İletişim yaşamımızın en önemli parçasıdır ve çevremizdeki herkesle iletişim kurmaya ihtiyaç duyarız. İletişime doğduğumuz andan itibaren başlayıp, yaşamımız boyunca da devam ederiz.

Dil, iletişim ve konuşma terimlerini uzmanlardan, eğitimcilerden ya da doktorlardan defalarca duymuşsunuzdur. Bu üç terim çoğu zaman birbirinin yerine kullanılmaktadır. Oysa bu üç terimin birbirinden farklı anlamları vardır.

İletişim, insanlar arasındaki etkileşimdir. Dil, bu iletişimi sağlayan araç; konuşma ise aracı iletme yoludur. Konuşma, sözel dilin seslerle ifade biçimidir ve insanın temel bir biyolojik özelliğidir.

Dil ve konuşma bozukluğu olan çocuğunuzun dil becerilerini anlamanız ve çocuğunuzu doğru değerlendirmeniz için bu terimleri iyi bilmeniz gereklidir.Çocuklarda hiç bir sorun olmasa dahi, ilk sözcüklerini öğrenme ve söyleme, kullandıkları sözcük sayısı, dilin yapısını edinme ve cümlelerle konuşma gibi dil edinimindeki hızları ile kullanımda nicelik ve nitelik bakımından bireysel farklılıklar göstermektedirler. Çocukların önemli bir bölümü, konuşmaya ve dil becerilerini kullanmaya başlamakta gecikmiş olmakla birlikte, dil gelişimi sürmekte ve sonunda tamamen normal bir dil gelişebilmnektedir. Başka bir grup ise, dilin bazı ögelerini geliştirmekte sürekli gecikmete, dil sorunu ileri yaşlarında da devam etmektedir.

İşitme engeli, zihin engeli, otistik sendrom ve beyin zedelenmeleri normal dil gelişimini olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Belirli bir yaşa geldiği halde, çocuğun konuşmaya başlamaması ya da yaşıtlarına göre geride kalması, işaretlerle ya da tek sözcüklerle iletişim kurmaya çalışma, cümle kuramama, konuşurken tutulma, kekeleme, konuşma seslerinin kimilerini söyleyememe, konuşurken sesin kısılması, çatlaması, burundan konuşma, anlaşılamayacak kadar hızlı konuşma, sesleri heceleri yutma vb. biçimde ifade edilmeye çalışılan bu sorunların, kimileri konuşma sorunu iken kimileri de dil sorunudur.

 Peki çocuÄŸunuzda olabilecek dil ve konuÅŸma sorununu nasıl fak edebilirsiniz?

 Dil geliÅŸiminde bir aksaklık olup olmadığı yönündeki ilk belirtiler, çocukta konuÅŸma davranışının ortaya çıkması ile baÅŸlamaktadır. Bu ise, ancak 12-18 ay dolaylarında olmaktadır. Bu yüzden aileler 12-18 ay içindeki çocukların dil geliÅŸiminleri dikkatlice izlemelidirler. EÄŸer herhangi bir dil ve konuÅŸma sorununundan şüphelenilirse, takip eden zamanlarda çocuÄŸun izlenme ve müdahelesinde çocuk geliÅŸimcileri, okul öncesi eÄŸitimcileri, ve özellikle ‘Dil ve KonuÅŸma Terapisti’ sorumlukluk alır.

  Dil ve KonuÅŸma Terapisti kimdir?

 Dil ve konuÅŸma terapisti, kendi konularında ayırıcı tanı koyabilen, sorunları ve çözümlerini belirleyen, terapiyi planlayan ve yürüten, bu görevlerini yerine getirirken ilgili uzman ve yardımcı uzmanlarla sıkı bir iÅŸbirliÄŸi içerisinde çalışan bireylerarası iletiÅŸim sorunlarının çeÅŸitli alanlarında uzmanlaÅŸmış bağımsız bir meslek grubunun elemanıdır ( ASHA ve IALP, 1994; 2000; akt, TopbaÅŸ ve ark. 2002)

 En sık görülen dil ve konuÅŸma sorunları nelerdir?

Ä°ÅŸitme engeli, zihin engeli, otistik sendrom, serebral palsi (CP) vb. görülen dil ve konuÅŸma sorunlarının yanısıra, bunların dışında kalan ve en sık karşılaşılan  dil ve konuÅŸma sorunları ÅŸunlardır :

a. Sesbilgisi ve sesletim sorunları : Okulöncesi dönemde çocuklarında en çok karşılan sorunlar arasında yer alır. Aileler ya da öğretmenler çocuğun 2bir sesin yerine bir başka ss kullandığnı’, bazı sesleri söyleyemediğini’, ‘konuşmasının anlaşılamadığını’ vb. ifade ederler.

Dil ve konuÅŸma terapisti, sorunun ayırıcı özellikleri doÄŸrultusunda bir terapi/eÄŸitim programı desenlendiÄŸinde aileden ve varsa öğretmenden hem kendisine hem de çocuÄŸa destek olması isteyebilir.  

 b. Dil ve konuÅŸma geliÅŸiminde gecikme : En erken 18 ay çocuÄŸunda belirtileri fark edilebilecek bir sorun olan dil gecikmesi, ailenin çevreden gelen öneriler ve tavsiyeler nedeniyle beklemesi ne yazık ki çocuÄŸa pek yardımcı olamaz. Bu yüzden aileler  farklılık hissettikleri anda bir  dil ve konuÅŸma terapistine baÅŸvurmaları gerekebilir.

 Kaynak:

·        ‘Çocukta Dil Ve Kavram GeliÅŸimi’,  Anadolu Ãœniversitesi Yayını No : 1318,  EskiÅŸehir 2001