hd porno porno hd porno porno

Kayg─▒ bozukluklar─▒

1.555 okundu

Kayg─▒ Bozuklu─ču Tan─▒m─▒

Kayg─▒, fiziksel belirtilerin de e┼člik etti─či, normal d─▒┼č─▒ ve nedensiz bir a┼č─▒r─▒ korku hali diye tan─▒mlanabilir. Kayg─▒ bozuklu─ču olan ki┼či kendisini huzursuz hisseder ve k├Ât├╝ bir┼čey olacakm─▒┼č endi┼česi ta┼č─▒r fakat bu durumunu a├ž─▒klayacak somut bir tehdit veya tehlike g├Âsteremez. Asl─▒nda korku insan─▒n do─čas─▒nda varolan ve g├╝venli─čimizi tehdit eden ya da tehdit etmesi muhtemel olan tehlike durumlar─▒na kar┼č─▒ ├Ânlem alarak kendimizi korumam─▒z i├žin hayati ├Âneme sahip olan bir duygudur. Korkular ve kayg─▒lar g├╝ndelik ya┼čamda s─▒kl─▒kla g├Âsterdi─čimiz tepkilerdir. ├ľrne─čin evimizde sessiz bir ortamda otururken birden patlamaya benzer bir ses duydu─čumuzda irkilmemiz ya da bir i┼č g├Âr├╝┼čmesine giderken tedirginlik duymam─▒z ola─čan tepkilerdir.

Kayg─▒ bozuklu─čuna sahip ki┼čilerde ise bu tepkiler daha yo─čundur ve duruma ├Âzg├╝ de─čildir. Bu tepkiler onlar─▒n ya┼čamlar─▒n─▒ olumsuz y├Ânde etkiler ve bir├žok durumda hayatlar─▒n─▒ g├╝├žle┼čtirir. Normal kayg─▒n─▒n ki┼čiyi tehlikelere kar┼č─▒ uyarma, koruma ve harekete ge├žirme ├Âzellikleri s├Âz konusudur. A┼č─▒r─▒ kayg─▒ durumlarda bir kayg─▒ bozuklu─čundan s├Âz etmek m├╝mk├╝nd├╝r. Kayg─▒ bozukluklar─▒nda, kayg─▒ya neden olan durumun veya olay─▒n ┼čiddeti ortaya ├ž─▒kan korkunun yo─čunlu─ču ile orant─▒l─▒ de─čildir. Kayg─▒ bozukluklar─▒nda; ├žarp─▒nt─▒, g├Â─č├╝s a─čr─▒s─▒, bay─▒lma hissi, a─čr─▒, s─▒z─▒, ├╝rperme, yorgunluk, ba┼č d├Ânmesi, uyu┼čma, bulan─▒k g├Ârme, titreme, halsizlik, yutkunma g├╝├žl├╝─č├╝, kar─▒n a─čr─▒s─▒, mide bulant─▒s─▒, ishal, s─▒k idrara ├ž─▒kma veya s─▒k─▒┼čma hissi, adet sorunlar─▒, a─č─▒z kurumas─▒, terleme, ate┼č basmas─▒, ellerin buz gibi olmas─▒, nefes alamama, a┼č─▒r─▒ h─▒zl─▒ soluk al─▒p verme vb gibi fiziksel belirtilerin t├╝m├╝ veya baz─▒lar─▒ g├Âzlenir.

B- Belirgin Kayg─▒ Bozukluklar─▒

Ortak ├Âzellikleri kayg─▒ olan bir dizi bozukluk Kayg─▒ Bozukluklar─▒ ad─▒ alt─▒nda toplanmaktad─▒r.

  • Ayr─▒l─▒k kayg─▒s─▒
  • Panik bozukluk
  • Fobiler
  • Obsessif-kompulsif (tak─▒nt─▒lar/saplant─▒lar) bozukluk
  • Travma sonras─▒ stres bozuklu─ču

Yukar─▒daki bozukluklardan ayr─▒l─▒k kayg─▒s─▒ bozuklu─ču yaln─▒zca ├žocuklara ├Âzg├╝d├╝r.

1- Ayr─▒l─▒k Kayg─▒s─▒ Bozuklu─ču

Ayr─▒l─▒k Kayg─▒s─▒, ├žocu─čun ba─čland─▒─č─▒ ki┼čiden ayr─▒ld─▒─č─▒nda bu duruma kar┼č─▒ a┼č─▒r─▒ kayg─▒ tepkisi vermesi olarak tan─▒mlanmaktad─▒r. Bu kayg─▒, ba─čland─▒─č─▒ ki┼čiye zarar gelebilece─čine veya ├žocu─ču sevdi─či ki┼čiden ay─▒ran bir tak─▒m felaketlere y├Ânelik ger├žek d─▒┼č─▒ ve s├╝rekli bir endi┼če durumu; okula gitmeyi, ba─čl─▒l─▒k fig├╝r├╝ olmadan uyumay─▒ istememe veya reddetme; ayr─▒l─▒k konulu kabuslar─▒n tekrar tekrar ortaya ├ž─▒kmas─▒ ve ayr─▒l─▒k durumunda a┼č─▒r─▒ rahats─▒zl─▒k veya fiziksel belirtilerle kendisini g├Âsterir. Belirtiler en az 2 haftal─▒k bir s├╝re ile devam etmelidir. Ayr─▒l─▒k kayg─▒s─▒ bozuklu─ču yayg─▒n de─čildir ve hem erkekler hem de k─▒zlarda e┼čit oranlarda g├Âr├╝l├╝r. Hemen hemen t├╝m ├žocuklar, ├Âzellikle de erken ├žocukluk d├Âneminde bir miktar ayr─▒l─▒k kayg─▒s─▒ g├Âsterirler. Bu yayg─▒nl─▒k d├╝zeyi tan─▒ konulmas─▒ ve m├╝dahale edilmesinde sorun ya┼čanmas─▒na neden olmaktad─▒r.

Ayr─▒l─▒k Kayg─▒s─▒ Bozuklu─čunun Nedenleri

├çocuklar, bebeklik d├Âneminde anneleri ya da kendilerine bakan ki┼či ile aralar─▒nda bir sevgi ba─č─▒ geli┼čtirirler. Bu normal geli┼čim i├žerisinde geli┼čen ve ├žocu─čun geli┼čimi a├ž─▒s─▒ndan son derece gerekli sa─čl─▒kl─▒ bir ba─članmad─▒r. Ya┼čam─▒n ilk y─▒llar─▒nda ├žocu─čun annesinden veya kendisine bakan ki┼čiden ayr─▒lmaya kar┼č─▒ tepki vermesi ya da ayr─▒l─▒k kayg─▒s─▒ ya┼čamas─▒ normal bir geli┼čimsel durumdur. ├çocuk bu ba─članma sayesinde ├ževresi ile bir g├╝ven ya da g├╝vensizlik ili┼čkisi kurar. ├çocu─čun annesi veya kendisine bakan ki┼či ile g├╝venli bir ba─članma ili┼čkisi kurmas─▒ sonucunda bu ayr─▒l─▒k kayg─▒s─▒ yava┼č yava┼č azal─▒r ve ├žocuk ba─č─▒ms─▒z olmay─▒ ├Â─črenir. Ancak bu ba─članma ili┼čkisinin g├╝venli bir ┼čekilde geli┼čmemesi durumunda ├žocu─čun duydu─ču ayr─▒l─▒k kayg─▒s─▒ zamanla azalmak yerine kal─▒c─▒ hale gelebilir.

2- Panik Bozukluk

Panik atak, bedensel belirtilerin de e┼člik etti─či yo─čun korku ya da rahats─▒zl─▒k d├Ânemleri olarak tan─▒mlanmaktad─▒r. Ataklar s─▒ras─▒nda ┼čiddetli bir ├Âl├╝m, kontrol├╝n├╝ kaybetme ve ├ž─▒ld─▒rma korkusu vard─▒r. Bu belirtilerin yan─▒nda, ba┼č d├Ânmesi, bay─▒lma hissi, nefes alamama, nefes darl─▒─č─▒, ├žarp─▒nt─▒, g├Â─č├╝ste s─▒k─▒nt─▒, bulant─▒ ya da kar─▒n a─čr─▒s─▒, terleme, titreme, uyu┼čma ve kar─▒ncalanma gibi baz─▒ fiziksel belirtiler de panik ata─ča e┼člik eder. Ki┼či ├Âl├╝m├╝n kalp ya da solunum yetmezli─činden olaca─č─▒na inand─▒─č─▒ndan, ├žarp─▒nt─▒ ve g├Â─č├╝s a─čr─▒s─▒ gibi kayg─▒n─▒n fiziksel belirtilerini yakla┼čan ├Âl├╝m├╝n kan─▒tlar─▒ym─▒┼č gibi alg─▒larlar. Ki┼či tela┼čl─▒ ve ┼ča┼čk─▒n bir halde bu durumdan kurtulmak i├žin a┼č─▒r─▒ bir ├žaba g├Âsterir. Panik atak s─▒ras─▒nda, a┼č─▒r─▒ h─▒zl─▒ soluk al─▒p vermeden dolay─▒ bay─▒lmalar g├Âr├╝lebilir. Ataklar esnas─▒nda dikkatini yo─čunla┼čt─▒rma, hat─▒rlama ve konu┼čma g├╝├žl├╝─č├╝ s├Âz konusu olabilir. Panik bozukluktaki ataklar g├╝nde birka├ž kez ile y─▒lda birka├ž kez aras─▒nda de─či┼čkenlik g├Âsteren s─▒kl─▒kta olabilir. Panik atak genellikle 10 dakika i├žinde h─▒zla en ┼čiddetli d├╝zeye ula┼č─▒r, 20-30 dakikada yava┼č yava┼č, bazen de aniden kendili─činden d├╝zelir. Ataklar nadiren 1-1.5 saat kadar devam eder. Panik bozukluktan s├Âz edebilmek i├žin yukar─▒da yer alan belirtilerin en az bir ay s├╝re ile devam etmesi gereklidir.

Panik bozuklu─čun kad─▒nlarda g├Âr├╝lme riski erkeklere oranla 2-3 kat daha y├╝ksektir. Son zamanlarda bir ayr─▒l─▒k ya da bo┼čanma ya┼čam─▒┼č olma panik bozukluk riskini art─▒rmaktad─▒r. Her ya┼čta g├Âr├╝lebilirse de, genellikle ergenlik d├Âneminin sonu ile gen├ž eri┼čkinlik d├Âneminin ba┼člang─▒c─▒ olan 20ÔÇÖli ya┼člarda ba┼člar.

Ki┼činin erken tan─▒ konulmas─▒ ve iyi tedavi edilmesi durumunda iyile┼čme ┼čans─▒ y├╝ksektir. Hastalar % 30-40 oran─▒nda tamamen, % 50 oran─▒nda k─▒smen iyile┼čmekte, % 10-20 hasta tedaviden yararlanmamaktad─▒r. 5-10 y─▒ll─▒k olgularda bile uygun tedavilerle ayn─▒ tedavi ┼čans─▒na ula┼čabilmek m├╝mk├╝nd├╝r.

Tedavi

Panik bozukluk durumunda aileler hastanelerinin psikiyatri kliniklerine ve psikiyatri uzmanlar─▒na ba┼čvurabilirler. Panik bozukluk tedavisinde ila├žlarla birlikte psikoterapi yakla┼č─▒mlar─▒na ba┼čvurulur. ─░la├ž tedavisine ilave olarak, hastan─▒n bedensel belirtiler hakk─▒ndaki yanl─▒┼č yorumlar─▒n─▒n ve panik ataklar─▒n s├╝resi ve sonu├žlar─▒ ile ilgili yanl─▒┼č fikirlerinin d├╝zeltilmesine y├Ânelik bili┼čsel yakla┼č─▒mlar kullan─▒l─▒r. Bunun yan─▒nda panik atak esnas─▒nda uygulanabilecek gev┼čeme ve nefes alma eksersizlerinin ├Â─čretilmesi ve ayr─▒ca korkulan durumlarla hastay─▒ y├╝zle┼čtirerek duyars─▒zla┼čt─▒rmay─▒ ama├žlayan davran─▒┼čc─▒ yakla┼č─▒mlar─▒n da etkili oldu─ču bilinmektedir.

3- Fobiler

Fobi, genel olarak ger├žekte yo─čun d├╝zeyde korku yaratmayacak bir nesneye, etkinli─če veya duruma kar┼č─▒ a┼č─▒r─▒ d├╝zeyde korku duyma ve bundan ka├ž─▒nma davran─▒┼č─▒ olarak tan─▒mlanabilir. Fobisi olan ki┼čiler belirli bir durum, nesne veya olayla kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒nda a┼č─▒r─▒ d├╝zeyde kayg─▒ duyarlar. ├ľrne─čin b├Âcek fobisi olan bir ki┼či bir b├Âcekle kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒nda ve hatta televizyonda bir b├Âcek g├Ârd├╝─č├╝nde buna kar┼č─▒ yo─čun bir ┼čekilde kayg─▒ tepkisi verir ve bu durumdan sak─▒nmaya veya ka├žmaya ├žal─▒┼č─▒r. Fobiler iki temel grupta toplanabilir ancak okul fobisi olarak da tan─▒mlanan ve yaln─▒zca ├žocuklara ├Âzg├╝ olan bir durum da s├Âz konusudur.

1- Okul Fobisi (Okul Korkusu)

Okul reddi olarak da adland─▒r─▒lan okul fobisi durumunda okula gitmeye kar┼č─▒ a┼č─▒r─▒ bir korku duyulmas─▒ ve okul zaman─▒ yakla┼čt─▒k├ža yo─čun kayg─▒ ve panik belirtileri g├Âsterilmesi ve sonu├žta da k─▒smen veya t├╝m├╝yle okula gidilememesi s├Âz konusudur. Okul korkusuna sahip ├žocuk okul vakti yakla┼čt─▒k├ža yo─čun bir tela┼č ya┼čar ve okula gitmemek i├žin t├╝rl├╝ bahaneler uydurur, okula gitmemek i├žin yalvar─▒r, a─člar veya ba─č─▒r─▒r ├ža─č─▒r─▒r. Yo─čun bir korku ve kayg─▒ tepkisi sergiler. Mide bulant─▒s─▒, kar─▒n a─čr─▒s─▒, vb. gibi belirtiler g├Âr├╝l├╝r. Okula gitme saati ge├žtikten sonra bu belirtiler kendili─činden ortadan kalkar.

Okul Korkusunun Nedenleri

Okul korkusu iki farkl─▒ durumdan kaynaklanabilir:

  1. Okul ortam─▒ndaki baz─▒ ┼čeylere kar┼č─▒ duyulan korku (bu durum ger├žek okul fobisi olarak adland─▒r─▒l─▒r)
  2. Anneden (ya da ├žocu─ča bakan ki┼čiden) ayr─▒lma korkusu (├Âzel bir t├╝r ayr─▒l─▒k kayg─▒s─▒ bozuklu─ču durumu)

Okul reddinin, genel olarak belirgin bir nedeni olmasa da, okul de─či┼čikli─či, anne baban─▒n hastalanmas─▒ veya ├Âl├╝m├╝ ya da bir kaza veya hastal─▒k nedeniyle uzun s├╝reli olarak evde kalma gibi durumlardan sonra ortaya ├ž─▒kmas─▒ da s├Âz konusu olabilir.

Okul Fobisi Durumunda Yap─▒lmas─▒ Gerekenler

├ľncelikle yeni okula ba┼člayan ├žocuklar─▒n ├žo─čunun, anneden ilk kez uzun s├╝reli ayr─▒ kalma ve yeni bir ortama al─▒┼čma gibi nedenlerle sergiledikleri okula gitmeyi istememe durumunun okul fobisi ile kar─▒┼čt─▒r─▒lmamas─▒ gereklidir. Okula yeni ba┼člayan ├žocuklar─▒n okula gitmeye al─▒┼čmak i├žin zamana ihtiya├žlar─▒ vard─▒r ve ├žo─ču ├žocuk birka├ž hafta i├žerisinde okula al─▒┼čacakt─▒r. Bu t├╝r yo─čun tepkiler veren ├žocu─čun annesinin bir hafta veya on g├╝n s├╝re ile okulda bah├že veya s─▒n─▒f ortam─▒nda ├žocukla birlikte olmas─▒ ├Ânerilebilir. Ayr─▒ca okula yeni ba┼člayan ├žocuklar─▒n okula gitmeye kar┼č─▒ sergiledikleri tepkinin yo─čunlu─ču zaman i├žerisinde azalacakt─▒r. Halbuki okul fobisi durumunda g├Âsterilen tepkinin yo─čunlu─čunda zaman i├žerisinde bir azalma s├Âz konusu olmaz ve hatta ├žocu─čun sergiledi─či tepkilerin yo─čunlu─čunda zaman i├žerisinde bir art─▒┼č g├Âzlenebilir.

Okul korkusuna sahip oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝len ├žocuklar i├žin ├Âncelikle bir uzmandan yard─▒m istenmelidir. Bu gibi durumlarda ├žocuklar─▒n ya┼čad─▒klar─▒ korku ve kayg─▒ ile ba┼ča ├ž─▒kmalar─▒ i├žin ila├ž tedavisi yan─▒nda ├že┼čitli psikolojik tedavi y├Ântemleri de kullan─▒lmaktad─▒r.

2- ├ľzg├╝l Fobi

├ľzg├╝l fobi, g├Âr├╝len nesne veya durumlardan belirgin, s├╝rekli ve anlams─▒z bir ┼čekilde korku duyma durumu olarak tan─▒mlan─▒r. Korkuya neden olan nesne veya durumun bir y├Ân├╝nden zarar g├Ârmeye y├Ânelik bir korku duyulabilece─či (├ľrn; u├žak kazas─▒ndan korkma nedeni ile u├ža─ča binememe ya da ─▒s─▒r─▒lmaktan korkma nedeniyle k├Âpeklerden korkma vb.) gibi korkulan nesne ile kar┼č─▒la┼č─▒nca kontrol├╝n├╝ kaybetme, pani─če girme, bay─▒lma gibi sonu├žlardan kayg─▒ duyma ┼čeklinde de kendisini g├Âsterebilir (├ľrn; y├╝ksek bir yere ├ž─▒k─▒nca ba┼č d├Ânmesi olabilece─činden veya kapal─▒ yerlerde kontrol├╝n├╝ kaybedece─činden korkma vb). Ki┼činin ka├žmas─▒n─▒n m├╝mk├╝n olup olmamas─▒na y├Ânelik d├╝┼č├╝ncelerine ba─čl─▒ olarak de─či┼čik ┼čiddette olabilmekle birlikte, genellikle fobik uyaranla her kar┼č─▒la┼č─▒ld─▒─č─▒nda ki┼čide aniden ba┼člayan bir s─▒k─▒nt─▒ tepkisi ortaya ├ž─▒kar. Ki┼či genellikle bu kadar korkman─▒n anlams─▒z oldu─čunun bilincindedir. Korku yaratan nesne veya durumla kar┼č─▒la┼čmaktan ka├ž─▒nma ve ka├ž─▒nman─▒n m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒ durumlarda ise bu duruma ancak a┼č─▒r─▒ s─▒k─▒nt─▒ duyularak katlanabilme bu bozuklu─čun en tipik ├Âzelliklerinden birisidir. Duyulan korkunun ┼čiddeti uyaran─▒n yak─▒nl─▒─č─▒ ve ka├žma yolunun olup olmamas─▒ ile ├žok yak─▒ndan ba─člant─▒l─▒d─▒r. Ya┼čanan kayg─▒ d├╝zeyi baz─▒ durumlarda panik derecesinde olabilir. ├ľzg├╝l fobi tan─▒s─▒n─▒n konulabilmesi i├žin, ya┼čanan korkunun belirgin d├╝zeyde s─▒k─▒nt─▒ yaratmas─▒ veya ki┼činin mesleki ve toplumsal i┼člevlerini bozacak kadar yo─čun olmas─▒ gereklidir.

Korkuyu ba┼člatan nedenler esas al─▒narak 5 tip ├Âzg├╝l fobi tan─▒mlanmaktad─▒r:

Durumsal tip: Toplu ta┼č─▒ma ara├žlar─▒nda bulunma, t├╝neller, k├Âpr├╝ler, asans├Ârler, u├žak yolculu─ču, araba kullanma gibi durumlardan korkma. En s─▒k ├žocuklukta ve yirmili ya┼člar─▒n ortalar─▒nda g├Âr├╝l├╝r.

Do─čal ├ževre tipi: F─▒rt─▒na, y├╝ksek yerler, su gibi do─čal ko┼čullardan korkma. Genellikle ├žocuklukta ba┼člar.

Kan-enjeksiyon-yara tipi: Kan, yara, enjeksiyon ya da t─▒bbi m├╝dahalelerden korkma. Hastalar─▒n ├žo─čunlu─ču bu gibi durumlarla kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒nda bay─▒l─▒rlar. Korku nedeniyle m├╝dahaleden ka├ž─▒nma, di┼č ya da beden sa─čl─▒─č─▒n─▒n bozulmas─▒na neden olabilir.

Hayvan tipi: Hayvan ya da b├Âceklerden korkma. Genellikle ├žocuklukta ba┼člar.

Di─čer tip: T─▒kan─▒p bo─čulmaktan, solu─čunun kesilmesinden, kusmaktan ya da hastal─▒─ča yakalanmaya yol a├žabilecek durumlardan, y├╝ksek ses ya da masal kahramanlar─▒ndan korkma.

├ľzg├╝l Fobinin Nedenleri

├ľzg├╝l fobiler genellikle tehlike olu┼čturan bir deneyim sonucunda ya da tehlikeli oldu─ču konusunda bilgi edinilen nesne ya da durumlara kar┼č─▒ geli┼čir. Bu nesne veya durum ger├žekten de tehlikeyi ├ža─čr─▒┼čt─▒r─▒c─▒ bir ├Âzelli─če sahiptir. ├ľrne─čin, k├Âpek sald─▒r─▒s─▒na u─črayan bir ki┼či k├Âpeklere kar┼č─▒ fobi geli┼čtirece─či gibi bu olay─▒ sonradan duyan bir ki┼či de bu t├╝r bir fobi geli┼čtirebilir.

Fobilerin g├Âr├╝lme s─▒kl─▒─č─▒ k├╝lt├╝rden k├╝lt├╝re de─či┼čse de fobik bozuklu─čun en s─▒k rastlanan ruhsal bozukluk oldu─ču bilinmektedir. Ba┼čta hayvan ve do─čal ├ževre tipi olmak ├╝zere ├Âzg├╝l fobiler ├žo─čunlukla kad─▒nlarda g├Âr├╝l├╝r.

Tedavisi

├ľzg├╝l fobi durumunda uygulanan bir ├žok y├Ântem vard─▒r. Bu y├Ântemlerin genel amac─▒ ki┼činin korku duyulan nesne veya durumun kendisi i├žin tehdit veya tehlike yaratmayaca─č─▒n─▒ farketmesini sa─člamakt─▒r. Belirgin depresyon ve panik ataklar─▒n oldu─ču durumlarda ila├ž tedavisi de uygulanmaktad─▒r.

3-Sosyal Fobi

Sosyal fobi, ba┼čkalar─▒ taraf─▒ndan zay─▒f, deli ve s─▒k─▒nt─▒l─▒ olarak g├Âr├╝lme korkusu nedeniyle, toplumsal etkinliklerde bulunmaktan s├╝rekli ka├ž─▒nma ya da bu t├╝r ortamlara ancak a┼č─▒r─▒ s─▒k─▒nt─▒ duyarak katlanabilme durumu olarak tan─▒mlanabilir. Ki┼či korkusunun a┼č─▒r─▒ ve anlams─▒z oldu─čunu bilmesine kar┼č─▒n toplumsal bir etkinlikte bulunaca─č─▒ zaman s─▒k─▒nt─▒ ya┼čar ve bu s─▒k─▒nt─▒ panik atak d├╝zeyinde de olabilir. Sosyal fobisi olan ki┼čiler toplum ├Ân├╝nde konu┼čma, yazma, yeme, i├žme, ortak tuvaletleri kullanma gibi ├že┼čitli durumlardan ka├ž─▒n─▒rlar. Ellerinin ve seslerinin titredi─činin fark edilece─či endi┼česiyle toplumdan uzak dururlar. Ka├ž─▒nman─▒n m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒ hallerde ancak a┼č─▒r─▒ bir s─▒k─▒nt─▒ duyarak bu duruma katlanabilirler. Ka├ž─▒nma davran─▒┼č─▒ gelip ge├žici de─čildir ve g├╝nl├╝k i┼člerini, ki┼čiler aras─▒ ili┼čkilerini ve mesleki i┼člevlerini etkileyecek kadar ┼čiddetli ve s├╝reklidir. Korkular k├╝├ž├╝k topluluklara kat─▒lma, ├╝stleriyle konu┼čma, partilere kat─▒lma, kar┼č─▒ cinsle ├ž─▒kma gibi farkl─▒ toplumsal etkinli─či kapsayacak ┼čekilde yayg─▒n olabilece─či gibi sadece bir etkinlikle s─▒n─▒rl─▒ ya da ba┼čar─▒s─▒zl─▒k kayg─▒s─▒ ┼čeklinde de kendisini g├Âsterebilir.

Sosyal fobisi olan ki┼čiler genellikle ele┼čtirilmeye, olumsuz de─čerlendirilmeye ya da reddedilmeye kar┼č─▒ a┼č─▒r─▒ duyarl─▒l─▒k g├Âsterirler, haklar─▒n─▒ savunmada g├╝├žl├╝k ├žekerler ve benlik sayg─▒lar─▒ d├╝┼č├╝k olabilir ya da a┼ča─č─▒l─▒k duygusu gibi belirtiler sergileyebilirler. Korkulan ortamlarda ellerin buz gibi olmas─▒ ve terlemesi, ses titremesi, k─▒zarma gibi g├Âzlenebilir kayg─▒ belirtileri ortaya ├ž─▒kar ve kayg─▒ nedeniyle ki┼činin performans─▒ olumsuz y├Ânde etkilenir.

Sosyal Fobinin Nedenleri

G├Âr├╝lme s─▒kl─▒─č─▒ bak─▒m─▒ndan erkeklerle kad─▒nlar aras─▒nda belirgin bir farkl─▒l─▒k bulunmamaktad─▒r. Ba┼člang─▒├ž ya┼č─▒ 13 ile 19 ya┼č aras─▒ndad─▒r. Stresli ve k├╝├ž├╝k d├╝┼č├╝r├╝c├╝ bir olaydan sonra aniden ba┼člayabilece─či gibi ba┼člang─▒├ž sinsi bir seyir de izleyebilir. S─▒kl─▒kla ya┼čam boyu ini┼čli ├ž─▒k─▒┼čl─▒ bir seyir g├Âsterir.

Ba┼četme Y├Ântemleri

Sosyal fobinin tedavisinde hem ila├žlar hem de psikolojik tedaviler etkili olmaktad─▒r. Baz─▒ durumlarda bu iki yakla┼č─▒m─▒n birlikte uygulanmas─▒ tedavinin etkinli─čini art─▒rmaktad─▒r.

4- Obsesif-Kompulsif Bozukluk

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ─░stem d─▒┼č─▒ olarak ve tekrar tekrar akla gelen rahats─▒zl─▒k verici d├╝┼č├╝nce, d├╝rt├╝ ya da kuruntulara obsesyon (tak─▒nt─▒) denmektedir. Obsesyonlar─▒n olu┼čturdu─ču kayg─▒y─▒ azaltmak amac─▒yla yap─▒lan tekrarlanan davran─▒┼č ya da zihinsel eylemlere ise kompulsiyon (saplant─▒) ad─▒ verilmektedir. Obsesif-kompulsif bozuklu─čun en temel ├Âzelli─či, bo┼č yere zaman harcanmas─▒na neden olacak d├╝zeyde a─č─▒r olan veya belirgin bir d├╝zeyde s─▒k─▒nt─▒ yaratan ve ki┼činin ya┼čam─▒n─▒ olumsuz y├Ânde etkileyen obsesyon ve kompulsiyonlar─▒n olmas─▒d─▒r. ├ľrne─čin ki┼či ellerinin kirli olmas─▒n─▒n hastal─▒klara yol a├žaca─č─▒ y├Ân├╝nde bir tak─▒nt─▒yla ellerini s├╝rekli y─▒kama davran─▒┼č─▒n─▒ saplant─▒l─▒ bir ┼čekilde tekrarlayabilir.

Obsesif-kompulsif bozuklukta ki┼či, zihnini s├╝rekli me┼čgul eden d├╝┼č├╝ncelerin abart─▒l─▒, anlams─▒z ve sa├žma oldu─čunun fark─▒nda olmakla birlikte, bu fark─▒ndal─▒k d├╝zeyi de─či┼čkenlik g├Âsterebilir. Bazen d├╝┼č├╝ncelerin sa├žmal─▒─č─▒ konusunda karars─▒zl─▒─ča d├╝┼čebilir ya da d├╝┼č├╝ncelerin sa├žmal─▒─č─▒n─▒ kabullenmekle birlikte, i┼č eyleme d├Âk├╝ld├╝─č├╝nde mant─▒ksal yorumlar yapabilir. Bazen de d├╝┼č├╝ncelerin verdi─či s─▒k─▒nt─▒ya kar┼č─▒ koyamayan ki┼či, ba┼čka bir d├╝┼č├╝nce veya eylemle bu d├╝┼č├╝nceleri etkisizle┼čtirmeye ├žal─▒┼čarak kompulsiyon geli┼čtirebilir. Tipik obsesif kompulsif bozukluklarda, ki┼či herhangi bir ┼čeye her temastan sonra defalarca elini y─▒kar, eve geldi─činde t├╝m elbiselerini dezenfekte etmeye ├žal─▒┼č─▒r, soka─ča ├ž─▒karken defalarca kap─▒y─▒ kilitleyip kilitlemedi─čini kontrol eder. En s─▒k g├Âr├╝len kompulsiyonlar y─▒kama ve temizlenme, sayma, kontrol etme, s─▒raya koyma gibi kompulsiyonlard─▒r. Obsesyon ve kompulsiyonlar ki┼činin dikkatini bir yere yo─čunla┼čt─▒rmas─▒na engel olur ve bu durum da ki┼činin zihinsel etkinliklerinde yetersizlik ya┼čamas─▒na ve i┼člerini yapamamas─▒na neden olabilir. Obsesif-kompulsif bozukluk durumlar─▒nda uyku d├╝zensizli─či, hastal─▒k hastal─▒─č─▒, su├žluluk duygusu, alkol ve madde kullan─▒m─▒ gibi ├že┼čitli belirtiler de g├Âr├╝lebilir.

Obsesif-Kompulsif Bozuklu─čun Nedenleri

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Genellikle ergenlikte ve gen├ž eri┼čkinlik y─▒llar─▒nda ba┼člar. Belirtiler genellikle yava┼č ortaya ├ž─▒ksa da baz─▒ durumlarda aniden ortaya ├ž─▒kmas─▒ da s├Âz konusu olabilir. Aile bireylerinden ├Â─črenilmesi s├Âz konusu olabilece─či gibi olumsuz bir ya┼čant─▒ sonucunda da kazan─▒lmas─▒ s├Âz konusu olabilir. Bunun yan─▒nda genetik ve benzeri biyolojik nedenlerin de etkili olabilece─či bilinmektedir.

Ba┼četme Y├Ântemleri

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Obsesif-kompulsif bozuklu─čun tedavisinde ila├ž tedavisi yan─▒nda psikolojik tedavi yakla┼č─▒mlar─▒n─▒n etkili oldu─ču belirtilmektedir.

5- Travma Sonras─▒ Stres Bozuklu─ču

Travma sonras─▒ stres bozuklu─ču; trafik kazas─▒, ├žat─▒┼čma, tecav├╝z, yang─▒n gibi herkes i├žin korkutucu olan ve ki┼činin fizik b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ tehdit eden ya da ├Âl├╝m tehlikesi olu┼čturan bir olaydan sonra geli┼čen baz─▒ belirtiler olarak tan─▒mlanabilir. Bu t├╝r olaylarla kar┼č─▒la┼čan ya da sadece ┼čahit olan ki┼čiler, a┼č─▒r─▒ korktuklar─▒n─▒, ├žaresizlik ya da deh┼čet duygusu ya┼čad─▒klar─▒n─▒ belirtirler. Olay─▒n ┼čiddeti ve ki┼čiye yak─▒nl─▒─č─▒, bu belirtilerin geli┼čme riskini artt─▒r─▒r. Travma sonras─▒ stres bozuklu─ču geli┼čmesi durumunda ├╝├ž farkl─▒ tipte belirti ortaya ├ž─▒kar:

  • Olay─▒ tekrar tekrar ya┼čama: Ki┼či s├╝rekli olarak travmatik olay─▒ an─▒msad─▒─č─▒ndan ya da r├╝yas─▒nda s├╝rekli bunu g├Ârd├╝─č├╝nden yak─▒n─▒r. Ki┼či bazen, bu olaylar─▒ tekrar ya┼čad─▒─č─▒n─▒ g├Âsteren n├Âbetler ge├žirebilir. Bu n├Âbetler birka├ž saniye veya birka├ž saat s├╝rebilir. Ki┼či olay─▒ ya da olay─▒n bir boyutunu ├ža─čr─▒┼čt─▒ran durumlarla kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒nda yo─čun s─▒k─▒nt─▒ duyar ya da fizyolojik tepkiler g├Âsterir.
  • Travmaya e┼člik etmi┼č olan uyaranlardan ka├ž─▒nma ve daha ├Ânceki ya┼čam─▒na k─▒yasla genel bir tepkisizlik hali: Ki┼či travma ile ilgili konu┼čmalardan, etkinliklerden ve ki┼čilerden ka├ž─▒nmak i├žin ├žaba g├Âsterir. Ki┼činin d─▒┼č d├╝nyaya tepki verme d├╝zeyinde genel bir azalma g├Âr├╝l├╝r ve insanlardan uzakla┼čma, dostluk, sevecenlik, cinsellik gibi durumlara kar┼č─▒ bir ilgisizlik hali ortaya ├ž─▒kar. Ki┼či art─▒k bir gelece─či olmad─▒─č─▒ duygusu ya┼čayabilir.
  • A┼č─▒r─▒ uyar─▒lm─▒┼čl─▒k belirtileri: Ki┼či, travma ├Âncesine g├Âre daha gergin ve s─▒k─▒nt─▒l─▒d─▒r. Uykuya dalma ve s├╝rd├╝rme g├╝├žl├╝─č├╝, a┼č─▒r─▒ irkilme tepkisi, ├Âfke patlamalar─▒, dikkati toplayamama ve i┼č veriminin d├╝┼čmesi gibi belirtiler s├Âz konusu olabilir.

Travma sonras─▒ stres bozuklu─ču hastalar─▒ ba┼čkalar─▒n─▒n ├Âlm├╝┼č olmalar─▒na kar┼č─▒n kendilerinin ya┼č─▒yor olmalar─▒ndan dolay─▒ su├žluluk duyabilirler. Travmay─▒ ├ža─čr─▒┼čt─▒ran olaylardan ka├ž─▒nma nedeniyle aile i├ži, mesleki ve toplumsal ili┼čkileri bozulabilir. ─░┼če yaramazl─▒k, utan├ž, ├╝z├╝nt├╝, ├Âfke gibi duygular ya┼čayabilirler. Kendilerine zarar verici davran─▒┼člar sergileyebilirler. Bu ki┼čiler toplumdan uzakla┼čabilir ya da ki┼čilik de─či┼čiklikleri g├Âsterebilirler.

Travma Sonras─▒ Stres Bozuklu─čunun Nedenleri

Travmayla kar┼č─▒la┼čan ki┼čilerde travma sonras─▒ stres bozuklu─ču geli┼čme riski travman─▒n ┼čiddeti, s├╝resi ve ki┼činin travmaya yak─▒nl─▒─č─▒na ba─čl─▒ olarak de─či┼čmektedir. Toplumsal deste─čin zay─▒f olu┼ču, daha ├Ânceden psikiyatrik bozukluklar─▒n bulunmas─▒, ki┼čilik bozuklu─čunun varl─▒─č─▒ gibi fakt├Ârler de hastal─▒k geli┼čme riskini art─▒rmaktad─▒r.

Ba┼četme Y├Ântemleri

Travma ya┼čayan bir ki┼čiye y├Ânelik en do─čru yakla┼č─▒m, destekleyici, olay─▒ tart─▒┼čmay─▒ te┼čvik edici ve s─▒k─▒nt─▒ ile ba┼ča ├ž─▒kma konusunda uzmanlarca yap─▒lacak e─čitici giri┼čimlerdir. Ki┼činin olay─▒ inkar etmesi engellenmeye ├žal─▒┼č─▒lmal─▒, olayla ilgili duygular─▒n─▒ dile getirmesi i├žin te┼čvik edici yakla┼č─▒mlar benimsenmeli ve bu durumdan kurtulmak i├žin gelecekte yap─▒lacaklar aile ile birlikte planlanmal─▒d─▒r. Aile ya da arkada┼č deste─či gibi ├ževresel fakt├Ârlerden de yararlan─▒lmal─▒d─▒r. Destekleyici, e─čitici, ba┼č etme┬á g├╝c├╝n├╝ art─▒r─▒c─▒ ve olay─▒n kabullenilmesini sa─člay─▒c─▒ giri┼čimlerde bulunulmal─▒d─▒r.

Unutmay─▒n yaln─▒z de─čilsiniz ve her zoru yenmenin ya da ba┼č etmenin bir yolu vard─▒r.

dka danismanlik

DKA E─×─░T─░M DANI┼×MANLIK┬á
─░STANBUL – KARTAL

%d blogcu bunu be─čendi: