hd porno porno hd porno porno

n ─░STENMEYEN DAVRANI┼×IN G├ľR├ťLME SIKLI─×INI AZALTMA

3.281 okundu

 

´ü«┬á┬á┬á─░STENMEYEN DAVRANI┼×IN G├ľR├ťLME SIKLI─×INI AZALTMA
´ü«┬á┬á┬áI.Ad─▒m:├çocu─čun sekiz temel psikobiolojik yoksunluk durumu azalt─▒lmal─▒d─▒r.
´ü«┬á┬á┬áII. Ad─▒m:├çocu─ča, k─▒r─▒kl─▒─ča u─črad─▒─č─▒ zaman k─▒zg─▒nl─▒─č─▒n─▒ uygun bir ┼čekilde ifade etmesi ├Â─čretilmelidir.
´ü«┬á┬á┬áIII.Ad─▒m:H├ól├ó istenmeyen davran─▒┼č s├╝reklili─čini korursa, bu istenmeyen davran─▒┼č─▒ yok etmek ├╝zere, ├Âzellikle d├╝zenlenmi┼č tekniklerden biri veya daha fazlas─▒ uygulanmal─▒d─▒r.
´ü«┬á┬á┬áI. Kar┼č─▒lanmas─▒ gereken psikobiolojik durumlar:
´ü«┬á┬á┬áB├╝t├╝n ├žocuklar─▒n kar┼č─▒lanmas─▒ gereken baz─▒ psikobiolojik gereksinimleri veya yoksunluk durumlar─▒ vard─▒r.┬á Bunlar:
´ü«┬á┬á┬áEbeveynlerin, ├Â─čretmenlerin, di─čer ├Ânemli yeti┼čkinlerin ve ya┼č─▒tlar─▒n─▒n veya oyun arkada┼člar─▒n─▒n dikkatini ├žekme veya onlar taraf─▒ndan fark edilme gereksinimi;
´ü«┬á┬á┬áMeraklar─▒n─▒n giderilmesi gereksinimi;
´ü«┬á┬á┬áFiziksel etkinlik gereksinimi;

´ü«┬á┬á┬áIs─▒ ve nem d├╝zeylerini uygun bir d├╝zeyde koruma gereksinimi;
´ü«┬á┬á┬á─░drar ve d─▒┼čk─▒ gereksinimlerinin giderilmesi gereksinimi;
´ü«┬á┬á┬áBesin ve su gereksinimi;
´ü«┬á┬á┬áYorgunlu─čun azalt─▒lmas─▒ veya giderilmesi gereksinimi;
´ü«┬á┬á┬áCinsel d├╝rt├╝lerin tatmini gereksinimi.

´ü«┬á┬á┬áBu gereksinim durumlar─▒n─▒n her hangi birinin tatmin edilmemesi halinde, ├žocu─čun d├╝rt├╝leri onu ihtiyac─▒n─▒n tatmin edilmesi y├Ân├╝nde etkinli─če iter.┬á ├ľrne─čin, a┼č─▒r─▒ hareket halindeki bir ├žocuk harekete dayal─▒ bir gereksinimini veya merak─▒n─▒ giderme ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒lama ├žabas─▒ i├žinde oldu─ču i├žin b├Âyle davran─▒yor olabilir.

´ü«┬á┬á┬áD─▒┼čk─▒lar─▒yla oynama, ba┼čka bir ├žocu─ču, annesini veya bak─▒c─▒s─▒n─▒ ├žimdikleme, a─člama ve s─▒z─▒ldanma veya hiddet n├Âbetleri ge├žirme gibi ├že┼čitli istenmeyen davran─▒┼člara ba┼čvuran ├žocuklar, bu davran─▒┼člar─▒ dikkat ├žekme gereksinimlerini tatmin etmek i├žin yap─▒yor olabilirler. ─░┼čte ├žocu─čun g├╝nl├╝k etkinlikleri, bu psikobiolojik yoksunluk durumlar─▒n─▒ tatmin edecek ┼čekilde pl├ónlan─▒rsa, bir├žok davran─▒┼č sorunlar─▒n─▒ yok etmek m├╝mk├╝n olabilir.

´ü«┬á┬á┬áII. K─▒r─▒kl─▒ktan (frustration) kaynaklanan k─▒zg─▒nl─▒─č─▒n uygun yolla ifadesi
´ü«┬á┬á┬áB├╝t├╝n insanlar k─▒r─▒kl─▒─ča u─črar veya k─▒zg─▒nl─▒k duyar.┬á Zaman zaman bu duygular─▒ ya┼čamak ├žok do─čald─▒r.┬á K─▒r─▒kl─▒kla ilgili sorunlar, ├žocu─čun ├žok s─▒k k─▒r─▒kl─▒─ča u─čramas─▒ ve k─▒r─▒kl─▒─č─▒ndan kaynaklanan k─▒zg─▒nl─▒─č─▒n─▒ uygun olmayan bir ┼čekilde ifade etmesi halinde ortaya ├ž─▒kar.┬á ├çocuklardaki k─▒r─▒kl─▒kla ilgili sorunlar─▒n azalt─▒lmas─▒ ├╝├ž ad─▒mda ger├žekle┼čir:
ÔÇó┬á┬á┬á├çocu─čun k─▒r─▒kl─▒k veya strese┬á ┬á olan tolerans─▒ artt─▒r─▒lmal─▒d─▒r.
´ü«┬á┬á┬á─░lk ad─▒m ├žocu─čun k─▒r─▒kl─▒k e┼či─čini y├╝kseltme y├Ân├╝nde bir program─▒n haz─▒rlanmas─▒ olmal─▒d─▒r.
´ü«┬á┬á┬á2.Gereksiz stres durumlar─▒ yaratmaktan ka├ž─▒n─▒lmal─▒d─▒r.
´ü«┬á┬á┬á├çocuklar─▒ k─▒r─▒kl─▒─ča iten nedenlerden biri┬á can s─▒k─▒nt─▒s─▒d─▒r.┬á ├ço─ču zaman kendilerini me┼čgul edecek yeterince ilgin├ž ve uyar─▒c─▒ etkinliklere sahip olamazlar.┬á Oysa ├žocuklar, t├╝m g├╝ne yay─▒lm─▒┼č can s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒ ├Ânleyecek me┼čguliyetlere ihtiya├ž duyarlar.

´ü«┬á┬á┬áYorgunluk da k─▒r─▒kl─▒─ča ve sonucunda da uygunsuz davran─▒┼člara neden olabilen bir durumdur.
´ü«┬á┬á┬á├çocuktan d├╝zeyinin ├╝st├╝nde bir ba┼čar─▒ beklentisi┬á i├žinde olmakta bir di─čer k─▒r─▒kl─▒k yaratan durumdur.┬á ├ľrne─čin, kendisine ├žok zor g├Ârevler vermek gibi.
´ü«┬á┬á┬áAyr─▒ca, sa─čl─▒kla ilgili sorunlar, baz─▒ arkada┼člar─▒n─▒n k├Ât├╝ davranmas─▒ da ├žocu─ču k─▒r─▒kl─▒─ča iten nedenler aras─▒nda say─▒labilir.

´ü«┬á┬á┬á3.K─▒zg─▒nl─▒k uygun yollarla
ifade edilmelidir
´ü«┬á┬á┬áK─▒zg─▒nl─▒─č─▒n uygun yollarla ifadesi iki y├Ânden ele al─▒nmal─▒d─▒r.

´éĽ┬á┬á┬áK─▒zg─▒nl─▒─č─▒n fizik├« olarak ifadesi,
´éĽ┬á┬á┬áK─▒zg─▒nl─▒─č─▒n s├Âzel olarak ifadesi.

├ço─ču ├žocuk k─▒zg─▒nl─▒─č─▒n─▒ uygun olmayan fizik├« tepkilerle ifade eder.┬á Baz─▒lar─▒ ba┼člar─▒n─▒ ve y├╝zlerini yumruklar, veya ba┼člar─▒n─▒ duvara, yere, e┼čyalara vurur.

Baz─▒lar─▒ k─▒zg─▒nl─▒k anlar─▒nda di─čer ├žocuklara sald─▒r─▒r, oyuncak veya e┼čyalar─▒ tahrip eder, camlar─▒ k─▒rar veya kap─▒larda delikler a├žar.
─░┼čte b├Âyle davranan ├žocuklara┬á k─▒zg─▒nl─▒klar─▒n─▒ fizik├« olarak uygun yollarla ifade etmeleri ├Â─čretilmelidir.┬á ┬á├ľrne─čin; k├ó─č─▒t veya kuma┼č y─▒rtmak, uygun bir mek├ónda duvara ├žamur atmak, suyla oynamak gibi.

´ü«┬á┬á┬áS├Âzel olarak da, k├╝fretme yerine, ├žocu─ča ÔÇťk─▒zg─▒n─▒mÔÇŁ, ÔÇťbeni delirtiyorsunÔÇŁ demesi ├Â─čretilebilir.
´ü«┬á┬á┬á├çocu─ča, hiddetini uygun bir odada ge├žirmesi ve sakinledi─či zaman┬á oday─▒ terk etmesi s├Âylenir.┬á ├çocu─čun her hangi bir g├Ârevden ka├žmas─▒ i├žin bu yolu kullanmas─▒na izin verilmemesi halinde, bu teknik genellikle i┼če yarar.
´ü«┬á┬á┬áIII. Ad─▒m: H├ól├ó istenmeyen davran─▒┼č s├╝reklili─čini korursa, bu istenmeyen davran─▒┼č─▒ yok etmek ├╝zere, ├Âzellikle d├╝zenlenmi┼č tekniklerden biri uygulanmal─▒d─▒r.
´ü«┬á┬á┬á├çocu─čun psikobiolojik yoksunluk durumlar─▒n─▒ yok etmek ve ├žocu─ča k─▒r─▒kl─▒kla ba┼četmesini ├Â─čretmek gibi yukar─▒da s├Âz├╝ edilen iki i┼člem, ├žocu─čun sergiledi─či davran─▒┼č sorunlar─▒n─▒n ├žo─čunu ├ž├Âz├╝mler.┬á Buna ra─čmen h├ól├ó s├╝regelen istenmeyen davran─▒┼člar varsa, bunlar─▒ yok etmek i├žin baz─▒ tekniklere ba┼čvurulur.
´ü«┬á┬á┬á S├Ânme
´ü«┬á┬á┬áS├╝rekli peki┼čtirme program─▒na yak─▒n bir s─▒kl─▒kta istenmeyen davran─▒┼č─▒n peki┼čtirilmesi halinde, s├Ânme tekni─činden yararlan─▒l─▒r. S├Ânme, ├žocu─čun istenmeyen bir davran─▒┼č yapmas─▒ halinde, o davran─▒┼č─▒ g├Ârmezden gelmeden ibarettir.┬á B├Âyle bir durumda e─čitimci ona ne bakar ne de onunla konu┼čur, yani davran─▒┼č─▒n─▒ peki┼čtirmez.

´ü«┬á┬á┬áPeki┼čtirme davran─▒┼č─▒n yap─▒lmas─▒n─▒ ve s├╝rd├╝r├╝lmesini sa─člad─▒─č─▒na g├Âre, peki┼čtirmeye son verilmesi de davran─▒┼č─▒n g├Âr├╝lme s─▒kl─▒─č─▒n─▒n azalmas─▒na ve sonunda yok olmas─▒na neden olur.┬á ├çocuk dikkat ├žekmek i├žin istenmeyen davran─▒┼ča ba┼čvuruyorsa, ├ževredeki ki┼čilerin bu davran─▒┼ča ilgi g├Âstermemesi halinde, ├žocuk o davran─▒┼č─▒ yava┼č yava┼č yapmamay─▒ ├Â─črenir.
´ü«
S├Ânme yararl─▒ bir teknik olmas─▒na kar┼č─▒n, baz─▒ dezavantajlar─▒ vard─▒r:
1.Etkileri yava┼čt─▒r.┬á Uygulama ba┼člad─▒ktan sonra, ├žocuk istenmeyen davran─▒┼č─▒ belki 40, 50 kez g├Âsterdikten sonra tamamen yapmamay─▒ ├Â─črenir.┬á Ayr─▒ca, tekni─či uygulamaya ba┼člay─▒nca, ba┼člang─▒├žta istenmeyen davran─▒┼č─▒n g├Âr├╝lme s─▒kl─▒─č─▒nda genelde artma g├Âr├╝l├╝r.

2.┬á┬á┬áBak─▒c─▒lar, anne babalar ve ├Â─čretmenler her zaman istenmeyen davran─▒┼č─▒ s├╝rd├╝ren peki┼čtire├žleri denetim alt─▒na almay─▒┬á ba┼čaramazlar.┬á ├ľrne─čin mast├╝rbasyon olay─▒n─▒ ele ald─▒─č─▒m─▒zda, sadece bu davran─▒┼č─▒ g├Ârmezden gelmek s├Ânmesi i├žin yeterli olmayabilir, ├ž├╝nk├╝ davran─▒┼č─▒n yap─▒lmas─▒ kendi ba┼č─▒na ├žocukta bir tatmin duygusu yarat─▒r.

Ayn─▒ ┼čekilde ba┼čka bir ├žocu─ča vurma davran─▒┼č─▒nda da b├Âyle bir durum s├Âz konusudur.┬á ─░┼čte bu gibi durumlarda, bak─▒c─▒, ebeveyn veya ├Â─čretmen peki┼čtirmeyi tamamen denetimi alt─▒na alam─▒yorsa, s├Ânme tekni─či etkin bir ┼čekilde kullan─▒lamaz.

´ü«┬á┬á┬áE─čer istenmeyen┬á davran─▒┼č ├žocu─ča zarar veren bir davran─▒┼čsa, bu teknik uygulanarak, ├žocu─čun┬á bu davran─▒┼č─▒ 40, 50 kez g├Âstermesine izin verilemez.┬á ├ľrne─čin, ba┼č─▒n─▒ duvara vurma davran─▒┼č─▒nda oldu─ču gibi.

´ü«┬á┬á┬áBu ├╝├ž nedenden dolay─▒, istenmeyen davran─▒┼č─▒n yok edilmesinde s├Ânme tekni─či daima en iyi teknik olmayabilir. Buna kar┼č─▒l─▒k, olumsuz davrand─▒─č─▒ zaman, genelde ├žocu─ča dikkatin g├Âsterildi─či durumlarda,┬á s├Ânme en etkin tekniklerden biri olabilir.

´ü«┬á┬á┬áAra Verme (Mola) (Time out)
´ü«┬á┬á┬áAra verme tekni─či ├žocu─čun o andaki ├ževresinden soyutlanarak, tek ba┼č─▒na ba┼čka bir odada davran─▒┼člar─▒n─▒n peki┼čtirilmesine son verme ile ilgilidir. Olumlu peki┼čtirecin sunulmas─▒na ara verme, s├Ânme tekni─čine benzer.┬á Yaln─▒z bir noktada s├Ânmeden ayr─▒l─▒k g├Âsterir.

´ü«┬á┬á┬áAra vermenin uyguland─▒─č─▒ s├╝reler boyunca olumlu davran─▒┼člar peki┼čtirilmez, yani bu s├╝reler boyunca olumlu peki┼čtirecin sunulmas─▒na tamamiyle ara verilir.┬á Bu teknik hiddet n├Âbetlerinin, sald─▒rgan davran─▒┼člar─▒n, uygun olmayan yeme al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒n, yersiz konu┼čmalar─▒n vb.nin yok edilmesi i├žin kullan─▒labilir.

´ü«┬á┬á┬áPeki┼čtirilen olumlu bir davran─▒┼č─▒n veya davran─▒┼člar─▒n varl─▒─č─▒, bu tekni─čin etkilerinin s├╝reklili─čini artt─▒r─▒r. ├ľzellikle arzulanmayan davran─▒┼č─▒ destekleyen peki┼čtireci belirlemenin zor oldu─ču durumlarda, ara verme tekni─činin kullan─▒lmas─▒ ├žok uygun olur, ├ž├╝nk├╝ bu tekni─čin uygulanmas─▒yla ├žocuk o andaki ├ževresinden soyutlan─▒r ve b├╝t├╝n olumlu peki┼čtire├žler engellenir.

´ü«┬á┬á┬á─░┼čte bu nedenle peki┼čtirecin belirlenip belirlenmemesi bu durumda pek ├Ânem ta┼č─▒maz. Ara verme┬á i├žin se├žilecek yerin ├žocukta iz b─▒rak─▒c─▒, ├╝rk├╝t├╝c├╝ bir yer olmamas─▒na ├Âzen g├Âsterilmesi gerekir.┬á Ayr─▒ca, uyar─▒c─▒lar─▒n da m├╝mk├╝n oldu─ču kadar aza indirgenmi┼č olmas─▒na dikkat etmelidir.

´ü«┬á┬á┬áGenellikle bu teknik 30 saniye ile 10 dakika aras─▒nda de─či┼čen s├╝relerde kullan─▒l─▒r.┬á ├çocuk k├╝├ž├╝k oldu─ču oranda s├╝re k─▒salt─▒lmal─▒d─▒r.┬á ─░deal s├╝re, s├Âz konusu ├žocuk i├žin etkin olan en k─▒sa s├╝redir.┬á S├╝renin m├╝mk├╝n oldu─čunca k─▒sa tutulmas─▒nda yarar vard─▒r, ├ž├╝nk├╝ ├žocuk ara verme s├╝resi boyunca, olumlu davran─▒┼člar da g├Âstermeye ba┼člayabilir ve olumsuz uyar─▒c─▒larla bunlar─▒ da e┼čle┼čtirerek, olumlu davran─▒┼člar─▒nda da bir d├╝┼čme g├Âsterebilir.

´ü«┬á┬á┬áAyr─▒ca, ara verme s├╝resinin ├žocu─čun protestolar─▒ nedeniyle sona erdirmemeye de dikkat etmelidir.┬á Bunun ger├žekle┼čmesi halinde ├žocu─čun ┼čiddet davran─▒┼člar─▒ ├Âd├╝llendirilmi┼č olur.┬á ├çocuk bu tekni─čin ger├žekle┼čti─či odada karga┼čaya neden olmu┼čsa, odadan ayr─▒lmadan ├Ânce eski haline d├Ând├╝rmesi i├žin s├╝reyi uzatmakta yarar vard─▒r.
´ü«┬á┬á┬áAra VermeÔÇÖnin Uygulanmas─▒
´ü«┬á┬á┬á├çocuk ara verme┬á odas─▒na sakin bir ┼čekilde g├Ât├╝r├╝lmeli ve kendisine ara vermeÔÇÖnin son bulma ko┼čullar─▒na ili┼čkin bilgi verilmeli, fakat asla tart─▒┼čmamal─▒d─▒r.┬á ├çocu─čun serbest b─▒rak─▒lmas─▒ i├žin ├Ânceden belirlenen zaman s├╝resi i├žinde uyumsuz davran─▒┼č─▒n─▒ b─▒rakm─▒┼č olmas─▒ gerekir.

´ü«┬á┬á┬á├ľrne─čin, e─čer hiddet n├Âbetleri nedeniyle ├žocuk soyutland─▒ysa, 5 dakikal─▒k┬á bu ara verme s├╝resini izleyen 10 saniyelik bir s├╝k├╗net devresinin takip etmesi beklenir.┬á Bu s├╝k├╗net devresinden sonra ├žocuk serbest b─▒rak─▒l─▒r.
´ü«┬á┬á┬áDoyum
´ü«┬á┬á┬áDoyum, yoksunluk durumlar─▒n─▒n yok edilmesidir.┬á Yoksunluk peki┼čtirmeyi daha etkin k─▒lmakla kalmaz, ayn─▒ zamanda ├žocu─čun daha fazla peki┼čtirme aray─▒┼č─▒ i├žine girmesine de neden olur.┬á ├çevresinden dikkat g├Âremeyen bir ├žocuk sadece bunun ger├žekle┼čmesi i├žin daha fazla ├žaba g├Âstermez, ayn─▒ zamanda bunu elde etmek i├žin ├žok daha farkl─▒ yollar dener.

´ü«┬á┬á┬áBunlardan baz─▒lar─▒ istenmeyen davran─▒┼člar ┼čeklinde ortaya ├ž─▒kar.┬á Yeterince ├ževresinden ilgi g├Ârmeyen ├žocu─čun, istenmeyen davran─▒┼č─▒ g├Âstermesi sonucunda azarlanmas─▒ bile, bu ├žocuk i├žin ├Âd├╝llendirici bir nitelik ta┼č─▒yabilir.┬á ─░┼čte bu gibi durumlarda, ├žocu─čun sadece olumlu davran─▒┼člar─▒na yeterince ilgi g├Âsterilip peki┼čtirilirse, ├žocu─čun ├ževresinin dikkatini ├žekme konusunda duydu─ču yoksunluk duygusu ortadan kalkar ve┬á ├žocu─čun olumsuz davran─▒┼č g├Âstermesine neden kalmaz.

´ü«┬á┬á┬áBa┼č─▒ s─▒k s─▒k derde giren ├žocuklar ├žo─ču┬á zaman meraklar─▒n─▒ uygun yollarla tatmin etmesini bilmeyen ├žocuklard─▒r.┬á E─čer ├žocu─ča uygun yollarla merak─▒n─▒ tatmin edecek imk├ónlar sa─član─▒rsa, ├žocu─čun olumsuz yollarla bu yoksunluk durumunu bertaraf etme ├žabas─▒ i├žine girmesine gerek kalmaz.

´ü«┬á┬á┬áHiperaktif ├žocuklar─▒n ba┼člar─▒n─▒n derde girmesinin ba┼čl─▒ca nedenlerinden biri hareket etme gereksinimlerinin kar┼č─▒lanm─▒yor olmas─▒d─▒r.┬á Bu t├╝r ├žocuklar─▒n g├╝nl├╝k program─▒na hareket etmelerini sa─člayacak pl├ónl─▒ etkinliklerin┬á s─▒k aralarla yerle┼čtirilmesi, bu alandaki gereksinimlerini kar┼č─▒layacak ve ├ževrelerini rahats─▒z eden ama├žs─▒z hareket etme e─čilimlerini en alt d├╝zeye indirebilecektir.

´ü«┬á┬á┬áDoyum tekni─či s├╝rekli istenmeyen ayn─▒ davran─▒┼č─▒n tekrarlanmas─▒n─▒n durdurulmas─▒ i├žin de kullan─▒labilir.┬á ├ľrne─čin, ├žocu─čun s├╝rekli olarak ├žorap, havlu vb.┬á gibi┬á nesneleri biriktirme al─▒┼čkanl─▒─č─▒n─▒ g├Âsterdi─či durumlarda oldu─ču gibi.

´ü«┬á┬á┬áBu gibi ko┼čullarda, ├žocu─čun biriktirdi─či nesnelerden kendisine bol miktarda verilerek doyuma ula┼čmas─▒ ve bu davran─▒┼č─▒n─▒ sona erdirmesi sa─članabilir.┬á Ayr─▒ca, istenmeyen herhangi bir davran─▒┼č─▒ ÔÇťyapmaÔÇŁ demek yerine, yapmas─▒n─▒ te┼čvik ederek de ├žocu─čun doyuma ula┼čmas─▒ sa─članabilir.
´ü«

Bu tekni─čin┬á etkili bir ┼čekilde uygulanabilmesi i├žin 3 ko┼čulun kar┼č─▒lanmas─▒na dikkat etmelidir:
´ü«┬á┬á┬á├çocu─čun peki┼čtirece ula┼č─▒m─▒n─▒ zorla┼čt─▒ran her t├╝rl├╝ engel ortadan kald─▒r─▒lmal─▒d─▒r.
´ü«┬á┬á┬áS├Âz konusu peki┼čtire├ž s─▒k aralarla uzun bir m├╝ddet, ├Ârne─čin g├╝nler, haftalar boyunca sunulmal─▒d─▒r.
´ü«┬á┬á┬á├çocuk reddetmeye ba┼člayana kadar peki┼čtireci sunmaya devam etmelidir.
´ü«┬á┬á┬áUyar─▒c─▒n─▒n De─či┼čtirilmesi (Stimulus Change)
´ü«┬á┬á┬áUyar─▒c─▒n─▒n┬á de─či┼čtirilmesi, istenmeyen davran─▒┼č─▒ uyaran uyar─▒c─▒y─▒ ortadan kald─▒r─▒p, yerine yeni ve farkl─▒ uyar─▒c─▒┬á koyarak ge├žici olarak bu istenmeyen tepkinin bast─▒r─▒lmas─▒d─▒r.┬á Anne babalar s─▒k s─▒k bebeklerini ve yeni y├╝r├╝meye ba┼člayan ├žocuklar─▒n─▒ tehlikeli veya yasaklanm─▒┼č etkinliklere girmelerini ├Ânlemek i├žin dikkatlerini ba┼čka y├Âne ├žekme takti─či kullan─▒rlar.

´ü«┬á┬á┬á├ľrne─čin durumu de─či┼čtirmek i├žin dikkati bir ba┼čka oyunca─ča veya etkinli─če ├ževirirler.┬á Bir ba┼čka ├Ârnek olarak da ┼ču a┼ča─č─▒daki vakay─▒ verebiliriz.┬á Televizyonu bir┼čeyler yemeden seyredemeyen ┼či┼čman bir ├žocu─čun bu yeme davran─▒┼č─▒n─▒ ├Ânlemek i├žin, yeme davran─▒┼č─▒n─▒n uyar─▒c─▒s─▒ rol├╝n├╝ oynayan televizyon kald─▒r─▒l─▒r.

´ü«┬á┬á┬áBu teknik k─▒sa s├╝re i├žin davran─▒┼č─▒n bast─▒r─▒lmas─▒na yeterli olur.┬á Bu s├╝re i├žinde arzulanan bir davran─▒┼č─▒n ┼čekillendirilmesi halinde, bu y├Ântemin etkisi artar.┬á Aksi halde tek ba┼čana kullan─▒lmas─▒ yeterli de─čildir.
´ü«┬á┬á┬áArzulanmayan davran─▒┼ča neden olan durumu yaratmama
´ü«┬á┬á┬á─░stenmeyen davran─▒┼č─▒n denetim alt─▒na al─▒nmas─▒n─▒n ├╝├ž├╝nc├╝ yolu, meydana gelmesine neden olan durumlar─▒ yaratmamakt─▒r.┬á ├ľrne─čin, bir ├žocuk kendinden k├╝├ž├╝k ve daha sakin bir di─čer ├žocu─ča hiddet n├Âbetleri ge├žirtene kadar kaba kuvvet kullanmay─▒ ve tak─▒lmay─▒ s├╝rd├╝rd├╝─č├╝n├╝ var sayal─▒m.┬á B├Âyle bir durumda ikinci ├žocu─čun hiddet n├Âbetlerine son vermek i├žin, birinci ├žocu─čun onu rahats─▒z etmesine f─▒rsat vermemek bir ├ž├Âz├╝m olabilir.
´ü«┬á┬á┬áK─▒s─▒tlama (Restraint)
´ü«┬á┬á┬áBaz─▒ durumlarda, ├ževrenin istenmeyen davran─▒┼č─▒n yap─▒lmas─▒n─▒ ├Ânleyecek ┼čekilde d├╝zenlenmesi, arzulanmayan davran─▒┼č─▒n yap─▒lmamas─▒n─▒ ├žocu─ča ├Â─čretmekten daha kolayd─▒r.┬á Bebeklere parmaklar─▒n─▒ emmemeleri i├žin bazen ellerine eldiven ge├žirildi─čini veya tehlikeli ve k─▒r─▒labilecek e┼čyalarla temas etmelerini ├Ânlemek i├žin parka konduklar─▒n─▒ g├Âr├╝r├╝z.

´ü«┬á┬á┬áBu t├╝r uygulamalar daha ├žok arzulanmayan davran─▒┼č─▒ ├Ânleyici ├Â─čretimden yararlanamayacak olan k├╝├ž├╝k bebeklere ve yava┼č ├Â─črenenlere┬á uygulanabilir.┬á Kendi kendine zarar veren davran─▒┼člar─▒n engellenmesi i├žin ├žocuk tutularak da kendisine fiziksel k─▒s─▒tlama uygulanabilir.

´ü«┬á┬á┬áBu uygulamalarla, sadece ├Ânceden peki┼čtirilmi┼č olan istenmeyen davran─▒┼č─▒n fiziksel olarak yap─▒lmas─▒ engellendi─či ve yerine herhangi bir yeni davran─▒┼č ├Â─čretilmedi─či i├žin, k─▒s─▒tlaman─▒n kalkmas─▒yla hedef davran─▒┼č─▒n tekrar ortaya ├ž─▒kmas─▒ ka├ž─▒n─▒lmaz olur.

´ü«┬á┬á┬áB├Âylece, davran─▒┼č─▒ ortadan kald─▒rma durumuna s├╝reklilik getirememesi, bu tekni─čin yetersiz kald─▒─č─▒ bir noktad─▒r.┬á ─░┼čte bu yetersizli─či gidermek ├╝zere, istenmeyen davran─▒┼ča bir k─▒s─▒tlama uygulan─▒rken, yok edilmesi ama├žlanan davran─▒┼čla ba┼č edecek kabul edilebilir kar┼č─▒t bir davran─▒┼č─▒n ├žocu─ča ├Â─čretilmesi gerekir.

´ü«┬á┬á┬áArzulanmayan davran─▒┼čla ba┼čedecek kar┼č─▒t olumlu davran─▒┼č─▒n peki┼čtirilmesi ve sa─čalt─▒m amac─▒yla ceza
´ü«┬á┬á┬áDaha ├Ânce s├Âz├╝ edilen teknikler arzulanmayan davran─▒┼člara son vermek a├ž─▒s─▒ndan yararl─▒ olmalar─▒na kar┼č─▒n, en etkin teknikler de─čildir.

Bundan sonra s├Âz├╝ edilecek iki teknik birlikte kullan─▒lmalar─▒ ko┼čuluyla arzulanmayan davran─▒┼č─▒ tamamiyle yok etme bak─▒m─▒ndan en etkin tekniklerdir. Bunlar:
´ü«┬á┬á┬á1)┬á┬á┬áArzulanmayan davran─▒┼čla ba┼čedecek kar┼č─▒t olumlu davran─▒┼č─▒n peki┼čtirilmesi,
´ü«┬á┬á┬á2) Sa─čalt─▒msal┬á ama├žla kullan─▒lan cezaÔÇÖd─▒r
´ü«┬á┬á┬áArzulanmayan davran─▒┼čla ba┼č edecek kar┼č─▒t olumlu davran─▒┼č─▒n peki┼čtirilmesi
´ü«┬á┬á┬áBa┼č edici davran─▒┼č, istenmeyen davran─▒┼č─▒n meydana gelmesini ├Ânleyen davran─▒┼čt─▒r.┬á ├ľrne─čin bir ├žocuk┬á ÔÇťBana ┼čeker verÔÇŁ diye kaba bir ┼čekilde iste─čini s├Âyledi─čini┬á ve┬á annenin de ÔÇťL├╝tfen bana ┼čeker verir misiniz?ÔÇŁ ┼čeklinde┬á ├žocu─čuna nazik├že iste─čini belirtmesini ├Â─čretmeyi diledi─čini varsayal─▒m.

´ü«┬á┬á┬áBu durumda┬á ÔÇťL├╝tfen bana ┼čeker verir misiniz?ÔÇŁ diye iste─čini belirtme davran─▒┼č─▒, kaba ┼čekilde isteme davran─▒┼č─▒n─▒n ba┼č edici kar┼č─▒t olumlu davran─▒┼č─▒d─▒r.┬á ─░┼čte, arzulanmayan davran─▒┼č─▒n durdurulmas─▒ i├žin cezaland─▒r─▒lmas─▒ ve arzulanan kar┼č─▒t ba┼č edici davran─▒┼č─▒n ├Â─čretilerek, yap─▒ld─▒─č─▒nda peki┼čtirilmesi, istenmeyen davran─▒┼č─▒n s├╝rekli olarak yok edilmesi i├žin en┬á etkin yoldur.
´ü«┬á┬á┬áSa─čalt─▒msal┬á ama├žla kullan─▒lan ceza
´ü«┬á┬á┬á─░stenilen davran─▒┼č─▒n yap─▒lma s─▒kl─▒─č─▒n─▒ artt─▒rmak i├žin peki┼čtirmeden, yani ├Âd├╝llendirmeden yararlan─▒rken, istenmeyen davran─▒┼č─▒ elemine etmek i├žin ise┬á ceza┬á y├Ânteminden yararlan─▒r─▒z.
´ü«┬á┬á┬áC e z a┬á ┬ábir tepkiden sonra, o tepkinin meydana gelme olas─▒l─▒─č─▒n─▒ azaltan olumsuz uyar─▒c─▒n─▒n veya olay─▒n sunulmas─▒ ya da olumlu uyar─▒c─▒n─▒n (├Âd├╝l├╝n)┬á kald─▒r─▒lmas─▒d─▒r.
´ü«┬á┬á┬áM├╝kemmelle┼čtirme (Overcorrection)
´ü«┬á┬á┬áBu teknik s├Âz├╝ edilen son iki tekni─če benzemektedir. Bu teknik, arzulanmayan davran─▒┼člar─▒n y├╝ksek frekansta g├Âr├╝ld├╝─č├╝, peki┼čtirmeye elveri┼čli uygun alternatif davran─▒┼člar─▒n ├žok k─▒s─▒tl─▒ oldu─ču ve/veya uygun olmayan davran─▒┼č─▒n yap─▒lma ko┼čuluna ba─čl─▒ olarak kald─▒r─▒lacak etkili peki┼čtire├žlerin az oldu─ču durumlarda ├Âzellikle ge├žerli bir ceza ┼čeklidir.

Bu tekni─čin 2 temel ├Â─česi vard─▒r:
´ü«┬á┬á┬áZarar─▒ ├Âdeme (Restitution)
´ü«┬á┬á┬áOlumlu Al─▒┼čt─▒rma (Positive Practice)
Zarar─▒ ├Âdeme, ├ževrede zarara neden olan arzulanmayan davran─▒┼č─▒n olmas─▒ halinde, zarara neden olan bireyin, ortam─▒ zarar ├Âncesindekinden daha iyi bir duruma getirmesi anlam─▒na gelir.

´ü«┬á┬á┬áE─čer bir birey, k─▒zg─▒nl─▒kla gruptaki di─čer bir ki┼čiyi d├Âv├╝p , ona k├╝fretmi┼čse, bu durumda tazmin etme bu ki┼čiden oldu─ču gibi, olay an─▒nda bulunan di─čer ki┼čilerden de ├Âz├╝r dileme ┼čeklinde olabilir.┬á Veya geceleri alt─▒n─▒ ─▒slatan bir ├žocuk i├žin bu tekni─čin uygulanmas─▒, ya┼č─▒n─▒n ve fizik├« durumunun m├╝sait olmas─▒ halinde, yata─č─▒n─▒ de─či┼čtirip ├žar┼čaf─▒n─▒ y─▒kamas─▒ ve hatta odan─▒n eskisinden daha iyi kokmas─▒n─▒ sa─člamas─▒ ┼čeklinde olabilir.

´ü«┬á┬á┬áOlumlu Al─▒┼čt─▒rma ise, sosyal kurallara uygun uyumlu davran─▒┼člar─▒n yinelenmesidir. Olumlu Al─▒┼čt─▒rma, arzulanmayan davran─▒┼čla ba┼č edici bir davran─▒┼čt─▒r.
´ü«┬á┬á┬á├ľneriler
´ü«┬á┬á┬áM├╝kemmelle┼čtirme olumsuz davran─▒┼čtan hemen sonra uygulanmal─▒d─▒r.
´ü«┬á┬á┬áZarar─▒ ├ľdeme ve Olumlu Al─▒┼čt─▒rma davran─▒┼člar─▒ fiziksel bir ceza olmak yerine, birey a├ž─▒k├ža yarar─▒ olabilecek ┼čekilde d├╝zenlenmelidir.
´ü«┬á┬á┬áM├╝kemmelle┼čtirme sadece i┼čbirli─čine haz─▒r ve onun e─čitimsel i┼člevini anlamaya yeterli bireylere uygulanmal─▒d─▒r.

´ü«┬á┬á┬áZarar─▒ ├ľdeme devresinde peki┼čtirme asgariye indirilmelidir.
´ü«┬á┬á┬áM├╝kemmelle┼čtirme uygun davran─▒┼člar─▒n peki┼čtirilmesiyle birlikte kullan─▒lmal─▒d─▒r.
´ü«┬á┬á┬áM├╝kemmelle┼čtirmeÔÇÖnin uyguland─▒─č─▒ devrede veya sonras─▒nda daha hen├╝z de─či┼čtirilmesi ama├žlanmam─▒┼č di─čer olumsuz davran─▒┼člardaki de─či┼čime dikkat edilmelidir.

´ü«┬á┬á┬áM├╝kemmelle┼čtirme s├╝releri m├╝mk├╝n oldu─čunca k─▒sa tutulmal─▒d─▒r.┬á Yani ortam─▒n eski durumuna getirilmesi i├žin gerekli olan s├╝renin d─▒┼č─▒na ta┼č─▒lmamal─▒d─▒r.┬á Bu tekni─čin k─▒sa s├╝relerle uygulanmas─▒, uygun davran─▒┼člar─▒n peki┼čtirilmesi i├žin daha fazla zaman kalaca─č─▒ anlam─▒na gelmektedir.

´ü«┬á┬á┬áGenellemenin b├╝y├╝k boyutlara ula┼čt─▒r─▒lmas─▒ i├žin, m├╝kemmelle┼čtirme ├že┼čitli ortamlarda ├že┼čitli ├Ânleyici yollarla uygulanmal─▒d─▒r.

Davasl─▒gil, ├ťmit (2004). Ders notlar─▒ndan al─▒nm─▒┼čt─▒r.

%d blogcu bunu be─čendi: