Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸu, 5 yaşından önce baÅŸlayan ve sosyal iliÅŸki düzeyinde hasarla kendini gösteren geliÅŸimsel bir bozukluktur. Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸu’nda beynin stresle baÅŸ etme merkezi ilgili bir problem olduÄŸu düÅŸünülmektedir. BaÄŸlanma bozukluÄŸu  olarak da bilinen Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸu, Bipolar Bozukluk ya da Dikkat EksikliÄŸi BozukluÄŸu tanıları ile karıştırılabilmektedir.
Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸu çocuklarının temel özelliÄŸi; yaÅŸamın ilk yıllarında anneyle çocuk arasında geliÅŸen baÄŸlanmayı gerçekleÅŸtirememiÅŸ olmalarıdır. BaÄŸlanma, bebeÄŸin ilk zamanlarında  annesinin, çocuÄŸun aÄŸlamasına, onun ihtiyaçlarını karşılayacak yanıtlar vermesiyle oluÅŸur. Bu ihtiyaçlar; doÄŸru besleme, yatıştırma, teselli etme, rahatlatma, çocuÄŸu tehlike ve diÄŸer tehditlerden koruma ile giderilir. Bu çocuklar bu baÄŸlanmayı gerçekleÅŸtiremediklerinden  çevrelerine karşı güven oluÅŸturamamaktadırlar. Güven duygusunun geliÅŸmemesine baÄŸlı olarak da duygusal geliÅŸimde  problem yaÅŸarlar.


Belirtileri Nelerdir?   



•     Annenin hamilelikte ve sonrasında uyuÅŸturucu madde ve alkol kullanması
•     DoÄŸum travması
•       Ä°stenmeyen gebelik
•       ÇocukluÄŸun ilk üç yılında yaÅŸanan fiziksel, duygusal, cinsel istismar
•       Fiziksel ve duygusal reddedilme
•       Anneden erken ayrılık
•       Huzursuz ve gergin aile ortamı
•       Sert ve tutarsız ebeveynlik
•       YaÅŸamda çok sık yer deÄŸiÅŸikliÄŸi
•       Aşırı koruyucu anne-babalık
•       Yetersiz bakım ve çok bakıcı deÄŸiÅŸikliÄŸi
•       Travmatik deneyimler
•       AÄŸrı içeren hastalıkların nedenlerinin teÅŸhis edilememesi, aÄŸrının sürekli devam etmesi
•       Annenin depresyon geçirmesi
•       Çok genç ya da yetersiz ebeveynlik


Nasıl Tanı Konur?   [ DeÄŸiÅŸtir ]



Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸu tanısı almış çocuklar yaÅŸamın ilk yıllarında, konuÅŸmayı bile öÄŸrenmeden önce dünyanın güvensiz bir yer  olduÄŸunu ve çevresindeki yetiÅŸkinlerin ihtiyaçlarını karşılamada yetersiz olduklarını öÄŸrenirler. Duygularının çevresine koruyucu bir kabuk örerler. Bu da onları yetiÅŸkinlere bağımlı olmaktan korumaktadır. Ebeveynlere ya da diÄŸer yetiÅŸkinlere bağımlı olmaktansa, ördükleri koruyucu kabuk çocuÄŸun dünya ile baÅŸ etmesinde tek araçtır. Korunmak için yalnız kendilerine bağımlı olan bu çocuklar, bu kabuÄŸu kırmaya çalışan herhangi bir kiÅŸiyi tehdit olarak görür, bu tehdidi  sadece duygusal yanına deÄŸil tüm yaÅŸamına yönelik algılar.


Tedavi Yöntemleri Nelerdir?   [ DeÄŸiÅŸtir ]



Anemnezde sosyal iletişim alanında sorun olduğu keşfedildikten sonra:
•   Aile çocuÄŸu nasıl yönlendireceÄŸi konusunda eÄŸitilmeli
•   Ebeveynlik becerileri artırılmalı
•   Annenin depresyonu varsa tedavi edilmeli
EÄŸitim sürecinden sonra Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸu tanısı konmuÅŸ çocuk, otizmden farklı olarak kısa sürede konuÅŸmaya ve taklit etmeye baÅŸlar.    3 aylık tedavi programı  ile sosyal-iletiÅŸim alanında artma, tekrarlayıcı davranış bozukluklarında düzelme, dil becerilerinde artma görülebilmektedir.
              Çocukluk deneyimlerimizin etkisinden kurtulmak bizim için bile çok zor olmasına raÄŸmen  Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸu olan bir çocuk tamamen normal bir yaÅŸam standardı yakalayabilir.  Olumlu yönde geribildirim alınabilmesi için RAD’lı bir çocuÄŸun yaklaşık 12 yaşından önce baÄŸlanma terapisine baÅŸlaması ve iyileÅŸmeyi istemesi gerekmektedir.
 
Tedavide Uygulanabilecek EÄŸitsel Yöntemler
 
Geleneksel ve davranışçı terapiler reaktif baÄŸlanma bozukluÄŸu taşıyan çocukların eÄŸitimlerinde daha az baÅŸarı saÄŸlamaktadır. DoÄŸal olarak geliÅŸtirilen yöntemler daha etkilidir ve eÄŸitimlerinde yapılandırma bir gerekliliktir.
Yaygın olarak kullanılan baÄŸlanma terapileri çocuÄŸun semptom olarak ortaya çıkan davranışlarını deÄŸiÅŸtirmekten ziyade çocuk ile ailesi arasındaki bağı güçlendirmek üzerine kuruludur. BaÄŸlanma bir kere gerçekleÅŸtiÄŸinde, arzu edilen duygular, davranışlar, tutumlar ve düÅŸünme ÅŸekilleri de kendiliÄŸinden geliÅŸecektir. Terapi süreçleri iki temel prensip üzerine kuruludur: Reaktif baÄŸlanma bozukluÄŸu çocuklarının hem sevgiye hem de sınıra ihtiyaçları vardır.
Ebeveynler çocuklarına karşı sevgi dolu, nazik, ilgili olurken bir diÄŸer yandan da açık ve uygun limitler koymalıdırlar. Ebeveynler kontrolü ele geçirmek için tehdit, ceza ve korkuya baÅŸvurmamalıdır. Bu metotlar tüm çocuklarda karşıt tepkilerin geliÅŸmesine neden olur, uyum davranışından çok isyankar bir tutuma yol açar.
Bireysel terapiler reaktif baÄŸlanma bozukluÄŸu çocuklarının tedavi sürecinde çok etkili deÄŸildir. Bu yüzden aile terapisi daha çok tercih edilir.  Ebeveynler terapi sürecinde daima hazır olmalıdır. Oyun ya da konuÅŸma terapisinden, çok geçmiÅŸ travmalara yönelik konuÅŸmalar daha etkilidir.
Terapinin diÄŸer önemli bir parçası da ebeveynin eÄŸitimidir. Birçok insan kendi ailelerinin ebeveynlik kalıplarını alır, fakat bu bir reaktif baÄŸlanma bozukluÄŸu çocukları için genellikle uygun görülmez. Çocuklar anne – baba sevgisini reddettikleri için ailelerin özel beceriler geliÅŸtirmeleri gereklidir. Terapi sürecinde ebeveynler de, sevgi istemeyen ve ebeveynini reddeden bir çocuÄŸa sevgi vermeyi ve ebeveynlik yapmayı öÄŸrenirler. Aileler ayrıca, kendi çocuklarının içsel düÅŸünme mekanizmalarını öÄŸrenirler. Çocuklarının nasıl düÅŸündüÄŸünü, hissettiÄŸini ve davranışlarını anlamaya çalışmalıdırlar. Ebeveyn eÄŸitiminin bir amacı da, anne babaları çocuÄŸun acısından korumak ve çocuÄŸun davranışlarından yara almadan duygularını kontrol etmeyi öÄŸrenmektir. Bu beceri çocuÄŸun baÄŸlanma geliÅŸtirmesi sırasında ebeveynin sevgisini kaybetmeden sürdürmesine yardımcı olur.
Sonuç olarak, tedavinin amaçları erken kayıpların telafisi, güven duygusunun kazanımı, duyguların ÅŸekillenmesi, içsel kontrolün geliÅŸmesi, karşılıklı iliÅŸkilerin kurulması, dışsal yapılara ve sosyal kurallara uygun tepkilerin öÄŸrenilmesi ve yanlış düÅŸünce kalıplarının düzeltilmesi ve özsaygının geliÅŸtirilmesidir.
 Anne-Babaların Yapabilecekleri
Sarılmaya vakit ayırma: Bu çocukların fazlasıyla sevgiye ihtiyaçları olduÄŸu için baÄŸlanmayı artıracak tepkiler verilmelidir ( sarılama, sallanma, dokunma...).
 
Göz Kontağı Kurma : RAD’lı  çocukların tipik özelliÄŸi yakınlarıyla göz kontağı kurmazken; yabancılarla çok rahat kurabilirler. Ebeveynlerin yapması gereken her fırsatta çocuÄŸu göz kontağı kurmaya zorlamaktır.
 
SaÄŸlam bir ÅŸekilde oturtma: Hata yaptığı zaman kendini kontrol etmeyi ve sabretmeyi öÄŸrenebileceÄŸi bir yöntemdir (sesten ve diÄŸer dış uyaranlardan uzak dikkatini dağıtmayacak bir yerde).
 
Sınırları ortadan kaldırma: Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸu olan çocuklar kendilerine çok yaklaşılmasına izin vermezler. Onlarla iyi iletiÅŸim kurmak için kendi sınırlarımızı ortadan kaldırmamız gerekir. Onların baÄŸlılığını kazanmak ya da iyi bir davranış elde etmek için öfkemize hakim olmalıyız.
 
Televizyon, bilgisayar, video oyunları ve radyo: Bu çocuklar pasif aktivitelerden mümkün olduÄŸunca uzaklaÅŸtırılmalıdır. Televizyon, bilgisayar gibi araçlarla olan iliÅŸkileri sınırlandırılmalıdır. Bunların yerine lego, vs.. gibi problem çözme yeteneÄŸini geliÅŸtirecek aktivitelere öncelik verilmeli.
 
Mobilya, ev eÅŸyaları: Reaktif baÄŸlanma bozukluÄŸu çocuklarının evdeki eÅŸyalara zarar verdiÄŸi sıklıkla görülür. Bu davranış bozukluÄŸu da aileleri tedirgin eder ancak ebeveynlerin iliÅŸkilerini bunun üzerine kurmamaları gerekmektedir.
 
ArkadaÅŸ ve akrabalar: BaÅŸka mekanlarda nasıl davranacağını bilemediÄŸinden arkadaÅŸlarını eve çağırmak arkadaÅŸlık iliÅŸkilerine zarar vermemek ve davranışlarını daha kolay kontrol altına almak açısından daha etkilidir.


REAKTÄ°F BAÄžLANMA BOZUKLUÄžU (RAD)
 
Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸu, 5 yaşından önce baÅŸlayan ve sosyal iliÅŸki düzeyinde hasarla kendini gösteren geliÅŸimsel bir bozukluktur. Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸu’nda beynin stresle baÅŸ etme merkezi ilgili bir problem olduÄŸu düÅŸünülmektedir. BaÄŸlanma bozukluÄŸu  olarak da bilinen Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸu, Bipolar Bozukluk ya da Dikkat EksikliÄŸi BozukluÄŸu tanıları ile karıştırılabilmektedir.
Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸu çocuklarının temel özelliÄŸi; yaÅŸamın ilk yıllarında anneyle çocuk arasında geliÅŸen baÄŸlanmayı gerçekleÅŸtirememiÅŸ olmalarıdır. BaÄŸlanma, bebeÄŸin ilk zamanlarında  annesinin, çocuÄŸun aÄŸlamasına, onun ihtiyaçlarını karşılayacak yanıtlar vermesiyle oluÅŸur. Bu ihtiyaçlar; doÄŸru besleme, yatıştırma, teselli etme, rahatlatma, çocuÄŸu tehlike ve diÄŸer tehditlerden koruma ile giderilir. Bu çocuklar bu baÄŸlanmayı gerçekleÅŸtiremediklerinden  çevrelerine karşı güven oluÅŸturamamaktadırlar. Güven duygusunun geliÅŸmemesine baÄŸlı olarak da duygusal geliÅŸimde  problem yaÅŸarlar.
 
 Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸu Olan Çocukların Özellikleri
Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸu tanısı almış çocuklar yaÅŸamın ilk yıllarında, konuÅŸmayı bile öÄŸrenmeden önce dünyanın güvensiz bir yer  olduÄŸunu ve çevresindeki yetiÅŸkinlerin ihtiyaçlarını karşılamada yetersiz olduklarını öÄŸrenirler. Duygularının çevresine koruyucu bir kabuk örerler. Bu da onları yetiÅŸkinlere bağımlı olmaktan korumaktadır. Ebeveynlere ya da diÄŸer yetiÅŸkinlere bağımlı olmaktansa, ördükleri koruyucu kabuk çocuÄŸun dünya ile baÅŸ etmesinde tek araçtır. Korunmak için yalnız kendilerine bağımlı olan bu çocuklar, bu kabuÄŸu kırmaya çalışan herhangi bir kiÅŸiyi tehdit olarak görür, bu tehdidi  sadece duygusal yanına deÄŸil tüm yaÅŸamına yönelik algılar.
 
 Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸunun Sebepleri
 .        Annenin hamilelikte ve sonrasında uyuÅŸturucu madde ve alkol kullanması
•        DoÄŸum travması
•        Ä°stenmeyen gebelik
•        ÇocukluÄŸun ilk üç yılında yaÅŸanan fiziksel, duygusal, cinsel istismar
•        Fiziksel ve duygusal reddedilme
•        Anneden erken ayrılık
•        Huzursuz ve gergin aile ortamı
•        Sert ve tutarsız ebeveynlik
•        YaÅŸamda çok sık yer deÄŸiÅŸikliÄŸi
•        Aşırı koruyucu anne-babalık
•        Yetersiz bakım ve çok bakıcı deÄŸiÅŸikliÄŸi
•        Travmatik deneyimler
•        AÄŸrı içeren hastalıkların nedenlerinin teÅŸhis edilememesi, aÄŸrının sürekli devam etmesi
•        Annenin depresyon geçirmesi
•        Çok genç ya da yetersiz ebeveynlik
 
Otizm ve  Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸu  Arasındaki Benzerlikler
Bu iki gelişimsel bozukluk arasındaki benzerlikler aşağıda sıralanmıştır:
•        Anlamlı yüz ifadesinin olmaması
•        Sözel uyarana tepkisizlik
•        Fiziksel teması reddetme
•        Ä°letiÅŸimde nitel bozulma
•        Ekolali (ses taklidi)
•        Hayali oyun eksikliÄŸi
•        Tekrarlayıcı davranışlar
 
Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸunda Tedavi 
Anemnezde sosyal iletişim alanında sorun olduğu keşfedildikten sonra:
•   Aile çocuÄŸu nasıl yönlendireceÄŸi konusunda eÄŸitilmeli
•   Ebeveynlik becerileri artırılmalı
•   Annenin depresyonu varsa tedavi edilmeli
EÄŸitim sürecinden sonra Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸu tanısı konmuÅŸ çocuk, otizmden farklı olarak kısa sürede konuÅŸmaya ve taklit etmeye baÅŸlar.    3 aylık tedavi programı  ile sosyal-iletiÅŸim alanında artma, tekrarlayıcı davranış bozukluklarında düzelme, dil becerilerinde artma görülebilmektedir.
     Çocukluk deneyimlerimizin etkisinden kurtulmak bizim için bile çok zor olmasına raÄŸmen  Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸu olan bir çocuk tamamen normal bir yaÅŸam standardı yakalayabilir.  Olumlu yönde geribildirim alınabilmesi için RAD’lı bir çocuÄŸun yaklaşık 12 yaşından önce baÄŸlanma terapisine baÅŸlaması ve iyileÅŸmeyi istemesi gerekmektedir.
 
Tedavide Uygulanabilecek EÄŸitsel Yöntemler
 
Geleneksel ve davranışçı terapiler reaktif baÄŸlanma bozukluÄŸu taşıyan çocukların eÄŸitimlerinde daha az baÅŸarı saÄŸlamaktadır. DoÄŸal olarak geliÅŸtirilen yöntemler daha etkilidir ve eÄŸitimlerinde yapılandırma bir gerekliliktir.
Yaygın olarak kullanılan baÄŸlanma terapileri çocuÄŸun semptom olarak ortaya çıkan davranışlarını deÄŸiÅŸtirmekten ziyade çocuk ile ailesi arasındaki bağı güçlendirmek üzerine kuruludur. BaÄŸlanma bir kere gerçekleÅŸtiÄŸinde, arzu edilen duygular, davranışlar, tutumlar ve düÅŸünme ÅŸekilleri de kendiliÄŸinden geliÅŸecektir. Terapi süreçleri iki temel prensip üzerine kuruludur: Reaktif baÄŸlanma bozukluÄŸu çocuklarının hem sevgiye hem de sınıra ihtiyaçları vardır.
Ebeveynler çocuklarına karşı sevgi dolu, nazik, ilgili olurken bir diÄŸer yandan da açık ve uygun limitler koymalıdırlar. Ebeveynler kontrolü ele geçirmek için tehdit, ceza ve korkuya baÅŸvurmamalıdır. Bu metotlar tüm çocuklarda karşıt tepkilerin geliÅŸmesine neden olur, uyum davranışından çok isyankar bir tutuma yol açar.
Bireysel terapiler reaktif baÄŸlanma bozukluÄŸu çocuklarının tedavi sürecinde çok etkili deÄŸildir. Bu yüzden aile terapisi daha çok tercih edilir.  Ebeveynler terapi sürecinde daima hazır olmalıdır. Oyun ya da konuÅŸma terapisinden, çok geçmiÅŸ travmalara yönelik konuÅŸmalar daha etkilidir.
Terapinin diÄŸer önemli bir parçası da ebeveynin eÄŸitimidir. Birçok insan kendi ailelerinin ebeveynlik kalıplarını alır, fakat bu bir reaktif baÄŸlanma bozukluÄŸu çocukları için genellikle uygun görülmez. Çocuklar anne – baba sevgisini reddettikleri için ailelerin özel beceriler geliÅŸtirmeleri gereklidir. Terapi sürecinde ebeveynler de, sevgi istemeyen ve ebeveynini reddeden bir çocuÄŸa sevgi vermeyi ve ebeveynlik yapmayı öÄŸrenirler. Aileler ayrıca, kendi çocuklarının içsel düÅŸünme mekanizmalarını öÄŸrenirler. Çocuklarının nasıl düÅŸündüÄŸünü, hissettiÄŸini ve davranışlarını anlamaya çalışmalıdırlar. Ebeveyn eÄŸitiminin bir amacı da, anne babaları çocuÄŸun acısından korumak ve çocuÄŸun davranışlarından yara almadan duygularını kontrol etmeyi öÄŸrenmektir. Bu beceri çocuÄŸun baÄŸlanma geliÅŸtirmesi sırasında ebeveynin sevgisini kaybetmeden sürdürmesine yardımcı olur.
Sonuç olarak, tedavinin amaçları erken kayıpların telafisi, güven duygusunun kazanımı, duyguların ÅŸekillenmesi, içsel kontrolün geliÅŸmesi, karşılıklı iliÅŸkilerin kurulması, dışsal yapılara ve sosyal kurallara uygun tepkilerin öÄŸrenilmesi ve yanlış düÅŸünce kalıplarının düzeltilmesi ve özsaygının geliÅŸtirilmesidir.
 Anne-Babaların Yapabilecekleri
Sarılmaya vakit ayırma: Bu çocukların fazlasıyla sevgiye ihtiyaçları olduÄŸu için baÄŸlanmayı artıracak tepkiler verilmelidir ( sarılama, sallanma, dokunma...).
 
Göz Kontağı Kurma : RAD’lı  çocukların tipik özelliÄŸi yakınlarıyla göz kontağı kurmazken; yabancılarla çok rahat kurabilirler. Ebeveynlerin yapması gereken her fırsatta çocuÄŸu göz kontağı kurmaya zorlamaktır.
 
SaÄŸlam bir ÅŸekilde oturtma: Hata yaptığı zaman kendini kontrol etmeyi ve sabretmeyi öÄŸrenebileceÄŸi bir yöntemdir (sesten ve diÄŸer dış uyaranlardan uzak dikkatini dağıtmayacak bir yerde).
 
Sınırları ortadan kaldırma: Reaktif BaÄŸlanma BozukluÄŸu olan çocuklar kendilerine çok yaklaşılmasına izin vermezler. Onlarla iyi iletiÅŸim kurmak için kendi sınırlarımızı ortadan kaldırmamız gerekir. Onların baÄŸlılığını kazanmak ya da iyi bir davranış elde etmek için öfkemize hakim olmalıyız.
 
Televizyon, bilgisayar, video oyunları ve radyo: Bu çocuklar pasif aktivitelerden mümkün olduÄŸunca uzaklaÅŸtırılmalıdır. Televizyon, bilgisayar gibi araçlarla olan iliÅŸkileri sınırlandırılmalıdır. Bunların yerine lego, vs.. gibi problem çözme yeteneÄŸini geliÅŸtirecek aktivitelere öncelik verilmeli.
 
Mobilya, ev eÅŸyaları: Reaktif baÄŸlanma bozukluÄŸu çocuklarının evdeki eÅŸyalara zarar verdiÄŸi sıklıkla görülür. Bu davranış bozukluÄŸu da aileleri tedirgin eder ancak ebeveynlerin iliÅŸkilerini bunun üzerine kurmamaları gerekmektedir.
 
ArkadaÅŸ ve akrabalar: BaÅŸka mekanlarda nasıl davranacağını bilemediÄŸinden arkadaÅŸlarını eve çağırmak arkadaÅŸlık iliÅŸkilerine zarar vermemek ve davranışlarını daha kolay kontrol altına almak açısından daha etkilidir.