hd porno porno hd porno porno

Category: ├ľzel E─čitim ├ľ─čretim Y├Ântemleri

Uygun Olmayan Davran─▒┼člar─▒n Azalt─▒lmas─▒

UYGUN OLMAYAN DAVRANI┼×IN AZALTILMASI┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á

┬á┬áDavran─▒┼člar─▒ azaltma y├Ântemleri, birey ├╝zerindeki etki ya da kontrol g├╝c├╝ne g├Âre en ─▒l─▒ml─▒dan en az ─▒l─▒ml─▒ya do─čru s─▒ralanabilmektedir. Uygun olmayan davran─▒┼č uygun bir y├Ântemle azalt─▒labilecek veya ortadan kald─▒r─▒labilecekse, azaltma i├žin ├Âncelikle o y├Ântem se├žilmelidir.

Il─▒ml─▒l─▒k s─▒ralamas─▒ Davran─▒┼č azaltma tekni─či
En ─▒l─▒ml─▒┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áEn az ─▒l─▒ml─▒ Uygun olmayan davran─▒┼č─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒n─▒ ├Ânleme
Ayr─▒ml─▒ peki┼čtirme
S├Ânme
Tepkinin bedeli
Mola
A┼č─▒r─▒ d├╝zeltme
Bedensel ceza

UYGUN OLMAYAN DAVRANI┼×LARI ├ľNLEME┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áUygun olmayan davran─▒┼člar─▒n olu┼čmas─▒n─▒ ├Ânlemek uygun olmayan davran─▒┼č─▒ azaltmak i├žin ├žabalamaktan ├žok daha etkilidir. Uygun olmayan davran─▒┼čla ilgili ├ževresel ko┼čullar─▒ belirlemek ve bu ko┼čullar─▒ de─či┼čtirmek davran─▒┼člar─▒ azalt─▒r.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Davran─▒┼č─▒n hemen ard─▒ndan gelen ├ževresel ├Âzellikler davran─▒┼č─▒n yap─▒lma e─čilimini ya da s─▒kl─▒─č─▒n─▒ art─▒r─▒yorsa bunlar peki┼čtire├ž etkisi g├Âsteriyordur.┬á

UYGUN OLMAYAN DAVRANI┼×LARI ├ľNLEMEN─░N YOLLARI

Davran─▒┼č Zincirini K─▒rmaYak─▒nl─▒k Kontrol├╝: Sakin ─░leti┼čim F─▒rsat─▒┼×akayla Kar─▒┼č─▒k KontrolBeklenen Davran─▒┼ča ─░li┼čkin ├ľ─čretimsel Kontrol Ve Y├Ânergeler Sa─člamakProblem ├ç├Âzme F─▒rsat─▒ Yaratma (Olumlu Se├ženekler ├ľnermeUyaran De─či┼čikli─či : Nesnelerin Kald─▒r─▒lmas─▒, Yerlerini De─či┼čtirilmes

i┬áSINIFTA ORTAYA ├çIKAB─░LECEK┬áUYGUN OLMAYAN DAVRANI┼×LARI ├ľNLEM

E├ľ─črencileri beklentileri konusunda bilgilendirmeOlumlu ├Â─črenme atmosferi olu┼čturma (esnek, e─členceli)─░lgin├ž ve anlaml─▒ ├Â─črenme deneyimleri sa─člamaTehditten ka├ž─▒nmaTarafs─▒z davranmaKendine g├╝ven sergileme ve ├Â─črencilerde kendine g├╝ven yaratma├ľ─črencilere olumlu at─▒fta bulunma.8.┬á┬á┬á┬á┬á.S─▒n─▒ftaki fiziksel d├╝zenlemelere dikkat etme ve zaman ay─▒rma.

9.┬á┬á┬á┬á┬á.Olumlu modeller kullanama.10.┬á┬á┬á.Serbest zamanlar─▒ s─▒n─▒rland─▒rma.11.┬á┬á┬á.Akran etkile┼čimi

AYRIMLI PEK─░┼×T─░RME┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áUygun olmayan davran─▒┼člar─▒n azalt─▒lmas─▒ i├žin uygun davran─▒┼člar─▒n art─▒r─▒lmas─▒ ya da s├╝rd├╝r├╝lmesi s├Âz konusudur. ─░ki temel peki┼čtirme ilkesine dayan─▒r.

Birinci olarak, davran─▒┼č uygun ay─▒rt edici uyaran─▒ izledi─činde peki┼čtirilir.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ─░kinci uygulamada, di─čer davran─▒┼člar g├Ârmezden gelinirken belli bir hedef davran─▒┼č peki┼čtirilir.┬áAyr─▒ml─▒ Peki┼čtirme T├╝rleri.1.┬á┬á┬á┬á┬á.Di─čer Davran─▒┼člar─▒ Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme (DDAP).

2.┬á┬á┬á┬á┬á.Alternatif Davran─▒┼člar─▒ Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme (ADAP).3.┬á┬á┬á┬á┬á.Kar┼č─▒t Davran─▒┼člar─▒ Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme (KDAP).

4.┬á┬á┬á┬á┬á.Seyrek Yap─▒lan (Azalan) Davran─▒┼člar─▒ Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme (SEDAP).5.┬á┬á┬á┬á┬á.S─▒k Yap─▒lan (Artan) Davran─▒┼člar─▒ Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme (SIDAP)┬á.

1.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Di─čer Davran─▒┼člar─▒ Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme (DDAP)┬áa). Uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n aras─▒ndan birini belirlemek ve di─čer uygun olmayan davran─▒┼člar devam etse bile se├žilen uygun olmayan davran─▒┼č yap─▒lmad─▒─č─▒nda peki┼čtirilir.┬áb). Belirlenen bir zaman dilimi ya da g├Âzlem s├╝resi i├žinde uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n hi├ž olmamas─▒ durumunda, g├Âzlem s├╝resi sonunda bu durumun peki┼čtirilmesidir.┬á┬ác). G├Âzlem s├╝resi boyunca olu┼čan di─čer davran─▒┼člar dikkate al─▒nmaz.

Di─čer Davran─▒┼člar─▒n Peki┼čtirilmesinin Uygulama Bi├žimleri┬á.-┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.

B├╝t├╝nc├╝l Zaman Aral─▒─č─▒na Dayal─▒ Olarak Di─čer Davran─▒┼člar─▒n Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirilmesi:┬áBelirlenen zaman aral─▒─č─▒ i├žinde uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n peki┼čtirilmesi. Her 10 ya da her 30 dakikada bir.┬á.-┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.

Anl─▒k G├Âzleme Dayal─▒ Olarak Di─čer Davran─▒┼člar─▒n Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirilmesi:┬áBelirlenen g├Âzlem s├╝resinin sonunda bakar ve ├Â─črenci o anda davran─▒┼č─▒ yapm─▒yorsa, peki┼čtirir. G├Âzlem s├╝resinin geri kalan k─▒sm─▒nda olu┼čan davran─▒┼člar dikkate al─▒nmaz.┬á┬á.-┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.

Yeniden Ba┼člat─▒lan Aral─▒kta Di─čer Davran─▒┼člar─▒n Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirmesi:┬áG├Âzlem s├╝resinin tamam─▒nda uygun olmayan davran─▒┼č hi├ž sergilenmezse ├Â─črenci peki┼čtirilir. Her uygun olmayan davran─▒┼č─▒n yap─▒lmas─▒ndan sonra g├Âzlem aral─▒─č─▒n─▒n yeniden ba┼člat─▒l─▒r.┬á┬á.-

.Artan Aral─▒klarla Di─čer Davran─▒┼člar─▒n Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirilmesi:┬áG├Âzlem aral─▒─č─▒ boyunca uygun olmayan davran─▒┼č hi├ž yap─▒lmazsa peki┼čtire├ž verilir. ├ľ─črencilerin ilerlemesine ba─čl─▒ olarak aral─▒─č─▒n s├╝resi dereceli olarak art─▒r─▒l─▒r.

2. ┬á┬á┬á┬á┬á Alternatif Davran─▒┼člar─▒ Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme (ADAP)┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Azalt─▒lmas─▒ hedeflenen uygun olmayan davran─▒┼č─▒n daha uygun bi├žiminin peki┼čtirilmesidir. Alternatif davran─▒┼člar─▒n peki┼čtirilmesi uygulamas─▒n─▒n a┼ča─č─▒da s─▒ralanan avantajlar─▒ vard─▒r..┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Uygun davran─▒┼člara odaklan─▒r.

.┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Uygulay─▒c─▒y─▒ ├žocu─čun repertuar─▒nda olan ya da olmaya uygun davran─▒┼člar─▒ g├Âzden ge├žirmeye y├Âneltir..┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.├çocu─čun davran─▒┼člar─▒ ├╝zerinde iki y├Ânl├╝ etkisi vard─▒r. Peki┼čtirilen uygun davran─▒┼člar─▒n artmas─▒ ve uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n azalt─▒lmas─▒. ├ľte yandan uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n cezaland─▒r─▒lmas─▒na yer verildi─činde sadece uygun olmayan davran─▒┼č azal─▒r, uygun olan davran─▒┼č─▒n artmas─▒ e─čilimi g├Âzlenmez.

.┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.ADAP s├╝recinin ├Â─čretimi ve uygulanmas─▒ kolayd─▒r.

3. ┬á┬á┬á┬á┬á Kar┼č─▒t Davran─▒┼člar─▒ Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme (KDAP)┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áfiziksel olarak uygun olmayan davran─▒┼čla ayn─▒ anda yap─▒lamayacak davran─▒┼člar─▒n peki┼čtirilmesidir. ├ľrne─čin ba┼čkalar─▒na vurma davran─▒┼č─▒n─▒ azaltmak i├žin kollar─▒n─▒ ba─člama davran─▒┼č─▒n─▒ peki┼čtirmek gibi. Ba┼čkalar─▒na ve kendine zarar verme davran─▒┼č─▒nda etkili bir y├Ântemdir.

4. ┬á┬á┬á┬á┬á┬á Seyrek Yap─▒lan (Azalan) Davran─▒┼člar─▒ Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme (SEDAP)┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Baz─▒ davran─▒┼člar normalde yap─▒lmas─▒ gerekti─činden daha fazla yap─▒ld─▒klar─▒nda uygun olmayan davran─▒┼č ├Âzelli─či kazan─▒r. Seyrek yap─▒lan davran─▒┼člar─▒n ayr─▒ml─▒ peki┼čtirilmesi, ba┼člama d├╝zeyi verileri ile kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda hedef davran─▒┼č oran─▒ndaki k├╝├ž├╝k azalmalar─▒n peki┼čtirilmesidir.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Seyrek davran─▒┼člar─▒ ayr─▒ml─▒ peki┼čtirmenin iki bi├žimi vard─▒r;

.1.┬á┬á┬á┬á┬á.Davran─▒┼č─▒n belirlenen zaman aral─▒─č─▒ bittikten sonra yap─▒lmas─▒na dayal─▒ olarak peki┼čtirilmesi. ├ľrne─čin, ders sonunda tuvalete gitme..

2.┬á┬á┬á┬á┬á.Belirlenen zaman aral─▒─č─▒ i├žinde davran─▒┼č─▒n daha seyrek d├╝zeyde yap─▒lmas─▒n─▒n peki┼čtirilmesi. ├ľrne─čin bir saatlik zaman aral─▒─č─▒nda 3 kez ya da daha az tuvalete gitmek istedi─činde peki┼čtirilir.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Seyrek davran─▒┼člar─▒n ayr─▒ml─▒ peki┼čtirmesinde en ├Ânemli ├Â─če ba┼člama d├╝zeyinde belirlenen aral─▒k s├╝resince davran─▒┼č─▒n yap─▒lma s─▒kl─▒─č─▒n─▒n kesin olarak belirlenmesidir.┬á┬á

UYGUN OLMAYAN DAVRANI┼×LARI AZALTMA TEKN─░KLER─░ H─░YERAR┼×─░S─░┬á

.1.┬á┬á┬á┬á┬á.D├╝zey: Ayr─▒ml─▒ Peki┼čtirme.2.┬á┬á┬á┬á┬á.D├╝zey: S├Ânme.3.┬á┬á┬á┬á┬á.D├╝zey: Ho┼ča Giden Uyaran─▒ ├çekme┬á.(2.┬á┬á┬á┬á.D├╝zey Ceza)Tepkinin BedeliMola.

4.┬á┬á┬á┬á┬á.D├╝zey: Ho┼ča Gitmeyen Uyaran Verme┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á (1. D├╝zey Ceza)┬á

B─░L─░NEN DAVRANI┼× AZALTMA TEKN─░KLER─░┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á

S├ľNME┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á S├Ânme, daha ├Ânceden peki┼čtirilen bir davran─▒┼č─▒n peki┼čtirilmemeye ba┼članmas─▒yla hedef davran─▒┼č─▒n s─▒kl─▒─č─▒n─▒n s├╝resinin ya da yo─čunlu─čunun dereceli olarak azalt─▒lmas─▒ s├╝recidir.

S├Ânme uygulamas─▒n─▒n ba┼č─▒nda hedef davran─▒┼čta art─▒┼č ve ├že┼čitlenme meydana gelir; ancak, uygulama kararl─▒ ve tutarl─▒ bi├žimde s├╝rd├╝r├╝l├╝rse, davran─▒┼č giderek azal─▒r. Kendine ya da ├ževresine zarar verme gibi davran─▒┼člarda s├Ânme kullan─▒lmaz.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á S├Ânme uygulamas─▒n─▒n etkilili─či ile ilgili en ├Ânemli fakt├Âr tutarl─▒l─▒kt─▒r. S├Ânmeni, ki┼činin kendi i├žinde, farkl─▒ zamanlarda, farkl─▒ ki┼čiler aras─▒nda etkili olabilmesi i├žin, davran─▒┼č her yap─▒ld─▒─č─▒nda g├Ârmezden gelinmesidir.

Peki┼čtirme kayna─č─▒n─▒n kontrol edilemedi─či durumlarda (parmak emme, kendini uyarma vb.) s├Ânme etkili bir y├Ântem olmayabilir.

S├Ânme, ├žocuklar─▒n dikkat elde ettikleri i├žin yapt─▒klar─▒ uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n azalt─▒lmas─▒nda etkili bir uygulamad─▒r. Ancak, bazen ├žocuk istedi─či ger├žekle┼činceye kadar uygun olmayan davran─▒┼č─▒ yapar. Bu y├Ân├╝yle uygulamac─▒lar i├žin uygulay─▒c─▒lar i├žin s├Ânme kullanmak ├žok zordur.

Uygulay─▒c─▒ daha ├Ânceden peki┼čtirdi─či davran─▒┼č─▒ g├Ârmezden gelmeye ba┼člay─▒nca ne olur?

├çocuk uygulay─▒c─▒n─▒n dikkatini elde etmek i├žin davran─▒┼č─▒n─▒n s─▒kl─▒─č─▒n─▒ ve yo─čunlu─čunu art─▒r─▒r. Bu s├Ânme patlamas─▒d─▒r. S├Ânme patlamas─▒, s├Ânme uygulamas─▒n─▒n ba┼člamas─▒ndan sonra hedef davran─▒┼č─▒n yo─čunlu─čunun veya s─▒kl─▒─č─▒n─▒n ge├žici olarak artmas─▒d─▒r. Ne yaz─▒k ki uygulamac─▒ s├Ânme patlamas─▒n─▒ bilmiyorsa, s├Ânme program─▒n─▒n etkisiz oldu─ču konusunda yanl─▒┼č karar verir.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Uygulay─▒c─▒ s├Ânme kullanmadan ├Ânce patlama a┼čamas─▒nda uygun olmayan davran─▒┼č─▒ g├Ârmezden gelip gelmeyece─čine karar vermelidir. E─čer s─▒kl─▒─č─▒ ya da yo─čunlu─ču artt─▒─č─▒nda davran─▒┼č─▒ g├Ârmezden gelmek m├╝mk├╝n de─čilse s├Ânme kullan─▒lmamal─▒d─▒r. S├Ânme patlamas─▒ s─▒ras─▒nda azalt─▒lmak istenen hedef davran─▒┼člarda ge├žici ir art─▒┼č olmas─▒ s├Ânme tekni─činin poatsiyel yan etkisidir. S├Âne kullan─▒l─▒rken bir ba┼čka dikkat edilmesi gereken nokta peki┼čtirilmemesine ra─čmen s├Ânme uygulamas─▒ s─▒ras─▒nda hedef davran─▒┼č─▒n ge├žici olarak kendili─činden geri gelmesidir. Bu durumda en ├Ânemli tehlike davran─▒┼č─▒n yeniden dikkat ya da ba┼čka bir peki┼čtire├ž elde ediyor olmas─▒d─▒r.

S├Ânme Tekni─čini Etkili ┼×ekilde Kullanmak ─░├žin ─░zlenecek Basamaklar.

  • .Hedef davran─▒┼č─▒ izleyen b├╝t├╝n peki┼čtire├žleri belirle..┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Hedef davran─▒┼č─▒ izleyen b├╝t├╝n peki┼čtire├žleri geri ├žek..┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Hedef davran─▒┼č her yap─▒ld─▒─č─▒nda g├Ârmezden gel, tutarl─▒ ol..┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.S├Ânme program─▒ s├╝resince uygun davran─▒┼člar─▒ belirle ve peki┼čtir..
  • .Kendili─činden geri gelme ve s├Ânme patlamas─▒ ger├žekle┼čti─činde davran─▒┼č─▒ g├Ârmezden gelmeyi s├╝rd├╝r..┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Uygulay─▒c─▒ dikkatinin uygun olmayan davran─▒┼člar─▒ de─čil de uygun davran─▒┼člar─▒ izleyece─čini ├Â─čret ve g├Âster

S├Ânmenin Avantajlar─▒.

  • .S├Ânme s├Âzel ya da bedensel zorlama kullanmaks─▒z─▒n uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n azalt─▒lmas─▒nda etkili olabilir.┬á.┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.S├Ânme ├žocukla uygulay─▒c─▒ aras─▒nda m├╝cadeleye yol a├žmaz ve ├žocu─čun benlik sayg─▒s─▒n─▒ azaltmaz..┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.S├Ânme bir ceza uygulamas─▒ de─čildir.┬á.┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.S├Ânmenin etkisi dereceli olabilirken etkililik s├╝resi genellikle uzundur.

.┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Uygun olmayan davran─▒┼č g├Ârmezden gelinirken, uygun olan davran─▒┼člar─▒n peki┼čtirilmesi s├Ânme s├╝recinin en ├Ânemli ├Â─česidir.

S├Ânme Ne Zaman Etkili Olmaz?.

  • .Hedef davran─▒┼č─▒ izleyen peki┼čtire├žler belirlenemezse,.┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Hedef davran─▒┼č─▒ izleyen peki┼čtire├žlerin geri ├žekilmesi m├╝mk├╝n de─čilse,.
  • .├çocukla ili┼čkideki di─čer ki┼čiler s├Ânme s├╝recini uygulayamayacaksa,.┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Hedef davran─▒┼č─▒ izleyen arkada┼č dikkati kontrol edilemiyorsa,.┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Hedef davran─▒┼č─▒n yanl─▒┼čl─▒kla peki┼čtirilme (peki┼čtirme kazalar─▒) olas─▒l─▒─č─▒ y├╝ksekse,.
  • .S├Ânme patlamas─▒ s├╝resinde ├žocu─čun davran─▒┼č─▒ g├Ârmezden gelinemiyorsa ya da ├ževredeki di─čer etkenler kontrol edilemiyorsa,

.┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Hedef davran─▒┼č─▒ g├Ârmezden gelmek tehlikeli ise ya da uygun de─čil ise.

TEPKİNİN BEDELİ                

Uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n hemen ard─▒ndan, ├žocu─čun sahip oldu─ču peki┼čtire├žlerin ya da y─▒ld─▒z, g├╝len y├╝z, para gibi sembol peki┼čtire├žlerin sistematik olarak geri al─▒nmas─▒d─▒r. ├çocu─čun daha ├Ânceden peki┼čtire├ž ya da sembol peki┼čtire├ž kazanm─▒┼č olmas─▒ gereklidir.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Tepkinin bedeli uygulamas─▒na yer verildi─činde, ├žocu─ča s├Âzl├╝ ve yaz─▒l─▒ olarak bir liste ile her uygun olmayan davran─▒┼č─▒ i├žin geri al─▒nacak peki┼čtire├ž say─▒s─▒ ve peki┼čtire├ž kaybetmesinin sonu├žlar─▒ a├ž─▒klanmal─▒d─▒r.

Tepkinin bedelinin farkl─▒ birka├ž uygulama bi├žimi vard─▒r.┬á┬á.

  • .Birincisinde, tepkinin bedeli, sembol peki┼čtirme uygulamas─▒ ile birlikte kullan─▒lmaktad─▒r. Bu uygulamada, ├žocuk uygun davran─▒┼člar─▒ i├žin kazand─▒─č─▒ sembolleri, uygun olmayan davran─▒┼člar─▒ y├╝z├╝nden kaybetmektedir. Bu yolla uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n azalt─▒lmas─▒ hedeflenir.

.┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.─░kincisi uygulama bi├žiminde, ├Â─črencilere belli bir zaman diliminde kullanacaklar─▒ belli bir toplam puan pe┼činen verilir. Bu puanlar, uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n ard─▒ndan geri al─▒n─▒r. Bu s├╝re i├žerisinde ├Â─črencinin hala puan─▒ kalm─▒┼čsa, bu puan─▒ istedi─či bir etkinlik, oyuncak ya da yiyecekle de─či┼č toku┼č edebilir.

─░kinci ┼čekil a┼ča─č─▒da belirtilen nedenlerle ├Ânerilmemektedir:.-┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Tepkinin bedeli, hedef davran─▒┼č─▒n hedef davran─▒┼č─▒n hemen ard─▒ndan uygulanmal─▒d─▒r..-┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Tepkinin bedeli tutarl─▒ ┼čekilde uygulanmal─▒d─▒r..-┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.├çocuk uygun davran─▒┼člar─▒ i├žin, s─▒k├ža peki┼čtire├ž kazan─▒yor olmal─▒d─▒r..-┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Peki┼čtire├žlerin geri al─▒nmas─▒ cezaland─▒r─▒c─▒ olmamal─▒d─▒r. Ve ki┼čile┼čtirilmemelidir.

Tepkinin Bedelinin Avantajlar─▒

.┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Sembol peki┼čtirme ve di─čer olumlu peki┼čtirme uygulamalar─▒ ile birlikte kullan─▒labilir..┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Evde ve okulda kolayca uygulanabilir..

  • .Tepkinin bedeli uygulamas─▒, davran─▒┼člar─▒ azaltmada h─▒zla etki g├Âsterir; ayr─▒ca, etkisi uzun s├╝relidir..┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Uygulamac─▒, de─či┼čmesi gereken davran─▒┼člar─▒ odaklan─▒r.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á

┬áMOLA┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬áBireyin , uygun olmayan davran─▒┼člar─▒n─▒n hemen ard─▒ndan, belirli bir zaman dilimi i├žin peki┼čtirme kaynaklar─▒ndan uzakla┼čt─▒r─▒lmas─▒ anlam─▒na gelir. Mola iki ┼čekilde uygulanabilir.┬á.

1.┬á┬á┬á┬á┬á.Peki┼čtire├žlerin ├žocuktan uzakla┼čt─▒r─▒lmas─▒.

2.┬á┬á┬á┬á┬á.├çocu─čun peki┼čtirme kaynaklar─▒ndan uzakla┼čt─▒r─▒lmas─▒.a). ├çocuk uygun olmayan davran─▒┼č─▒ s├╝rd├╝r├╝rken gruptan uzakla┼čt─▒r─▒l─▒r.b). ├çocuk peki┼čtireci ├ževre ya da etkinli─či izleyemez, etkinlik alan─▒n─▒n d─▒┼č─▒ndad─▒r ve y├╝z├╝n├╝ genellikle peki┼čtirici olmayan bir duvara d├Ân├╝kt├╝r.c). ├çocuk peki┼čtirici ├ževreden al─▒narak peki┼čtirici olmayan bir alana konulur.

Molan─▒n Yararlar─▒:┬á.┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Mola ve olumlu peki┼čtirme s├╝recini bir arada kullanmak kolayd─▒r.

.┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Mola s├╝recinin etkisi olduk├ža h─▒zl─▒d─▒r ve bu etki uzun s├╝relidir..┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.├çocu─ču e─čitim ortam─▒ndan uzakla┼čt─▒rmadan da mola uygulamalar─▒ yap─▒labilir..

  • .├çok zorlay─▒c─▒ davran─▒┼člar─▒n (sald─▒rganl─▒k gibi) azalt─▒lmas─▒nda mola ├Ânemli bir se├ženektir.

Molanın Potansiyel Yan Etkileri Ve Olumsuzlukları: .

  • .├çocu─čun s─▒k ve uzun zaman aral─▒klar─▒ i├žin peki┼čtire├ž bulunamayaca─č─▒ bir alana g├Ânderilmesi, uygulamac─▒ya ├žocuktan kurtulma f─▒rsat─▒ sa─člad─▒─č─▒ i├žin olumsuz peki┼čtirme etkisi yaratabilir. Mola s├╝resinin uzat─▒lmas─▒, mola y├Ânteminin suistimal edilmesi anlam─▒na gelir..┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Pek ├žok durumda molan─▒n uygun olmayan davran─▒┼č─▒ azaltmada etkili olmad─▒─č─▒na ili┼čkin veri elde edilmi┼čtir..
  • .├çocuklar aras─▒ndaki bireysel farkl─▒l─▒klar dikkate al─▒nmazsa, ├žocuklar─▒n birinin di─čerine kar┼č─▒ peki┼čtirlmesi ya da cezaland─▒r─▒lmas─▒ olarak alg─▒lanabilir. Bu durumda ├žocuk ba┼čka uygun olmayan davran─▒┼člar sergileyebilir..┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.├çocu─čun e─čitim ortam─▒ndan uzakla┼čt─▒rlmas─▒, akademik performans─▒n─▒ olumsuz etkileyebilir.

Molan─▒n Uygun Kullan─▒m─▒ ─░├žin ├ľneriler:┬á.

  • .Mola kullan─▒m─▒, olumlu peki┼čtirme uygulamas─▒ ile e┼čle┼čtirilmelidir..
  • .├çocuk, bulundu─ču ortam ve etkinliklerin mola alan─▒ndakilerden daha cazip oldu─čunu alg─▒lamal─▒d─▒r..
  • .Uygulay─▒c─▒ molan─▒n etkili olup olmad─▒─č─▒n─▒ izlemeli, etkili de─čilse s├╝rd├╝rmemelidir..
  • .Uygulay─▒c─▒, zor davran─▒┼člar sergileyen ├žocuklar─▒ uzakla┼čt─▒rma y├Ântemi olarak, mola uygulamas─▒n─▒ suistimal etmemelidir..
  • .Mola s├╝resi gere─činden fazla uzat─▒lmamal─▒, davran─▒┼č durdurktan sonra en fazla 1-3 dakika olmal─▒d─▒r..
  • .Mola alan─▒n─▒n peki┼čtirici olmamas─▒na ├Âzen g├Âsterilmelidir..
  • .Mola, sald─▒rganl─▒k ve zarar verme davran─▒┼člar─▒ i├žin etkili olsa bile, kendi ba┼č─▒na olmay─▒ ye─čleyen ├žocuklar i├žin kullan─▒lmamal─▒d─▒r.

A┼×IRI D├ťZELTME/ONARMA

┬á1.┬á┬á┬á┬á ONARICI A┼×IRI D├ťZELTMED├╝zeltme (onarma), ├žocu─čun ├ževreyi uygun olmayan bir davran─▒┼č─▒ yapmadan ├Ânceki haline getirmesi olarak tan─▒mlanabilir. ├çok k├╝├ž├╝k ├žocuklar─▒n ba─č─▒ms─▒z olarak ├ževreyi d├╝zeltmesi m├╝mk├╝n olmayabilir. Bu durumda uygulay─▒c─▒ ya┼č ve yeteneklere ba─čl─▒ olarak i┼čin bir b├Âl├╝m├╝n├╝ ├žocuktan isteyebilir. Bir b├Âl├╝m├╝ne ise yard─▒m edebilir. Buna ”yard─▒mla d├╝zeltme” ad─▒ verilir.┬á├çocu─čun uygun olmayan davran─▒┼č─▒ ile ba─člant─▒l─▒ olarak ├ževrenin eski haline getirilmesine ├ževredeki ba┼čka ┼čeylerin de d├╝zeltilmesi eklenerek bir t├╝r cezaya d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lebilir. Y├Ântem bu ┼čekilde kullan─▒ld─▒─č─▒nda da ”onar─▒c─▒ a┼č─▒r─▒ d├╝zeltme” ad─▒n─▒ al─▒r. Onar─▒c─▒ a┼č─▒r─▒ d├╝zeltme, bir kas─▒t olmaks─▒z─▒n ger├žekle┼čen durumlarda kesinlikle kullan─▒lmamal─▒d─▒r.

Onar─▒c─▒ a┼č─▒r─▒ d├╝zeltme kullan─▒rken hangi ilkeler dikkate al─▒nmal─▒d─▒r?.

  • .├çocuktan istenen tepki, onun uygun olmayan davran─▒┼č─▒ ile do─črudan ili┼čkili olmal─▒d─▒r..
  • .A┼č─▒r─▒ d├╝zeltme uygulamas─▒ davran─▒┼č─▒n hemen ard─▒ndan gelmelidir..┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.├çocu─ča, e─čer gerekliyse, bu s├╝re├žte dereceli olarak yard─▒m edilmeli ve bu yard─▒m giderek azalt─▒lmal─▒d─▒r.

Onar─▒c─▒ a┼č─▒r─▒ d├╝zeltme hangi durumlarda kullan─▒lmamal─▒d─▒r?.

  • .E─čer ├žocuk kendinden isteneni yapmay─▒ reddederse, kat─▒lmazsa ya da i┼čbirli─či i├žinde olmazsa, uygulay─▒c─▒n─▒n fiziksel fiziksel g├╝├ž kullanmas─▒ gerekebilir. Bu durum ├žocu─ču sald─▒rgan hale getirebilir.

.┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.A┼č─▒r─▒ d├╝zeltme s├╝recinde beklenen performans─▒ g├Âstermek, ├žocuk i├žin ├žok zor ya da olanaks─▒z olabilir..

  • .├ľzellikle a┼č─▒r─▒ d├╝zeltme arkada┼člar─▒n ├Ân├╝nde uyguland─▒─č─▒nda- ├žocuklar ├Â─čretmenin dikkatinin uygun olmayan davran─▒┼člar─▒ izledi─činin fark─▒na varabilirler ve ├Â─čretmenin dikkatini ├žekmek i├žin, uygun olmayan davran─▒┼č─▒ yapmaya y├Ânelebilirler..
  • .A┼č─▒r─▒ d├╝zeltme s├╝reci, e─čitim ortamlar─▒nda di─čer ├žocuklar─▒n davran─▒┼člar─▒n─▒ ve onlar─▒n ├Â─črenmesini olumsuz etkileyebilir.

2.┬á┬á┬á┬á OLUMLU ALI┼×TIRMA┬áUygun olmayan davran─▒┼čtan sonra, uygun olmayan davran─▒┼č─▒n sonucunu d├╝zleten bir uygun davran─▒┼č─▒n tekrarlanmas─▒na olumlu al─▒┼čt─▒rma denir. Olumlu al─▒┼čt─▒rmada ├žocuk, uygun olmayan davran─▒┼č─▒ g├Âsterdi─činde o anda yap─▒lan etkinlik durdurulur ve uygun davran─▒┼č s├Âzel olarak tan─▒mlan─▒r. Sonra, uygun davran─▒┼č─▒n tekrar edilmesi sa─član─▒r. Bu davran─▒┼č ger├žekle┼čti─činde, ├Â─čretmen┬á te┼čekk├╝r ederek do─čru davran─▒┼č─▒ tekrar tan─▒mlar. Olumlu al─▒┼čt─▒rma cezaland─▒rc─▒ bir s├╝re├ž i├žermemesi nedeniyle, davran─▒┼člar azaltmakta uygun bir yakla┼č─▒md─▒r. Do─čru tepkiler i├žin peki┼čtirme kullan─▒lmas─▒, uygun olmayan davran─▒┼č─▒ yapmak i├žin ├žocuklar─▒ cesaretlendirebilir.

3.┬á┬á┬á┬á OLUMLU ALI┼×TIRMALARLA A┼×IRI D├ťZELTME┬áOlumlu al─▒┼čt─▒rma y├Ântemi, olumlu al─▒┼čt─▒rmalarla a┼č─▒r─▒ d├╝zeltme bi├žiminde de uygulanabilir. Bu bi├žimin olumlu al─▒┼čt─▒rmadan fark─▒, uygun olamayan davran─▒┼čtan sonra davran─▒┼č─▒n uygun bi├žiminin birden fazla say─▒da tekrarlat─▒lmas─▒ ve bir t├╝r cezaya d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesidir. Bu uygulamada, genellikle, olumlu al─▒┼čt─▒rmay─▒ peki┼čtirme izlenmez. Ancak, yap─▒lan ara┼čt─▒rmalarda peki┼čtirmenin olumlu etkilerine ili┼čkin ipu├žlar─▒ vard─▒r.

BEDENSEL CEZA┬áBedensel ceza, ac─▒ vermek amac─▒yla ├žocu─čun bedenine elle veya bir nesne ile vurulmas─▒, bask─▒ uygulanmas─▒ gibi durumlar─▒ kapsar. E─čitim ortamlar─▒nda uygun olmayan davran─▒┼člar─▒ azaltma i├žin ba┼čvurulan ama kabul edilmeyen y├Ântemlerden birisidir.

Bedensel Cezan─▒n Zararlar─▒.

  • .Bedensel ceza, davran─▒┼č─▒ azaltmaz, sadece bask─▒lar,yani, cezan─▒n varl─▒─č─▒ndan uygun olmayan davran─▒┼č─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒n─▒ engeller.

.┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.─░yi ve hakl─▒ nedenlere dayanmayan bedensel ceza, kayg─▒ ve sald─▒rganl─▒k gibi ba┼čka davran─▒┼č sorunlar─▒na yol a├žar..┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Bedensel cezan─▒n uygun olmayan davran─▒┼č─▒ bask─▒lay─▒c─▒ etkisi, uygulay─▒c─▒n─▒n ceza verme davran─▒┼č─▒n─▒ art─▒rabilir..┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Bedensel ceza, uygun davran─▒┼č─▒n ne oldu─čuna ili┼čkin bir ipucu sa─člamaz..

  • .Bedensel cezaland─▒rma davran─▒┼člar─▒, ceza alan ve bunu izleyen ├žocuklar i├žin olumsuz bir model olu┼čturur..┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Bedensel ceza, cezaland─▒r─▒lan ├žocukta darg─▒nl─▒k ve i├že kapanma gibi olumsuz sonu├žlara yol a├žabilir.

.┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Bedensel ceza, olumlu ileti┼čim kurma f─▒rsatlar─▒n─▒ engeller..┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Bedensel ceza, g├╝├žl├╝n├╝n hakl─▒ oldu─ču d├╝┼č├╝ncesini yaratabilir.

.┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á.Bedensel olarak cezaland─▒r─▒lan ├žocu─čun akademik ├žal─▒┼čmalara y├Ânlendirilmesi g├╝├žle┼čir. Bu da ikinci bir ceza olarak ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒ getirir.

UYGUN OLMAYAN DAVRANI┼×LARI AZALTMANIN A┼×AMALARI

1. Hedef davran─▒┼č belirleme:Se├žilen bir davran─▒┼č;a. Davran─▒┼č, ├žocu─čun kendisine veya arkada┼člar─▒na fiziksel olarak zarar vermekte mi?b. Davran─▒┼č, ├žocu─čun ya da┬á arkada┼člar─▒n─▒n ├Â─črenmesini olumsuz etkilemekte mi?c. Davran─▒┼č, ba┼čka davran─▒┼č problemlerinin ortaya ├ž─▒kmas─▒na yol a├žmakta m─▒?

d. Davran─▒┼č, ├žocu─čun sosyal ortamlardan d─▒┼članmas─▒na yol a├žmakta m─▒?e. Davran─▒┼č, ├žocu─čun ├žocu─čun kulland─▒─č─▒ ila├žlar─▒n bir yan etkisi olarak ve o s─▒rada ge├žirdi─či ge├žici bir rahats─▒zl─▒─č─▒n (so─čuk alg─▒nl─▒─č─▒, grip vb.) etkisiyle mi ili┼čkili?┬áBu sorular─▒n bir ya da birka├ž─▒na evet yan─▒t─▒ vermi┼čseniz ikinci basama─č─▒ izleyiniz.┬á2. Hedef davran─▒┼č─▒n hangi ortamlarda ve ne kadar s─▒kl─▒kta ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ belirleyiniz. Bunun i├žin ├ťnite 6’da yer alan g├Âzlem ve kay─▒t etme konusunu okuyunuz

.3. Hedef davran─▒┼č─▒ d├╝┼č├╝rmeyi hedefledi─činiz s─▒kl─▒─č─▒ (├Âl├ž├╝t) belirleyiniz. ├ľl├ž├╝t├╝n├╝z, uygun olmayan davran─▒┼č─▒ tamam─▒n ortadan kald─▒rmak olabilece─či gibi, s─▒kl─▒─č─▒ belli bir d├╝zeye indirmek de olabilir.4. Hedef davran─▒┼člar─▒ azaltma y├Ântemlerini g├Âzden ge├žiriniz ve en uygun y├Ântemi belirleyiniz. Olabildi─čince ─▒l─▒ml─▒ y├Ântemler se├žmeye ├Âzen g├Âsteriniz.5. Y├Ântemi, davran─▒┼č hedefledi─činiz s─▒kl─▒─ča d├╝┼č├╝nceye kadar tutarl─▒ bi├žimde uygulamay─▒ devam ediniz.6. Y├Ântemi, uygularken, se├žti─činiz kay─▒t etme y├Ântemi ile kay─▒t tutmay─▒ s├╝rd├╝r├╝n├╝z.

7. Davran─▒┼č hedefledi─činiz s─▒kl─▒─ča kadar azald─▒ysa ya da tamamen ortadan kalkt─▒ysa, sizi kutlar─▒m. Di─čer uygun olmayan davran─▒┼člar i├žinde benzer bir yol izleyebilirsiniz.

├ťst├╝n Yetenekli ├çocuklar─▒n E─čitimi

├ťst├╝n Yetenekli ├çocuklar─▒n E─čitimi

├ťst├╝n yetenek, yarat─▒l─▒┼čtan gelen bir ├Âzelliktir. Her 100 ├žocuktan en az ikisinin ├╝st├╝n yeteneklere ve h├╝nerlere sahip oldu─ču bilinmektedir. Eflatun, bu ├žocuklar─▒ “Alt─▒n ├çocuklar” diye adland─▒r─▒r. ├ťst├╝n yetenekli insanlar─▒n en ├Ânemli ├Âzelli─či, ├Â─črenme h─▒zlar─▒d─▒r. Bu t├╝r ├žocuklar, di─čerlerine g├Âre daha erken ya┼čta konu┼čma, okuma ve yazmay─▒ ├Â─črenirler. Doymak bilmez meraklar─▒yla s├╝rekli yeni ┼čeyler ├Â─črenme azmi ta┼č─▒rlar. E─čer anne babalar─▒, ├Â─čretmenleri ve arkada┼člar─▒, bu ├žocuklara gerekli alakay─▒ g├Âsterir, sab─▒rla onlar─▒ dinler ve motive ederlerse, ruhi krizlere d├╝┼čmeden kendilerinden beklenen performans─▒ g├Âsterirler. Aksi takdirde ilgisizlik, hor g├Âr├╝lme ve bask─▒ gibi sebepler y├╝z├╝nden yetenekleri k├Ârelir.

├ťst├╝n yetenekli ├žocuklar─▒n yakla┼č─▒k yar─▒s─▒, okula gitmeden ├Ânce okumay─▒ ├Â─črenmekte, ba─č─▒ms─▒z olarak ├žal─▒┼čmaya ve ara┼čt─▒rmaya da daha erken ya┼čta ba┼člamaktad─▒rlar. Bitip t├╝kenme bilmeyen enerjileri sebebiyle yanl─▒┼č olarak bazen kendilerinin hiperaktif oldu─ču s├Âylenmektedir. G├Ârev ve problemleri organizeli, hedefli ve verimli bir ┼čekilde ele alarak ├ž├Âzerler ├ľ─črenme, ara┼čt─▒rma ve ke┼čfetme konusunda f─▒tri motivasyonlar─▒ mevcuttur.

├ťst├╝n Yetenekli ├çocuklar─▒n Olumlu ├ľzellikleri

H─▒zl─▒ ve kolay ├Â─črenirler. Muhakeme ve problem ├ž├Âzme yetenekleri geli┼čmi┼čtir. ─░ntikal s├╝ratleri fazla, idrakleri derindir. ─░lgi ve dikkat s├╝releri uzundur. Haf─▒zalar─▒ g├╝├žl├╝ oldu─ču i├žin ├Ânemli detay, kavram ve prensipleri unutmazlar.

Hayalleri g├╝├žl├╝d├╝r. Sanat dallar─▒nda orijinal eserler verirler. Ritim ve hareket kontrolleri geli┼čmi┼čtir.

Merakları üst seviyededir. Çok fazla soru sorarlar. Farklı farklı konularla ilgilenirler. İnsana, hayata ve kainata yakın bir alaka duyarlar.

G├Âzlemleme g├╝├žleri fazlad─▒r. Esnek ve s─▒rad─▒┼č─▒ d├╝┼č├╝n├╝rler. Meseleleri farkl─▒ perspektiflerden ele al─▒rlar. M├╝lahaza daireleri her zaman a├ž─▒kt─▒r. Yeni fikirlere kapal─▒ kalmazlar. Hemen her an ├Â─črenmeye haz─▒r haldedirler. Geli┼čmelere rahatl─▒kla ayak uydurabilirler.

Meseleleri sorgular, net bir ┼čekilde d├╝┼č├╝n├╝r, ili┼čkileri farkeder ve anlamlar─▒ idrak ederler.

Yeti┼čkinlerle kurduklar─▒ ileti┼čimde olduk├ža olgun bir karakter sergilerler.

├ço─ču zaman genellemeler yapar ve bunlar─▒ yeni durumlara tatbik ederler.

M├╝cerret kavramlar─▒ idrak etme ve bunlar aras─▒ndaki ili┼čkileri tespit etme kabiliyetleri geli┼čmi┼čtir.

Kelime hazineleri ├žok zengindir. Kelimeleri kolayl─▒kla ve yerinde kullan─▒rlar.

Matematiksel d├╝┼č├╝nme yetenekleri geli┼čmi┼čtir.

Okumay─▒ ├žok severler. Ya┼č─▒tlar─▒n─▒n seviyelerinin ├╝zerindeki eserleri rahatl─▒kla m├╝talaa edebilirler.

Talimatlar─▒ kolayl─▒kla yerine getirirler.

─░nce bir espri anlay─▒┼člar─▒ vard─▒r.

Nesne, kelime veya fikirleri yeni ortamlarda kullan─▒rlar.

En iyi olmak i├žin b├╝y├╝k bir istek duyarlar. Kendileri i├žin tespit ettikleri standartlar olduk├ža y├╝ksektir.

Sa─čduyu ve pratik bilgilerden yararlan─▒rlar.

├ço─ču faaliyette lider konumundad─▒rlar. Ba┼čkalar─▒n─▒n sistem ve fikirlerini hemen kabul etmezler. Genellikle kendilerine dan─▒┼č─▒l─▒r. Karar verme esnas─▒nda aran─▒l─▒rlar.
Olumsuz Y├Ânleri
Rutin ├Âdevlerden ├žabuk s─▒k─▒l─▒rlar.

─░┼čleri kendi bildikleri gibi yapmak isterler.

S─▒n─▒fta ├žok fazla dikkat ├žekebilirler.

Ba┼čkalar─▒n─▒n g├Âremedi─či ili┼čkileri g├Ârebilir ve dersin ├žo─čunu sadece bu konuda tart─▒┼čmaya ay─▒rmak isteyebilirler.

Bazen bir projeyi bitirip di─čerine ba┼člamay─▒ istemeyebilirler.

Ara s─▒ra hayallere dalarlar ve dikkatleri da─č─▒l─▒r.

Di─čer ├Â─črencilerin “s├Ân├╝k” kalmalar─▒na sebep olabilirler.

Kendilerine ├žok da faydal─▒ olmayan eserlere gere─činden fazla zaman harcayabilirler.

Yersiz espriler yapabilirler.

Bazen gere─činden fazla yenilik├ži olabilirler.

Ba┼čar─▒s─▒zl─▒klardan ├žok ├žabuk etkilenebilirler.

A┼č─▒r─▒ derecede otoriter olabilirler.

Ba┼čkalar─▒n─▒n fikirlerine yeterince ├Ânem vermeyebilirler.

Nas─▒l Yard─▒m Edilebilir?
Bu ├žocuklar, genellikle kendilerini ya┼č─▒tlar─▒yla ayn─▒ seviyede g├Ârmezler. Bir k─▒sm─▒ tecrit edilmi┼člik veya bir k├Â┼čeye itilmi┼člik hissine kap─▒l─▒rlar. ─░├žine kapan─▒kl─▒klar─▒ sebebiyle arkada┼č say─▒lar─▒ birka├ž─▒ ge├žmeyebilir. Okullardaki dersler onlar─▒ s─▒kabilir. Bunlardan baz─▒lar─▒, ya┼č─▒tlar─▒yla birlikte olabilmek i├žin yeteri kadar ba┼čar─▒l─▒ olmak istemeyebilir. E─čer duygular─▒ beslenmezse, toplum d─▒┼č─▒nda kalabilir, hatta su├ža meyilli hale gelebilirler. Yeti┼čkinler, bu ├žocuklar─▒n hususi ihtiya├žlar─▒n─▒ farkederlerse, potansiyellerini de─čerlendirebilmeleri i├žin onlara yard─▒mc─▒ olmal─▒d─▒rlar.

├ťst├╝n yetenekli ├žocuklar, birbirleriyle ├žok etkili ve verimli bir ileti┼čim kurabilmekte, b├Âylelikle anla┼č─▒lmaz olma s─▒k─▒nt─▒s─▒ndan bir derece kurtulmaktad─▒rlar. Dolay─▒s─▒yla bu ├žocuklar─▒n kat─▒ld─▒klar─▒ ortak proje ve programlar haz─▒rlanabilir.

Tecr├╝besiz anne, babalar─▒n evdeki ├╝st├╝n yetenekli ve h├╝nerli ├žocuklar─▒yla ilgilenmesi hi├ž de kolay olmaz ├ľzellikle okul ├Âncesi d├Ânemde b├Âyle bir ebeveyn, yard─▒ma ve rehberli─če muhta├žt─▒r. Ailelerin birbirlerine destek olmalar─▒ ve tecr├╝be aktar─▒m─▒ da ihmal edilmemelidir.

├ťst├╝n yetenekli bir bebek, di─čerlerine g├Âre daha az uyur, dolay─▒s─▒yla daha fazla ilgi ve ihtimama ihtiya├ž duyar. B├Âyle bir durumda anne ve baba her zaman gerekli ilgiyi g├Âsteremeyebilirler. Bu y├╝zden b├╝y├╝kanne, b├╝y├╝kbaba gibi ailenin di─čer fertlerinin de yard─▒m─▒ istenebilir. Bu ├žocuklar konu┼čmaya ba┼člad─▒ktan sonra s├╝rekli sorular sorar ve kaba bir otorite alt─▒na girmek istemezler. “Bunu yapacaks─▒n , ├ž├╝nk├╝ ben ├Âyle istiyorum” ┼čeklinde bir yakla┼č─▒m, tesirli olmaz. ├çocuklar─▒n─▒n sorular─▒na cevap veren ailelerin, onlarla otoriter ailelere nazaran daha g├╝├žl├╝ bir yak─▒nl─▒k kurduklar─▒ g├Âr├╝lmektedir. Bu ├žocuklara sab─▒r, alaka ve sayg─▒ g├Âsterildi─či an, onlar da h├╝rmete riayet ederek kar┼č─▒l─▒k vermektedirler. ├çocuklar b├╝y├╝d├╝klerinde, aile toplant─▒lar─▒na kat─▒labilirler, b├Âylelikle mesuliyet payla┼čma ve tart─▒┼čma kabiliyetleri geli┼čir. B├Âyle bir ortamda ├žocuk kendisini s├Âz hakk─▒ olan bir aile ferdi olarak hisseder. Bu arada anla┼čmazl─▒klar ortaya ├ž─▒karsa, hissi destek bekleyecekleri unutulmamal─▒d─▒r.

K─▒sacas─▒ ├╝st├╝n yetenekli bir ├žocu─čun yeti┼čmesindeki kilit nokta sayg─▒d─▒r; farkl─▒l─▒─č─▒na sayg─▒, fikirlerine sayg─▒, hayallerine sayg─▒. Kabiliyetlerin ye┼čermesi i├žin ├Âzel m├╝fredatlar, hususi yaz─▒l─▒mlar ve spesifik programlar yan─▒nda huzurlu, emin ve s─▒cak bir aile ve okul ortam─▒ da gereklidir.

Bu arada ┼ču hususlara da dikkat ├žekmekte fayda vard─▒r: ─░nsan─▒, bir ilac─▒n kimyasal bile┼čimini veya bir makinenin ├╝st├╝n ├Âzelliklerini tarif ediyor gibi kategorize etmek ├žok zordur, zira insan tabiat─▒ndaki kompleksli─či unutmamak gerekir. Yaz─▒da s├Âz├╝ edilen ├Âzellikler bir robotun bilgisayar sisteminde oldu─ču gibi i┼člemez insanda. Zaman i├žinde de─či┼čir, oranlar─▒ artar, azal─▒r. Dinamik bir sistem bulundu─ču icin unsurlar sabit kalmaz.

├ťst├╝n yetenekli ├žocuklar gelece─čin liderleri, bilim adamlar─▒, fikir adamlar─▒ ve sanat├ž─▒lar─▒d─▒r. B├Âyle bir milli servet heba edilemez. ABD’de, ─░ngiltere’de, ─░srail’de ve Hollanda’da oldu─ču gibi bu t├╝r ├žocuklar─▒ tespit edip onlara ├Âzel programlar uygulayacak uzman ve kurumlar─▒ haz─▒rlamak, gerekli finans kaynaklar─▒n─▒ bulmak, ileti┼čimi etkili hale getiren bir a─č olu┼čturmak, bu sahada d├╝nyada yap─▒lan faaliyetleri takip etmek ve orijinal giri┼čimlerde bulunmak yine fedakar ve sa─č duyulu insanlara kalmaktad─▒r.

.A├çIK ANLATIM Y├ľNTEM─░:

{loadposition header}

A├ž─▒k anlat─▒m y├Ântemi ÔÇśt├╝mden gelim yada do─črudan ├Â─čretimÔÇÖ olarak da adland─▒r─▒lmaktad─▒r.bu ├Â─čretim y├Ântemi,hem d├╝zenli bir program─▒ hem de ara├žlar─▒n kullan─▒m─▒nda sistematik olmay─▒ gerektirmektedir.

A├ž─▒k anlat─▒m y├Ânteminde ay─▒rt edici ├Â─črenme s├╝recinden yararlan─▒lmaktad─▒r.Bunun i├žin ├Â─čretmen,├Â─čretece─či kavram─▒n ili┼čkili ve ili┼čkisiz niteliklerini belirler.Daha sonra kavram─▒n olumlu ve olumsuz ├Ârneklerini olu┼čturur.Kavram─▒n ili┼čkili nitelikleri kavram─▒ tan─▒mlar ve onun benzer ├Ârneklerini olu┼čturur.├Ârne─čin, ÔÇśk─▒rm─▒z─▒ÔÇÖkavram─▒ i├žin tek ili┼čki nitelik onun rengidir.K─▒rm─▒z─▒y─▒ temsil eden nesnenin ┼čekli, malzemesi gibi nitelikler ili┼čkisiz niteliklerdir.

Kavram─▒n olumlu ├Ârnekleri, kavram─▒ tan─▒mlayan nitelikleri g├Âsterir.kavram─▒n olumsuz ├Ârnekleri ise kavram─▒ tan─▒mlayan nitelikleri g├Âsterir.├ľrne─čin, ÔÇśk─▒rm─▒z─▒ÔÇÖ kavram─▒n─▒n olumlu ├Ârnekleri ÔÇśk─▒rm─▒z─▒ plastik boncuk,k─▒rm─▒z─▒ tahta silindir,k─▒rm─▒z─▒ el i┼či ka─č─▒d─▒ÔÇÖ d─▒r.K─▒rm─▒z─▒ kavram─▒n─▒n olumsuz ├Ârnekleri ise ÔÇśsar─▒ plastik boncuk,ye┼čil tahta silindir,mavi el i┼či ka─č─▒d─▒ÔÇÖ d─▒r.

Kavram─▒n olumlu ve olumsuz ├Ârnekleri haz─▒rlan─▒rken ├Ârnek say─▒s─▒n─▒n ├žok olmas─▒na ili┼čkisiz niteliklerin de─či┼čmesine dikkat edilmelidir.Daha sonra ├Â─črenciye olumlu ve olumsuz ├Ârnekler sunulmal─▒, ├Â─črencilerin do─čru tepkileri peki┼čtirilmeli yanl─▒┼č tepkiler g├Ârmezlikten gelinip ,tekrar sunu yap─▒lmal─▒d─▒r.B├Âylece ay─▒rt edici peki┼čtirmelere yer verilerek ├Â─črenme ger├žekle┼čtirilmelidir.

A┼ča─č─▒da a├ž─▒k anlat─▒m y├Ântemine g├Âre olu┼čturulmu┼č ÔÇś1 taneÔÇÖkavram─▒ ile ilgili bildirim ├Ârne─čine yer verilmi┼čtir:

1.┬á ┬á ┬áAyn─▒ t├╝rde,ayn─▒ tipte,4 farkl─▒ say─▒daki nesne k├╝mesi aras─▒ndan , ÔÇś1 tane olan─▒ g├ÂsterÔÇÖ denildi─činde. 1tane olan─▒ g├Âsterir.

2.┬á ┬á ┬áAyn─▒ t├╝rde , ayn─▒ tipte,4 farkl─▒ say─▒daki nesne k├╝mesi resimleri aras─▒ndan, ÔÇś1tane olan─▒ g├ÂsterÔÇÖ denildi─činde 1tane olan─▒ g├Âsterir.

3.┬á ┬á ┬áAyn─▒ t├╝rde , ayn─▒ tipte,4 farkl─▒ say─▒daki nesne k├╝mesi ve nesne k├╝mesi resmi aras─▒ndan 1 tane olan g├Âsterilip ÔÇśBu ka├ž tane?ÔÇÖdiye soruldu─čunda , 1 tane oldu─čunu g├Âsterir.

4.┬á ┬á ┬áFarkl─▒ t├╝rde, 4 farkl─▒ say─▒daki nesne k├╝mesi aras─▒ndan , ÔÇś1tane olan─▒ g├ÂsterÔÇÖ denildi─činde 1tane olan─▒ g├Âsterir.

5.┬á ┬á ┬áFarkl─▒ t├╝rde, 4 farkl─▒ say─▒daki nesne k├╝mesi resimleri aras─▒ndan, ÔÇś1tane olan─▒ g├ÂsterÔÇÖ denildi─činde 1tane olan─▒ g├Âsterir.

6.┬á ┬á ┬áFarkl─▒ t├╝rde, 4 farkl─▒ say─▒daki nesne k├╝mesi ve nesne k├╝mesi resmi aras─▒ndan , 1 tane olan g├ÂsterilipÔÇśBu ka├ž tane?ÔÇÖdiye soruldu─čunda , 1 tane oldu─čunu g├Âsterir.

BASAMAKLANDIRILMI┼× Y├ľNTEM

Bu y├Ântemin ├Â─čretim s├╝reci ÔÇśyapÔÇÖ, ÔÇśg├ÂsterÔÇÖ, ÔÇśs├ÂyleÔÇÖ ve ÔÇśyazÔÇÖbasamaklar─▒na ili┼čkin etkinlikleri i├žermektedir .Yap, g├Âster, s├Âyle ve yaz basamaklar─▒nda ├Â─čretmenin ger├žekle┼čtirdi─či hareketin her biri ├Â─črenci taraf─▒ndan bir kar┼č─▒ hareketi gerektirir. ├ľ─črenciler , ├Â─čretmeni beceri yaparken g├Âr├╝rler, beceriyi a├ž─▒klamas─▒n─▒ dinlerler.Daha sonra ├Â─črenciler kendileri yaparlar, g├Âsterirler, ne yapt─▒klar─▒n─▒ s├Âylerler ve yazarlar.Basamakland─▒r─▒lm─▒┼č y├Ântemle ├Â─čretim yap─▒l─▒rken ├Â─č renciden ;yaparak, g├Âstererek, s├Âzl├╝ ve yaz─▒l─▒ dil kullanarak bir tepkide bulunmas─▒ beklenmektedir.├ľ─črenci, do─čru tepki verdi─činde davran─▒┼č─▒ peki┼čtirilmekte, yanl─▒┼č tepki verdi─činde ├Â─čretime geri d├Ân├╝lmektedir.

┬Ě Yap Basama─č─▒: ÔÇśYapÔÇÖ basama─č─▒nda ├Â─čretmen, ger├žek nesneleri kullan─▒r ve ├Â─črenci de cevaplar─▒n─▒ ger├žek nesneler kullanarak verir. ÔÇťYapÔÇŁ basama─č─▒, ├Â─črencilerin birbirleriyle ve ├Â─čretmenleriyle aralar─▒nda yak─▒nl─▒k kurmalar─▒na yard─▒mc─▒ olur.├ľ─črencinin gruba kat─▒l─▒m─▒n─▒ sa─člamak i├žin kullan─▒lan etkili bir ├Â─čretim y├Ântemidir.Bu basamak ÔÇťyap-yapÔÇŁ, ÔÇťyap-g├ÂsterÔÇŁ, ÔÇťyap-s├ÂyleÔÇŁ, ÔÇťyap-yazÔÇŁ alt basamaklar─▒ndan olu┼čur.

┬Ě G├Âster Basama─č─▒: ÔÇťG├ÂsterÔÇŁ basama─č─▒nda ├Â─čretmen, ├Â─črenciye g├Ârsel bir uyaran verir ve ├Â─črenciden do─čru tepki vermesi beklenir.├ľ─čretmen, uyar─▒c─▒lar─▒ ├Â─črencinin g├Ârebilece─či ┼čekilde sunar.Bu basamak ÔÇťg├Âster-yapÔÇŁ, ÔÇťg├Âster-g├ÂsterÔÇŁ, ÔÇťg├Âster-s├ÂyleÔÇŁ, ÔÇťg├Âster-yazÔÇŁ alt basamaklar─▒ndan olu┼čmaktad─▒r.

┬Ě S├Âyle Basama─č─▒: ÔÇťS├ÂyleÔÇŁbasama─č─▒nda ├Â─čretmen, ├Â─črenciye sembolik uyaran─▒ s├Âzl├╝ olarak verir ve ├Â─črenciden de do─čru tepki vermesi beklenir.Bu basamak ÔÇťs├Âyle-yapÔÇŁ, ÔÇťs├Âyle- g├ÂsterÔÇŁ, ÔÇťs├Âyle-s├ÂyleÔÇŁ, ÔÇťs├Âyle-yazÔÇŁ alt basamaklar─▒ndan olu┼čmaktad─▒r.

┬Ě┬á Yaz Basama─č─▒: ÔÇťYazÔÇŁ basama─č─▒nda ├Â─čretmen,├Â─črenciye sembolik uyaran─▒ yaz─▒l─▒ olarak verir ve ├Â─črenciden de do─čru tepki vermesi beklenir. Bu basamak ÔÇťyaz-yapÔÇŁ, ÔÇťyaz-s├ÂyleÔÇŁ, ÔÇťyaz-yazÔÇŁ alt basamaklar─▒ndan olu┼čmaktad─▒r.

A┼ča─č─▒da basamakland─▒r─▒lm─▒┼č y├Ânteme g├Âre olu┼čturulmu┼č toplama i┼člemiyle ilgili bildirim ├Ârne─čine yer verilmi┼čtir.

1.┬á ┬á ┬á├ľ─čretmenin birinci k├╝meye……tane, ikinci k├╝meye…..tane nesne koydu─ču ve s├Âyledi─či k├╝melere bakarak, ├Â─črenci, iki k├╝menin toplam─▒ kadar nesne al─▒r.

2.┬á ┬á ┬á├ľ─čretmenin birinci k├╝meye……tane, ikinci k├╝meye…..tane nesne koydu─ču ve s├Âyledi─či k├╝melere bakarak, ├Â─črenci, ├Ân├╝ndeki resimli kartlar aras─▒ndan iki nesne k├╝mesinin toplam─▒n─▒ ifade eden resim kart─▒n─▒ se├žer.

3.┬á ┬á ┬á├ľ─čretmenin birinci k├╝meye……tane, ikinci k├╝meye…..tane nesne koydu─ču ve s├Âyledi─či k├╝melere bakarak, ├Â─črenci, iki k├╝menin toplam─▒n─▒n……..oldu─čunu s├Âyler.

4.┬á ┬á ┬á├ľ─čretmenin birinci k├╝meye……tane, ikinci k├╝meye…..tane nesne koydu─ču ve s├Âyledi─či k├╝melere bakarak, ├Â─črenci, iki k├╝medeki nesnelerin toplam─▒n─▒ rakamla yazar.

5.┬á ┬á ┬á├ľ─čretmenin g├Âsterdi─či ve s├Âyledi─či ,toplamlar─▒…….olan iki nesne k├╝mesinin resimli kart─▒na bakarak, ├Â─črenci, resimli karttaki nesne say─▒s─▒ kadar ger├žek nesne al─▒r.

6.┬á ┬á ┬á├ľ─čretmenin g├Âsterdi─či ve s├Âyledi─či ,toplamlar─▒…….olan iki nesne k├╝mesinin resimli kart─▒na bakarak, ├Â─črenci ├Ân├╝ndeki resimli kartlar aras─▒ndan iki nesne k├╝mesinin toplam─▒n─▒ ifade eden resim kart─▒n─▒ g├Âsterir.

7.┬á ┬á ┬á├ľ─čretmenin g├Âsterdi─či ve s├Âyledi─či ,toplamlar─▒…….olan iki nesne k├╝mesinin resimli kart─▒na bakarak, ├Â─črenci , iki k├╝menin toplam─▒n─▒n….oldu─čunu s├Âyler.

8.┬á ┬á ┬á├ľ─čretmenin g├Âsterdi─či ve s├Âyledi─či ,toplamlar─▒…….olan iki nesne k├╝mesinin resimli kart─▒na bakarak, ├Â─črenci , iki k├╝menin toplam─▒n─▒ rakamla yazar.

9.┬á ┬á ┬á├ľ─čretmenin s├Âyledi─či (….daha…ka├ž eder?)toplama i┼čleminin sonucu kadar ger├žek nesne al─▒r.

10. ├ľ─čretmenin s├Âyledi─či (….daha…ka├ž eder?)toplama i┼čleminin sonucunu ├Ân├╝ndeki resimli kartlar aras─▒ndan g├Âsterir.

11. ├ľ─čretmenin s├Âyledi─či (….daha…ka├ž eder?)toplama i┼čleminin sonucunun…..oldu─čunu s├Âyler.

12. ├ľ─čretmenin s├Âyledi─či (….daha…ka├ž eder?)toplama i┼čleminin sonucunu rakamla yazar.

13. ├ľ─čretmenin yazd─▒─č─▒ toplama i┼člemine bakarak , toplama i┼čleminin sonucu kadar ger├žek nesne al─▒r.

14. ├ľ─čretmenin yazd─▒─č─▒ toplama i┼člemine bakarak ├Â─črenci, ├Ân├╝ndeki resimli kartlar aras─▒ndan, toplama i┼čleminin sonucunu ifade eden resim kart─▒n─▒ g├Âsterir.

15. ├ľ─čretmenin yazd─▒─č─▒ toplama i┼člemine bakarak ├Â─črenci, toplama i┼čleminin sonucunun …… oldu─čunu s├Âyler.

16. ├ľ─čretmenin yazd─▒─č─▒ toplama i┼člemine bakarak ├Â─črenci , toplama i┼čleminin sonucunu rakamla yazar.

├çOCUKLARDA ├ľL├ťM KAVRAMI

├ľl├╝m kavram─▒ ├žocuklar─▒n en ├žok merak ettikleri konulardan biridir.├ževrelerinde ├Âl├╝mle ilgili konu┼čmalar─▒ duyar,televizyonda ├Âl├╝m haberlerini dinler,├že┼čitli ├Âl├╝m vakarl─▒na tan─▒kl─▒k ederler.├ľl├╝m hakk─▒nda ├žok k├╝├ž├╝k ya┼člardan itibaren sorular sorabilirler.├çocuklar─▒n ya┼člar─▒na g├Âre ├Âl├╝m kavram─▒n─▒ alg─▒lay─▒┼člar─▒ farkl─▒l─▒k g├Âsterir.
Okul ├Âncesi d├Ânemde ├žocuk i├žin ge├žici bir olayd─▒r.├ľlen ki┼činin tekrar d├Ânece─čini d├╝┼č├╝n├╝rler.
2 ya┼č─▒ndan ├Ânce ise ├Âl├╝mle ilgili hi├žbir fikirleri yoktur.2 ya┼č─▒ndan sonra belli belirsiz de olsa ├Âl├╝m├╝ anlamaya ba┼člarlar.Ancak ├Âl├╝m onlar─▒n g├Âz├╝nde uzun s├╝reli bir ayr─▒l─▒k yada yolculuk gibidir.
6-9 ya┼ča aras─▒nda ├Âl├╝m├╝n geriyi d├Ân├╝┼č├╝ olmayan bir durum oldu─čunu anlar ancak kendisinin ve sevdiklerinin ├Âlmeyece─čine inan─▒rlar.genellikle ├Âl├╝m├╝n hasta veya ya┼čl─▒ ki┼čilerin ba┼č─▒na gelece─čini d├╝┼č├╝n├╝rler.
10 ya┼č─▒ndan sonra ├žocuklar ├Âl├╝m kavram─▒n─▒ daha net alg─▒lamaya ba┼člarlar.├ľl├╝m├╝n ya┼čam─▒n sonu oldu─ču,herkesin ba┼č─▒na gelebilece─čini ve geri d├Ân├╝┼č├╝n├╝n┬á ; olmad─▒─č─▒n─▒ bilirler.
├ľL├ťM├ť ├çOCUKLARA NASIL ANLATA B─░L─░R─░Z?
├çocuklar ├Âl├╝m olay─▒ ile kar┼č─▒la┼čmadan ├Ânce ├Âl├╝m kavram─▒n─▒n ya┼č d├╝zeyinde sa─čl─▒kl─▒ bir ┼čekli de geli┼čmesi gerekir.b├Âylece ├Âl├╝m├╝n ya┼čam─▒n bir par├žas─▒ oldu─čunu alg─▒lamalar─▒ sa─članabilir.

├çocu─ča ├Âl├╝m├╝ dolayl─▒ yoldan anlatmaya ├žal─▒┼čmay─▒n, m├╝mk├╝n oldu─čunca ger├žek├ži a ├ž─▒klamalar yapmaya ├žal─▒┼č─▒n.
├ľl├╝m├╝n ya┼čam─▒n sonu oldu─ču,├Âlen ki┼činin art─▒k gelmeyece─či basit bir dille anlat─▒labilir.├Âlen ki┼činin art─▒k hi├ž bizimle olmayaca─č─▒n─▒ ,nefes almayaca─č─▒n─▒,yemek yemeyece─čini,k─▒sacas─▒ v├╝cut fonksiyonlar─▒n─▒n art─▒k olmad─▒─č─▒n─▒ ya┼č─▒na uygun bir dille anlat─▒n.

6 ya┼č─▒ndan ├Ânce ├žocuklar dini kavramlar─▒ anlamakta zorlan─▒rlar.├ľzellikle AllahÔÇÖ;─▒n ├Âlen ki┼čiyi ├žok sevdi─či i├žin yan─▒na ald─▒─č─▒ s├Âylenmemelidir.B├Âyle bir a├ž─▒klama ├žocu─čun t├╝m sevilenlerin ├Âlebilece─čini d├╝┼č├╝nmesine ve kayg─▒ ya┼čamas─▒na sebep ola bilir.
├ľl├╝m├╝ uykuya benzeterek anlatmakta ,├Âzellikle k├╝├ž├╝k ├žocuklarda uykuda kendisinin de ├Âlebilece─či fikrinin geli┼čmesine ve bunun sonucunda uyku problemleri ya┼čamas─▒na neden olabilir.

├ľl├╝m├╝ uzun yolculu─ča benzetmek,hasta oldu─ču i├žin yada ya┼čl─▒ oldu─ču i├žin a├ž─▒klamalar yapmak ,├žocu─čun yolculuklardan,hastal─▒klardan ve ya┼članmaktan korkmas─▒na neden olur.
├çocuk yak─▒n ├ževrede ├Âl├╝mle kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒nda mutlaka ger├žek nedeni s├Âylenmelidir.
Evcil bir hayvan─▒n ├Âl├╝m├╝,├Âl├╝m kavram─▒n─▒ anlatmak i├žin en uygun zaman olabilir.B├Âyle bir d
urumda t├╝m aile bu ├Âl├╝m kar┼č─▒s─▒nda ├╝z├╝nt├╝s├╝n├╝ dile getirir,hayvan t├Ârenle evden uzakla┼čt─▒r─▒labilir.├ľlen hayvan─▒n yerine yeni bir hayvan─▒n al─▒nmams─▒ ├žocu─čun ├Âl├╝m kavram─▒n─▒ anlams─▒na yard─▒mc─▒ olur.

├çOCUK B─░R YAKININI KAYBETT─░─×─░NDE NELER YAPILAB─░L─░R?
├çocuklar bir yak─▒n─▒n─▒ kaybettikleri zaman yeti┼čkinler gibi tepkiler veremediklerinden genellikle bu durumdan etkilenmemi┼č gibi g├Âr├╝nebilirler.├ľl├╝m haberini duyan ├žocuk,bu ├Âl├╝me inanamaz,├Âlen ki┼činin geri gelece─čini d├╝┼č├╝n├╝r.hem duruma hem de ├Âlen ki┼čiye kar┼č─▒ ├Âfke duymaya ba┼člar.yava┼č yava┼č ├Âlen ki┼čiyi bir daha g├Âremeyece─čini anlar ve bundan mutsuzluk ve ├╝z├╝nt├╝ duymaya ba┼člar. Zamanla bu durma al─▒┼č─▒r,├Âlen ki┼činin yoklu─čunu kabullenir.

├çocuklar bu d├Ânemde kendini yaln─▒z hissederler,destek olabilecek birine ihtiya├ž duyarlar.Ancak hayat─▒n ileriki d├Ânemlerinde bu duygu durumu tekrar tekrar ya┼čayabilirler.├çocuklar─▒n ilerleyen d├Ânemlerde sa─čl─▒kl─▒ geli┼čebilmeleri i├žin bu d├Ânemi sa─čl─▒kl─▒ anlatmalar─▒ gerekir.

Yak─▒n─▒n─▒ kaybeden ├žocu─ča mutlaka bunun s├Âylenmesi gerekir.

├ľl├╝m haberini ├žocu─ča sevdi─či,g├╝vendi─či ve kendisine en yak─▒n hissetti─či ki┼či vermelidir.Ebeveynden birinin ├Âl├╝m├╝ halinde┬á ; bu ki┼činin di─čer ebeveyn olmas─▒ en uygun olan─▒d─▒r.

├ľl├╝m olay─▒ oldu─čunda genellikle ├žocuklar evden uzakla┼čt─▒r─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒r,bu sa─čl─▒kl─▒ bir yakla┼č─▒m de─čildir.├çocuklar kendi isteklerine g├Âre cenaze t├Ârenine kat─▒labilir.Ancak yo─čun yas─▒n ya┼čand─▒─č─▒ ,evde feryatlar─▒n,isyanlar─▒n oldu─ču bir durumda ├žocuk ilk g├╝nlerde bir yak─▒n─▒n evinde tutulabilir,bu yer evden ├žok uzakta olmamal─▒d─▒r.

├çocuklara a─člamamalar─▒,├╝z├╝lmemeleri gerekti─či kesinlikle s├Âylenmemelidir.├çocu─čun duygular─▒n─▒ ya┼čamas─▒na ve d├╝┼č├╝nd├╝klerini ifade etmesine f─▒rsat verilmelidir.

├çocu─čun olayla ilgili sordu─ču sorulara mutlaka cevap verin ve m├╝mk├╝n oldu─čunca do─čru cevaplar vermeye ├žal─▒┼č─▒n.

Bir yak─▒n─▒n─▒ kaybeden ├žocuk ├Âfke,sald─▒rganl─▒k,bebeksi tav─▒rlar vb. g├Âr├╝lebilir.Bu durumun ge├žici bir durum oldu─ču bilinmeli,├žocu─ča kar┼č─▒ anlay─▒┼čl─▒ ve sab─▒rl─▒ davranmal─▒d─▒r.

├çocuk duygusal deste─čin yan─▒ s─▒ra fiziksel olarak da bir yak─▒nl─▒─ča ihtiya├ž duyar,├žocu─ča sar─▒lmak,eline tutmak,yan─▒nda olmak ├žok ├Ânemlidir.

├çocu─čun ya┼čad─▒─č─▒ ├╝z├╝nt├╝y├╝ oyun oynama ,resim yapma ,spor gibi etkiliklerle d─▒┼ča vurmas─▒na olanak sa─članmal─▒d─▒r.

E─čitimde Drama ve Engelli ├çocuklar

M├╝beccel G├ľNEN
Hacettepe ├ťniversitesi Ev Ekonomisi Y.O.├çocuk Geli┼čimi ve E─čitimi B├Âl├╝m├╝ ├ľ─čretim ├ťyesi
├ľ─črenmenin temel ┼čartlar─▒ndan birisi etkinliktir ve birey etkin oldu─ču s├╝rece daha iyi ├Â─črenir. Dramatik oyun bireyin etkin oldu─ču ve ├╝zerinde prova yap─▒lmayan bir g├Âsteridir. Yurdumuzda yarat─▒c─▒ drama normal e─čitim programlar─▒ ile b├╝t├╝nle┼čmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r.Ancak ├Âzel e─čitim gerektiren ├žocuklarda pek kullan─▒lmamaktad─▒r. S─▒n─▒ftaki dramatik oyunlar, oyuncular─▒n kendileri ve oyun oynarken edindikleri tecr├╝be ile ilgilidir.Bu oyunlar provas─▒z, an─▒nda yarat─▒lan, genelde yap─▒s─▒ ├Â─čretmen taraf─▒ndan ┼čekillendirilen ve herkesin bir g├Âreve sahip oldu─ču grup faaliyetidir.├çocuklar bu dramatik oyunlar s─▒ras─▒nda duygu ve d├╝┼č├╝ncelerinin yan─▒ s─▒ra korku ve ├Âzel ilgilerini de ortaya koyarlar. Ayr─▒ca, dramatik oyun d─▒┼č─▒nda ya┼čamayacaklar─▒ olaylar─▒ da ya┼čayabilirler(Kar─▒n ya─čmas─▒ gibi). E─čitimde drama y├Ânteminin en etkili ┼čekli, ├Â─čretmenin de rol ald─▒─č─▒ t├╝m grup do─ča├žlamas─▒d─▒r. Ancak ├Â─čretmen oyun s─▒ras─▒nda oyuna kar─▒┼čmamal─▒d─▒r.├ľ─čretmenin ├Ânce, ├žocuklara neyi ├Â─čretece─čine karar vermesi gerekir.Sonra ├Â─črenme i┼činin nerede yap─▒laca─č─▒, ├žocuklar ve ├Â─čretmenin rol├╝, olay─▒n d├╝─č├╝m noktas─▒ ve ba┼člang─▒├žta ├žocuklar─▒n dikkatini ├žekmek i├žin ne yap─▒laca─č─▒ belirlenmelidir. Dramatik oyunlar s─▒ras─▒nda g├╝r├╝lt├╝ problemi ├ž─▒kabilir.E─čer g├╝r├╝lt├╝, problem ├ž├Âzmeye y├Ânelik de─čilse, ├žocuklar oyuna ilgilerini kaybetmi┼člerdir.O zaman oyun hemen durdurulup, tamamen farkl─▒ bir oyun ba┼člat─▒lmal─▒d─▒r.
Pek ├žok oyunun sonunda tart─▒┼čma yap─▒l─▒r.Tart─▒┼čmada a├ž─▒k u├žlu sorular sorulur ve tek bir do─čru cevaba gidilmez. Tart─▒┼čman─▒n amac─▒; oynanan problemi tan─▒mak, ├ž├Âz├╝m├╝n├╝ ├Â─črenmek ve di─čer ├ž├Âz├╝m yollar─▒n─▒ ke┼čfetmektir.Zek├ó ├Âz├╝rl├╝ ├žocuklar─▒n oyunu da bir├žok y├Ânden, benzer zek├ó ya┼č─▒ndaki daha k├╝├ž├╝k normal ├žocuklar─▒n oyununa benzer ve daha yava┼č bir h─▒zla bu modeli takip eder(Lunzer ve Hulme, 1966).Drama, zek├ó engelli ├žocuklar─▒n ├Â─črenme ve kendilerini ifade etmelerinde normallerden daha fazla yararl─▒ olur.Engelli ├žocuklar s─▒k─▒ld─▒klar─▒ i├žin disiplin problemleri vard─▒r.Bunlara yard─▒mc─▒ olmak i├žin de sanat, m├╝zik ve ├Âzellikle drama ile ilgilenmelerini sa─člamak yararl─▒ olacakt─▒r.Ancak, bu ├žocuklar─▒n oyunlar s─▒ras─▒nda ger├že─če daha yak─▒n tutulmalar─▒ gerekmektedir.
Uygulanan drama etkinliklerinin bir amac─▒ olmal─▒ ve ├žocuklar─▒n geli┼čimine yararl─▒ olmas─▒ i├žin de, g├╝nl├╝k ya┼čant─▒ ile ilgili konular ├╝zerinde ├žal─▒┼č─▒lmal─▒d─▒r.Se├žilen konular─▒n canland─▒r─▒lmas─▒nda parmak oyunlar─▒, kukla, maske, pandomim, dans gibi tekniklerle tekerlemeler, ┼čark─▒l─▒ oyunlar ve hareketli ┼čark─▒lar kullan─▒labilir.T├╝m s─▒n─▒f aktiviteleri taraf─▒ndan desteklenen drama ├žal─▒┼čmas─▒, ├žocu─čun kendine g├╝venini ve fizik├« serbestli─čini art─▒r─▒r, dil geli┼čimine yard─▒mc─▒ olur.Engelli ├žocuklar da drama sayesinde bir problemi kendi d├╝zeylerinde alg─▒lama, ├ž├Âzme ve a├ž─▒klama olana─č─▒n─▒ elde ederler.
E─čitimde draman─▒n iki ├Ânemli yap─▒ ta┼č─▒ vard─▒r.Bunlardan birisi, ya┼čamda yer alan ├žok ├že┼čitli roller, di─čeri de bu rollerin duruma uygun ┼čekilde ├Ânceden haz─▒rlanmaks─▒z─▒n, an─▒nda yarat─▒larak oynanmas─▒d─▒r(do─ča├žlama). Burada, ba┼č─▒bo┼čluktan ├žok, hissettirmeden y├Ânlendirme vard─▒r.Zihinsel engelli ├žocuklarla yap─▒lan drama ├žal─▒┼čmas─▒nda; ├žocuklara ipucu vermek ve normal ├žocuklarda kendili─činden ortaya ├ž─▒kan h├╝nerlerin geli┼čimini cesaretlendirmek gerekir.Onlar duyu motor koordinasyonunu nas─▒l geli┼čtirecekleri, tecr├╝belerini nas─▒l canland─▒racaklar─▒ ve bu tecr├╝beleri dramatik oyunda ÔÇťzevkleÔÇŁ nas─▒l sembolize edecekleri y├Ân├╝nde desteklenmelidir.Ancak bunlar sadece dramatik beceriler olarak g├Âr├╝lmemeli, t├╝m programda, bu becerilerin geli┼čtirilmesi desteklenmelidir. ├ľrne─čin; bir pazar gezisi pek ├žok s─▒n─▒f etkinli─čine d├Ân├╝┼čebilir.
Bu ├žocu─čun ad├Âlesan d├Ânemine gelinceye kadar veya temel ve basit etkinliklerde yeterli tecr├╝be kazanana kadar, olaylara h─▒zl─▒ bir ┼čekilde tepki g├Âsteremeyebilece─či unutulmamal─▒d─▒r.Ayr─▒ca en basit hedeflere de s├╝rekli olarak d├Ânmek gereklidir. Dramatik oyun, genel geli┼čimi desteklemek i├žin de kullan─▒labilir.├çocu─ča v├╝cut par├žalar─▒n─▒n isimleri ve hareketleri ├Â─čretilirken, ├žocuk aynaya bakarak g├Âz, burun ve a─čz─▒ defalarca s├Âyleyebilir.Parmak oyunlar─▒ ve dokunma, burada ├Â─črenmeyi destekler.├çocuk ├Ânce taklit edecektir.Daha ileri basamakta, zek├ó engelli ├žocuklar bunlar─▒ kendileri ya da oyuncaklar─▒ ile yapacaklar ve bunlar─▒ yaparken de konu┼čmaya ba┼člayabileceklerdir. Drama sayesinde ├žocuk hareketlerinin fark─▒nda olacak ve hareket yapmaktan da memnun olacakt─▒r.Dramada yap─▒lan hareketlerle ├žocuk, v├╝cudunun kontrol, e┼čg├╝d├╝m ve becerilerini geli┼čtirir, v├╝cudunu tan─▒r, ritm duygusunu geli┼čtirir, v├╝cudunu ama├žl─▒ olarak kullanmay─▒ ├Â─črenir.
Drama; hareket, konu┼čma ve hayal├« dramatik ├žal─▒┼čmay─▒ i├žermektedir. ├ľ─čretmen yap─▒c─▒ etkinli─či cesaretlendirirken, ayn─▒ zamanda baz─▒ materyallerin tahrip edilmesine de m├╝saade etmelidir.Drama, ├žocu─čun s─▒k s─▒k ┼čiddet ve sald─▒rganl─▒─č─▒n─▒ ortaya ├ž─▒karmas─▒na da f─▒rsat sa─člamal─▒d─▒r.├ľ─čretmenin bu durumda, grubu uygun bir ┼čekilde ger├že─če d├Ând├╝rmesi gerekir.Hayal, yapmac─▒k ve inan─▒lmayana ge├žici olarak raz─▒ olma ├žocu─čun dramatik oyununda g├Âr├╝l├╝r.├çocuk kendisine ve ├ževresindeki d├╝nyaya g├╝ven duymaya ba┼člad─▒k├ža, tecr├╝belerin sembolik sunumlar─▒na duyulan ihtiya├ž da azalmaya ba┼člayacakt─▒r.Ger├žek hayat, ├žocu─čun ke┼čfetmesi ve maceraya at─▒lmas─▒ i├žin ona say─▒s─▒z f─▒rsatlar sa─člar.Zek├ó engelli ├žocuk, tecr├╝beleri ile, makinelerin nas─▒l ├žal─▒┼čt─▒─č─▒, bitki ve hayvanlar─▒n nas─▒l b├╝y├╝d├╝─č├╝n├╝ ├Â─črendik├že, ger├žek ve hayal aras─▒ndaki fark─▒ da ay─▒rt eder.Burada draman─▒n amac─▒, sadece hayal├« hik├óyeleri canland─▒rmak de─čil hik├óyenin ortaya att─▒─č─▒ sorularla, d├╝┼č├╝nme d├╝zeyini derinle┼čtirmek, zihinsel bo┼čal─▒m─▒ ve kendini ifade edebilmeyi sa─člamakt─▒r. Ayr─▒ca, drama, ├žocu─čunÔÇťni├žinÔÇŁ ve ÔÇťnas─▒lÔÇŁ sorular─▒n─▒ sormas─▒na yard─▒mc─▒ olur. Geziler yapmak ve olanlar─▒ sonradan yeniden canland─▒rmak, mevsimlerde ya┼čanan de─či┼čiklikler sosyal g├╝ven ve dili geli┼čtirmeye yard─▒m eden f─▒rsatlard─▒r.Bu ├žocuklar─▒n ├Â─čretmenleri drama yaparken e─čitim verdiklerinin fark─▒nda olmayabilirler.Draman─▒n e─čitimde kullan─▒lmas─▒, ├žocu─čun daha iyi anlama ve d├╝┼č├╝nmesine yard─▒m eder. Hayal g├╝c├╝ s─▒n─▒rl─▒ olan ├žocuklar─▒n m├╝mk├╝n oldu─ču kadar ├žok ve ger├žek ┼čeyi tan─▒mas─▒na, g├Ârmesine, dokunmas─▒na ve kullanmas─▒na f─▒rsat tan─▒nmal─▒d─▒r.Fakat, onlar yine de ├ževre hakk─▒ndaki bilgileri derinle┼čene kadar, ger├žek olan ile olmayan aras─▒ndaki fark─▒ muhtemelen g├Âremezler.Zek├ó engelli ├žocuklar, ger├že─če daha yak─▒n tutulmak zorunda olduklar─▒ndan ├Â─čretmenleri onlara ger├žek uyar─▒c─▒ bulmakta g├╝├žl├╝k ├žekebilir. Ancak, yeme-i├žme, soyunma-yatma, uyuma-uyanma, giyinme gibi ├žocuklar─▒n g├╝nl├╝k hayatlar─▒nda ve hayal├« oyunlar─▒nda s─▒k g├Âr├╝len etkinlikleri, ├Â─čretmenler dramatik durumlara kaynak olarak kullanabilirler.S─▒cak ve so─čuk ┼čeyleri yeme ve i├žme, sevdi─či ya da sevmedi─či yiyece─či yeme, g├╝lme-a─člama, yiyen ve i├žen hayvanlar─▒ izleme, yeme ve y├╝r├╝melerini taklit etme, ├ževreyi incelemek i├žin y├╝r├╝y├╝┼če ├ž─▒kma gibi etkinlikler, ├že┼čitli ortamlarda farkl─▒ ┼čekilde kolayl─▒kla oynanabilir.├ľrne─čin; karl─▒ havada y├╝r├╝rken g├╝ne┼č ├ž─▒kabilir ya da ├žaya ┼čeker yerine yanl─▒┼čl─▒kla tuz konulabilir. Her durum, yeni bir tecr├╝bedir. Bilhassa ziyaretler ve ziyaret├žiler dramatik etkinliklerin kayna─č─▒d─▒rlar. ├ľ─čretmen, bu etkinlikleri ├žocuklar─▒n duygusal ve zihinsel geli┼čimine yard─▒mc─▒ olmak, ev ile okul ya┼čant─▒s─▒n─▒ birbirine yakla┼čt─▒r─▒c─▒ dramatik ├žal─▒┼čma yapmak i├žin kullanabilir. Bu ├žal─▒┼čmalar s─▒ras─▒nda a├ž─▒k ve kesin olunmas─▒, kar─▒┼č─▒k fikirler verilmemesi ve fiziksel temas kullan─▒lmas─▒ gerekir.
Dramatik aktivite s─▒ras─▒nda problem ortaya ├ž─▒kabilir. Bunlar─▒n ├ž├Âz├╝m├╝ yine ├žocuklar taraf─▒ndan yap─▒l─▒r, sonra bunu di─čer problemler de takip edebilir. E─čer oyun g├╝r├╝lt├╝y├╝ gerektiriyorsa bu engellenmemelidir.├ľ─čretmen, disiplini sa─člamak i├žin zil, davul gibi bir alet kullanabilir. Bu alet ├žocuklar─▒n dikkatlerini toplamalar─▒ i├žin uyar─▒ vazifesi g├Âr├╝r.Birden fazla ├Âz├╝r├╝ olan ├žocukla ├žal─▒┼č─▒rken yard─▒mc─▒ olmas─▒ i├žin, odada ba┼čka yeti┼čkinler de bulunabilir.Bu, ├žocuklar─▒n ki┼čili─čini kazanmas─▒na yard─▒m eder. Etkinlik bittikten sonra rahatlama d├Ânemi gelir. Bunun i├žin de sakin m├╝zik e┼čli─činde hareket yap─▒labilir. Her ┼čey bittikten sonra ise yap─▒lan etkinli─čin tart─▒┼čmas─▒ yap─▒lmal─▒d─▒r.Di─čer ├žocuklar gibi, engelli ├žocuklar─▒n da sevgiye, zamana, sab─▒r ve sayg─▒ya ihtiya├žlar─▒ oldu─ču unutulmamal─▒d─▒r.
DANSLATERAP─░┬á ┬áToplum ve insanlar─▒n de─či┼čik problem ve s─▒k─▒nt─▒lar─▒ vard─▒r ve insanlar bu problem ve s─▒k─▒nt─▒lardan kurtulmaya ihtiya├ž duymaktad─▒rlar. Drama ve hareket, problem ve s─▒k─▒nt─▒larla ba┼č etmek i├žin kullan─▒lan y├Ântemlerdendir.Dans ve hareket kesinlikle tedavi edicidir(terapatiktir), ├ž├╝nk├╝ her ikisi de insan─▒n tabiat─▒nda yani ya┼čam─▒nda vard─▒r.
Terapi, problem ve s─▒k─▒nt─▒lardan kurtulmay─▒ sa─člayacak farkl─▒ bak─▒┼č a├ž─▒lar─▒ kazanmak demektir.├ľte yandan terapinin a├ž─▒klanmas─▒ olduk├ža ├žok y├Ânl├╝d├╝r, ki┼čilerin e─čitimi ve yorumuna g├Âre farkl─▒l─▒k g├Âsterir.
ENGEL GRUPLARINDA DANS
a.G├Ârme Engelliler
G├Ârme engelli ki┼čiyi canland─▒rmak, harekete ge├žirmek ve etkin olmas─▒n─▒ sa─člamak i├žin duyular─▒n─▒n geli┼čtirilmesi gerekir.Y├╝r├╝me, oturma, dola┼čma, koklama, hissetme vb. gibi pratiklerle ki┼činin g├╝ven duygusu geli┼čir.G├Ârme engelli ki┼čiye g├╝nl├╝k ya┼čam─▒nda seslerin kullan─▒lmas─▒yla yard─▒mc─▒ olunabilir.Ki┼čiye de─či┼čik m├╝zikler dinletilmeli ve m├╝ziklere uygun hareketler olu┼čturmas─▒ sa─članmal─▒d─▒r.Birlikte yap─▒lan uygulamalarla ki┼či dans etmeyi ├žok iyi bir ┼čekilde ├Â─črenebilir. Baz─▒ g├Ârme engelli ki┼či ve ├žocuklar, normal insanlar─▒n g├Âzleri kapal─▒ iken yapt─▒klar─▒ dans al─▒┼čt─▒rmalar─▒ndan daha iyi ve daha g├╝venli hareket edebilme yetkisine sahiptir.
G├Ârme engelli birey, duydu─ču m├╝zi─če ili┼čkin duygular─▒n─▒ hareketlere d├Âk├╝p hareketlerle kendini ifade edebilir. Ancak bazen g├Ârme engelli bireylere kendilerini rahatlatmak i├žin ba─č─▒rma ve g├╝r├╝lt├╝ yapma ard─▒ndan da tekrar sessizli─če g├Âm├╝lme ├žal─▒┼čmalar─▒ yapt─▒rmak gerekmektedir.
b.─░┼čitme Engelliler
─░┼čitme engeli, dans konusunda g├╝├žl├╝kle yard─▒mc─▒ olunan bir durumdur.Total i┼čitme kayb─▒ olan ki┼čilerde ise durum biraz daha zorla┼č─▒r.─░┼čitme engelli bireyler hareketleri kopyalama yoluyla dans edebilirler ve okuma becerisini kazand─▒klar─▒nda, dans g├Ârsel yan─▒ ile birlikte kombine olarak ger├žekle┼čtirilebilir.
─░┼čitme engelli bireylerde, de─či┼čik y├Ânlere sallanma, dikey d├╝zlemde bulundu─ču yerde hareket ederek ve yatay d├╝zlemde yer de─či┼čtirme ┼čeklinde hareketler kullan─▒larak denge sorunlar─▒na y├Ânelik ├žal─▒┼čmalar yap─▒labilir.
Bu tip insanlar─▒n, ├Âzellikle de total i┼čitme kayb─▒ olanlar─▒n m├╝zi─či veya sesi hissetmesi i├žin ellerini yere veya davula vurarak ses ├ž─▒kartma ├žal─▒┼čmalar─▒, m├╝zi─čin titre┼čimini hissettirme ├žal─▒┼čmalar─▒ yapt─▒r─▒lmal─▒d─▒r.Dudak okuyabilen veya orta derecede kayb─▒ olanlar i├žin de hik├óye anlatma ve bunun dans─▒n─▒ yapma ├žal─▒┼čmalar─▒ da zevkli olabilir.
c. Fiziksel Engelliler
Baz─▒ fiziksel engellere sahip ki┼čilerin hareketleri s─▒n─▒rl─▒ ve yetersiz olabilir.Genellikle dans etmeye y├Ânelik ├žal─▒┼čmalarla hareket becerileri art─▒r─▒labilir.Bacak ve kollar─▒n ayr─▒ ayr─▒ kullan─▒lmas─▒yla a─č─▒rl─▒k transferleri ger├žekle┼čtirilir ve daha ileri hareketler geli┼čtirmeleri sa─član─▒r.
Tekerlekli sandalye kullanan ve di─čer hareketleri ├žok k─▒s─▒tl─▒ olan bireyler, hareketli organlar─▒n─▒ hareket yetene─čine g├Âre sallayarak, el ├ž─▒rparak, ba┼č─▒n─▒ hareket ettirerek, g├Âzlerini hareket ettirerek dans edebilirler.Fiziksel engelli ├žocuklar ve yata─ča ba─čl─▒ olanlar i├žin de el ve parmak kuklalar─▒ kullan─▒labilir.
d.Otizm
Ba┼člang─▒├žta bu bireylerle yap─▒lan etkinlikler ├žok basit ve d├╝zenli olmal─▒d─▒r.─░lk hareketler ve i┼člevler normal de─čil iken ilerleyen a┼čamalarda normale yak─▒nla┼čmaktad─▒r. ├çal─▒┼čmalara akraba, e┼č, dost, arkada┼člar kat─▒lmal─▒d─▒r.En iyi derecede sosyal ya┼čant─▒ sa─članmal─▒, oyunlar oynat─▒lmal─▒d─▒r.
Bu bireylerle yap─▒lan ├žal─▒┼čmada ├Ânemli bir nokta da su ile oyunlard─▒r. Su ile oyunlarda ├žocu─čun annesinden yard─▒m al─▒nabilir ve ├žal─▒┼čmalar birlikte s├╝rd├╝r├╝lebilir.Sevdi─či nesne ve oyuncaklar da kullan─▒labilir.
Tekrarlar h├ólinde yap─▒lan ├žal─▒┼čmalarda ├žamur veya su s─▒├žratma, f─▒┼čk─▒rtma vb. yap─▒labilir. Bu ├žal─▒┼čmalara daha sonra su i├žerisinde dansla devam edilebilir.
─░lerlemek i├žin ├Âzel ├žal─▒┼čmalar yap─▒lmal─▒, ileti┼čimin farkl─▒ bir y├Ân├╝ olan hareketlerle ileti┼čim kurmal─▒ ve hareketleri geli┼čtirerek dansa do─čru y├Ânelmelidir.
Anlat─▒lan dans terapi ├žal─▒┼čmalar─▒ engelli bireylerin rahatlamas─▒ ve bo┼č vakitlerini de─čerlendirmelerinde ├Ânemli bir y├Ântemdir.Basitten zora, i├žten d─▒┼ča do─čru bir yol izlemesi gereken bu ├žal─▒┼čmalarla engelli ├žocuk ve gen├žlerin daha iyi bir sosyal geli┼čim sa─člamalar─▒ da m├╝mk├╝n olacakt─▒r.
KAYNAKÇA
G├ľNEN, M. ├çocuk E─čitimi ve Yarat─▒c─▒l─▒k,METGE.MEBYay─▒nevi, Ankara, 1997.
G├ľNEN, M. ├çocuk Edebiyat─▒, Bas─▒lmam─▒┼č Ders Notlar─▒.
G├ľNEN, M.ÔÇť├ľz├╝rl├╝ ├çocuklar─▒n E─čitiminde Drama Y├Ântemi ve Dansla TerapiÔÇŁ, Ba┼čbakanl─▒k ├ľz├╝rl├╝ler ─░daresi Ba┼čkanl─▒─č─▒, 1.├ľz├╝rl├╝ler┼×├╗ras─▒,ÔÇť├ça─čda┼č Toplum ├ça─čda┼č Ya┼čam ve ├ľz├╝rl├╝lerÔÇŁ, ├ľn Komisyon Raporlar─▒, Takav Matb. Y.A.┼×., 1999, Ankara.
G├ľNEN, M. ve ark. ├ľz├╝rl├╝ ├çocuklar─▒nE─čitiminde Drama,A┼čama Matbaas─▒, Ankara, 1998.
G├ľNEN, M.; UYAR,N. ├çocukE─čitiminde Drama,EpsilonYay─▒nevi, ─░stanbul, 1998.
HODGSON, J. The Uses of Drama, London,Eyre MethuenLTD., 1972.
IRWIN,E. Drama Therapy in Diagnosis andTreatment,Child Welfare, LXV, 4, (July, August 1986), 347-357.
JENN─░NGS, S. Remedial Drama, London,A&C BlackLimited 1984.
JUDD, M.Drama, Physical andCreative Activities for the Mentally Handicapped, Ed.Graham Upton, London,Chambridge University Press, 1981.
KALYON, T.A. ve ark. BedenselEngelli Sporlarda Kurallar Kitab─▒, T.C.Ba┼čbakanl─▒k,Gen├žlik ve SporGenel M├╝d├╝rl├╝─č├╝, ├ľz├╝rl├╝ler SporFederasyonu Yay─▒n─▒, 1995, Ankara.
MCCASLIN, N. Creative Drama in the Classroom, New York, Longman Inc., 1984.
POLISINI,J.K. ChildrenÔÇÖs Theatre,Creative Drama and Learning, New York, University Press of America, Inc., 1986.

DUYULAR YOLU ─░LE ├ľ─×RENME

DUYULAR YOLU ─░LE ├ľ─×RENME

Herhangi bir s├Âzl├╝ a├ž─▒klama yolu ile ├Â─črenme olduk├ža y├╝ksek d├╝zeyde ve g├╝├ž bir beceridir. Baz─▒ insanlar bunu olduk├ža zor kazan─▒rlar. ├ľ─črenme bi├žimleri teorisi, insanlar─▒n tercih ettikleri farkl─▒ ├Â─črenme tarzlar─▒ndan s├Âz etmektedir.baz─▒lar─▒ g├Ârerek daha iyi ├Â─črenirken, baz─▒lar─▒ i┼čiterek, baz─▒lar─▒ da dokunarak, hissederek ve elleyerek ├Â─črenir. K├╝├ž├╝k ├žocuklar ise ├Â─črenme s├╝recine b├╝t├╝n duygular─▒n─▒ katarak ├Â─črenirler. Bu nedenle yaln─▒z s├Âzle verilen bir talimat ├žocuklar i├žin her zaman ├Â─črenmeyi kolayla┼čt─▒ran bir y├Ântem de─čildir. ├çocuk ├ževresindeki yeti┼čkinlerin tutum ve davran─▒┼člar─▒n─▒, olaylar kar┼č─▒s─▒ndaki tepkilerini izler ve kendi davran─▒┼člar─▒n─▒ da bunlara g├Âre olu┼čturur.├ľrne─čin; ├çocu─čuna kitap okuman─▒n faydalar─▒ndan bahseder ve kendimiz hi├ž kitap okumazsak, ├žocuk kitap okuman─▒n iyi bir ┼čey oldu─čunu bilir ama kitap okumaz. ├ç├╝nk├╝ ailenin s├Âzleri ile davran─▒┼člar─▒ birbirini tutmaz. Bu nedenle ├žocukla birlikte olan anne, baba ve t├╝m yeti┼čkinlerin s├Âzleri ile davran─▒┼člar─▒ aras─▒nda peki┼čtirici bir ili┼čkinin bulunmas─▒ ├žok ├Ânemlidir. Yayg─▒n bir deyi┼čle s├Âylemek istersek, ├žocuk yeti┼čtirmekte s├Âz├╝ ├Âz├╝ bir olmak ├žok ├Ânemlidir. Kelimeler ├žocuk i├žin bazen pek anlaml─▒ de─čildir, ama davran─▒┼člar─▒ bir ┼čekilde g├Âzleyebilir. E─čitimde okul ├Âncesi ├žocu─ča kal─▒c─▒ ve do─čru davran─▒┼člar─▒ kazand─▒rabilmek ana ilke oldu─čuna g├Âre, tutarl─▒ yeti┼čkinler ve t├╝m duygulara hitap eden bir e─čitim yakla┼č─▒m─▒ ├Â─črenmeyi kolay ve kal─▒c─▒ hale getirebilir.

KEND─░ KEND─░NE D├ť┼×├ťNME VE ├ľ─×RENME KONUSUNDA DESTEKLEME

Bebekler yard─▒mla veya yard─▒ms─▒z olarak ├Â─črenirler. Ancak cesaretlendirilir ve desteklenirse ├žok daha iyi ├Â─črenebilirler. 21. y├╝zy─▒lda ya┼čam boyu e─čitim hepimiz i├žin bir gereklilik olacak. Bu nedenle ilk e─čitimin amac─▒, gen├ž insanlar─▒ olgun, ba─č─▒ms─▒z ve otonom ├Â─črenmeye haz─▒rlamakt─▒r. E─čer bu ├Âzellikler, erken ├žocuklukta geli┼čtirilmezse giderek artan oranda ula┼č─▒lmas─▒ g├╝├ž hale gelirler. ├çocu─čun kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ problemlere ├ž├Âz├╝mler ├╝retebilmesi i├žin sa─članacak f─▒rsatlar, ona gelecekte de kendi problemlerine de─či┼čik ├ž├Âz├╝mler ├╝retebilmesi i├žin yard─▒mc─▒ olur. ├ľrne─čin: gece yatarken ├žocu─ča hikaye okursak ve bu hikayenin i├žinde bir problemle kar┼č─▒la┼č─▒rsak, ├žocu─ča ├ž├Âz├╝m yollar─▒ buldurmal─▒y─▒z. Onun konu┼čmas─▒n─▒ sa─člamal─▒y─▒z ki gelecekte kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ problemlerine kendisi ├ž├Âz├╝m ├╝retebilsin. Bunun yolu da ├žocu─čun d├╝┼č├╝nmesini, soru sormas─▒n─▒, d├╝┼č├╝nd├╝klerini ifade edebilmesini destekleyici ve rahat├ža cevaplar ├╝retebilece─či ortamlar yaratmakt─▒r.

YETERL─░ ZAMAN VE UYGUN ZAMAN AYARLAMA

Bu prensip bir y├Ân├╝ ile erken ├žocukluk e─čitiminde gerekli deste─či sa─člayacak ├ževre ve ara├ž gere├ž katk─▒s─▒n─▒ ifade eder, di─čer y├Ân├╝yle ise haftada 9-10 saatlik kurum merkezli e─čitimin ├žocu─čun ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lamaya yeterli olmayaca─č─▒n─▒ g├Âsterir. Ara┼čt─▒rma sonu├žlar─▒, d├╝zenli yar─▒m g├╝nl├╝k bir e─čitimin yeterli, daha az─▒n─▒n yetersiz, daha ├žo─čunun da gereksiz oldu─čunu g├Âstermektedir. Ama ├žocu─čun rahat├ža hareket edebilece─či, denemeler yapabilece─či, ilgi alanlar─▒n─▒ geni┼čleten e─čitime, yani zengin, iyi d├╝zenlenmi┼č mekanlara ihtiyac─▒ vard─▒r. Bu da ona, evde sa─članacak ├Âzel bir oda veya hi├ž de─čilse rahat├ža hareket edip oynayaca─č─▒ ve hatta da─č─▒tabilece─či bir b├Âl├╝m ay─▒rmay─▒ gerektirir. Okul ise her ├žocu─čun ├žal─▒┼čabilece─či ve ke┼čfedebilece─či malzeme ile donat─▒lm─▒┼č, rahat├ža hareket edebilece─či, g├╝venli bir fizik mekan demektir. ├çocu─čun, ilgi duydu─ču konuyu derinli─čine ├Â─črenebilecek kadar zaman─▒n─▒n olmas─▒ ├Ânemlidir. Bunun i├žin de anne baba ve ├Â─čretmenlerin ├žocu─čun faaliyetlerine gereksiz m├╝dahaleden ka├ž─▒nmalar─▒ gerekir. Ama zaman zaman yeni ├Â─črenmeler i├žin de uygun de─či┼čikliklerin yap─▒lmas─▒na ihtiya├ž vard─▒r.

YAZI ├ľ─×RET─░M─░

YAZI ├ľ─×RET─░M─░

Yaz─▒ ├ľ─čretiminin Amac─▒
Toplumsal kabul g├Âren sembol ve i┼čaretlerle duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini i┼člek ve okunakl─▒ ifade edebilme.
Yazmaya Etki Eden Unsurlar
Yaz─▒lan Yer
Yaz─▒ yaz─▒lan zeminin yumu┼čakl─▒─č─▒-sertli─či, al├žakl─▒─č─▒-y├╝ksekli─či, yak─▒nl─▒─č─▒-uzakl─▒─č─▒ yaz─▒y─▒ olumlu yada olumsuz y├Ânde etkileyebilmektedir.
Fiziksel Geli┼čim
(Haz─▒rbulunu┼čluk)
*├ľ─črencilerin el ve parmak kaslar─▒n─▒n tam yeterlili─če sahip olmamas─▒,
*El-g├Âz koordinasyonunun tam geli┼čmemi┼č olmas─▒,
*Alg─▒lamadaki farkl─▒l─▒klar,
*Çocukların el tercihi,
├Â─črencilerin yaz─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒nda etkili olmaktad─▒r.

Yaz─▒ ve Harflerin
Yaz─▒l─▒┼č Y├Ân├╝
T├╝rk├že yaz─▒lar soldan sa─ča ve yukar─▒dan a┼ča─č─▒ya do─čru bir yol izler. ┬á┬á┬áHarflerin ba┼člang─▒├ž ve biti┼č yerleri yaz─▒n─▒n izledi─či yolla uyumlu olmas─▒ gerekir.
├ľ─črencilerin yanl─▒┼č tercihleri yaz─▒y─▒ olumsuz etkilemektedir.
Kalem Tutma Pozisyonu
Kalemle yaz─▒ yazarken;
*Kalemi ucuna yak─▒n tutma,
*Kalemi fazla s─▒kma,
*Kalemi fazla bast─▒rma,
yaz─▒y─▒ olumsuz y├Ânde etkilemektedir.

Defter Tutma Pozisyonu
Yazan─▒n ve yaz─▒n─▒n durumuna g├Âre;
*Defterin sa─čda veya solda olu┼ču,
*Defterin v├╝cutla yapt─▒─č─▒ a├ž─▒,
yaz─▒da etkili olmaktad─▒r.

Bo┼čluklar
C├╝mleler, kelimeler, harfler aras─▒ ve sayfa kenarlar─▒ndaki bo┼čluklar, yaz─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒nda etkili olmaktad─▒r.
Yaz─▒ ├ľ─čretiminde
─░zlenecek S─▒ra
ÔÇó┬á┬á┬á├ľ─črencinin g├Âzlenmesi,
ÔÇó┬á┬á┬áEl-g├Âz koordinasyonunu geli┼čtirme,
ÔÇó┬á┬á┬áYaz─▒ ara├ž gere├žlerini kullanma
ÔÇó┬á┬á┬áYaz─▒ i├žin serbest ├žizgi ve boyama ├žal─▒┼čmalar─▒
ÔÇó┬á┬á┬áD├╝zenli ├žizgi ├žal─▒┼čmalar─▒
ÔÇó┬á┬á┬áKelime, c├╝mle ve metin yazma ├žal─▒┼čmalar─▒
├ľ─črencilerin G├Âzlenmesi
├ľ─črencilerin;
ÔÇó┬á┬á┬áEl tercihleri,
ÔÇó┬á┬á┬áFiziksel yeterlilikleri,
ÔÇó┬á┬á┬áAlg─▒lay─▒┼č bi├žimleri,
g├Âzlemlenir,kaydedilir.
El-g├Âz Koordinasyonunu Geli┼čtirme
ÔÇó┬á┬á┬áPlastik hamur yo─čurma bi├žimlendirme,
ÔÇó┬á┬á┬áKa─č─▒t y─▒rtma, kesme, yap─▒┼čt─▒rma,
ÔÇó┬á┬á┬á─░pe boncuk dizme, k├╝├ž├╝k objeleri toplama,
ÔÇó┬á┬á┬áMakaraya ip sarma,
ÔÇó┬á┬á┬áLego tak─▒p ├ž─▒karma.vb.
├žal─▒┼čmalar yap─▒l─▒r.
Yaz─▒ Ara├ž Gere├žlerini Kullanma ├çal─▒┼čmalar─▒

ÔÇó┬á┬á┬áKalemi uygun bi├žimde tutma.
ÔÇó┬á┬á┬áSilgiyi uygun bi├žimde kullan─▒r.
ÔÇó┬á┬á┬áDefteri uygun bi├žimde tutup ve yazma
├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒l─▒r.
Yaz─▒ ─░├žin Serbest ├çizgi ve
Boyama ├çal─▒┼čmalar─▒
ÔÇó┬á┬á┬áS─▒n─▒rl─▒ boyama yapma.
ÔÇó┬á┬á┬áKesik ├žizgilerle olu┼čturulan resimleri tamamlama ve boyama.
ÔÇó┬á┬á┬áSerbest karalamalar yapma.
ÔÇó┬á┬á┬áD├╝z, e─čik ve dairesel ├žizgiler yapma,
├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒l─▒r.

D├╝zenli ├çizgi ├çal─▒┼čmalar─▒
ÔÇó┬á┬á┬áHavada harfleri ├žizme,
ÔÇó┬á┬á┬áKumda harfleri ├žizme,
ÔÇó┬á┬á┬áBoncuk ve fasulyelerle harfleri ├žizme,
ÔÇó┬á┬á┬áOkuma yazmada kullan─▒lan harflerin ├╝zerinden giderek ├žizme,
ÔÇó┬á┬á┬áNoktal─▒ olarak yaz─▒lm─▒┼č harflerin ├╝zerinden giderek ├žizme,
ÔÇó┬á┬á┬áHarfleri ba─č─▒ms─▒z bi├žimde ├žizme,
├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒l─▒r.
Kelime, C├╝mle Ve Metin Yazma ├çal─▒┼čmalar─▒
ÔÇó┬á┬á┬áYaz─▒m─▒ kolay, g├╝nl├╝k ya┼čam─▒n i├žinden kelimeler yazma,
ÔÇó┬á┬á┬áC├╝mleler yazma,
ÔÇó┬á┬á┬áG├╝nl├╝k ya┼čam─▒n i├žinden k─▒sa metinler yazma,
├žal─▒┼čmalar─▒ yap─▒l─▒r.

%d blogcu bunu be─čendi: