hd porno porno hd porno porno

Gecikmi┼č konu┼čma

2.482 okundu

Dil ve konu┼čma birbirinden farkl─▒d─▒r. Dil, insanlar─▒n birbirleriyle duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini payla┼čmak amac─▒yla kulland─▒─č─▒ ortak kurallar sistemidir. Bir dil, yaln─▒zca konu┼čma dilini akla getirmemelidir; yaz─▒ ve i┼čaret kullan─▒m─▒ da bir dildir. Konu┼čma ise bu duygu ve d├╝┼č├╝nceleri i├žeren kurallar─▒n gerekli organlar yard─▒m─▒yla fiziksel olarak ├╝retildi─či sistemdir.
Bir ├žocuk duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini aktarmak i├žin gerekli dilbilgisine sahip olabilir fakat konu┼čma organlar─▒ (dil, dudak vb.) i┼člevini gerekti─či ┼čekilde yerine getiremedi─činden konu┼čamayabilir. Di─čer yandan, ba┼čka bir ├žocuk konu┼čma organlar─▒ i┼člevini kusursuz yerine getirdi─či halde dil geli┼čimindeki bir aksakl─▒k nedeniyle konu┼čamayabilir, ya da her ikisi de ayn─▒ anda g├Âr├╝lebilir.

Yukar─▒da verilen iki ├Ârnek de bir ileti┼čim sorunudur fakat FurkanÔÇÖ─▒n yaln─▒zca konu┼čma sorunu bulunurken EceÔÇÖnin hem dil hem de konu┼čma sorunu bulunmaktad─▒r.
Bir ├žocuk e─čer ba┼čkalar─▒n─▒n s├Âylediklerini anlamakta (al─▒c─▒ dil) veya duygular─▒n─▒, d├╝┼č├╝ncelerini yeterli d├╝zeyde s├Âzel olarak aktarmakta (ifade edici dil) g├╝├žl├╝k ya┼č─▒yorsa o zaman bu bir dil bozuklu─čudur.
Di─čer yandan e─čer bir ├žocuk konu┼čma seslerini do─čru veya ak─▒c─▒ bir ┼čekilde ├╝retmekte zorluk ya┼č─▒yorsa o zaman bu birkonu┼čma bozuklu─čudur.
! Dil ve konu┼čma sorunlar─▒ ├žocuklarda birbirinden ayr─▒ olarak veya birlikte de g├Âr├╝lebilmektedir.

 

Normal Dil ve Konu┼čma Geli┼čimi

Bir zamanlar bilim adamlar─▒ ve anne-babalar, ├žocu─čun dil ve konu┼čmay─▒ ├Â─črenme s├╝recinin ilk on ile on sekizinci aylarda, yani, ilk s├Âzc├╝klerin ├╝retildi─či zaman ba┼člad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorlard─▒. Ara┼čt─▒rmac─▒lar yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarla bu s├╝recin ba┼člang─▒c─▒n─▒n asl─▒nda ├žok daha erken oldu─čunu ortaya koymu┼člard─▒r.
Bebe─čin i┼čitme sistemi, hamileli─čin son ├╝├ž ay─▒nda iyice geli┼čmektedir ve ana rahminde pek ├žok sesi duymaya ba┼člar. Bebek kendi anadiline ait vurgularla ve amniyo s─▒v─▒s─▒ yoluyla kendisine ula┼čan annesinin sesiyle de ├žok ilgilidir. Bu ┼čekilde, konu┼čma ritimleri, do─čdu─čunda ├žocu─čun beynine yerle┼čmi┼č olur.
Do─čumdan sonra bebekler konu┼čmalar─▒n─▒ sa─člayacak organlar─▒ hen├╝z zihinsel ya da fiziksel olarak denetleyemese de, ├žo─ču zamanlar─▒n─▒ annelerinin sesini dinleyerek ge├žirir ve dil ile ilgili her t├╝rl├╝ bilgiyi kaydederler. Asl─▒nda bebekler ilk s├Âzc├╝klerini s├Âylemeden ├žok ├Ânce farkl─▒ istekler i├žin farkl─▒ a─člama tonlar─▒, g├╝lme ve agulama gibi pek ├žok ileti┼čim yolunu kullanabilmektedirler. Bebe─činizle ilk ileti┼čim onun dili anlamas─▒ veya kullanmas─▒ndan ├žok ├Ânce ba┼člar. Bebe─činiz, beslenme ya da alt de─či┼čtirme s─▒ras─▒nda sesinize tekme atarak ya da agulayarak tepki verir. Olumlu duygular─▒n─▒ size g├╝l├╝mseyerek olumsuzlar─▒ ise a─člayarak anlat─▒r. ─░lk anlaml─▒ s├Âzc├╝klerini ├╝retirken bile kar┼č─▒daki ki┼činin anlamas─▒ i├žin el i┼čaretleriyle bunlara e┼člik eder. Anne babalar ise bu tepkileri k─▒sa s├╝rede ├ž├Âz├╝mleyerek bunlara yan─▒t verir ve b├Âylece ileti┼čimi zenginle┼čtirir.
Agulamak, g├╝lmek ve anlams─▒z sesler ├ž─▒karmak bebeklerin ilk konu┼čma giri┼čimleridir. ─░lk ya┼člar─▒n─▒n sonlar─▒na do─čru anlaml─▒ konu┼čma benzeri sesler ├ž─▒kar─▒rlar. ─░lk anlaml─▒ s├Âzc├╝kler onikinci aydan sonra ├╝retilmeye ba┼člar. Bu noktada bireysel farkl─▒l─▒klar olabilmektedir: baz─▒ bebekler anlaml─▒ sesler ├ž─▒karmak i├žin s├╝rekli ├žabalarken baz─▒lar─▒ buna haz─▒r olana kadar bekleyebilirler. Onsekizinci aydan sonra bebeklerin yeni s├Âzc├╝k ├Â─črenme s├╝re├žleri olduk├ža h─▒zlan─▒r ve bir haftada bile b├╝y├╝k de─či┼čimler g├Âr├╝lebilir. Bu d├Ânem ├žocuklar─▒n s├Âzc├╝k da─čarc─▒klar─▒n─▒n h─▒zl─▒ca geli┼čti─či d├Ânemdir fakat bir dili ├Â─črenmek tek tek kelimeleri ├╝retmekten fazlas─▒n─▒ gerektirir. S├Âzc├╝kleri birle┼čtirerek, yerlerini de─či┼čtirerek belirli hece veya sesler ekleyerek vb. kurallar─▒ kullanarak farkl─▒ anlamlar ├╝retebilmek gerekir, bu dilbilgisidir.
├çocuklar 2 ya┼č─▒ndan ├Ânce dilbilgisini s├Âzc├╝klerle birlikte jest-mimik gibi i┼čaretleri kullanarak ger├žekle┼čtirmektedir. 2 ya┼č civar─▒ ├žocuklar s├Âzc├╝kleri birle┼čtirerek farkl─▒ anlamlar olu┼čturmak i├žin i┼čaretleri azaltarak dilbilgisel kurallardan faydalanmaya ba┼člarlar. 2.5 ya┼č─▒ndan sonra s├Âzc├╝k da─čarc─▒klar─▒ h─▒zla geli┼čmekte, ├╝rettikleri c├╝mleler anlamsal ve dilbilgisel a├ž─▒dan zenginle┼čmektedir. 4-5 ya┼č─▒na gelindi─činde art─▒k ├žocuklar bir yeti┼čkine isteklerini, ihtiya├žlar─▒n─▒, ilgilerini uzun ve karma┼č─▒k c├╝mlelerle zorlanmadan ifade edebilmekte ve ├ževresinde duydu─ču ┼čeylerin ├žo─čunu rahatl─▒kla anlayabilmektedir.

 
├çocu─čumun ya┼čad─▒─č─▒ ge├žici bir gecikme mi, yoksa bir bozukluk mu?

├çocuklar baz─▒ becerilerde ya┼č─▒tlar─▒na g├Âre geri kalabilir; bunu k─▒sa s├╝rede toparlayabilir, hatta, daha da iyi olabilirler. Bir ├žocukta y├╝r├╝me, yemek yeme, tuvaletini kar┼č─▒lama gibi becerileri normal geli┼čirken konu┼čmas─▒ gecikebilir. T├╝m ├žocuklar─▒n genel kabul g├Ârm├╝┼č ayn─▒ veya benzer geli┼čim a┼čamalar─▒ vard─▒r; bunun yan─▒nda, baz─▒ ├žocuklar─▒n kendine ├Âzg├╝ bir geli┼čim zamanlamas─▒ olabilir ve konu┼čmaya ya┼č─▒tlar─▒ndan biraz erken veya ge├ž ba┼člayabilir. Ebeveynler olduk├ža iyi g├Âzlemcidirler, ├žocuklar─▒n─▒n davran─▒┼člar─▒n─▒ olduk├ža dikkatli ┼čekilde g├Âzlemlemektedirler. Ayn─▒ zamanda ebeveynler ├ževrelerinde normal geli┼čim g├Âsteren di─čer ├žocuklar─▒n geli┼čimleri hakk─▒nda da fikir sahibidirler. ─░┼čte ebeveynler ├žocuklar─▒nda herhangi bir ┼čeyden ┼č├╝phelendiklerinde ├žocuklar─▒n─▒n performans─▒n─▒ di─čer ├žocuklarla kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒rlar ve ├žo─čunlukla do─čru zamanda bir┼čeylerin yolunda gitmedi─činin de fark─▒na var─▒rlar ve do─čal olarak endi┼čelenirler ve once en yak─▒nlar─▒na daha sonra en yak─▒nlar─▒ndaki uzmana dan─▒┼čarak ayd─▒nlanmak isterler : ├çocu─čum hala konu┼čmuyor. ├çocu─čum kendini farkl─▒ ┼čekilde ifade ediyor. ├çocu─čumun s├Âyledikleri kolayl─▒kla anla┼č─▒lm─▒yor.
Aileler yada bu konuda uzman olmayan taraf─▒ndan ayr─▒m─▒na var─▒lmas─▒ g├╝├ž nokta ├žocu─čun konu┼čmas─▒n─▒n gecikmi┼č mi yoksa bir dil veya konu┼čma bozuklu─ču mu oldu─ču ve bunlardan ├Âte bu sorunu kendi ba┼č─▒na a┼č─▒p a┼čamayaca─č─▒d─▒r.
Dil ve konu┼čma bozukluklar─▒ ├žocuk doktorlar─▒n─▒n, psikologlar─▒n ve ├žocuk geli┼čimcilerinin uzman olduklar─▒ ve uzman olmalar─▒ gereken bir konu de─čildir. Doktorunuz, ├žocuk psikolo─ču veya okul ├Âncesi ├Â─čretmeniniz ├žocu─čunuzun fiziksel geli┼čiminin normal oldu─čunu, i┼čitti─čini ve ÔÇťbaba, anneÔÇŁ gibi kelimeleri ├ž─▒kartabildi─čini, dolay─▒s─▒yla, bir uzmana g├Âr├╝nmeden 3 hatta 4 ya┼č─▒na kadar beklemenizi tavsiye edebilir. Yine farkl─▒ mesleklerden uzmanlar bir├žok ├žocu─čun 2 ya┼č─▒nda konu┼čamay─▒p 3 ya┼č─▒nda ak─▒c─▒ bir ┼čekilde konu┼čmaya ba┼člad─▒─č─▒n─▒ bilirler ve bu nedenle ger├žek bir sorun oldu─čunu g├Ârene kadar ailelerin endi┼čeye kap─▒lmamalar─▒n─▒ isteyebilirler. Bu d├╝┼č├╝nce bi├žimi ailelerin de ÔÇťbekleyip g├ÂrelimÔÇŁ tarz─▒ bir yakla┼č─▒m sergilemelerine ve bu ailelerden ├žocuklar─▒ ya┼č─▒tlar─▒yla ayn─▒ geli┼čimi yakalayanlar─▒n da benzer bir yakla┼č─▒m─▒ kulaktan kula─ča teskin edici bir t├╝r halk inan─▒┼č─▒ ┼čekline getirmelerine sebep olmaktad─▒r:
ÔÇťKonu┼čur daha bekleyinÔÇŁ
ÔÇŁAmcas─▒/day─▒s─▒/teyzesi/karde┼či vb. de ge├ž konu┼čmu┼čtuÔÇŁ
ÔÇŁEinstein da zaten okula ba┼člarken konu┼čmu┼čÔÇŁ
Evet, (kan─▒tlanamamakla birlikte) Albert Einstein ve di─čer bahsedilen bireyler ge├ž konu┼čmu┼č olabilir hatta bunlardan sorunu kendi ba┼č─▒na a┼čm─▒┼č olanlar da olabilir. ├çevrenize biraz daha dikkatli ┼čekilde bakt─▒─č─▒n─▒zda 5-6 ya┼č─▒na gelmi┼č hatta okul ├ža─č─▒nda hala dil ve konu┼čma problemine sahip pek ├žok ├žocuk oldu─čunu farkedeceksiniz. Bu ├žocuklar─▒n da bir zamanlar konu┼čmas─▒n─▒n gecikmi┼č oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝ld├╝─č├╝nde, o halde bu 5-6 ya┼č─▒na gelmi┼č veya okul ├ža─č─▒nda hala ya┼č─▒tlar─▒ gibi konu┼čamayan veya farkl─▒ ┼čekilde ileti┼čim kuran ├žocuklar ya da ba┼čka deyi┼čle k├╝├ž├╝k EinsteinÔÇÖlar ne olacak?
Ger├žek ┼čudur ki, d├╝nyan─▒n bir├žok ├╝lkesinde yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda okul ├Âncesi ve okul ├ža─č─▒ndaki ├žocuklar─▒n neredeyse % 10ÔÇÖundan fazlas─▒ dil ve konu┼čma bozuklu─čuna sahiptir. Basit bir ifadele, bu ├ževrenizdeki her 10 ├žocuktan birisi demektir. Yani doktorunuzun veya ├ževrenizin ├Ârnek g├Âsterdi─či ge├ž konu┼čan abi, abla, amca, teyze, kom┼ču ├žocu─ču v.b.ÔÇÖden bir├žo─ču dil ve konu┼čma sorunundan muzdariptir. Bilinen bir di─čer ger├žek de konu┼čmas─▒ gecikmi┼č ├žocuklar─▒n bir├žo─čunun bunu dil ve/veya konu┼čma bozuklu─ču olarak okul ├ža─č─▒na ve ya┼čamlar─▒n─▒n daha sonraki d├Ânemlerine kadar devam ettirdikleridir.
Araban─▒z bozuldu─čunda tamircinin ÔÇťbekleyip g├ÂrelimÔÇŁ,ÔÇŁkom┼čunun arabas─▒ da ge├ž ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒ÔÇŁ gibi teskinleriyle al─▒nan risk cebinizden biraz fazla para ├ž─▒kmas─▒na veya en fazla araban─▒z─▒ kaybetmenize yol a├žabilir. Peki ya konu ├žocu─čunuz olunca? Burada alaca─č─▒n─▒z riskler ├žocu─čun ya┼čam─▒n─▒n sonraki d├Ânemlerinde sosyal, psikolojik ve davran─▒┼čsal problemler ile ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ gibi ilerledik├že geriye ├ževirmesi zorla┼čan sorunlara yol a├žabilmektedir. Yani e─čer ├žocu─čunuzun ileti┼čiminde bir gecikmeden, bozukluktan yada farkl─▒l─▒ktan ┼č├╝pheleniyorsan─▒z bunu bir dil ve konu┼čma bozukluklar─▒ uzman─▒n─▒n de─čerlendirmesini ve gerekiyorsa e─čitim g├Ârmesini sa─člamak ├žok ├Ânemlidir.

 
Dil gecikmesine veya bozuklu─čuna etki edebilecek baz─▒ riskler

Dil geli┼čimi gerili─čine veya bozuklu─čuna yol a├žabilecek bir├žok fakt├Âr bulunmaktad─▒r.

 
Genetik

Dil bozuklu─ču olan anne, baba veya karde┼če sahip ├žocuklar─▒n dil bozuklu─ču i├žin di─čer ├žocuklardan daha fazla risk ta┼č─▒d─▒─č─▒ yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda a├ž─▒k bir ┼čekilde ortaya koyulmu┼čtur. Bu t├╝r bir genetik riskin varl─▒─č─▒ ├╝zerinde ┼ču an yap─▒labilecek fazla bir ┼čey yoktur fakat aileler ├žocu─čun bundan asgari seviyede etkilenmesi i├žin erken d├Ânemden itibaren bu durumun fark─▒nda olup ├žocu─čun ileti┼čim becerilerini geli┼čtirmeye y├Ânelik ├žal─▒┼čmal─▒d─▒r.

 
Ebeveyn Etkisi

Baz─▒ ara┼čt─▒rmac─▒lar ├žocuklarla ileti┼čim kurma bi├žimimizi de dil geli┼čimiyle ili┼čkilendirmektedir. Yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda ├žocuklar─▒yla s─▒k oyun oynayan ve oynarken onlarla konu┼čan, ├žocuklar─▒na kitap okuyan, ├ževrelerinde ilgilendikleri, i┼čaretle g├Âsterdikleri ┼čeyler hakk─▒nda ├žocuklar─▒yla konu┼čan ve ├žocuklar─▒yla daha yal─▒n ve sade bir dil kullanmay─▒ tercih eden ebeveynlerin ├žocuklar─▒n─▒n dil geli┼čimlerinin daha iyi durumda oldu─ču aktar─▒lm─▒┼čt─▒r.

 

 

─░┼čitme Kayb─▒

─░┼čitme kayb─▒ olan ├žocuklar s├Âzel dili anlamak ve kendisini s├Âzel olarak ifade etmek konusunda ya┼čanacak problemler a├ž─▒s─▒ndan b├╝y├╝k bir risk ta┼č─▒maktad─▒r. E─čer bu durum erken fark edilip m├╝dahale edilmezse ├žocuk ileti┼čim problemi, ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝, kendisini sosyal olarak soyutlama gibi birtak─▒m problemlerle kar┼č─▒la┼čacakt─▒r. Yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda erken tan─▒ ve m├╝dahale alan i┼čitme kayb─▒ olan ├žocuklar─▒n ilerleyen d├Ânemlerde ya┼č─▒tlar─▒yla aralar─▒ndaki fark─▒ kapatabildi─či ortaya koyulmu┼čtur.

 
Bili┼čsel, N├Ârolojik veya Geli┼čimsel Bir Bozukluk

Bili┼čsel bozuklu─ča, n├Ârolojik problemlerine (hidrosefali, strok, havale gibi) ve otizm spektrumu bozukluklar─▒na (otizm, yayg─▒n geli┼čimsel bozukluk) sahip ├žocuklarda medikal, geli┼čimsel ve davran─▒┼čsal bir├žok problemin yan─▒nda dil ve konu┼čma becerilerinde de s─▒k─▒nt─▒ g├Âr├╝lmektedir. Baz─▒ durumlarda ├žocu─čun ge├ž konu┼čmas─▒ sadece konu┼čma probleminden ├Âte yukar─▒da say─▒lan bozukluklar─▒n ├Ân belirtisi olabilmektedir. Aileler ve uzmanlar─▒n bunu dikkate almas─▒ ve zaman─▒nda y├Ânlendirmesi ├Ânemlidir. 18 ayl─▒k olan, di─čer ├žocuklarla oynamak istemeyen ve kendini ifade etmekte g├╝├žl├╝k ya┼čayan bir ├žocu─čun dil ve konu┼čma problemi olabilir ama ayn─▒ zamanda bunlar otizmin belirtileri de olabilir. Konu┼čmas─▒ geciken bir ├žocuk i├žin t├╝m ailelerin en k├Ât├╝ senaryoyu d├╝┼č├╝nmek gibi bir davran─▒┼č i├žerisine girmemeleri gerekir. Fakat problemin erken fark edilmesi ├Ânemlidir. Bu t├╝r bir durum ├ž─▒kmas─▒ durumunda bile erken bir tan─▒ ve m├╝dahale problemin ├ž├Âz├╝m├╝nde daha h─▒zl─▒ yol al─▒nmas─▒n─▒ sa─člayacakt─▒r.

 
Hangi durumlarda ┼č├╝phelenmeliyim?

├ľzellikle 18-30 ay aras─▒ d├Ânemde olan, normal zekaya sahip ama gecikmi┼č konu┼čmas─▒ olan ├žocuklarda dil geli┼čimi probleminin belirli durumlarda devam edebilece─čine ili┼čkin ortak g├Âr├╝┼čler bulunmaktad─▒r. Bu durumlara a┼ča─č─▒da yer verilmi┼čtir:

 
Dili anlama

Dili anlamak genellikle dili kullanma ve ifade etmekten ├Ânce geli┼čmektedir. Yap─▒lan baz─▒ ├žal─▒┼čmalarda 24-30 ay aras─▒ d├Ânemde ifade etme becerileri gecikmi┼č olan ├žocuklar─▒n bir y─▒l izlendikten sonra yap─▒lan de─čerlendirmelerinde o d├Ânemde s├Âzel dili anlamas─▒ ya┼č─▒tlar─▒na uygun bulunan ├žocuklar─▒n ifade etme becerilerinde ya┼č─▒tlar─▒n─▒ yakalad─▒─č─▒ fakat di─čerlerinin dil problemlerinin devam etti─či ortaya koyulmu┼čtur. Bu sonu├žlar, erken d├Ânemde s├Âzel ifadeleri anlamakta g├╝├žl├╝k ├žeken ├žocuklar─▒n dil bozuklu─ču i├žin daha fazla risk alt─▒nda oldu─čunu g├Âstermektedir.

 
Jestleri kullanmak

Yap─▒lan bir ├žal─▒┼čmada ge├ž konu┼čan ├žocuktaki jest veya el/kol i┼čareti kullan─▒m─▒ say─▒s─▒n─▒n daha sonraki d├Ânemde s├Âzel dil becerilerinin kestirilmesini sa─člad─▒─č─▒ bulunmu┼čtur. Buna g├Âre farkl─▒ ileti┼čim ama├žlar─▒ i├žin bir├žok say─▒da jest kullanan ge├ž konu┼čan ├žocuklar─▒n normal akranlar─▒n─▒ yakalama ┼čans─▒ jesti daha seyrek kullananlara gore daha y├╝ksektir.

 
Tan─▒lanma ya┼č─▒:

Yap─▒lan bir├žok ├žal─▒┼čmadan ├ž─▒kar─▒lan ortak sonu├ž; ├žocu─čun dil ve konu┼čma problem ne kadar ge├ž tan─▒lan─▒rsa ├žocuk o kadar yava┼č geli┼čim g├Âsterir. Burdan ┼ču sonu├ž ├ž─▒kabilir bu ├žocuklar─▒n konu┼čmas─▒ da er ya da ge├ž a├ž─▒lacakt─▒r fakat ara┼čt─▒rmac─▒lar b├Âyle olmad─▒─č─▒n─▒ ve ya┼čanan dil geli┼čimi probleminin d├╝┼č├╝n├╝lenden daha karma┼č─▒k ve ciddi bir durum olabilece─čine i┼čaret etmi┼člerdir. Yani bir ├žocuk belirli bir ya┼č d├Âneminde (├Ârne─čin 24-30 ay aras─▒) ya┼č─▒tlar─▒ h─▒zl─▒ bir geli┼čim g├Âsterirken yava┼č bir geli┼čim g├Âsteriyorsa bu ├žocuk aradaki fark─▒ kapatamad─▒k├ža dil problemi daha da b├╝y├╝y├╝p, e┼člik edecek sosyal ve psikolojik problemlerle daha karma┼č─▒k bir hal alabilecektir.

 
├ťretti─či s├Âzc├╝kler veya c├╝mleler:

├çocu─čun sahip oldu─ču s├Âzc├╝k say─▒s─▒ da ileriki dil geli┼čimi i├žin bir yorday─▒c─▒ olabilmektedir. ├ľrne─čin 2 ya┼č─▒nda 50ÔÇÖden az anlaml─▒ s├Âzc├╝─če sahip ├žocuklar dil bozuklu─ču i├žin bir risk ta┼č─▒maktad─▒r. Yaln─▒zca say─▒s─▒ de─čil ayn─▒ zamanda kulland─▒─č─▒ s├Âzc├╝klerin tipi de ├Ânemli bir fakt├Ârd├╝r. Yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda dil ve konu┼čma bozuklu─čuna sahip ├žocuklar─▒n kulland─▒─č─▒ eylem s├Âzc├╝klerinin ├žok az ├že┼čitlilik g├Âsterdi─či aktar─▒lm─▒┼čt─▒r. Di─čer bir bulgu da kulland─▒klar─▒ eylemlerin genellikle al, ver, gel, ye, i├ž gibi ├žok yayg─▒n ve basit olanlar oldu─čudur.

 
Sosyal beceriler:

Okul ├Âncesi ├ža─čdaki dil ve konu┼čma bozuklu─čuna sahip ├žocuklar─▒n kre┼č veya anaokulunda s─▒n─▒f arkada┼člar─▒ndan daha ├žok ├Â─čretmenlerle konu┼čmay─▒ se├žti─či uzmanlar taraf─▒ndan aktar─▒lmaktad─▒r. Yap─▒lan bir├žok ├žal─▒┼čmada dil geli┼čimi olan ├žocuklar─▒n bu probleme ek olarak sosyal becerilerinde de gerilik g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Bu ├žocuklar ya┼č─▒tlar─▒yla payla┼čma ve oyun becerileri a├ž─▒s─▒ndan s─▒k─▒nt─▒ ya┼čamaktad─▒r ve oyuncaklarla di─čer ├žocuklar─▒n aksine al─▒┼č─▒lmad─▒k ┼čekilde oynayabildikleri g├Âr├╝lmektedir.
Bu etmenler uzun d├Ânemde etkisini g├Âsterebilecek dil bozuklu─ču i├žin bir i┼čaret olabilir fakat bu ├žal─▒┼čmalar─▒n bulgular─▒ her zaman bunun ├Âyle olaca─č─▒ anlam─▒na gelmez. ├ľrne─čin yap─▒lan bir ├žal─▒┼čmada 25-26 ayl─▒k bir ├žocu─čun s├Âylenilenleri anlamas─▒ olduk├ža k├Ât├╝yken 10 ay sonra ifade etme becerileri ya┼č─▒tlar─▒n─▒ yakalam─▒┼čt─▒r. Di─čer yandan tersi de g├Âr├╝lebilmektedir. Bu ├žal─▒┼čmalarda vurgulanmak istenen bu t├╝r ├Âzellikler ta┼č─▒yan ├žocuklar─▒n illa b├Âyle olaca─č─▒ de─čil yaln─▒zca bir dil problemi i├žin risk ta┼č─▒d─▒─č─▒d─▒r.

 
Aileler ne yapmal─▒?

Aileler uzman olmayan di─čerlerinin s├Âylediklerini dinleyerek veya rahat bir ┼čekilde ├žocuklar─▒n─▒n her hal├╝karda konu┼čma a├ž─▒s─▒ndan ya┼č─▒tlar─▒n─▒ yakalayacaklar─▒n─▒ tahmin ederek vakit ge├žirmemelidir. E─čer ├žocu─čunuzun dil veya konu┼čma geli┼čimi konusunda ┼č├╝pheleniyorsan─▒z bir dil ve konu┼čma bozukluklar─▒ uzman─▒na ba┼čvurunuz. Dil ve konu┼čma terapisti ├žocu─čun s├Âzel dili anlamas─▒n─▒ ve ifade etmesini testler yard─▒m─▒yla ├Âl├žecek, ├žocu─čun ├ževresiyle ileti┼čimini do─čal ortamda de─čerlendirecek, geli┼čimi etkileyebilecek fakt├Ârleri belirleyerek aileye bundan sonra ne yapmalar─▒ konusunda dan─▒┼čmanl─▒k hizmeti verecektir.

 
Neden bir uzmana dan─▒┼čmal─▒y─▒m?

Basit bir ┼čey i├žin bile beklemek zahmetli bir s├╝re├žken ├žocu─čun konu┼čup konu┼čamayaca─č─▒ i├žin bekleyip g├Ârmek daha zor ve s─▒k─▒nt─▒l─▒ bir s├╝re├žtir. Hele ki sorunun daha erken d├Ânemde fark edildi─činde daha kolay ve h─▒zl─▒ ┼čekilde ├ž├Âz├╝lebilece─čini bilmek aileler i├žin k├Ât├╝ bir histir.
E─čer ├žocu─čunuz yaln─▒zca basit bir gecikmeye sahipse bile kulaktan dolma bilgilere inanmak yerine uzman bir terapiste ba┼čvurmal─▒s─▒n─▒z. Dil ve konu┼čma terapisti ├žocu─čunuzun dil ve konu┼čma becerilerinin kapsaml─▒ ┼čekilde de─čerlendirecek ve sonucunda sizi evinize ÔÇťbekleyip g├ÂrelimÔÇŁ den ├Âte ├žocu─čunuzun ileti┼čim becerilerini g├╝├žlendirebilece─činiz bir├žok fikirle u─čurlayacakt─▒r veya belirli aral─▒klarla kontrol etmek isteyecektir.

 
─░lk G├Âr├╝┼čme ├ľncesinde Ne Yapmal─▒y─▒m?

├çocu─čun dil ve/veya konu┼čma problemini t├╝m boyutlar─▒yla anlayabilmek i├žin dil ve konu┼čma terapisti ilk de─čerlendirmede ├žocu─čun medikal, sosyal ve geli┼čimsel ├Âyk├╝s├╝ne de ihtiya├ž duyacakt─▒r. Bu nedenle yap─▒lacak bir de─čerlendirme ├Âncesi daha ├Ânce yap─▒lan muayene ve de─čerlendirmelere dair raporlar─▒n yan─▒n─▒zda bulundurulmas─▒ ├Ânemlidir.
www.dkbud.org sitesini kullanarak size en yak─▒n dil ve konu┼čma terapistine ula┼čabilirsiniz.

 
Dil ve Konu┼čma Geli┼čimi Konusunda Yayg─▒n Olarak Bilinen Yanl─▒┼č ─░nan─▒┼člar

Her zaman dil ve konu┼čma problemine neden olan ┼čeyi bilmek zordur. Fakat neyin neden olmad─▒─č─▒na dair bilinen baz─▒ ger├žekler vard─▒r:

 
ÔÇó Erkek ├žocuklar ge├ž konu┼čur
Yap─▒lan ├žal─▒┼čmalar okul ├Âncesi d├Ânemdeki erkek ├žocuklar─▒n dil geli┼čimlerinin k─▒z ├žocuklar─▒ndan daha yava┼č olabildi─čini g├Âsterirken bu fark─▒n yaln─▒zca bir ya da iki ay oldu─ču vurgulanmaktad─▒r. Bu ├žocu─čun ├Ânemli ├Âl├ž├╝de dil ve konu┼čma gecikmesi veya bozuklu─ču tan─▒s─▒ alabilmesi i├žin daha b├╝y├╝k bir fark olmas─▒ beklenir. ├ľrne─čin 2 ya┼č─▒nda bir ├žocu─čun 1 bu├žuk ya┼č d├Ânemi ├Âzellikleri g├Âstermesi gibi. Yine de, erkek ├žocuklarda dil ve konu┼čma bozuklu─čuna daha s─▒k rastland─▒─č─▒ da bilinmektedir bu nedenle en ufak bir ┼č├╝phe dikkate al─▒n─▒p takip edilmelidir.

 

ÔÇó ├çocu─čun her iste─čini ├Ânceden tahmin ederek yerine getiren anne-baba veya ba┼čka bir aile ├╝yesinin olmas─▒
─░steklerini kar┼č─▒layabilmek i├žin konu┼čmak ├žocuk i├žin en ge├žerli ve etkin yoldur. E─čer ├žocuk bunu yapabilseydi, yapard─▒. Yine de bu davran─▒┼č ├žocu─čun zaten geciken konu┼čmas─▒na olumlu bir katk─▒da bulunmamaktad─▒r. ─░deali ├žocu─čun isteklerini ve ihtiya├žlar─▒n─▒ s├Âzel olarak kar┼č─▒layabilmesini kolayla┼čt─▒rmak ve buna katk─▒da bulunmakt─▒r.

 

ÔÇó Abisi/ablas─▒ veya ├ževresindeki yak─▒n bir ki┼činin konu┼čma problemi olmas─▒
Yaln─▒zca konu┼čmas─▒ geri veya bozuk kimselerle de─čil, ├žocuklar markette, kre┼čte veya parkta konu┼čmas─▒ d├╝zg├╝n olan bir├žok kimseyle de etkile┼čir. ├çocuk bunlar─▒n aras─▒ndan yaln─▒zca konu┼čmas─▒ d├╝zg├╝n olmayan ki┼čiyi model olarak almayacakt─▒r.

 

ÔÇó ─░nat├ž─▒ olmak
Hi├žbir ├žocuk s─▒rf inat├ž─▒l─▒ktan konu┼čmamay─▒ veya anla┼č─▒lmad─▒─č─▒ i├žin h─▒r├ž─▒nla┼čmay─▒, kendini yerlere atmay─▒, ├ževresine zarar vermeyi ya da ├ževresinin t├╝m bask─▒s─▒na ra─čmen s├Âzc├╝k veya c├╝mlelerle ileti┼čim kurmak yerine g├Âstererek i┼čaretlerle ileti┼čim kurmay─▒ se├žmez. Bunu konu┼čmamas─▒n─▒n nedeni olarak de─čil konu┼čamamas─▒n─▒n da etkiledi─či bir durum olarak de─čerlendirmek gerekir.

 

ÔÇó Dil ba─č─▒
Baz─▒ durumlarda ailelere dil ba─č─▒ operasyonu yapt─▒rmalar─▒ tavsiye edilse de dil ba─č─▒ konu┼čmay─▒ muhakkak etkileyecektir diye bir durum s├Âz konusu de─čildir. ├çocu─čun dil hareketleri, dilini yeterli bir ┼čekilde kullanmad─▒─č─▒ndan veya ba┼čka bir sorundan ├Ât├╝r├╝ de s─▒n─▒rl─▒ olabilir. Bu konuda bir dil ve konu┼čma terapistine ba┼čvurarak ├žocu─čun dil hareketlerinin ve konu┼čma geli┼čiminin de─čerlendirilip varsa dil ba─č─▒n─▒n konu┼čmay─▒ etkileyip etkilemedi─či veya ne kadar etkiledi─čiyle ilgili bilgi al─▒nmas─▒ ve bundan sonra operasyona karar verilmesi ├Ânemlidir.

 

 

Ayr─▒ca ┼ču ├Ânerilerden de ka├ž─▒nmak ├Ânemlidir:

 
ÔÇó Problemi kendi ba┼č─▒na a┼čacakt─▒r
Evet, ├žocuklardan baz─▒s─▒ sorununu a┼čacak ve baz─▒s─▒ a┼čamayacak. ├çocu─čunuzun hangi d├╝zeyi ger├žekletirece─čini bilemezsiniz.

 

ÔÇó De─čerlendirilmek i├žin daha ya┼č─▒ ├žok k├╝├ž├╝k
K├╝├ž├╝k ya┼č grubunda bir de─čerlendirme yapmak zordur fakat sadece test, resim, kitaptan olu┼čan bir de─čerlendirme beklememek gerekir. ├çocu─čun i┼čitmesi de─čerlendirilebilir. Bunun yan─▒nda s├Âzel dili anlamas─▒n─▒n nas─▒l oldu─ču, nas─▒l oyun oynad─▒─č─▒, di─čer ├žocuk veya yeti┼čkinlerle nas─▒l ileti┼čim kurdu─ču de─čerlendirilerek gerekli ├Âneriler verilebilir.

 

ÔÇó Zaten konu┼čmuyor nas─▒l de─čerlendirilecek?
├çocuk kendisini s├Âzel olarak ifade etmiyor olabilir fakat s├Âzel dili anlamas─▒ ve konu┼čma ├Âncesi s├Âzel olmayan ileti┼čim becerileri de─čerlendirilebilir. Bu sayede aileye ├žocu─čun ifade etme becerilerini artt─▒rmas─▒ i├žin uzman taraf─▒ndan ├Âneriler verilebilir.

 

ÔÇó Okul ba┼člayana kadar bekleyip g├Âr├╝n
Bu konuda ara┼čt─▒rmalar gayet a├ž─▒k ve nettir: ├žocuk ne kadar erken e─čitime ba┼člarsa ilerlemesi o kadar h─▒zl─▒ olur. Bu yaln─▒zca dil ve konu┼čma i├žin de─čil t├╝m geli┼čim alanlar─▒ i├žin ge├žerlidir.

 

 

Kaynaklar
Feit, D., & Feldman, H. M. (2007). The parents guide to speech and language problems. Mc-Graw Hill: Two Penn Plaza, NY.
Karmiloff, K. & Karmiloff-Smith, A. (2001). Pathways to language: From foetus to adolescentÔÇÖ in ÔÇśDeveloping Child SeriesÔÇÖ, Harvard University Press.
Karmiloff, K. & Karmiloff-Smith, A. (1998). Everything your baby would ask if only he/she could talk, Cassell/Ward Lock, London.
Paul, R. (2001). Language Disorders From Infancy Through Adolescence: Assessment & Intervention. St Louis: Mosby.
www.asha.org
www.kidshealth.org

%d blogcu bunu be─čendi: