne─čin n├Âral t├╝p defektlerinde a├ž─▒k olan sinir siteminden y├╝ksek miktarlarda alfa fetoprotein amniyon s─▒v─▒s─▒na kar─▒┼čt─▒─č─▒ i├žin anne aday─▒n─▒n kan─▒ndaki d├╝zeyi de normalden fazla olur. ├ľte yandan down sendromunda ise de─čer beklenilenden daha d├╝┼č├╝kt├╝r.

Down sendromu varl─▒─č─▒nda beta-hCG de─čerleri normalden y├╝ksek olarak bulunurken E3 ve AFP d├╝zeyi daha d├╝┼č├╝kt├╝r.

Trizomi 18 varl─▒─č─▒nda ise her 3 maddenin d├╝zeyi de beklenilenden daha d├╝┼č├╝k bulunur.

Ne zaman yap─▒l─▒r?
├ť├žl├╝ test hamileli─čin 15 ile 22. haftalar─▒ aras─▒nda yap─▒labilir. Ancak en tatminkar sonu├žlar 16-18. haftalarda yap─▒lan incelemelerde elde edilmetedir. Bu nedenle testin bu haftalar i├žinde yap─▒lmas─▒ idealdir.

├ť├žl├╝ test nas─▒l de─čerlendirilir?
Al─▒nan kan ├Ârne─činde yap─▒lan inceleme ile elde edilen d├╝zeyler daha sonra bil bilgisayar yard─▒m─▒ ile i┼členir. Bu a┼čamada kandaki maddelerin d├╝zeyini direkt olarak etkileyebilecek olan anne aday─▒n─▒n sigara kullan─▒m─▒, kilosu ve boyu gibi de─či┼čkenler de hesaba kat─▒l─▒r.

Kanda ├Âl├ž├╝m├╝ yap─▒lan maddelerin d├╝zeyini etkileyebilecek olan en ├Ânemli de─či┼čken incelemenin yap─▒ld─▒─č─▒ tarihteki gebelik haftas─▒d─▒r. Bu nedenle gebelik ya┼č─▒n─▒ yani son adet tarihini do─čru bilmek son derece ├Ânemlidir. Son adet tarihi yanl─▒┼č verildi─činde ├Ârne─čin gebelik ya┼č─▒ oldu─čundan daha k├╝├ž├╝k olarak hesaplamaya kat─▒ld─▒─č─▒nda ger├žekte bebe─čin i├žinde bulundu─ču hafta i├žin normal olan bir de─čer daha d├╝┼č├╝k ya da y├╝ksek olarak bulunabilir ve testin yorumlanmas─▒nda hatalara yol a├žabilir.

Test de─čerlendirilirken dikkate al─▒nan di─čer noktalar ise hastal─▒klar─▒n g├Âr├╝lme riskini direkt etkileyebilecek olan anne aday─▒n─▒n ya┼č─▒ ve daha ├Ânceden anomalili do─čum ├Âyk├╝s├╝ olup olmad─▒─č─▒d─▒r.

Elde edilen ham d├╝zeyler daha sonra bilgisayar program─▒na girilerek risk hesaplamas─▒ yap─▒l─▒r.

Bu programlar geli┼čtirilirken daha ├Ânceden binlerce anne aday─▒ndan elde edilen verilerin ─▒┼č─▒─č─▒nda normal de─čerlerin alt ve ├╝st s─▒n─▒rlar─▒ belirlenmi┼čtir. Bu s─▒n─▒rlar belirlenirken kolayl─▒k sa─člamas─▒ a├ž─▒s─▒ndan ortalaman─▒n katlar─▒ (multiples of median, MoM) olarak birimlendirilirler. MoM de─čeri inceleme yap─▒lan ki┼čideki de─čerin normal olan pop├╝lasyonun ortalamas─▒ndan ne kadar sapma g├Âsterdi─čini belirler. ├ľrne─čin 1.0 ┼čeklindeki bir MoM de─čeri o ki┼čideki madde d├╝zeyinin normal bebeklerde g├Âr├╝len de─čerin tam ortas─▒na denk geldi─čini g├Âsterirken 2.0 MoM’luk bir de─čer ├Âl├ž├╝m yap─▒lan ki┼čideki madde d├╝zeyinin normal ortalaman─▒n 2 kat─▒ oldu─čunu belirler.

MoM de─čerleri ile birlikte di─čer de─či┼čkenler de dikkate al─▒narak tirozmi 21, n├Âral t├╝p defekti ve trizomi 18 a├ž─▒s─▒ndan risk oranlar─▒ belirlenir.

├ť├žl├╝ testin yorumlanmas─▒
Bilgisayar program─▒ taraf─▒ndan yap─▒lan de─čerlendirme sonucu elde risk oran─▒n─▒n kabul edilebilir s─▒n─▒rlarda olup olmamas─▒na g├Âre ileri tetkike gerek olup olmad─▒─č─▒na karar verilir.

├ť├žl├╝ test ile ilgili olarak ak─▒lda tutulmas─▒ gereken en ├Ânemli nokta bunun tan─▒ koyduran bir test de─čil sadece y├╝ksek risk ta┼č─▒yan ve kesin tan─▒ koyduracak ileri testlerin yap─▒lmas─▒na gerek olan bireyleri belirlemeye yarayan bir tarama testi oldu─čudur.

─░leri test ile kastedilen amniyosentezdir. Amniyosentez her hamile kad─▒nda yap─▒lmas─▒ gerekli olan bir test de─čildir. Kimlerde yap─▒l─▒p kimlerde yap─▒lmayaca─č─▒na karar verirken ├╝├žl├╝test, ikili test, ultrason bulgular─▒, aile ya da t─▒bbi ├Âzge├žmi┼č dikkate al─▒narak karar verilir.

Tekrarlamak gerekir ise ├╝├žl├╝ test sonucunda y├╝ksek risk saptanmas─▒ bebekte kesinlikle problem oldu─čunu g├Âztermedi─či gibi riskin az hatta ├žok d├╝┼č├╝k ├ž─▒kmas─▒ da bebe─čin sa─čl─▒kl─▒ oldu─čunu garanti etmez.

Bir ├Ârnek ile a├ž─▒klamak gerekir ise: Yap─▒lan test sonucu Down sendromu riskinin 1:2048 olarak rapor edildi─čini kabul edelim. Bu sonu├ž bize bebekte Down sendromu olup olmad─▒─č─▒n─▒ belirtmez. Bu raporda ├Ârnekteki anne aday─▒ ile ayn─▒ ├Âzelliklere sahip 2048 kad─▒ndan sedece 1 tanesinin Down sendromlu bebek do─čurdu─ču bu nedenle bu annenin de Down sendromlu bebek do─čurma ihtimalinin 2048 de bir oldu─ču s├Âylenmektedir.

Down sendromu i├žin kabul edilen s─▒n─▒r 1:280’dir. Riskin daha y├╝ksek ├ž─▒kmas─▒ durumunda (├Ârne─čin 1:100 ya da 1:40) ileri tetkik olan amniyosentez ├Ânerilir. Risk 1:40 olarak belirlenmi┼č olsa bile bebe─čin sa─čl─▒kl─▒ olma olas─▒l─▒─č─▒ Down sendromu olma olas─▒l─▒─č─▒ndan yakla┼č─▒k 40 kat fazlad─▒r.

Risk kabul edilen s─▒n─▒rdan daha y├╝ksek oldu─čunda test pozitif olarak de─čerlendirilir.

├ť├žl├╝ testin g├╝venilirli─či
T├╝m t─▒bbi incelemelerde ve tarama testlerinde oldu─ču gibi ├╝├žl├╝ testin de yan─▒lma olas─▒l─▒─č─▒ vard─▒r ve hatal─▒ pozitif ya da hatal─▒ negatif sonu├žlar elde edilebilir.

Hatal─▒ pozitif sonu├ž bebek normal oldu─ču halde testin pozitif ├ž─▒kmas─▒ yani riskin y├╝ksek olarak bulunmas─▒d─▒r.

Hatal─▒ negatif sonu├ž ise risk d├╝┼č├╝k yani test negatif oldu─ču halde bebekte down sendromu, trizomi 18 ya da n├Âral t├╝p defekti anomalilerinden biri ya da daha fazlas─▒n─▒n olmas─▒d─▒r.

├ť├žl├╝ testin Down sendromunu yakalama olas─▒l─▒─č─▒ %60 civar─▒nda olup %5 kadar hatal─▒ pozitif olma olas─▒l─▒─č─▒ vard─▒r.

Bu oranlar anne ya┼č─▒ ile direkt olarak ilgilidir. Otuzbe┼č ya┼č─▒n alt─▒ndaki kad─▒nlarda hatal─▒ pozitif oran─▒ %4 iken Down sendromunu yakalama oran─▒ %50 civar─▒ndad─▒r. Beklenen do─čum tarihinde 35 ya┼č─▒n ├╝zerinde olan anne adaylar─▒nda ise yakalama oran─▒ %80 iken hatal─▒ pozitif oran─▒ %25’lere kadar ├ž─▒kmaktad─▒r. Bu say─▒lar kesin de─čerler olmay─▒p farkl─▒ ├žal─▒┼čmalarda de─či┼čik sonu├žlar bildirilmi┼čtir.

├ť├žl├╝ test kimlere yap─▒lmal─▒d─▒r?
Down sendromlu yani mongol bebek do─čurma riski anne ya┼č─▒ ile birlikte artmas─▒na ra─čmen bu bebeklerin ├žo─ču 35 ya┼č─▒ndan k├╝├ž├╝k annelerden d├╝nyaya gelmektedir. Bu nedenle her gebe kad─▒nda mutlaka ├╝├žl├╝ test yap─▒lmal─▒d─▒r.

Anomalileri daha erken d├Ânemde ve daha y├╝ksek duyarl─▒l─▒kta saptamak amac─▒yla de─či┼čik tarama testlerinin geli┼čtirilmesi devam etmektedir. Bu testlerden en g├╝ncel olan─▒ 11-14. gebelik haftalar─▒nda yap─▒lan ikili test ve fetal ense kal─▒nl─▒─č─▒ ├Âl├ž├╝mleridir. 11-14 testinin duyarl─▒l─▒─č─▒ ├╝├žl├╝ testten daha y├╝ksektir. Ancak burada yap─▒lan ense kal─▒nl─▒─č─▒ ├Âl├ž├╝m├╝ k─▒smen subjektif bir de─čerlendirme oldu─čundan yan─▒lma ve hatal─▒ risk hesaplamalar─▒ s├Âz konusu olabilir.

Ayr─▒ca ikili testte AFP ├Âl├ž├╝m├╝ yap─▒lmad─▒─č─▒ndan ├╝├žl├╝ testten farkl─▒ olarak n├Âral t├╝p defekti i├žin risk hesaplamas─▒ yap─▒lamaz.

─░kili test yap─▒lan hastada ├╝├žl├╝ testin gerekli olup olmad─▒─č─▒ bilimsel ├ževrelerde tart─▒┼č─▒lan ve ortak bir g├Âr├╝┼če var─▒lamayan konulardan birisidir. N├Âral t├╝p defektlerinin ├Ânemli bir k─▒sm─▒n─▒n ultrason ile saptanmas─▒, yine benzer ┼čekilde Down sendromu varl─▒─č─▒nda, duruma e┼člik eden pek├žok ultrason bulgusunun da olmas─▒ nedeni ile ikili test sonucu normal ├ž─▒kan anne adaylar─▒nda ├╝├žl├╝ teste gerek olmad─▒─č─▒n─▒ savunan pek├žok ara┼čt─▒rmac─▒ vard─▒r.

Benim ki┼čisel g├Âr├╝┼č├╝m ise hem ikili test ile elde edilen normal riski teyit etmek, hem ense kal─▒nl─▒─č─▒ ve di─čer ultrason incelemelerinden do─čan subjektiviteyi ortadan kald─▒rmak hem de n├Âral t├╝p defekti riskini belirlemek amac─▒yla hem ikili hem de ├╝├žl├╝ testi yapmakt─▒r.

Pozitif test varl─▒─č─▒nda ne yap─▒lmal─▒d─▒r?
Bir tarama testi olan ├╝├žl├╝ testin pozitif ├ž─▒kmas─▒ yani riskin y├╝ksek olarak saptanmas─▒ durumunda izlenebilecek birka├ž alternatif yol vard─▒r.

Bunlardan ilki anne ya┼č─▒ ve ultrason bulgusu ne olursa olsun amniyosentez yapmak ve Down sendromu olup olmad─▒─č─▒n─▒u kesin olarak saptamakt─▒r. Pozitif test varl─▒─č─▒nda en s─▒k tercih edilen y├Ântem budur.

─░kinci se├ženek ise detayl─▒ ultrason incelemesi yaparak testin pozitif ├ž─▒kmas─▒na yol a├žan durum ile ilgili olabilecek ultrason bulgular─▒n─▒ aramak ve bu bulgular─▒n ─▒┼č─▒─č─▒nda amniyosenteze karar vermektir. Bu y├Ânteme ancak riskin s─▒n─▒rda oldu─ču ya da anne aday─▒n─▒n amniyosenteze s─▒cak bakmad─▒─č─▒ durumlarda ba┼čvurulmal─▒d─▒r.

├ço─čul gebeliklerde durum
├ť├žl├╝ test ikiz gebeliklerde de uygulanmakta ve tekiz gebeliklerde elde edilene benzer oranlarda ba┼čar─▒ sa─člamaktad─▒r. ├ť├ž├╝z ya da daha fazla say─▒da bebek i├žeren gebelikler i├žinse elde yeterli veri olmad─▒─č─▒ndan yap─▒lmaz.

35 ya┼č ├╝zeri kad─▒nlarda ├╝├žl├╝ test
Down Sendromlu bebek do─čurma riski beklenen do─čum tarihindeki anne ya┼č─▒ ile paralel olarak art─▒┼č g├Âstermektedirve bu risk art─▒┼č─▒ndaki en keskin s─▒n─▒r 35 ya┼čt─▒r.

Sosyal ya┼čamdaki de─či┼čiklikler ile birlikte k─▒saca t├╝p bebek olarak adland─▒r─▒lan y├Ântemlerdeki geli┼čmeler ilk anne olma ya┼č─▒n─▒n giderek y├╝kselmesine neden olmaktad─▒r ve g├╝n├╝m├╝zde 35 ya┼č─▒n ├╝zerindeki hamile kad─▒n say─▒s─▒ giderek artmaktad─▒r.

Bu kad─▒nlarda Down sendromu ve di─čer anomalileri saptamak amac─▒yla nas─▒l bir yol izlenmesinin do─čru olaca─č─▒ konusu son zamanlarda en s─▒k tart─▒┼č─▒lan konulardan birisidir.

Bir g├Âr├╝┼č 35 ya┼č ├╝zeri her kad─▒na amniyosentez yap─▒lmas─▒n─▒ savunurken, kar┼č─▒ g├Âr├╝┼č invazif bir giri┼čim olan amniyosentezin bu kadar liberal kullan─▒lmas─▒na s─▒cak bakmamaktad─▒r.

Her iki g├Âr├╝┼č de yanl─▒┼č olmay─▒p, 35 ya┼č ├╝zeri kad─▒nlarda bir genellemeye gerek duymadan hasta baz─▒nda karar vermek kan─▒mca en do─čru yakla┼č─▒md─▒r

%d blogcu bunu be─čendi: