|
HEMÄ°PLEJÄ°=SVO=Ä°NME=STROKE Serebro Vaskuler olay=SVO, inme (stroke) olarak da adlandırılan bu klinik tablo, rehabilitasyona en sık baÅŸvurulan nedenlerden biridir. Beynin kontrlateral hemisferini besleyen arterlerden birinin yırtılması veya tıkanması sonucu ortaya çıkan nöromuskuler fonksiyon bozukluÄŸudur. Tek tarafta kol ve bacakta karakteristik özellikleri olan paralizi görülür. Bir hastalık deÄŸil açığa çıkan residüel bozukluklar tablosudur. Beyine giden kan damarlarında oluÅŸan patolojik deÄŸiÅŸiklikler, travma veya serebro vasküler bazı hastalıklar, bu nörolojik tabloya sebep olabilir. Her yaÅŸta ortaya çıkabilir, 40 yaşından önce görülmesi enderdir. YaÅŸam süresi uzadıkça SVO ‘lu hasta sayısı artmaktadır. Etioloji:1. Ä°skemiv Trombozv Emboliv Rekürrent Serebral Ä°skemiv Progresif Serebral Ä°skemi2. Hemorajv Serebral Hemorajv Subaraknoid Hemoraj (SAH) Risk Faktörleri:v YaÅŸ , Transient Ä°skemik Atak (TIA)v Hipertansiyon, obezite, sedanter yaÅŸamv Diabetus Mellitusv Kardiak Anomaliler, Aterosklerozv Hiperlipidemiv Sigara, kahvev Östrojen içeren ilaçlarv Herediter Faktörler Beyini besleyen 2 majör damar sistemi vardır:1. Ä°nternal Karotid Sistem ( ANTERÄ°OR DOLAÅžIM ) v Karotis Kommunisin dalı ve internal karotid arter v Anterior serebral arter v Orta serebral arter2. Vertebral Basiler Sistem ( POSTERÄ°OR DOLAÅžIM ) v Posterior serebral arter v Postero-inferior Serebral arter v Süperior serebellar arter v Basiler arter v Anterior spinal arter Anterior dolaşım iskemisiyle oluÅŸan klinik bulgular:Ø HemipareziØ HemianestesiØ Monokuler KörlükØ Fasial UyuÅŸuklukØ Alt Fasial ZayıflıkØ Afazi Ø BaÅŸ aÄŸrısÄ±Ø DizartriØ Görme Alan KaybıPosterior dolaşım iskemisiyle oluÅŸan klinik bulgularØ AtaksiØ Bilateral veya hemianesteziØ VertigoØ HemipareziØ DizartriØ DisfajiØ Senkop ve BaÅŸ dönmesiØ BaÅŸ aÄŸrısÄ±Ø Kulak çınlamasÄ±Ø Diplopi(çift görme) VASKÜLER LEZYONLARIN KLÄ°NÄ°K BULGULARI Orta Serebral Arter (lezyon parietal lobdadır) § Kontrlateral hemipleji (üst ekstremitede belirgin)§ Hemianestezi§ Motor Afazi§ Agnozi (görsel, taktil uyaran duyu kaybı, cisimleri tanımada zorluk) , aleksi (Yazılanı okuyamama, anlayamama), astereognozis (3 boyutlu cisimleri kavrayamama)§ Unilateral reddetme (neglect)§ Homonimus Hemianopsi (yarı görememe)§ Karşı taraf ekstremitelerde kaçınma reaksiyonu§ Ekstremite kinetik apraksisi (motor planlama yeteneksizliÄŸi) Anterior Serebral Arter(lezyon frontal lobdadır) § Kontrlateral hemipleji (alt ekstremitede belirgin)§ Kontrlateral hipoestezi§ Üriner inkontinans§ Kontrlateral kavrama ve emme refleksi§ KendiliÄŸinden olan motor tembellik§ Ekolalia (konuÅŸma ve dil bozukluÄŸu)§ Amnesia (hafıza kaybı), ÅŸuur bulanıklığı, mental konfüzyon Posterior Serebral Arter(temporal lob,oksiputal lob,talamus etkilenir) § Kontrlateral hemipleji (genelde geçici)§ Hemianestezi§ Hemianopsia (lezyonun kontrlateralinde, görme alanının yarısını göremez)§ Afazi§ Kontrlateral ataksi veya postural tremor§ Hemiballismus (motor restlessness) Ä°nternal Karotid Arter § Kontrlateral hemipleji§ Hemianestezi§ Unilateral görme kaybı§ BaÅŸ aÄŸrısı§ AfaziBasiller Arter (beyin sapı, serebellum, visuel korteks, talamus ve subtalamusun posterior ve lateral kısımları) § Koma§ Kuadripleji§ Pseudobulbar paralizi Total paraliziye uÄŸrayan ekstremitede derin tendon reflekslerinin olmadığı döneme FLASK DÖNEM adı verilir. AÅŸamalı bir ÅŸekilde flasdisiteden ,spastisite ve normal tonusa doÄŸru tam paraliziden sinerji ve istemli hareketlere doÄŸru bir geri dönüÅŸ gözlenir. Genellikle proksimal fonksiyonlar distallere göre, alt ekstremite üst ekstremiteye göre daha erken geri döner. En iyi fonksiyonel geri dönüÅŸün ilk 6 ay içersinde gerçekleÅŸtiÄŸi ve 2 yıl süreyle devam ettiÄŸi belirtilmektedir. FÄ°ZYOTERAPÄ° VE REHABÄ°LÄ°TASYON SVO sonrası geri dönüÅŸ, etiyoloji, ÅŸiddet ve lokalizasyonla yakından iliÅŸkilidir. Hastanın yaşı, motivasyonu, aile ve sosyoekonomik düzey, spesifik nörolojik bozukluklar, sonucu etkileyen faktörlerdendir. Rehabilitasyonun amacı, hastayı maksimum fonksiyonla günlük yaÅŸantısına geri döndürmek ve yaÅŸam kalitesini korumaktır. Rehabilitasyon, doktor fizyoterapist , iÅŸ-uÄŸraşı terapisti, konuÅŸma terapisti, hemÅŸire, nöropsikolojist,…gibi hemipleji konusunda deneyimli bir saÄŸlık personeli tarafından gerçekleÅŸtirilmelidir. 1.AKUT BAKIM: Akut SVO sonrası, özellikle yataÄŸa bağımlı hastalarda, oluÅŸabilecek yatak komplikasyonlarının önlenmesi amacıyla;§ Pozisyonlama,§ Ödemin Kontrolü,§ Aile EÄŸitimi ve bilgilendirilmesi,§ Hemiplejik tarafın ihmalini önleme,§ Ortezleme,§ GöÄŸüs fizyoterapisi (gerekirse) uygulanır.Hasta, klinik açısından stabilse, egzersiz programı, 48 saat içinde baÅŸlatılabilmektedir. Bu anlamda hastaya, yatak içerisinde olduÄŸu süreçte NEH, mobilizasyon aktiviteleri, pozisyonlama gibi konvansiyonel teknikler uygulanır.ÖrneÄŸin yatak içi pozisyonlamada:Üst ekstremitede sırt üstü ve ayakta iken, flask ise , kol add ve internal rotasyondadır. Bu sebepten ters pozisyon verilir ve el elevasyonda tutulur. Alt ekstremitede, fleksör sinerji dominantsa, kalça dış rotasyon, abd ve fleksiyondadır, diz fleksiyona gitme eÄŸilimindedir. Bunların tersi pozisyon verilir. Ayak düÅŸüktür altına ayak tahtası konulmazsa kontraktür olur, konulursa da spastisitenin artma tehlikesi vardır. Onun için ayak nötr pozisyonlanmalıdır.:)Yatak içi pozisyonda hasta tarafa yatırmak tercih edilir çünkü:§ Tonusu normalleÅŸtirir.§ Spastisiteyi inhibe eder.§ Duyu inputu artar. Hasta hemiplejik tarafın farkına varır.§ Zayıf tarafa ağırlık vermek hastanın korkusunu azaltır.Hasta, daha fizik tedavi ünitesine inmemiÅŸse, üst ekstremitede glenohumeral eklemde aÄŸrısız hareket geniÅŸliÄŸini artırmak için PNF ‘in fleksiyon-abd-eksternal rotasyon paternlerinde hasta çalıştırılır. Yalnız omuz subluksasyonu olmamasına dikkat etmek gerekir. 2. DEÄžERLENDÄ°RME: Hasta, FTR kliniÄŸine indiÄŸinde, deÄŸerlendirme ilk yapacağımız iÅŸlem olmalıdır. Yalnız, deÄŸerlendirme hemipleji hastalarında farklıdır. Hastanın fonksiyonları bütün olarak deÄŸerlendirilir. Ä°nce kas testi yapılmaz. Çünkü 1.motor nöron bozukluklarında, pozisyona ve yer çekimine göre kas gücünde farklılıklar olur; hasta yatarken ve ayakta iken farklı kas gücü ortaya çıkar, bu nedenle ince kas testi saÄŸlıklı sonuç vermez. DeÄŸerlendirme sonucuna göre tedavi programı çizileceÄŸi için hemiplejide, daha önceden var olan hastalık ve problemler kaydedilmeli ve hemiplejinin etiolojisi iyi bilinmelidir. Fizyoterapist, hastayı ilk gördüÄŸü andan itibaren gözlemlemeli, her pozisyonda postürünü incelemelidir. Babinski , derin tendon refleksleri ve klonus gibi var olabilecek refleksler kaydedilmelidir. Genel anlamda deÄŸerlendirilmesi gereken durumlar:§ KonuÅŸma-yazma§ Görme bozuklukları§ Ä°ÅŸitme Kaybı,§ Motor fonksiyon bozukluklarıo Spastisiteo Rigiditeo Ataksio Klonus§ Duyu Bozuklukları (astereognozis, pozisyon, hareket, vibrasyonun bozulması, hemiplejik tarafta yanar tarzda talamik aÄŸrı§ Mesane – barsak Problemleri§ Komplikasyonlaro Kontraktürlero Omuz-el sendromu (aÄŸrılı omuz-ÅŸiÅŸ el ile karakterizedir.)o Glenohumeral eklem subluksasyonuo Omuzda kapsül veya rotator cuff yırtılması,§ G.Y.A.ve performans testleriHEMÄ°PLEJÄ°DE GÖRÜLEBÄ°LECEK DÄ°ÄžER BAZI PROBLEMLER 1. Heterotopik Kalsifikasyon (ekstraartiküler kalsifikasyon): Normal olmayan anatomik lokasyonlarda oluÅŸan kalsifikasyon bölgeleridir. Neglect ve tekrarlanan travmalarbu durumun oluÅŸmasına neden olabilir. Kalçada, omuzda ve dirsekte oluÅŸur. Egzersizlerin önemi büyüktür; ancak akut fazda hiç hareket yaptırılmaz.2. Vasküler Problemler: Tromboflebit; femoral arter ve daha sık olarak peroneal arter tıkanabilir. AÄŸrı, iskemik nöropati belirtisi, düÅŸük ayak, hiperaktif reflekslerin kaybı görülür.3. Epileptik Krizler4. Travmalar: Femur, intertrokanterik ve humerus kırığı sık görülür.5. El Ödemi: Trofik deÄŸiÅŸikliklere yol açar, deri parlak hale gelir, el sertleÅŸir, eklem sertleÅŸir, NEH kaybolur. Elevasyon, aktif – pasif egzersiz, havalı splintler , kalbe doÄŸru masaj , proksimale doÄŸru uygulanan bandaj, elastik eldiven, buzlu suya daldırma banyosu, basınç altında faradizm uygulanabilir. KONUÅžMA: KonuÅŸma bozuklukları olduÄŸunda anahtar soru disartri, yani ifade etmenin motor mekanizmalarında bozukluk olup olmadığıdır.. Serebellar hastalıklar konuÅŸmanın ahenginde bozukluk yapar. Disartride; konuÅŸma iÅŸlerini saÄŸlayan kaslar arasındaki uyumun bozulması vardır. Serebellar disartri kesik kesik vurguların yanlış yapıldığı zaman zaman, patlayıcı ÅŸekilde telaffuz edildiÄŸi bir disartridir ve sarhoÅŸ konuÅŸmasına benzetilir. Disfazi; konuÅŸmanın normal serebral gidiÅŸinin bozulmasıdır. Anlama ve anlatma bozulmuÅŸtur. Broca Afazisi (Ekspressif Afazi): Akıcı olmayan afazi de denir. Ağır ÅŸekillerinde hasta hiç konuÅŸamaz. Daha hafif ÅŸekillerinde birkaç kelime veya cümleyi, eksik olan kısa cümle parçacıklarını söyleyebilir. Buna telgraf ÅŸeklinde konuÅŸma denir. Bir kısmında dua ve ÅŸarkı gibi konuÅŸmanın otomatik yönü ile ilgili beceriler bir ölçüde korunmuÅŸtur. Hasta, düÅŸündüÄŸünü söyleyememekten ötürü sıkıntı içindedir. KonuÅŸmaya çalışırken yaptığı yanlışların farkındadır. Lezyon motor kortekse yakın olduÄŸundan çoÄŸu kez broca afazisi saÄŸ hemiparazi ile birliktedir.Wernike Afazisi (Reseptif, Sensoryal Afazi): Lezyon Wernike alanı civarındadır. Hasta söyleneni anlayamaz. Bazı kısa emirleri anlayıp yerine getirse bile, daha karmaşık birkaç kademeli emirleri anlamaz. Hasta kendisinden bir ÅŸey istendiÄŸinde ilk söyleneni yapar. Bu ilk emre takılma haline perseverasyon denir. Wernike Afazisi; Broca Afazisinin tersine akıcı bir afazidir. Hasta bol ve akıcı bir ÅŸekilde konuÅŸur. Fakat, baÅŸkalarının söylediÄŸini anlayamadığı gibi kendi söylediÄŸini de anlayamaz. Bir kelimenin yerine yanlış bir kelime kullanır veya o dilde olmayan anlamsız kelimeler icat eder. (Neolojizm) Bu konuÅŸma ÅŸekli ÅŸizofrenlerin konuÅŸmasını hatırlattığından kiÅŸi akıl hastası sanılır. Hasta yazılı bir metni okuyup anlayamaz. Yazı yazabilir, fakat yazısı da konuÅŸması gibi bozuktur. Söyleneni tekrarlama ve objeleri adlandırma da bozuk olabilir. Hastalar konuÅŸurken yaptıkları yanlışların farkına varmazlar. APRAKSÄ°: Motor davranışı planlama bozukluÄŸudur. Genelde vücut imajı bozukluÄŸu ile birlikte görülür. 3’e ayrılır: § Ä°deamotor Apraksia: Emirleri uygulayamaz. Ancak kendisi otomatik olarak yapar.( Susayınca içer ama bardağı al deyince alamaz.)§ Ä°deasyonal Apraksia: Rutin aktiviteleri hem otomatik olarak hem de emir alarak yapamaz.§ Konstrüksüyonal Apraksia: 2-3 boyutlu çizimleri yapamaz, kopyalayamaz, çizemez, hareketleri planlayamaz , emirleri uygulayamaz; ancak fizyoterapisti taklit ederek yapabilir. SPATIAL Ä°LÄ°ÅžKÄ° BOZULMASI: Ä°ki nokta arasındaki iliÅŸki bozulur. Hasta bir obje ile diÄŸerini ayrıca bir obje ile kendini ayırt edemez. 3 boyutlu çizim zordur. Objelerin mesafelerini ayarlayamaz. Belli bir yolu bulamaz. BoÅŸlukla ilgili bilgileri bozulur. ÅžEKÄ°L YER ALGILAMA PROBLEMLERÄ°: Hasta ÅŸekli fondan ayırt etmekte zorlanır. Bu sebepten çekmeceden buzdolabından bir ÅŸey alması zordur, çünkü etrafındakilerden ayıramayabilir. AGNOSIA: Hasta eÅŸyaları tanıyamaz. Bu yalnızca taktil açıdan deÄŸildir. Görme normaldir; fakat görme yolu ile tanıyamaz. KOGNÄ°TÄ°F DÄ°SFONKSÄ°YON: SVO sonrası hafıza azalır, karar verme bozulur, sıralama yeteneÄŸi bozulur, hareketi baÅŸlatmayı bilemez, iç güdüsel davranış belirginleÅŸir. KİŞİLÄ°K VE DUYU DEĞİŞİKLÄ°KLERÄ°: Depresyon, inkar, regresyon , tekrarlama, emosyonel labilite (iniÅŸ-çıkış), motivasyon azalması, ruhsal rigitide, stres ve bunalım…..gibi hastada duygu deÄŸiÅŸiklikleri olur. Sol hemisferi dominant olanlar saÄŸ elini kullanır. Sol hemisfer lezyonunda “saÄŸ hemipleji” karşımıza çıkarken, bunun tersinde “sol hemipleji” olur. SOL HEMÄ°PLEJÄ° ‘de;§ Vücut imajı bozulur.§ Visüel algılama bozulur.§ Hemiplejik tarafı unutma vardır.§ Giyinme apraksisi görülür.§ Ä°yi konuÅŸma yeteneÄŸi vardır; ancak algılama fonksiyonunun azalması bunu maskeler. SAÄž HEMÄ°PLEJÄ°’de;§ Afazi görülür.§ Visüel algılama saÄŸlamdır.§ Spatial duyu saÄŸlamdır.§ Göstererek ve iÅŸaretle egzersiz yapmak daha faydalıdır.§ Kendi kendine bakımda daha erken bağımsızlık kazanır. OMUZ ASKISI: Flask üst ekstremiteye veririz. Ancak spastik üst ekstremitede fleksör spastisiteyi artırır. Ä°htiyaca göre karar verilir. *SPASTÄ°SÄ°TE: Hafif spastisite, özellikle alt ekstremitelerde, hastanın ayakta durmasını ve yürümesini kolaylaÅŸtırırken; ÅŸiddetli olursa rehabilitasyon programını engeller. Kateter, sıkı elbise,ayakkabı, stres kızgınlık gibi birçok faktör spastisiteyi tetikler. Bu yüzden gevÅŸeme egzersiz ve teknikleri, 20-40dk.lık uzun süreli buz uygulamaları,1,9 watt/cm² lik yüksek doz ultrason uygulaması, FES (fonksiyonel elektrik stimülasyonu), germe egzersizleri günde birkaç kere zorlamadan, aÄŸrıtmadan tekrar tekrar yapılabilir. PNF’in inhibisyon tekniklerinden kas-gevÅŸe spastik kaslara uygulanabilir. TENS’in hemiplejideki spastisite üzerine etkisi ile ilgili bir çalışma yapılmış ve sural sinir üzerine uygulanan Tensin, ( impuls frekansı 100 hz -20 dk. olan) serebral orijinli spastisitedeki anormal germe refleks aktivitesi üzerine stimülasyon sonrası , 45 dk. kadar, inhibituar etkisinin olduÄŸu gösterilmiÅŸtir. Ayak bileÄŸi ortezleri, spastik ekinus deformitesini kontrol etmek için kullanılabilir. Botoks, nöromuskuler bileÅŸkede asetilkolin salınımını inhibe ederek kimyasal denervasyon yaratır. Dezavantajı etkisinin geri dönüÅŸümlü olması ve direnç geliÅŸmesidir. RESÄ°PROKAL Ä°NERVASYON: Paternin en kuvvetli komponenti kendi antagonistini inhibe edebilir. Fleksör kas dirençli çalıştırılırsa, ekstansör kas gevÅŸer. Yani ekstansör kasta spastisite varsa, fleksör kasa direnç vermek, spastik ekstansörün gevÅŸemesini ve rahat bir fleksiyon yapılabilmesini fasilite edecektir. OTOJENÄ°K Ä°NHÄ°BÄ°SYON: Bir kas, dirençli çalıştırılırsa, kendisini inhibe edebilir. Ekstansör kasta spastisite varsa, aynı ekstansör kası dirençli çalıştırmak, kendi kendisini inhibe ederek spastisitesini azaltacaktır. Böylece rahat bir fleksiyon saÄŸlanabilecektir. (PNF’in Tut-gevÅŸe) BÄ°RLEŞİK REAKSÄ°YONLAR: Bazı hareketler baÅŸka hareketlerin açığa çıkmasını fasilite edebilir. ÖrneÄŸin elde çok güçlü yumruk sıkma hareketi yapınca, vücut ve yüzde hareket açığa çıkabilir. § Ä°mitasyon Sinkinezisi(aynavari akis); Üst ekstremitede açığa çıkar. ÖrneÄŸin; saÄŸlam kola dirençli önkol fleksiyonu yaptırılınca hasta kolda da önkol fleksiyonu açığa çıkabilir.§ Raimiste Fenomeni: Alt ekstremitede açığa çıkar. Kalça abd ve add için geçerlidir. SaÄŸlam bacaÄŸa dirençli abd yaptırılınca hasta bacakta abd açığa çıkmasıdır.§ Resiprokal Ä°nhibisyon: Alt ekstremitede açığa çıkar. SaÄŸlam bacaÄŸa dirençli fleksiyon yaptırılınca, hasta bacakta ekstansör sinerji açığa çıkar.§ Homolateral Ekstremite Sinkinezisi: Hasta taraf üst ekstremite ile hasta taraf alt ekstremite arasında açığa çıkar. Hasta kola dirençli fleksiyon yaptırılınca hasta bacakta fleksiyon açığa çıkar. Aynı ÅŸekilde hasta kola dirençli abd, add veya ekstansiyon yaptırılınca hasta bacakta da aynı hareketlerin açığa çıkmasıdır.§ Fleksör Çekme Refleksi: Hasta ayak tabanı çizilince kalça ve dizde fleksiyon açığa çıkar.§ Bechterew Manevrası: Hasta ayak baÅŸ parmağı fleksiyona getirilince kalça ve diz de fleksiyona getirilir. POSTÜR REFLEKSLERÄ°: § Denge Reaksiyonu: KiÅŸiyi saÄŸa ittiÄŸinizde sol kol sol bacağın abdye gelmesi.§ Koruma Reaksiyonu: KiÅŸi saÄŸa ani olarak itildiÄŸinde saÄŸ kol ve bacağın abdye gelmesive yeri karşılaması.§ Düzeltme Reaksiyonu: KiÅŸi saÄŸa itildiÄŸinde, sol lateral gövde kasları aktive olarak, vücudun eski pozisyonuna gelmesine çalışılır. EGZERSÄ°Z PROGRAMI Hemiplejik hastaların rehabilitasyonu için kullanılacak teknikler çeÅŸitlidir. Brunnstrom, Bobath, Todd-davies… teknikleri bunların bazılarıdır. En sık kullanılan teknik Brunnstrom tekniÄŸidir. Fizyoterapist, bu tekniklerin her birinden alıntılar yaparak, o hasta için en faydalı tedavi programını kendisi bulmalıdır. Ancak hangi teknik kullanılırsa kullanılsın, hastanın egzersiz programında dikkat edilmesi gereken nokta, özetle pozisyon deÄŸiÅŸtirme, gelinen her pozisyonda durma, o pozisyonu koruma ve o pozisyonda egzersiz uygulama konularının programa alınmasıdır. Hasta Tarafa Dönme:Sırt üstü yatarken hasta tarafa dönmek, saÄŸlam tarafa dönmekten daha kolaydır; çünkü bu dönüÅŸ için hasta tarafı daha az kullanır. KiÅŸi saÄŸlam tarafını kaldırarak döner. SaÄŸlam Tarafa Dönme: Sırt üstü yatarken saÄŸlam tarafa dönmek daha zordur. Çünkü hasta tarafı kullanmak zorundadır. KiÅŸi saÄŸlam bacağını hasta bacağının altına koyar. Hasta kolunu saÄŸlamın yardımıyla göÄŸsünün üzerine alır. Sonra saÄŸlam taraftan yatak kenarını tutarak vücudunu döndürür. Oturmaya Geçme: SaÄŸlam tarafa döner gibi hasta kol ve bacağını yerleÅŸtirdikten sonra hasta bacağını saÄŸlam bacağı ile yatak kenarından sarkacak ÅŸekilde taşıyarak aynı anda kendisini döndürerek oturur ve dirseÄŸini düzeltir. PASÄ°F EGZERSÄ°ZLER:Eklem hareket açıklığını korumak için hastaya pasif egzersizler de yaptırılmalıdır. Brunnstrom sinerji paternleri veya PNF tekniklerinin agonist antagonist paternleri kullanılarak da uygulanabilir. Bu egzersizler sırasında;§ Pasif olarak omuz 90 derece abduksiyonu geçmemelidir, aksi halde omuz subluksasyonu oluÅŸabilir.§ Omuz fleksiyonu ile birlikte internal rotasyonu kontraendikedir, omuz subluksasyonu oluÅŸabilir.§ Resiprokal makara egzersizleri kontraendikedir. SaÄŸlam kolun hasta kolu makara yardımı ile çekmesi kola pasif egzersiz olacağından omuza travma oluÅŸturacaktır. YATARKEN YAPILACAK EGZERSÄ°ZLER: Bu egzersizler yatakta veya minderde uygulanabilir.Sırt üstü yatarken: § Omuz fleksiyonda ve dış rotasyonda iken skapula protraksiyonu,§ Kalça ekstansiyonda iken veya fleksiyondan ekstansiyona giderken ayak bileÄŸi plantar ve dorsi fleksiyonu,§ Hasta kalça fleksiyonda iken, saÄŸlam bacağın aÅŸağı doÄŸru kaydırılması ile gövdenin saÄŸlam tarafının uzatılması,Sırt üstü her iki kalça fleksiyonda yatarken:§ Ayak tabanları yerde iken kalçalara internal – eksternal rotasyon yaptırmak, böylece ayak tabanı yerde iken kalça kontrolünü saÄŸlamak,§ Kalçaları köprü yapar gibi yukarı kaldırmak böylece diz fleksiyonda kalça ekstansiyonunu saÄŸlamak,§ Kalçaları dış rotasyona getirerek dizleri açarak yataÄŸa deÄŸdirmeye çalışmak,Sırt üstü dizler yatak kenarından sarkarken:§ Kalça dış rotasyona ve abd.ye gitmeden, diz bükük olarak kalça fleksiyonu§ Diz ekstansiyona giderken ayak dorsi fleksiyonu (izole diz ekstansiyonu)Yan yatarken:*Hasta tarafa yan yatmak spastisiteyi azaltır.§ Hasta tarafa yatarken saÄŸlam taraf gövdeyi uzatmak§ Ritmik aktif psif gövde rotasyonları§ Yüzüstüne önkollar üzerine dönme, KEDÄ° POZÄ°SYONUNDA YAPILACAK EGZERSÄ°ZLER:§ Denge egzersizleri: önden, arkadan, yandan (dinamik,statik)§ Hasta kola ağırlık verme§ Hasta kalçaya ağırlık verme GÖVDE VE DENGE:§ Hasta hemiplejik tarafa itilir ve hemiplejik kolda koruyucu ekstansör cevabı çıkması için dirsek ekstansiyonu uyarılır.§ Hasta saÄŸlam tarafa itilir ve hemiplejik kolda denge reaksiyonu çalışılır.§ Denge çalışılır.§ Vücudun kendini geri toplaması uyarılır ve yardım edilir.§ Öne eÄŸilme - geri gelme: gövde kontrolü ve kuvvetlendirme§ Oblik eÄŸilme - geri gelme: gövde kontrolü ve kuvvetlendirme§ Yatak köÅŸesine ata biner gibi otururken öne eÄŸilip geri gelme ÜST EKSTREMÄ°TE:§ Omuz elevasyonu - depresyonu,§ Scapula abd – add.,§ Ä°ki kolu öne uzatmak§ Omuz abd. önce oblik yapılır§ Omuz abd. eksternal rotasyonla birlikte§ Omuz add. Ä°nternal rotasyonla birlikte§ Hasta eli yataÄŸa koyarak bütün kola ağırlık verme§ Sandalyede otururken masa üzerinde önkollar üzerine ağırlık verme ALT EKSTREMÄ°TE:§ Kalçalara ağırlık verme§ Hasta kalçayı havaya kaldırma,§ Kalçaları öne arkaya kaydırma§ Diz fleksiyondayken kalçayı havaya kaldırma§ Kalça ve diz fleksiyondayken ayağı dorsi fleksiyona getirme§ Bacak bacak üstüne atma§ Kalça ve dizler fleksiyondayken:1. Sadece dizden internal rotasyon eksternal rotasyon,2. Ayaklar inversiyon eversiyon3. Bilateral simetrik4. Resiprokal AYAKTA YÜRÜME VE DENGE EGZERSÄ°ZLERÄ°: § Önce paralel bar içinde barlardan tutunarak,§ Sonra paralel bar içinde tutunmadan her an tutunmaya hazır olarak,§ Sonra paralel bar dışında masa kenarına tutunarak,§ En sonra paralel bar dışında tutunmadan her an tutunmaya hazır olarak,§ Denge egzersizleri (izotonik,izometrik,denge tahtası üzerinde)§ Hasta tarafa ağırlık verme,§ Öne adım alarak hasta tarafa ağırlık verme,§ Ağırlık hasta bacakta iken saÄŸlam bacaÄŸa çeÅŸitli hareketler yaptırma,§ Kalça diz fleksiyonu,ayak bileÄŸi dorsi fleksiyonu§ Diz fleksiyon ekstansiyonu,§ Kalça ekstansiyonda iken diz fleksiyonu§ Ä°zole ayak bileÄŸi dorsi fleksiyonu§ Diz akstansiyonda iken kalça abd.si§ Ağırlık hasta tarafta iken çömelir gibi=kalça diz fleksiyonu§ Hasta taraf bacak geride diz fleksiyon ekstansiyonu§ Yan yürüme§ Hasta ayağı bir üstteki basamaÄŸa koyup ağırlık verme§ Uzun stance fazını kısaltarak yürüme§ Her iki bacak stance fazını eÅŸitlemek için sayarak yürüme, YÜRÜME BOZUKLUKLARI: Hemiplejik hastaların tipik yürüyüÅŸ bzuklukları vardır. 1.Sinerjistik Ä°nversiyon: Hastanın öne adım alması sırasında kalça ve diz fleksiyona gelirken, ayak bileÄŸinde inversiyon açığa çıkar, topuk yere deÄŸince düzelir. Bu yürüme bozukluÄŸu fleksör sinerjinin baskın olduÄŸu hastalarda görünür. 2.Oraklama YürüyüÅŸü: Hastanın öne adım alması sırasında kalça ve diz fleksiyona gelemez.Hasta kalçasını eleve ederek oraklar ÅŸeklinde yürür. Bu yürüme bozukluÄŸu ekstansör sinerjinin baskın olduÄŸu hastalarda görülür.
|
