ÇOCUKLARDA RESME BAÅžLAMA AÅžAMALARI:
1-KARALAMA DÖNEMÄ° (1-4)YAÅž ARASI
Çocuklar bu yaÅŸlar arasında geliÅŸi güzel çizimler yaparlar. Resimler daha çok oyun amaçlıdır. Çizgiler,tren rayı vb. dir.
Karalama Örneklerinden bazıları ÅŸunlardır.
2-ÅžEMA ÖNCESÄ° DÖNEM (4-7) YAÅž ARASI
Üç yaÅŸ çocuÄŸu tipik yuvarlak kafa çizebilir. Ä°nsan çiz deÄŸince baÅŸ ve ayakları olan insan çizebilirler. Yüz hatlarını belirleyebilir. Dört yaÅŸ çocuÄŸu kolları ve bacakları olan çöp adam çizebilirler. BeÅŸ yaşındaki çocuÄŸunun yaptığı insan ve evler daha belirgin olmaktadır. Altı yaÅŸ çocuÄŸunun yaptığı resimler de artık yavaÅŸ yavaÅŸ konuda vardır. Resimlerde yer zemini çizgisi mevcuttur. Resimlerde saydamlık da vardır. ÖrneÄŸin ev çizimlerinde evin içindeki eÅŸyalarında çiziliyor olması gibi.
RENKLERÄ°N ANLAMLARI (4-7) YAÅž ARASI
Dört beÅŸ yaÅŸlarındaki çocuklar genelde renk ayrımı yapmadan resmi boyarlar. Bu yaÅŸlarda ana ve ara renkleri öÄŸrenebilirler. Mutlu resimlerde genelde sarı renk, üzüntülü resimlerde genelde kahverengi renk daha ağırlıktadır. Unutulmamalıdır ki çocuk hangi rengi seviyorsa ,resimlerde ağırlık o renge doÄŸrudur. Resimlerde ağırlık kırmızı renkse iddiacılığı ve saldırganlığı temsil eder. Pembe,sarı,turuncu......gibi sıcak renkleri seçen çocuklar sevecen,uyumlu,iÅŸbirlikçi......dir. Siyah,mavi,yeÅŸil,kahverengi gibi soÄŸuk renkleri seçen çocuklar, baskıcı aile ortamında yetiÅŸen iddiacı,çekingen,güçlükle kontrol edilen,uyumsuz,gerçek duygularını bastıran .... çocukları temsil edebilir.
3-ÅžEMATÄ°K DÖNEM (7-9) YAÅžLAR ARASI
Resimler daha belirgin ve ayrıntılıdır. Ä°lk bakışta resmin ne olduÄŸu kolaylıkla anlaşıla bilinir . Resimler daha gerçekçidir. Resimde mekansal iliÅŸki vardır. Çocuklar yer çizgisi kullanırlar. Yer çizgisi çocuÄŸun kendisi ve çevresiyle olan iliÅŸkinin boyutunu temsil eder. Bu dönemde kuÅŸbakışı resim çizimleri ağırlıktadır.
4-GERÇEKÇÄ°LÄ°K DÖNEMÄ° (9-12)YAÅžLAR ARASI
Bu dönemde resimlerde daha ayrıntılı çizimler ve gerçekçi bir yaklaşım görülür. Resim konularında kızlar ve erkekler arasında farklılıklar gözlemlenir. Kız çocukları daha çok bebek resmi,portreler,elbiseler...erkek çocukları ise araba,gemi,uçak...çizerler. Resimleri beÄŸenmeme , aşırı hassasiyet ve kendini ifade güçlüÄŸü görülür.
5-DOÄžALCILIK DÖNEMÄ°(12-14)YAÅžLAR ARASI
Nesneler orantılıdır. Resimler perspektiftir. Yakın çevrede gördüÄŸü objelerin orantılarını,boyutlarını ve derinliklerini çizgileriyle yansıtmaya çalışır. Renkleri ise en iyi ÅŸekilde kullanırlar.
ZÄ°HÄ°NSEL YETERSÄ°ZLİĞİ OLAN ÇOCUKLARIN RESÄ°MLERÄ°
Resimlerde belirgin herhangi bir konu yoktur. Plansızdır. Yaşıtlarının resim özelliklerinden oldukça gerilik gösterir. Resim cılız ve ilkeldir. ÇoÄŸunlukla kağıda resim yerine çeÅŸitli karamalar yaparlar. Ayrıntılar bulunmaz .ÖrneÄŸin insan resmi çiz dediÄŸimizde sadece sınır belirten bir çizgi çizilir.Gözler,ağız,burun vs. çizilmez.Ev çizdiÄŸinde çatısı kapısı,bahçesi baÅŸka bir yere çizilir.Çocukta resimleri ters çizme sıklıkla karşılaşılıyorsa öÄŸrenme güçlüÄŸü çekebileceÄŸi düÅŸüne bilinir. ÖrneÄŸin aÄŸaçların ters çizilmesi gibi.
ÜSTÜN YETENEKLÄ° ÇOCUKLARIN RESÄ°MLERÄ°
Üstün kabiliyetli kiÅŸi diÄŸer insanlardan farklı düÅŸünebilme davranabilme kabiliyetine sahiptir. Resimlerde dikkati çeken ortak özellikler kısaca, akranlarından üstün bir performans göstermeleri, farklı kavramlar arasında mantıklı iliÅŸkiler kurabilmeleri,geliÅŸmiÅŸ hayal gücü ,çizilen figürlerin hareket halinde olabilmesi,renklerin genelde canlı olması kağıdın tamamının kullanılması gibi......
UNUTULMAMALIDIR KÄ°
Çok güzel resim yapan çocuk zekidir,zeki çocuklar güzel Resim yaparlar DENÄ°LEMEZ.
ÇOCUÄžUN PSÄ°KOLOJÄ°K ÖZELLÄ°KLERÄ°NÄ° YANSITAN RESÄ°MLER
OKUL FOBÄ°SÄ° :Resimlerde aile bireyleri ağırlıklı olarak çizilir. Okul ,öÄŸrenci resmi çizmek istemezler.Ev ve evde mutlu çocuk resimleri çizerler.Resimler saydamdır.
GÜVENSÄ°ZLİĞİ YANSITAN RESÄ°MLER: Kağıdın tamamı kullanılmaz,boÅŸluklar fazladır. Çizimler yarımdır. Küçük figürler çizme ve kağıdın bir bölümünü kullanma eÄŸilimindedirler. Ä°nsan figürlerinde el ve ayakların çizilmemiÅŸ olması güvensizliÄŸi ve çevreye uyumda yaÅŸanılan güçlüÄŸü,iletiÅŸim eksikliÄŸini,paylaşım azlığını,kendinden baÅŸka insanlarla birlikte olmamayı,bencilliÄŸi de ifade etmektedir. Güvensiz çocuÄŸun resimlerindeki çizgiler daha çok silik ve kesik kesiktir.
HÄ°PERAKTÄ°F ÇOCUKLARIN RESÄ°MLERÄ°:TaÅŸkın ve çok renkli resim çizerler.Gerilimli oldukları için genelde karalamayı tercih ederler ve resimleri hep yarım kalır. Çizdiklerinde ise resimleri çok büyük olur.
CÄ°NSEL KÄ°MLÄ°K KARMAÅžASI : Anne ve babaya aşırı yaklaşılması, zıt cinsel kimlikte çizimlerde yoÄŸunlaÅŸma, ev resimlerinde yatak odasının çizimi, etek giyen,çocuk emziren baba , ava giden sakal bırakan anne figürlerinin çizilmiÅŸ olması bize bazı ipuçları vermektedir.
AİLEDE İLETİŞİM PROBLEMLERİNİN OLDUĞUNU İFADE EDEN RESİMLER
Ailede iletiÅŸim kopukluÄŸu ,aileyi konu alan resimlerde açıkça görülmektedir. Resimde aile üyelerinin birinin veya birkaçının eksikliÄŸi.. ,( annenin,babanın,kardeÅŸlerin,aile içinde yaÅŸayan diÄŸer fertlerin hala,amca,dede,ninenin ..... çizilmemiÅŸ olması ) Aile fertlerini çizmeyi rededmesi,ebeveyn figürlerinin olmaması parçalanmış aileyi ,sevgi eksikliÄŸini , Anne baba ve çocukların arasına nesnelerin yerleÅŸtirilmesi,aile bireylerinin arasına köprü , gökdelen evler ,yol, ırmak ,aÄŸaçların................. çizilmesi, iletiÅŸim problemlerinin bir göstergesi olarak kabul edile bilinir.
Anne babanın çok büyük çocuÄŸun çok küçük veya anne babadan birinin büyük diÄŸerinin küçük çizilmiÅŸ olması ailede baskıyı aile fertleri arasında problemin olduÄŸunu baskıcı ve otoriter tutumu,anne babanın çok abartılı çizimi onlara duyulan hayranlığı da temsil edebilir.
Resimde küçük kardeÅŸin anne babanın elinden tutuyor olması ve diÄŸer çocuÄŸun çok uzaklarda çizilmesi veya hiç çizilmemiÅŸ olması,sevgi yoksunluÄŸunu ,kardeÅŸ kıskançlığını ,kendisini yok saydığını, iç çatışmaların bir göstergesi olabileceÄŸi düÅŸüne bilinir.
RESÄ°MLERDE KÄ° FÄ°GÜRLERÄ°N ANLAMLARI Ä°NSAN FÄ°GÜRÜNDE KÄ° KISIMLARIN ANLAMLARI
Büyük veya çok küçük kafanın çizilmesi zihinsel aktivite de problemlerin olduÄŸunu,zihinsel geriliÄŸi ifade eder.
Vücudun organlarının çizilmemesi veya eksik bırakılması endiÅŸe duyulan,rahatsızlık hissedilen kısımları yansıtır.
Kolların abartılı çizimi aile içi ve çocuÄŸa yönelik ÅŸiddeti, Kolların çizilmemesi ise güç ve kuvvetin azlığını,
AÄŸzın büyük veya küçük çizimi dil ve konuÅŸma problemi AÄŸzın çizilmemesi iletiÅŸim problemlerini....
Gözlerin büyük çizimi merakı,boÅŸ ve anlamsız bakan gözlerin olması görme problemini ve görmeye baÄŸlı öÄŸrenme problemlerini...
Burunun abartılı çizimi astım ,bronÅŸit vb. solunum yoluna baÄŸlı problemlerin olduÄŸunu...burunun çizilmemesi güç savaşını,güçsüzlüÄŸü,desteksizliÄŸi..
Kulakların normalinden farklı ,büyük veya küçük çizimi iÅŸitmeye baÄŸlı problemlerin olduÄŸunu....
Ellerin çok büyük çizilmesi dayağı ,ÅŸiddeti,çalma eylemlerini,çok küçük çizilmesi ise güvensizliÄŸi,çevreye uyum güçlüÄŸünü ....
Ayakların abartılı çizimi kendine olan güveni,küçük çizilmesi ise güvensizliÄŸi ve yardımsızlığı,
Cinsel organların çizimi saldırganlığı,aşırı endiÅŸeyi ve anne babayı çıplak görmüÅŸ olmayı temsil etmektedir.
EV FÄ°GÜRLERÄ°NÄ°N YORUMLANMASI
Ev çocuÄŸun duygusal yaÅŸamının oluÅŸtuÄŸu merkezdir. Evin saydam olarak çizilmesi,yaÅŸamı canlılığı , içini göstermeyen duvarların çizilmiÅŸ olması ise karamsarlığı,yaÅŸam ifadesinde ki güçlükleri,kendini anlatmakta karşılaşılan zorlukları ifade etmektedir.
Evlerdeki bacalardan yükselen kalın dumanlar aile için de yaÅŸanılan kavgaları,çatışmaları ,sürtüÅŸmeleri gösterir.
Yüksek binalar ve gökdelenler çocuktaki özlem ve komplekslerin ,gerginliÄŸin yansımasıdır . Ezilme ve baÅŸkaldırı vardır.
Evlerden çıkan yollar rehberliÄŸe ,yol gösterilmeye duyulan ihtiyaçtır.
Resimlerde, insan resimlerinin azlığı veya yokluÄŸu sosyal iliÅŸkilerde kopukluÄŸu belirtir.Ä°nsan figürünün çokluÄŸu ise sosyal iliÅŸkilerde ki geliÅŸmiÅŸlik düzeyini belirtir.
Çizilen kuÅŸ resimleri özgürlüÄŸe duyulan ihtiyaç hasrettir
Çizilen aÄŸaçlarda meyve olması verimli olma isteÄŸi yeÅŸil yapraklı aÄŸaçlar canlılığı,solmuÅŸ yapraklı aÄŸaçlar ve yaprak dökümü ölüm isteÄŸini,aÄŸaç köklerinin olması içgüdüye önem vermesi ve bağımlılık duygularını yansıtır.
Resimlerde çok bulut veya koyu renkli bulutların olması çözülemeyen problemleri ifade edmektedir.
ÇOCUK RESÄ°MLERÄ°NÄ°N GENEL OLARAK YORUMLANMASINDA DÄ°KKAT EDÄ°LMESÄ° GEREKEN HUSUSLAR
ÇocuÄŸun bize kendisini yansıtması ve olaylar hakkında duygu ve düÅŸüncelerini ifade etmesinde,yalın bir anlatım aracı olan resmim önemi büyüktür. Resim etkinliÄŸinin aynı zamanda sözsüz dili oluÅŸturması ve bu yolla anlatımın kolay olması, yaşı ve kiÅŸilik özellikleri nedeniyle sözlü iletiÅŸim kurmakta güçlük çeken çocukları tanımada da önemli bir teÅŸhis aracı olmasını saÄŸlamaktadır.
Çocuk resimlerini yorumlarken ,dikkat etmemiz gereken bazı önemli noktalar bulunmaktadır.
Tek resimden yola çıkarak yapacağımız bir deÄŸerlendirme bize hatalı sonuç verebilir. ÇocuÄŸun diÄŸer resimlerinede dikkat etmeli ve toplu bir deÄŸerlendirme yapılmalıdır. Resim deÄŸerlendirmesine baÅŸlamadan önce.....ÇocuÄŸun genel tutum ve davranışlarını ,içinde yaÅŸadığı
Psikolojik sosyo-kültürel ve ekonomik durum,arkadaÅŸlarıyla kardeÅŸleriyle iliÅŸkileri,okul ve aile içi iliÅŸkileri çocuÄŸun yaşını,cinsiyetini,ailede kaçıncı çocuk olduÄŸunu varsa uyum ve davranış sorununun türünü, ailesinin genel özelliklerini,okul baÅŸarısını,çocuk hakkındaki genel izlenim ve görünüm ,diÄŸer önemli özellikleri de göz önünde bulundurulmalıdır.
Resim aynı zamanda öÄŸrenilen bir davranıştır. Resim çizmede öÄŸretmen faktörü de önemlidir. Çocuklar resim çizmeyi kendi kendilerine,ailelerinden,öÄŸretmenlerinden veya arkadaÅŸlarından öÄŸrenebilirler.
Konu seçimi yapmadan 'Hadi bakalım bize bir resim çiz' dediÄŸimizde ,çocuk ilgi ve ihtiyaçları doÄŸrultusunda içinde yaÅŸadığı psikolojik duruma ve hayal gücünün de etkisiyle resim çizebilir .Serbest konu verdiÄŸimizde çocuÄŸun çizmiÅŸ olduÄŸu resimdeki tema da çok önemli-dir .
Unutulmamalıdır ki, resim deÄŸerlendirilmesi projektif bir tekniktir.Yorumlar, yorumlayana göre deÄŸiÅŸkenlik gösterebilir.
ÇÄ°ZGÄ°LERÄ°N YORUMU
Büyüklük:Çok büyük ve çok küçük resimler anlamlı olabilir.
Büyük Resimler :Sayfanın tamamını kaplayan çok büyük resimler Küçük Resimler:Birkaç cm büyüklüÄŸünde ki resimler
-Ä°ç kontrol zayıflığı
-hiperaktivite
-Dikkat dağınıklığı
-Saldırganlık -Ürkek
-Benlik Saygısı düÅŸük
-Ä°çe dönük
Abartılı Çizimler: beden kısımlarının abartılarak büyük veya küçük çizilmesi
BaÅŸ Zihinsel açıdan kendini yetersiz gören çocuklar
Ağız KonuÅŸma ve dil problemi olan çocuklar
Bağımlı çocuklar
Gözler Göz bebeÄŸi olamadan çizilen resimler görme problemi olan çocuklar
Güvensiz ve ÅŸüpheci
Ayaklar Güven isteÄŸi,
Kaygı
Burun Solunum güçlüÄŸü çeken çocuklar
Kulaklar Ä°ÅŸitme problemi
Kuşkucu,(başkaları tarafından dinlenme )
Cinsel Organlar Saldırganlık
Dürtü kontrolü zayıf
Eksik ve Unutulan Çizgiler:Bazı beden kısımlarının çizilmemesi veya belirgin olmaması
Eller Güvensizlik
Çevreye uyumda güçlük
Kollar Güvensizlik
Güç ve kuvvet azlığı
Bacaklar ÇocuÄŸun kendini desteksiz
Hareketsiz algılaması
Ayaklar Kendine güvensizlik
Burun Benlik saygısı düÅŸük
ağız İlişki kurmakta zorluk
Kaynaklar
Karadeniz Teknik Üniversitesi Özel EÄŸitim Bölümü Zihinsel Engellirde Resim Ders ders notları
