Ailelerin, çocuklarının eÄŸitiminde en çok önemsedikleri konulardan biridir tuvalet eÄŸitimi… Kimi zaman daha yaÅŸamın ilk üç yılı içinde kazanılabilirken kimi zaman hem aileleri hem de çocuÄŸu yıpratıcı bir zamana yayılabilir. Uzayan, geç kazanılan tuvalet kontrolü özellikle anne-çocuk iliÅŸkisinde olumsuz bir etkiye sahip olabilmektedir. Islak yataklar, çarÅŸaflar, giysiler ve gerek çocukların bedenine gerek odaya sinen koku anne-çocuk iliÅŸkisinin bir güç savaşına dönmesine neden olabilmektedir. Ancak ÅŸu bir gerçek ki tuvalet kontrolünün geç kazanılması, kimi zaman kas geliÅŸiminden kaynaklanırken, kimi zaman da zorlayıcı psikolojik olaylar sonucunda görülebilir. Aynı zamanda yaÅŸanan birtakım olumsuz yaÅŸam olayları neticesinde, tuvalet kontrolü kazanmış bir çocukta gerileme meydana gelebilir. ÖrneÄŸin, yeni bir kardeÅŸin doÄŸumu ve beraberinde getirdiÄŸi kıskançlık, ilgi duyma arzusu; otoriter ebeveyn ve ev ortamındaki baskıcı ortam; okula baÅŸlama ve bunun beraberinde yaÅŸanan uyum zorlukları; ev deÄŸiÅŸtirme, sevdiÄŸi birinin kaybetme, gibi olaylar, düzene girmeye baÅŸlamış tuvalet kontrolünde gerilemeye yol açabilmektedir. Åžüphesiz ki hangi nedenle ilgili olursa olsun, okul öncesi dönemine kadar kazanılamamış tuvalet kontrolü, beraberinde sıkıntılı yaÅŸantıları getirmektedir.

Tuvalet eÄŸitimi verilmeye baÅŸlamadan önce, çocuÄŸun basit yönergeleri anlıyor olması, gerekli giyinme ve soyunma becerilerini yapabiliyor olması ve tuvalet ihtiyacını jest ve mimiklerle ifade ediyor olması gerekir. ÖrneÄŸin; birçok ebeveyn çocuÄŸun yüz ifadesine göre ne zaman tuvaletinin geldiÄŸini anlayabilir. Tuvalet eÄŸitimine baÅŸlamadan önce, çocukların nasıl bir tuvalet örüntüsüne ve kuruluk süresine sahip olduÄŸu kontrol edilmelidir. Bu amaçla tuvalet örüntüsünü belirlemek için bir ya da iki hafta süreyle, basit bir kayıt formu tutularak genel bilgi sahibi olunmalıdır.

Ancak tuvalet eÄŸitiminde öncelikle hangi hedefin koyulacağına karar verilmesi gerekir. Buna göre gündüz ve gece tuvalet eÄŸitiminde, öncelikle gündüz öÄŸretimi yapılmalı, ikisini aynı anda kazandırmaya çalışmaktan kaçınılmalıdır.

Gündüz tuvalet öÄŸretimine baÅŸlamadan önce 10-15 gün kayıt tutulur. Bu 15 günlük süreçten sonra kayıt formunda saptanan tuvalet yapma saatinden 10-15 dakika önce tuvalete götürülür. Yaklaşık 10 dakika oturduÄŸu halde tuvaletini yapmadıysa tuvaletten kalkması istenir. 5-10 dakika oyun oynadıktan, baÅŸka etkinlikler yaptıktan sonra tekrar tuvalete götürülür. Tuvaletini bu kez yaparsa, bir ödülle pekiÅŸtirilir. Yine yapmazsa aynı süreç tekrar edilir. Ancak yapmadığı süreler içinde kesinlikle herhangi bir ödül verilmez. Bu süreçte kazayla altını ıslatırsa, herhangi bir ceza verilmez. Unutulmamalıdır ki tuvalet eÄŸitimi belirli bir süre boyunca düzenli olarak çalışıldığında kalıcı sonuç verir

Gündüz öÄŸretiminde büyük oranda kuru kalma saÄŸlandıktan sonra, gece öÄŸretimine geçilebilir. Gündüz öÄŸretiminde yapıldığı gibi yaklaşık 15 günlük bir kayıt formu tutulur. Yatmadan önce çocuÄŸun tuvalete gitmesi saÄŸlanır. Kayıt formunda saptanan alt ıslatma saatlerinden yaklaşık 10-15 dakika önce çocuk uyandırılır. Ancak uykudan uyanır uyanmaz, yani yarı-uykuluyken tuvalete götürülmemeli, bunun yerine önce biraz konuÅŸup, uykusu dağıtılmaya çalışılmalıdır. Bunun ardından tuvalete götürülmeli ve eÄŸer tuvaletini yaparsa ödül verilmelidir. EÄŸer tuvaletini yapmazsa aynı süreç tekrar edilir. Ancak ertesi sabah uyandığında çocuk ıslaksa, herhangi bir ceza verilmemeli, bunun yerine saat düzenlemesine gidilmelidir.

Gece veya gündüz tuvalet öÄŸretimi her çocukta farklı sürelerle kazanılır. Çocuklar arasında kıyaslamaya gitmek, tuvalet becerilerini kazanmamış olması nedeniyle suçlayıcı, sert veya eleÅŸtirel olmak gerek çocuk gerek aile için psikolojik olarak zorlayıcı bir süreçtir. Erken çocukluk döneminde yaÅŸanan problemlerin sonraki dönemlerde yansımalarının görüldüÄŸü unutulmamalı ve yaÅŸamın bu sihirli yılları uygun deneyimlerle zenginleÅŸtirilmelidir.