ÖNERİLER:

Uzmana Öneriler

Artikülasyon bozukluklarını düzeltme çalışmaları dört aşamada gerçekleştirilebilir:

1.Nedenleri ortaya çıkarmak. ÇocuÄŸun probleminin giderilmesi için doÄŸru bir tanılama gerekir. Tanılama ile birlikte nedenlerin ortaya çıkarılması da önemlidir. EÄŸer çocukta artikülasyon bozukluÄŸunun nedeni yapısal bir bozukluksa, çoÄŸu tıbbı tedavi ile düzeltilebilir, neden iÅŸitme engeline baÄŸlı ise uygun tedavi ve iÅŸitme aracı kullanılır, zeka düzeyi düşük çocuklarda zeka seviyesine göre terapinin düzenlenmesi ve çocuÄŸun mevcut kapasitesinden en iyi ÅŸekilde yararlanılması gerekir, aile atmosferi ve duygusal uyumsuzluk gibi engeller için psikolojik çalışmalar yapılmalıdır.  

2.ÇocuÄŸun probleminin farkına vardırılması. ÇocuÄŸun probleminin farkına vardırmak ve terapiye istekli hale getirmektir. ÇocuÄŸun bozuk çıkardığı sesler çocuk ve eÄŸitimcisi tarafından beraberce listelenir. Böylece çocuk hangi sesleri çıkaramadığını bilir ve bu seslerle çalışma yapacağının farkına varır.  

3.Özürlü sesin düzeltilmesi. Artikülatör kaslar: çene-dudak-dil-ağız kasları gereÄŸi gibi iÅŸlemiyorsa; · Yeni sesin konuÅŸmada kullanilir hale getirilmesi, · Terapinin sona erdirilmesi ve vaka incelemesi, · Ãœfleme çalışması :Kibrit ,mum, söndürme ,kağıt üfleme pervane döndürme, · Sakız çiÄŸneme çalışması, · Yalama çalışması: Dudaklara reçel, bal gibi tatlılar sürülerek yalama çalışmaları ile dil, dudak ağız kaslarının geliÅŸmesinin saÄŸlanması, · Islık çalma çalışması, · Dil yuvarlama çalışması, · DiÅŸleri birbirine vurma çaliÅŸmasi, · Dudakların enlemesine, uzunlamasına açılıp kapanma çalışması, Daha sonra sesin düzeltilmesi için; · Çocuk yanlış çıkardığı sesin doÄŸrusunu çok dinlemeli ,duymalı sesin doÄŸrusu iÅŸitme merkezinde yer etmelidir, · Sesin çalışması: Ele alınan yeni ses uyarı, taklit, fonatik deÄŸiÅŸtirme ve doÄŸru sesli sözcükleri kullanarak öğretilebilir, · Ayna karÅŸisinda dogru sesi çikarma çaliÅŸmasi, · Hece çalışması, · Kelime çalışması, · Atasözleri ,deyimler gibi karmaÅŸik kelime çaliÅŸmalari.  

4.Artikülasyon çalışmasının sonlandırılması. · Bu aÅŸamalar izlenerek aile, ögretmen ve terapistin yardimi ile artikülasyon bozuklugu olduguna karar verilen çocuklar konuÅŸmayi daha kolay ve kisa zamanda kazanabilir. Artikülasyonu olan her çocuk yardimla ve düzenli çaliÅŸma ile konuÅŸmasini düzeltebilir.  

Anne Babaya Öneriler: SaÄŸlıklı bir çocuÄŸa sahip olmak her anne babanın en önemli isteklerinden biridir. Anne babalar hamilelik döneminde çocukları için en güzel ve en bekledikleri özellikleri hayal eder, onların toplumun ve kendilerinin deÄŸer verdiÄŸi önemli gördüğü tüm özellikleri taşımasını dilerler. Herkes saÄŸlıklı bir bebek isterken çocuÄŸun farklı özelliklerinin olması aileyi deÄŸiÅŸik duygulara iter. Bu duyguların yerine çocuÄŸumu nasıl tanıyabilir, onu eÄŸitmek için ne yapabilirim sorularına aÅŸağıdaki öneriler ve alıştırmalar ışık tutacaktır: · Aile önce çocukta yapısal bir bozukluk olup olmadığını bir tıbbi kuruluÅŸtan yararlanarak öğrenebilir. (Çocukta görülen yapısal bozukluÄŸun tedavisi mümkünse, hastanelerin cerrahi ve K.B.B ünitelerinde tedavi edilebilir.) · EÄŸer çocuÄŸun artikülasyon bozukluÄŸunun nedeni aile ortamı, duygusal sorunlar ise çocuÄŸun psikolojik yardım alması yararlı olur.    

ARTÄ°KÃœLASYON BOZUKLUÄžU EĞİTÄ°MÄ° 

Aile çocukta artikülasyon bozukluÄŸu olduÄŸunu düşünürse; Rehberlik ve AraÅŸtırma Merkezlerine baÅŸvurarak artikülasyon testi yaptırmalı ve artikülasyon çeÅŸidi, hatalı seslerin sayısı ve baÅŸta sonda ya da ortada mı olduÄŸu hakkında bilgi almalıdır.  Â· Anne-babalar bir uzmanla diyaloÄŸa geçerek çocuÄŸun konuÅŸma terapisinden faydalanmasını saÄŸlasalar da, bununla yetinmeyip evde çocuklarıyla bireysel olarak ilgilenmelidir.

 Â· Yapısal bozukluk ve duygusal çatışmaya dayalı olmayan artikülasyon bozuklukları ailenin özverisiyle düzeltilebilir. Anne baba bu çalışma esnasında sevecen ve sabırlı olmalı hatalı seslerin birden düzeleceÄŸini düşünmemelidir. 

· Ä°lk çalışma olarak aile çocuÄŸun ağız, dudak, dil v.b artikülatör organlarındaki kasları çalıştırma alıştırması yaptırmalıdır. Bunun için çocuk sakız çiÄŸneyebilir, dudak kaslarını çalıştırmak için üfleme çalışması, dudaklara bal sürerek dudak yalama çalışılması, a-o harfleriyle ağız yuvarlama hareketleri, diÅŸ takırdatma hareketleri yapabilir. 

· Aile çocuÄŸun hatalı çıkardığı sesleri tespit ederek içinde bu seslerin bulunduÄŸu kelimelerden oluÅŸan bir listeyi çocukla beraber hazırlayarak çocuÄŸun listedeki kelimelerden haberdar olması saÄŸlanabilir. Bu listeyi bazen yanlış bazen doÄŸru telaffuz ederek okumalı ve her yanlış okunan telaffuzu bir iÅŸaretle belli etmesi istenir, daha sonra bütün kelime doÄŸru telaffuz edilerek okunur ve çocuÄŸun dikkati doÄŸru sese çekilir. Çocukla beraber, hatalı çıkarılan seslerden ve kelimelerden oluÅŸan bir hikaye hazırlanır, önce çocuk okur sonra aile doÄŸrusunu okur, çocuk tekrar okuyarak kendi yanlışlarını iÅŸaretler. Burada amaç çocuÄŸun doÄŸru sese dikkatini çekmek ve doÄŸru telaffuz etmesini saÄŸlamaktır. 

· Çocuk ve aile ayna karÅŸisina geçerler, önce aile çocukla beraber hazirlanan kelime listesinin dogrusunu okur, sonra çocuktan okumasini ister, çocuk ebeveyninin agiz hareketlerine (agzinin hatali sesi çikarirken aldigi ÅŸekle dikkat ederek) bakarak dogrusunu çikarmaya çaliÅŸir, hem dogrusunu hem yanliÅŸini telaffuz eder, çocuk hem dogru sesin hem yanliÅŸ sesin farkini görür. Â· Çocuk okula gidiyorsa Türkçe, Matematik, Fen, Sosyal Bilgiler gibi derslerden okuma çalışması yaptırılabilir. Aile, çocuÄŸun yanlış çıkardığı seslere ilgisini çekerek, çocuktan yanlış okuduÄŸu seslerin altını çizmesini isteyebilir. Bu ödevleri birde anne baba yanlış okuyarak, her yanlışta çocuÄŸun parmağıyla masaya vurması isteyebilir, sonra doÄŸru telaffuz etme çalışmasına geçilebilir. Â· Çocukla beraber oluÅŸturduklari kelime listesiyle ilgili resimleri beraberce toplayarak bir dosya oluÅŸturulur. Aile bu resimlerle dogru sesi çikarma çaliÅŸmasi yaptirabilir. Bu çaliÅŸmalar yapilirken çocuk dogru çikardigi sesler için ödüllendirilir. ÇaliÅŸmanin son aÅŸamalarinda ödül azaltilarak uygun bir biçimde kesilmelidir. 

· Aile çocuÄŸa evdeki rutin iÅŸlerde de görev vererek, bu iÅŸleri yaparken çocuÄŸun hatalı çıkardığı sese dikkati çekilebilir. 

· Alıştırmaya önce ses ile başlanır, çocuk sesi doğru telaffuz ettikten sonra basit hecelere geçilir, en son kelimeye geçilir. Cümle önce kısa basit sonra atasözleri bilmeceler, tekerlemelere geçilebilir. Alıştırmalar çocuğun anlayabileceği gibi tane tane ve normal ses düzeyinde olmalıdır

· Bu çalışmalar yapılırken çocuÄŸu sıkmamak, onun hoÅŸuna gidecek ortamlar yaratmak ve çocuÄŸu ödüllendirmek çok önemlidir. Bu mesafe iyi ayarlanmazsa çocuk çalışmadan sıkılıp hiç konuÅŸmama yolunu da seçebilir. Aile çocuÄŸa sabırla yaklaÅŸmalı, çalışmalarda aceleci olmamalı ve hemen sonuç bekleme gayretine girmemelidir. Â· Çocuktan aynı ÅŸeyi defalarca tekrarlamasını istemek çocuÄŸu sıkar, konuÅŸmaya ilgisini azaltır ve çocuk sorulan sorulara cevap vermez. BaÅŸarıya ulaÅŸmak için her sözü tam deÄŸeri ile seslendirmeye ve acele etmemeye özen gösterilmelidir.

 Â· Çocuk doÄŸru sesi kelime içinde de çıkarmaya baÅŸladığında hemen alıştırmalar sona erdirilmemeli ve çocuk takip edilmelidir.   Öğretmene Öneriler: Â· Artikülasyon bozukluÄŸu olan çocuk okula gidiyorsa sınıf öğretmenini ve branÅŸ öğretmenlerini bir yana bırakan bir terapi veya konuÅŸma geliÅŸtirme çalışması düşünmek mümkün deÄŸildir.

· Öğretmen çocuÄŸun artikülasyon bozukluÄŸu olup olmadığını ve hatalı çıkardığı sesleri anlaması için önce Rehberlik ve AraÅŸtırma Merkezlerinden yararlanarak artikülasyon testi yaptırmalı ve artikülasyon çeÅŸidi, hatalı seslerin adedi ve hatalı sesin baÅŸta sonda ya da ortada mı olduÄŸu hakkında bilgi almalıdır.  

Çocuk terapiye devam ediyorsa: Ã‡ocuk yetkili bir kurumda veya bu konuda yetiÅŸmiÅŸ bir uzman tarafindan terapiye tabi tutuluyorsa , sinif ögretmeninin yardimi iki ayri yönde olabilir. · Birinci gruptaki yardım çocuÄŸa ait gerekli bilgileri toplamak ve ilgiliye vermektir. ÇocuÄŸu, iyi bir ÅŸekilde gözleme fırsatına sahip olan öğretmen, inceleme veya tanıma fiÅŸleri diye adlandırılan fiÅŸlere yazacağı bilgilerde öğrencileri konuÅŸma özellikleri yönünden de deÄŸerlendirmeye çalışmalıdır. Â· Sınıf öğretmeninin ikinci gruptaki yardımı, terapi süresince çocuÄŸa verilen ödevlerin yerine getirilmesinde, sınıfta gereken kolaylığı saÄŸlamaktır. Uzmanla iÅŸbirliÄŸi yaparak onun tavsiyelerini yerine getirmek ve uygulamaların sonucundan uzmanı haberdar etmek, sınıf öğretmeninin en çok yardım edeceÄŸi konulardan biridir.  

Çocuk terapiye devam etmiyorsa: Â· Bugün için yurdumuzda konuÅŸma özürünün düzeltilmesinde çaliÅŸabilecek yeterli sayida eleman yoktur. Ama artikülasyon bozuklugu olan çocuk vardir. Bunlardan okul çaginda olanlar çogunlukla siniflara bu özürleri ile devam etmektedir. Siniflarinda artikülasyon bozuklugu olan çocuklar tamamen sinif ögretmeninin anlayiÅŸ, yeterlilik ve çabasina kalmaktadir. Bu sinif ögretmeni artikülasyon bozukluklarini düzeltme çaliÅŸmasi yapsin mi demektir? Bazi belirli vakalar için evet. Fakat bu hiçbir zaman sinif ögretmeni konuÅŸma uzmaninin yerini tutar demek degildir. Sinif ögretmeni terapistin yerini tutacak fonksiyona sahip olmadigi gibi terapiyi sürdürmek için yeterli zamana da sahip degildir. 

· Öğretmen çocuğa karşı sevecen, sabırlı, ve özverili olmalıdır. Çocuğun hatalı çıkardığı sesi hemen doğru olarak kazanamayacağı için aceleci davranmamalıdır.

 Â· Önce çocuÄŸun artikülasyonunun çeÅŸidini ve çıkardığı hatalı seslerin bilinmesi gerekmektedir. Bu nedenle çalışmaya hatalı sesin doÄŸru olarak çıkarılması ile baÅŸlayıp, doÄŸru çıkarmaya baÅŸladığı sesi kelime içinde kullanması saÄŸlanabilir. · Öğretmen Türkçe dersinde artikülasyonu olan çocuklara daha fazla söz vermelidir. Parçanın okunuÅŸunda her çıkardığı hatalı sese çocuÄŸun dikkatini çekmeli ve öğretmen tarafından doÄŸru telafuz edilerek çocuÄŸun tekrarlaması istenmelidir. Aynı uygulama anlatım çalışmaları, matematik dersinde problemin okunması gibi durumlarda da tekrarlanabilir. Â· Öğretmen artikülasyon bozukluÄŸu olan çocuklarda hatalı çıkardığı seslerden oluÅŸan isteklerde bulunur. ÖrneÄŸin ® harfinde artikülasyon bozukluÄŸu olan bir çocuÄŸa “Git ®asim Beyden tebeÅŸir iste yoksa Tü®kan hanımdan iste gibi “çocuÄŸun bu kelimeyi tekrar etmesi ve isteÄŸi yerine getirmesi istenebilir. · Çocuklara öğretmen arasıra ÅŸarkı, masal, öykü, kasetleri dinlettirilerek çocuÄŸun çıkardığı hatalı sesin doÄŸrusunu öğrenmesi, anlaması ve dikkatinin çekilmesi saÄŸlanabilir.

· Sınıfta mani, tekerleme, şarkı söylenerek çocuğun hatalı çıkardığı sesler tekrar ettirilebilir. · Öğretmen bir parça okurken bilinçli hatalar yaparak çocuğun bunları kaydetmesini ve doğrularını kendisinin telaffuz etmesini sağlayabilir. · Öğretmen bir parçayı okur çocuk çıkarmakta güçlük çektiği sesi işaretler. · Sınıfta başka artikülasyonu olan çocuklar birbirlerini dinleyip yanlışları not edip, kendi aralarında doğru sesi telaffuz etmeye çalışabilir.

· ÇocuÄŸa sınıf içi rutin iÅŸlerde görevler verilerek çocuÄŸun günlük konuÅŸmalarına dikkat ederek yanlış çıkardığı sesler üzerine yoÄŸunlaÅŸmalıdır.Artikülasyon bozukluÄŸu eÄŸitiminde sık görülen sorunlardan bir tanesi de; öğrenciye destek olmak amacıyla sürece katılan öğretmenlerin ilk anda çok fazla çaba harcayarak bıkkınlığa uÄŸramaları yada baÅŸarı seviyelerini yüksek tutmak istemeleri dolayısıyla istenen hızda ilerleme saÄŸlayamamalarıdır. Bütün bunlar öğretmeni etkilediÄŸi kadar öğrenciyi de etkiler. Çünkü bu gibi durumlarda öğrenci kendini baskı altında hissedebilir. Panik, engellenmiÅŸlik ve öğrenilmiÅŸ çaresizlik yaÅŸayarak, psikolojik açıdan sorununu çözebilecek hale bir türlü gelemeyebilir.