OOPS. Your Flash player is missing or outdated.Click here to update your player so you can see this content.

Ana Menü

Faydalı Linkler

Özel Eğitim Forumu
Facebook Özel Eğitim Grubu
Türkiye Özel Eğitim Derneği
Site Haritası
AdA Berard Eğitim Danışmanlık
Faydali Olmasi Dilegi ile...:
Ses Egzersizleri Yazdır
Ses Egzersizleri

EÄŸitim görmemiÅŸ bir sesin, hakiki kalitesini anlamak oldukça zordur. Bu bakımdan, tenor olduÄŸu kesin olarak saptanmamış kimse, bariton kabul edilmeli. Aynı ÅŸekilde soprano da mezzo-soprano olarak çalıştırılmalıdır. Çalışmalar ilerledikçe, sesin esas rengi ortaya çıkar.

Yapılan her ses egzersizi bir amaca yönelik olmalıdır. GeliÅŸi güzel melodilerle, amaçsız yapılan egzersizlerin hiçbir faydası yoktur. Amaç, sade ve uygun egzersizlerle, nefesin pürüzsüz ve ölçülü olmasını saÄŸlamak, diyaframın iyi kullanılmasını öÄŸretmek, sesin rezonansını saÄŸlamak, registerleri yerine oturtarak sesleri birbirine perçinlemek, parlak, dolgun sesler elde etmektir.
Ses egzersizleri, kolaydan zora doÄŸru ve amaçlara yönelik olmalıdır. Bu çalışmaları aÅŸağıdaki ÅŸekilde basamakları birbirine perçinleyerek olumlu sonuçlar almamız mümkündür.


1- Ses eÄŸitiminde birinci basamak, nefes eÄŸitimi olmalı. Nefes çalışmaları ile diyaframın kullanılması bir anda yürütülmelidir. Bunun için öÄŸrenci, derin nefes aldıktan sonra, havayı diÅŸlerinin arasından tıslamak sureti ile nefes vermeli ve havanın bir noktaya akacak ÅŸekilde toplandığını düÅŸünmelidir. Hava iyi kullanılırsa, uzun süreli tıslamalar elde edilebilir. Tıslama esnasında, ses telleri hiçbir ÅŸekilde zorlanmamalı. Havanın diÅŸler arasından devamlı sızması ve diyafram çalışması dikkatle kontrol edilmelidir.


2- Åžan eÄŸitiminde, nefes ve diyafram çalışmalarından sonra sıra tek tonların söylenmesine gelir. Tonlar tam sesle, zorlanmadan, bastırmadan söyletilmeli, seslerin rezonansa oturması saÄŸlanmalıdır. Oturan tonlardan sonra, yarımÅŸar ton ilerleyerek veya gerileye giderek çalışmalar sürdürülür. ÖÄŸrenciye devamlı, havayı düzenli bir ÅŸekilde, bir noktaya doÄŸru yöneltmesi, sesini rezonans boÅŸluklarında büyütmesi ve gırtlağını bir kuyu gibi açık tutması telkin edilir.


Tiz seslerin çıkartılmasını saÄŸlamak için öÄŸrenciye; sanki aÄŸzında sıcak bir lokma varmış da aÄŸzı yanmasın diye damağını kapatıyormuÅŸ gibi davranmasını söylemek iyi sonuç verir.
Tek tonlar, vokal ve konsonların oluÅŸturdıığu hecelerle çalışarak artikülasyon yapılır ve diyafram çalıştırılır.


3- Tek tonu çıkartmakta baÅŸarı saÄŸlayan öÄŸrenciye, küçük ses dizileri söyletilebilir. Major gamın ilk üç sesten kurulan dizisi, buna uygundur. Bu çalışma yapılırken tonlar birbirine çok baÄŸlı olmalıdır. Tize doÄŸru karın hafifçe içeri çekilirken, egzersiz bitince karın kasları gevÅŸetilip bir an dinlenilir. Egzersize, rahat bir tondan baÅŸlayarak yavaÅŸ yavaÅŸ yarımÅŸar ton inceye çıkılır. Yeteri kadar inceye çıkıldıktan sonra, bu kez yarımÅŸar ton aÅŸağıya inilmeye baÅŸlanır. Herhangi bir tonun üzerinde pürüzlenme veya zorlanma olur veya sesi iyi tınlamazsa geriye dönülerek aynı egzersiz yarım veya bir ton aÅŸağıdan tekrar denenmelidir.


Egzersize rahat gelen bir tondan baÅŸlanmalıdır. Önce U vokaliyle yapılan çalışmalarda daha sonra diÄŸer vokaller de denenir. Ä° ve E vokalleriyle yapılan çalışmalarda ses daha rezonanslı ve parlak çıkar. Bu durum, ÅŸan öÄŸrencisinin moralinin yükselmesine faydalı olur. A vokali ÇoÄŸu kimsede dayanıksız ve donuk olur. Ancak aynı zamanla ve çalışarak öteki vokaller kadar parlak olur, kolay çıkarılır.


Çalışma biraz daha ilerleyince üç sesten major dizi iki defa tekrarianarak egzersiz yapılır.


4- Kapalı ağızla rezonans çalışması. Sesin yerine oturması, rezonansın saÄŸlanması için kapalı ağızla orta seslerde yapılan ses egzersizleri faydalıdır. Kapalı ağızla seslerde M ve N konsonları ile (sessiz harfleri) yapılan tınlama çahÅŸmalarında fazla ses vermeden hafifçe tınlamaya özen gösterilir. Bu ÅŸekilde, ağız ve burun boÅŸluklarında oluÅŸan ve skala yükseldikçe alın boÅŸluÄŸuna geçen bir titreyiÅŸ hissedlir. Bu çalışma sesin rezonans boÅŸluklarına saÄŸlıklı bir ÅŸekilde gönderilmesini SaÄŸlar.

5- Çalışmalar ilerledikçe ton dizisi, tonikten beÅŸliye kadar geniÅŸletilir. BaÅŸlangıçta tonu, bütün egzersizlerde sesin cinsine göre deÄŸiÅŸir. Önce U sonra A ve vokalleri ile daha sonra da iki defa tekrarlanarak yapılır. Vokallerin (sesli harflerin) hepsine eÅŸit parlaklık saÄŸlamak için en iyi oturan vokalden hemen sonra, daha az tınlayan bir vokalin getirilmesi denenebilir. Egzersizi daha kolaylaÅŸtırmak için M, N veya S gibi tınlayan bir konsondan faydanılır.. Çalışma sırasında bütün tonların baÄŸlı kalmasına, vokallerin eÅŸit renk tınlayışta olmalarına dikkat edilmelidir.

6- Bir müddet sonra, bırbirine yakın seslerin egzersizlerine alışan ÅŸan öÄŸrencisi, daha geniÅŸ aralıklarla birbirinden ayrılan sesleri içeren egzersizlere yöneltilir. Bu konudaki en kolay egzersiz majör gamdaki tonik-üçlü-beÅŸli dizisidir. Daha önceki egzersizlerde yaptığımız gibi, derin nefes alıp havayı tembel hale getirdikten sonra, U veya Ä° vokali ile egzersize baÅŸlanır.

Tizlere doÄŸru karın kasları toplanarak havayı yukarı itmeli ve damak biraz kubbelenmelidir. Bu egzersiz, her sesin en kalın tonundan baÅŸlayarak, zorluk çekmeden çıkabileceÄŸi en ince tona kadar yapılabilir. Ancak, zorlamadan kaçınmalıdır. Daha sonraki çalışmalarda bu dizi oktavın da eklenmesi ile daha geniÅŸletilebilir.(Tizlere geçerken içeri çekilen, pese geçerken gevÅŸetilen karın kaslarının hareketi, öÄŸürrne sırasında yapılan hareketle eÅŸittir). Bu egzersizlerin baÅŸarı ile tamamlanmasından sonra daha geniÅŸ aralıklı egzersizlere geçilir.


7- BeÅŸli atlamalar: Esas tondan beÅŸliye atlayarak tonu iyice oturttuktan sonra, sıra ile bütün tonları söyleyerek aÅŸağı inilir. Ä°nerken sesin en tiz tondaki parlaklık ve rezonansı korumasına dikkat etmelidir. Bu egzersizler U ve Ä° vokalleri ile yerine oturtulduktan sonra A,E,O gibi diÄŸer vokallerle uygulanır.


8- Daha geniÅŸ aralıkları çalışmaya geçmeden aÅŸağıdan yukarı çıkan geniÅŸ ton dizilerini söylemek yerinde olur. Derin nefes alıp havayı depo ettikten sonra sesi kafaya doÄŸru yöneltmeliyiz. Kalın seslerde biraz daha ağır söylenen bu egzersiz, daha hızlı bir tempoyla söylenebilir.


9- Büyük aralıklar. GeniÅŸ aralıklardan en kolay söyleneni, oktay atlamalarıdır. Derin nefes alıp depo ettikten sonra, pes tonu söyleyip gırtlağı tamamen gevÅŸek bırakarak oktava atlamalıdır. Oktavın yerine oturup oturmadığını anlamak için, aynı aralığı bir daha tekrarlamak iyi sonuç verir. Oktay atlamalarında zorluk çekenlere, üst tonla tınlayan bir sessiz harf (konson) kullanılmalıdır. Oktay atlamaları için aÅŸağıdaki deÄŸiÅŸik egzersizler kullanılır.


10- Staccato Çalışmaları: DiÄŸer egzersizlerle bir arada yürütülmelidir. Sesin tınlamasına özen gösterilmelidir.


Il- Nüans çalışmaları: Orta sesler üzerinde yapılan çalışmalar istenilen düzeye gelmeden, nüans çalışmalarına baÅŸlanmamalıdır. Zamansız baÅŸlatılan nüans çalışmaları, hafif seslerin nefesten koparak desteksiz söylenmesine, kuvvetli seslerin de bağırılarak çıkarılmasına yol açar. Nüans egzersizleri daima nefesten kopmayan bir sesle yapılmalıdır.

Ses-nefes baÄŸlantısı, en hafif ve en kuvvetli seslerden korunmalıdır. Böylece, nefes desteÄŸine dayanan en hafif ses bile, salonun en uzak köÅŸesindeki dinleyicinin kulağına ulaÅŸabilcektir. Nüans egzersizlerine geçerken, rezonans çalışmalarına da büyük önem verilmelidir. Ancak bu ÅŸekilde, çok hafif sesler nefesten kopmadan çıkarılabilir, en kuvvetli sesler de bağırmadan elde edilebilir.. Ä°lk nüans egzersizlerine mf (orta kuvvetli) ve mp (orta hafif) seslerle baÅŸlanır.

Çok hafif ve çok kuvvetli seslere, adım adım yaklaşılır. Bu çalışmada ele alınacak küçük bir müzik cümlesi, önce mf söylenmeli, sonra aynı teknik mp'ye dönüÅŸtürülmeli. Daha sonra, sesin nefesten kopmamasına özen göstererek mp'den veya mf'den mp'ye geçiÅŸler ve uygulamalar denenmelidir. Çalışmalar ilerledikçe, bütün nüans biçimleri uygulanır. Åžarkıcı, sesin: bir enstrümanın ustalığı ile kullanmasını öÄŸrenir.


12- Ses çalışmalarında deÄŸiÅŸik egzersizlerin uygulanması, söyleyerek artikülasyon yapmak, bütün sesleri parlak tonlarda çıkarmak, diyaframı çalıştırmak amacına yöneliktir.


13-Tiz seslerin çalışılması. Åžan çalışmalarına, sesin en rahat ve renkli olduÄŸu tonlardan baÅŸlamak gerekir. Bunlar da çoÄŸunlukla orta seslerdir. Tiz ve pes tonlar çalışmalarla elde edilir. Ancak, çok uzun zaman sadece orta sesler üzerinde çalışmak, sesi ağırlaÅŸtırır. Bunun için, orta sesleri yeterince oturttuktan sonra, gayet dikkatle davranarak tizlere ve peslere uzanmalıdır.

ÖÄŸretmen kontrolünde yapılan çalışmalar tam sesle uygulanmalıdır.


Çalışma sırasında sesin en son sınırına ulaÅŸan ve aynı yüksek sesi arka arkaya tekrarlatan egzersizlerden kaçınmak yerinde olur. Sesin geniÅŸliÄŸi, yavaÅŸ yavaÅŸ yarımÅŸar ton ilavesi ile saÄŸlanmalı, yeni kazanılan tonları yerine oturmadan, baÅŸka tonlara geçilmemelidir. Yüksek seslerde çalışma yapıldıktan sonra, sesi daha fazla yormamak için, hemen orta ve kalın seslere geçilerek çalışmanın sürdürülmesi faydalı olur.


Yüksek seslere çıkılırken buna paralel olarak ağız da açılmaya baÅŸlamalı, en tiz tonda en fazla açık halini almalıdır. Ancak bu pozisyonda, tiz sesi çıkarırken, ÅŸarkıcının yüz ifadesinin gerilmemesi ve kasılmamasına dikkat edilmelidir. Tiz tonlarda çene, gevÅŸek bir ÅŸekilde aÅŸağıya sarkmalıdır. Tiz tonu verirken, öÄŸrencinin ayaklarının ucuna kalkmaması, düzgün ve rahat bir pozisyonda durması saÄŸlanır.

Tiz tonlarda ses mutlaka diyaframa saÄŸlam dayanmak zorundadır. Bunun yanında boÄŸaz boÅŸluÄŸu, aÅŸağı ve içeri doÄŸru geniÅŸlemeli, sanki sesi yutacakmış gibi bir pozisyon alınmalıdır. Başın yukarıya doÄŸru dik durması sesin çıkışını kolaylaÅŸtırır. Tizlerin i vokaliyle söylenmesi sese parlaklık ve kuvvet verir.


Tizlere yükselirken, özellikle geçit tonlarında, damağı yuvarlak tutmak, geniz boÅŸluÄŸu da içeri doÄŸru yuvarlanmış bir boru gibi düÅŸünmek tiz seslerde rahatlık SaÄŸlar. Aralığın büyük veya küçük oluÅŸuna göre, karın yavaÅŸ yavaÅŸ veya birden bire içeri çekilir. Bu pozisyonla diyaframın yükselmesi saÄŸlanır. Diyafram yükseldiÄŸi anda hançere de kolayca en yüksek ses pozisyonuna geçebilir.


Daha ilerlemiÅŸ öÄŸrencilere, oktay sıçramaları egzersizleri yaptırılabilir. Tizleri çok kısa sürede kolaylaÅŸtıran bu egzersizler, baÅŸlangıçta muhakkak öÄŸretmen kontrolünde yapılmalıdır. Çünkü ses, göÄŸüs registerinden veya orta sesten birdenbire kafa registerine fırlayacaktır. Bu tiz sesin tamamen kafada ve :-):-):-):-)lik bir parlaklıkta olması ÅŸarttır.


Bu egzersiz bir süre yapıldıktan sonra, hemen dinlendirici egzersizlere geçilmelidir. Egzersizler, aralıksız ve tek taraflı olmamalı, zor çalışmalardan sonra gevÅŸetici egzersizlere yer verilmelidir. Orta tizleri oturtmak için yukarıdaki egzersize küçük bir ilave yapılır. Oktavlar çabuk söylendikten sonra beÅŸli üzerinde durulur. Bu egzersizin amacı tizlerde kafa tonunu beÅŸliye mal etmektir. Bu daha çok kadın sesleri ve tenorlar için yararlıdır. Bu çalışmadan sonra gam ve arpejler üzerinde egzersizler yapılır.


14- Pes seslerin çalışılması. Åžan eÄŸitiminde, sadece tiz seslerin zor elde edildiÄŸine inanılır. Oysa kalın seslerin elde edilmesi ve kalına geçerken geçit tonlarının ortadan kaldırılması daha zordur. Kalın sesleri elde etmek için en kolay ve en iyi yol, tizleri ve orta sesleri ıyi oturtmaktır. Tız tonları saÄŸlayan pozısyonlarda, ses tellerı ne kadar rahat ve krampsız olursa, tizlerden peslere geçiÅŸte o kadar kolay verimli ve doÄŸal olur. Kalın seslerde, nefesin göÄŸüse yaslanmasına ve sesin kafa rezonansında tınlamasına dikkat edilmelidir.
< Önceki   Sonraki >
 

Yorum ekle

Güvenlik kodu
Yenile


SEO by AceSEF
Siteni Ekle
google-site-verification: google09bd85cd605c77e7.html