DiÄŸer insanlarla iletiÅŸim kurma ihtiyacı , insanın en temel ihtiyaçlarından biridir. Her anne-baba iletiÅŸimin çocuÄŸu için ne kadar önemli olduÄŸunu bilir. Özürlü çocuk için, ihtiyaçlarını ve isteklerini dile getirme becerisi kazanması yardım gerektirir ve birçok kapı açar. Bu beceri çocuÄŸa, çevresini kontrol etme ve bu çevreden “öÄŸrenmek” fırsatını verir.
Öneminin bilinmesine raÄŸmen, eÄŸitimcilerin iletiÅŸim becerilerini öÄŸrenme yolları bulmaları diÄŸer beceri alanlarına kıyasla daha yavaÅŸ oldu. Sebebi açık; çocuÄŸun elinden tutarak ona kaşık tutmayı veya yuvarlak çizmeyi öÄŸretebilirsiniz, fakat ona konuÅŸması için fiziksel olarak yardım edemezsiniz. Bazı yapılandırılmış davranış teknikleri, çocuklara ders saatleri süresince kelime söyletebilmiÅŸ, fakat çocuklara günlük yaÅŸantılarında etkin olarak iletiÅŸim kurmayı öÄŸretememiÅŸtir.
Son yıllarda çocuÄŸun iletiÅŸime olan ihtiyacı için çevresindeki insan ve eÅŸyalarla iliÅŸkisini hesaba katan teknikler geliÅŸtirildi. Bugün biliyoruz ki, dil öÄŸrenimi hayatın ilk haftalarından baÅŸlayarak günlük hayatın bir parçası olmalı. Ä°letiÅŸimin ne olduÄŸu konusunda bilinçli, çocuÄŸun önündeki basamaklar için hazır olan anne ve babaların çocuÄŸun dil kazanımında çok fazla önemi olduÄŸunu biliyoruz. EÄŸitimciler bu anlayışa, bebekleriyle iletiÅŸim halinde olan anne babaları gözleyerek geldiler.

DÄ°L ÖÄžRENME VE ÖÄžRETME NEYÄ° KAPSAR ?

Dil (veya iletiÅŸim) sadece konuÅŸmaktan daha çok ÅŸey kapsar. KonuÅŸamayan ama çok etkin bir iletiÅŸim saÄŸlayan birçok insan vardır (ÖrneÄŸin iÅŸaret diliyle). Aynı zamanda konuÅŸabilen ama iletiÅŸim kuramayan insanlar da vardır.

KonuÅŸmayla birlikte dil;
* Dinleme ve anlama.
* DiÄŸer kiÅŸilerin dillerine cevap verme.
* Ä°letiÅŸim içinde “sıra” ile konuÅŸmayı da içerir.

Bu beceriler, konuÅŸmak için daha zamanı olan bebekler için de geçerlidir. Dil geliÅŸtikçe çocuklar ÅŸunları kazanırlar :
* Türlü ihtiyaçların karşılanması (sosyal, duygusal ve maddi).
* BaÅŸta iÅŸaretler sonra sözcükler ve daha sonra sözcüklerin birleÅŸmesiyle, deÄŸiÅŸik anlamlar ifade etme yeteneÄŸi.
* Dil bilgisi formlarını kullanmak yoluyla, daha detaylı anlamlar ifade etme becerisi, düzgün sözcük sırası (çoÄŸullar, zamanlar gibi).
* Türlü sesler çıkarma becerisi.
* Bir konuşmayı başlatabilme ve izleyebilme becerisi.
Bu beceriler dinleme, anlama, cevap verme ve sıra alma gibi yukarıda adı geçen yetenekleri içerir.
Belki bütün bunlar biraz karmaşık gözüküyor. Aslında karmaşık da...Çocuklar çoÄŸu dilin karmaşıklığını çözebiliyorlar; ama bu otomatik olarak halledilmiyor. Önemli olan “planlamaktır”. Amaçların seçimi ve hangi tekniklerin kullanılacağını planlamak vaktinizin çoÄŸunu alacaktır.

ÇOCUKTAN CEVAP BEKLEYÄ°N

Çocuk, yüzünüze bakmayı öÄŸrenen bir bebek de olsa, cümle kuran okul öncesi bir çocuk da olsa, tavırlarınızla, her zaman onun cevap vereceÄŸini umduÄŸunuzu gösterin, ona zaman tanıyın. EÄŸer dikkati baÅŸka yerlerde deÄŸilse, cevap vermesini “bekleyin”.
Ona iletiÅŸimi baÅŸlatma fırsatı ve zamanı da verin. EÄŸer her zaman siz konuÅŸuyor, insiyatifi her zaman siz alıyorsanız, çocuk iletiÅŸim sürecindeki rolünü keÅŸfetme fırsatı bulamayacaktır.
Çocukla konuÅŸmak çok önemlidir; fakat çocuk bakıp dinliyorsa bile iki yönlü bir iletiÅŸime katılırcasına konuÅŸun. Cevapları sezmek anlamak için susun, bekleyin. Ona zaman tanıyın, size katılacağını umun; katılacaktır.

ÇOCUÄžU Ä°LGÄ°LENDÄ°REN ÅžEYLER HAKKINDA KONUÅžUN

Canlı bir bebekle aÅŸağı yukarı herÅŸey hakkında konuÅŸabilirsiniz. Cevap vermeyen, sessiz bir bebekle konuÅŸmayı zor bulan anne babalar vardır. “Sizin” ne yaptığınızla ilgili konuÅŸmak iyi bir baÅŸlangıçtır; çünkü herÅŸeye raÄŸmen siz en önde gelen ilgi kaynağısınız.
Çocuk dikkatini objelere ve etrafında geliÅŸen hareketlere vermeye baÅŸladığında, ipuçlarını onun oyuncak seçiminden ve neye gülümsediÄŸinden alın. Daha aktif ve oyuncu olduÄŸunda, seçebildiÄŸiniz konular artacaktır. Tercihleri ne ile ilgili konuÅŸmak istediÄŸini gösterecektir. KonuÅŸmuyorsa ona sevdiÄŸi ÅŸeylerin isimlerini öÄŸretin. SevdiÄŸi ÅŸeyler kelime öÄŸrenmek için harika bir kaynak saÄŸlar. Kendinizi isimler hakkında konuÅŸma ile sınırlamayın. Hareketler, renkler ve sesler hakkında da konuÅŸun.

AKTÄ°F ÇOCUÄžA DÄ°KKATÄ°NÄ° YOÄžUNLAÅžTIRMASINDA YARDIMCI OLMAK

Küçük çocuÄŸun dikkati, bir ÅŸeyden baÅŸka bir ÅŸeye kolayca kayabilir. Sadece onun dikkat ettiÄŸi ÅŸeyleri izlerseniz, öÄŸrenmesi gereken ÅŸeylerin anlamlarına dikkatini toplaması güç olur. DiÄŸer yandan dil öÄŸretimi için dikkatini çekmek istiyorsunuzdur. Bu problemi, çocukla oynamaya ayırdığınız zamanı, sınırlı sayıda oyuncak ve aktiviteleri bulunduÄŸu, daha önceden hazırladığınız bir ortamda geçirmekle çözebilirsiniz. Onun sevdiÄŸini bildiÄŸiniz oyuncak ve aktiviteleri seçin ama dikkat dağıtıcı ÅŸeyleri uzak tutun. Aynı amaca çeÅŸitli yollardan ulaÅŸabilirsiniz. Diyelim ki “top” kelimesini öÄŸrenmesini istiyorsunuz, bahçede çeÅŸitli renkte topları koyduÄŸunuz bir kutu ile oturabilirsiniz. Bu topları, yuvarlayarak, atarak, sakla bul oynayarak kullanabilirsiniz. Çocuk hangi topu seçeceÄŸine ve bununla nasıl oynayacağına kendi karar verebilir; ama aynı zamanda siz, onun dikkatini, amacınıza yönelik tutmayı baÅŸarırsınız.

DOÄžAL BÄ°R CESARETLENDÄ°RME DÄ°LÄ° KULLANIN

“Ä°yi çocuk” veya “iyi konuÅŸma” gibi ifadelerden kaçının. Biz konuÅŸurken kimse bize böyle ÅŸeyler söylemez. Bunun yerine çocuÄŸa onu anladığınızı ve kabul ederek cevap verin. EÄŸer size, çok rastlanır bir iletiÅŸim yolu olarak, oyuncağını uzatırsa, alın ve onunla oynayın. Sizden bir ÅŸey istediÄŸinde eÄŸer bu verebileceÄŸiniz bir ÅŸeyse, ona verin; ama veremeyeceÄŸiniz bir ÅŸeyse, en azından anladığınızı gösterin.